સલામતી સંબંધિત બાબતોનું સંચાલન સહિત પ્રવાસન સ્થળો અને ઉત્પાદનોનો વિકાસ અને પ્રમોશન મુખ્યત્વે સંબંધિત રાજ્ય સરકાર(SG)/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વહીવટ (UTA) દ્વારા કરવામાં આવે છે. જો કે, પર્યટન મંત્રાલય, તેની કેન્દ્રીય ક્ષેત્ર યોજનાઓ જેમ કે સ્વદેશ દર્શન (SD), સ્વદેશ દર્શન 2.0 (SD 2.0), પડકાર આધારિત સ્થળ વિકાસ (CBDD), સ્વદેશ દર્શન યોજનાની પેટા-યોજના અને યાત્રા કાયાકલ્પ અને આધ્યાત્મિક વારસો સંવર્ધન ડ્રાઇવ (PRASHAD) દ્વારા દેશમાં પ્રવાસન માળખાગત વિકાસના પ્રયાસોનું નેતૃત્વ પણ કરે છે. તે યોજના માર્ગદર્શિકા, સરકારી સૂચનાઓ, ભંડોળની ઉપલબ્ધતા વગેરે અનુસાર સંબંધિત રાજ્ય સરકાર/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વહીવટ તરફથી પ્રોજેક્ટ દરખાસ્તો પ્રાપ્ત થવા પર SG/UTA ને નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.

ભારત સરકારે રાજ્યોને મૂડી રોકાણ માટે ખાસ સહાય (SASCI) - વૈશ્વિક સ્તરે આઇકોનિક પ્રવાસન કેન્દ્રોનો વિકાસ હેઠળ પ્રોજેક્ટ્સને પણ મંજૂરી આપી છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશમાં આઇકોનિક પ્રવાસન કેન્દ્રોનો મોટા પાયે વિકાસ, બ્રાન્ડિંગ અને માર્કેટિંગ કરવાનો છે.

ઉપરોક્ત યોજનાઓ હેઠળ મંજૂર કરાયેલા ઘટકો મુખ્યત્વે પ્રવાસી અને મુલાકાતીઓની સુવિધાઓ સાથે સંબંધિત છે, જેમાં ડિજિટલ હસ્તક્ષેપોનો સમાવેશ થાય છે અને તેમાં પ્રવાસી સુવિધા કેન્દ્રો, અર્થઘટન કેન્દ્રો, પ્રવાસન પ્રવૃત્તિઓ, આરોગ્ય, સ્વચ્છતા અને સલામતી, કનેક્ટિવિટી, પાર્કિંગ, સામાન્ય સ્થળ વિકાસ, નરમ હસ્તક્ષેપો વગેરે જેવા મુખ્ય પ્રવાસન ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થઈ શકે છે. પ્રવાસન મંત્રાલયે સ્વદેશ દર્શન 2.0 યોજના માર્ગદર્શિકામાં ઘટકોની એક ઉદાહરણરૂપ સૂચિનો સમાવેશ કર્યો છે.

પર્યટન મંત્રાલયે MICE પ્રમોશન બ્યુરોની સ્થાપના માટે માર્ગદર્શિકા વિકસાવી છે, જે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પરિપત્રિત કરવામાં આવી છે. તેણે દેશમાં MICE ઉદ્યોગના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાષ્ટ્રીય વ્યૂહરચના અને રોડમેપ પણ વિકસાવ્યો છે. મંત્રાલયે "ઇનક્રેડિબલ ઇન્ડિયા" ઝુંબેશમાં એક ખાસ સબ-બ્રાન્ડ તરીકે "મીટ ઇન ઇન્ડિયા" શરૂ કર્યું છે. આ સબ-બ્રાન્ડનો ઉદ્દેશ્ય પ્રમોશનલ પ્રયાસોને વધારવા અને ભારતને એક આકર્ષક MICE સ્થળ તરીકે દર્શાવવાનો છે, જેમાં ઉચ્ચ-સ્તરીય કનેક્ટિવિટી, અત્યાધુનિક માળખાગત સુવિધા, એક જીવંત જ્ઞાન કેન્દ્ર અને અસંખ્ય અનન્ય પ્રવાસન આકર્ષણોનો સમાવેશ થાય છે.

મંત્રાલયે એક વ્યાપક ડિજિટલ MICE કેટલોગ બનાવ્યો છે, જે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ પદ દરમિયાન G20 બેઠકોનું સફળતાપૂર્વક આયોજન કરનારા 60 થી વધુ ભારતીય શહેરોના માળખાગત સુવિધાઓ અને સગવડો દર્શાવે છે. આ સંસાધન કેટલોગ વૈશ્વિક અને રાષ્ટ્રીય MICE આયોજકોને ભારતમાં કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં મદદ કરવા તેમજ ભારતીય શહેરોને વિશ્વભરમાં શ્રેષ્ઠ સ્થળો તરીકે પ્રમોટ કરવા માટે રચાયેલ છે.

વિવિધ યોજનાઓ હેઠળ પ્રોજેક્ટ દરખાસ્તો પ્રાપ્ત કરવી એ પ્રક્રિયાનો એક ભાગ હોવા છતાં, પર્યટન મંત્રાલય પાસે હાલમાં ગુજરાતમાં પ્રોજેક્ટ મંજૂરી માટે કોઈ દરખાસ્ત બાકી નથી, જેમાં દાહોદ લોકસભા મતવિસ્તારનો પણ સમાવેશ થાય છે. સ્વદેશ દર્શન, CBDD, PRASHAD અને SASCI યોજનાઓ હેઠળ ગુજરાતમાં પર્યટન મંત્રાલય દ્વારા મંજૂર કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સની વિગતો નીચે મુજબ છે:

આ માહિતી કેન્દ્રીય પ્રવાસન અને સંસ્કૃતિ મંત્રી શ્રી ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવતે 9 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ લોકસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આપી હતી.

 

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2226261) મુલાકાતી સંખ્યા : 21