કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી શ્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ આજે ​​દેહરાદૂનમાં કેન્દ્રીય બજેટ 2026–27 પર પ્રેસ  કોન્ફરન્સ દરમિયાન મીડિયાને સંબોધિત કરતા જણાવ્યું હતું કે, બજેટ એ અર્થતંત્રના આત્મવિશ્વાસ અને પરિપક્વતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે જેણે 2014 થી પાયાનું પરિવર્તન અનુભવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે બજેટ વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા અને નાણાકીય શિસ્ત જાળવવા વચ્ચે સાવચેત સંતુલન જાળવી રાખે છે, જે ભારતની "ફ્રેજિલ ફાઈવ" (નાજુક પાંચ) માં ગણના થવાથી લઈને વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા અને સૌથી વિશ્વસનીય વૈશ્વિક વિકાસ ગાથાઓમાંની એક બનવા સુધીની સફરને રેખાંકિત કરે છે.

બજેટને પ્રગતિશીલ અને એકત્રીકરણ-લક્ષી (consolidation-oriented) ગણાવતા, શ્રી પુરીએ કહ્યું કે તે ભારતને વૈશ્વિક નેતૃત્વના આગામી તબક્કા માટે તૈયાર કરતી વખતે ગત દાયકા દરમિયાન નાખવામાં આવેલા પાયા પર નિર્મિત છે. નાણાકીય વર્ષ 26 માટે ભારતની જીડીપી વૃદ્ધિ 7.4 ટકા અંદાજવામાં આવી છે, જે વપરાશ અને રોકાણ દ્વારા સંચાલિત છે, જે ભારતની સતત ચોથા વર્ષે સૌથી ઝડપથી - વૈશ્વિક વૃદ્ધિ ભલે 3 ટકાની આસપાસ હોય વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા તરીકેની સ્થિતિને પુનઃપુષ્ટ કરે છે.

કિંમત સ્થિરતા પર, મંત્રીએ 2014 થી પ્રાપ્ત થયેલા તીવ્ર સુધારા પર પ્રકાશ પાડ્યો અને નોંધ્યું કે ભારતે 2025 માં મુખ્ય અર્થતંત્રોમાં હેડલાઇન ફુગાવામાં સૌથી વધુ ઘટાડો નોંધાવ્યો છે, જે લગભગ 1.8 ટકા છે. એપ્રિલ અને ડિસેમ્બર 2025 વચ્ચે, ખાદ્ય ચીજોની કિંમતો, ખાસ કરીને શાકભાજી અને કઠોળના નીચા ભાવને કારણે ફુગાવો સરેરાશ 1.7 ટકા રહ્યો હતો. તેમણે ધ્યાન દોર્યું કે ભારતનું ફુગાવાનું સ્તર કેટલાક અદ્યતન અને ઉભરતા અર્થતંત્રોમાં પ્રવર્તતા સ્તર કરતા નોંધપાત્ર રીતે નીચું છે.

2014 થી મૂડી-સંચાલિત વૃદ્ધિ (capital-led growth) તરફના નિર્ણાયક બદલાવ પર ભાર મૂકતા શ્રી પુરીએ કહ્યું કે 2026–27 માં કુલ મૂડી ખર્ચ આશરે ₹ 12.2 લાખ કરોડ છે, જે 2013–14 ની સરખામણીમાં 430 ટકાથી વધુનો વધારો દર્શાવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો માટેની ફાળવણીમાં લગભગ 500 ટકા, સંરક્ષણમાં 210 ટકાથી વધુ, આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણમાં લગભગ 176 ટકા અને શિક્ષણમાં 110 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. તેમણે નોંધ્યું કે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખર્ચ એક મુખ્ય વૃદ્ધિ એન્જિન બની ગયું છે, જેમાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગના વિકાસ પાછળ ખર્ચવામાં આવેલો દરેક રૂપિયો જીડીપીમાં ₹ 3.2 ઉત્પન્ન કરે છે.

સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાઓના મજબૂતીકરણ પર પ્રકાશ પાડતા મંત્રીએ કહ્યું કે 2014 થી સતત રોકાણથી આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી છે જ્યારે આત્મનિર્ભરતાના વિઝનને અનુરૂપ સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદનમાં વેગ આવ્યો છે.

શ્રી પુરીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પાછલા દાયકામાં ભારતની વૃદ્ધિના માર્ગમાં માનવ મૂડીનો વિકાસ કેન્દ્રસ્થાને રહ્યો છે. 2014 થી, IIT ની સંખ્યા 16 થી વધીને 23, IIM ની સંખ્યા 13 થી 21, AIIMS ની સંખ્યા 7 થી 23 અને મેડિકલ કોલેજોની સંખ્યા 387 થી વધીને 819 થઈ છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ભારત પાસે હવે ઝાંઝીબાર અને અબુ ધાબીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય IIT કેમ્પસ છે, જે ભારતના શિક્ષણ ઇકોસિસ્ટમની વૈશ્વિક માન્યતા દર્શાવે છે.

મંત્રીએ કહ્યું કે 2014 થી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિસ્તરણ દ્વારા દેશભરમાં કનેક્ટિવિટી અને રોજિંદા જીવનમાં પરિવર્તન આવ્યું છે. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોની લંબાઈ 2014 માં આશરે 91,000 કિમીથી વધીને 2026 માં લગભગ 1.46 લાખ કિમી થઈ ગઈ છે, જ્યારે મેટ્રો નેટવર્ક 248 કિમીથી વધીને 1,000 કિમીથી વધુ થઈ ગયું છે. એરપોર્ટની સંખ્યા 70 થી બમણાથી વધુ વધીને અંદાજે 160 થઈ ગઈ છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં જ 57,000 કિમીથી વધુ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે, જે વાર્ષિક અંદાજે 33 કરોડ માનવ-દિનની રોજગારી પેદા કરે છે. તેમણે એ પણ હાઇલાઇટ કર્યું કે આજે 164 થી વધુ વંદે ભારત એક્સપ્રેસ ટ્રેનો કાર્યરત છે, જેમાં 260 સ્લીપર ટ્રેન સેટનું આયોજન છે અને સ્વદેશી ટેકનોલોજી નવા જાહેર કરાયેલા સાત હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોરને સંચાલિત કરશે.

શ્રી પુરીએ વધુમાં નોંધ્યું હતું કે ભારતે 2014 થી ઘરેલું સ્તરે 2,000 થી વધુ મેટ્રો કોચ બનાવવા માટે ₹ 2.5 લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ કર્યું છે. ઉડાન (UDAN) યોજના હેઠળ, 1.5 કરોડ મુસાફરોએ એવા રૂટ પર ઉડાન ભરી છે જે અગાઉ અસ્તિત્વમાં નહોતા, જે ભારતને વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું સ્થાનિક ઉડ્ડયન બજાર બનાવે છે.

MSMEs અને ક્લીન ગ્રોથ પર, મંત્રીએ કહ્યું કે બજેટ સ્થિરતા (sustainability) સાથે સ્પર્ધાત્મકતાને જોડીને 2014 થી થયેલી પ્રગતિ પર નિર્મિત છે. ₹ 10,000 કરોડના ખર્ચ સાથે બાયો-ફાર્મા શક્તિ (Bio-Pharma SHAKTI), ₹ 10,000 કરોડનું MSME ગ્રોથ ફંડ અને સેલ્ફ રિલાયન્ટ ઈન્ડિયા ફંડમાં ₹ 2,000 કરોડનું ટોપ-અપ જેવી પહેલ નવીનતા અને સાહસને વધુ મજબૂત બનાવશે. ₹ 20,000 કરોડના CCUS મિશન અને લિથિયમ-આયન બેટરી સાધનો, મહત્વપૂર્ણ ખનિજો અને પરમાણુ ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ માટે 2035 સુધી ડ્યુટી મુક્તિ દ્વારા સ્વચ્છ વૃદ્ધિને આર્થિક વ્યૂહરચનામાં સામેલ કરવામાં આવી છે.

શ્રી પુરીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય બજેટ 2026–27 એ 2014 થી વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની એક મુખ્ય અર્થતંત્ર તરીકેની દાયકા લાંબી પરિવર્તનકારી સફરને માન્યતા આપે છે અને સતત, સર્વસમાવેશક અને નવીનતા-સંચાલિત વૃદ્ધિ માટેના પાયાને મજબૂત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેમણે તેને રાષ્ટ્રનિર્માણનું બજેટ ગણાવ્યું જે ભારતને ખરેખર આત્મનિર્ભર અને વિકસિત ભારત તરફ સ્થિરતાથી આગળ ધપાવે છે.

SM/IJ/GP/JD