કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ અને કૃષિ તથા ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે આજે કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 ને "ઐતિહાસિક" અને "અભૂતપૂર્વ" ગણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે તે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં વિકસિત અને આત્મનિર્ભર ભારત માટે મજબૂત પાયો નાખે છે. શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી મોદીના નેતૃત્વમાં 12મી વખત બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે અને શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણ સતત નવમી વખત કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરનાર પ્રથમ મહિલા નાણા મંત્રી બન્યા છે, જે દેશ માટે ગર્વની વાત છે.

“આ કેન્દ્રીય બજેટ એક મહાકાવ્ય છે જે વિકસિત ભારતના સ્વપ્નને સાકાર કરશે. તે સામાજિક સમૃદ્ધિ અને રાષ્ટ્રીય સંકલ્પની પૂર્તિ માટેનું બજેટ છે. તે વિકસિત ભારત માટે ગતિશીલ બજેટ છે. પ્રધાનમંત્રીની દૂરંદેશી અને વિઝનથી પ્રેરિત આ બજેટ 2047 સુધીમાં આત્મનિર્ભર, સશક્ત અને સમૃદ્ધ ભારત માટે મજબૂત પાયો નાખી રહ્યું છે. આ બજેટ રાષ્ટ્રના ચાર સ્તંભો — ખેડૂતો, યુવાનો, મહિલાઓ અને ગરીબોના જીવનમાં પરિવર્તનકારી બદલાવ લાવીને નવો અધ્યાય લખી રહ્યું છે,” તેમ શ્રી ચૌહાણે કહ્યું હતું.

ગામડાઓ, ગરીબો, ખેડૂતો, યુવાનો અને મહિલાઓ માટેનું બજેટ

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે ગામડાઓ, ગરીબો, ખેડૂતો, યુવાનો અને મહિલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને બજેટ તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી મોદીના નેતૃત્વમાં અમલમાં મુકાઈ રહેલી યોજનાઓને કારણે ગરીબી સતત ઘટી રહી છે અને આ કેન્દ્રીય બજેટ ગરીબોને આત્મનિર્ભર બનાવવાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનું છે.

‘લખપતિ દીદી’ અને ‘SHE-માર્ટ’: ગ્રામીણ મહિલાઓને ઉદ્યોગસાહસિક બનાવવા તરફનું મોટું પગલું

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે ‘લખપતિ દીદી’ યોજનાની સફળતાને આગળ ધપાવતા, કેન્દ્રીય બજેટમાં ‘SHE-માર્ટ’ (SHE-Mart) દ્વારા સ્વ-સહાય ઉદ્યોગસાહસિકો (Self-Help Entrepreneurs) માટે જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. આ પહેલ હેઠળ, મહિલાઓ દ્વારા બનાવવામાં આવેલી પ્રોડક્ટ્સ વેચવા માટેના પ્લેટફોર્મ તરીકે દરેક જિલ્લામાં સમુદાય માલિકીના રિટેલ આઉટલેટ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવશે, જ્યાં સ્વ-સહાય જૂથો અને ગ્રામીણ મહિલાઓ દ્વારા ઉત્પાદિત વસ્તુઓને નવા બજારો મળશે. તેમણે કહ્યું કે પશુપાલન, કૃષિ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ અને અન્ય વ્યવસાયોમાં જોડાયેલી મહિલાઓ હવે માત્ર નિર્વાહ પૂરતી આજીવિકા સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં પરંતુ ઉદ્યોગસાહસિક તરીકે આગળ વધશે, જે આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે.

ગ્રામીણ વિકાસ બજેટમાં 21% નો વધારો

કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયના બજેટમાં આ વર્ષે 21 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે ગ્રામીણ વિકાસ અને કૃષિ વિભાગના બજેટને સાથે જોવામાં આવે છે, ત્યારે ગ્રામીણ વિકાસ અને કૃષિ મંત્રાલયોનું સંયુક્ત બજેટ હવે ₹4,35,779 કરોડને વટાવી ગયું છે, જે ગામડાઓ અને ખેડૂતો પ્રત્યે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે કુલ ગ્રામીણ વિકાસ બજેટમાં માત્ર ‘વિકસિત ભારત ગ્રામ જી’ (Viksit Bharat G RAM G) યોજના માટે જ રાજ્યોના ફાળા સહિત ₹1.51 લાખ કરોડથી વધુની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. મનરેગા (MGNREGA) વિશે વાત કરતા તેમણે કહ્યું કે અગાઉ મનરેગાનું કુલ બજેટ ₹86,000 કરોડની આસપાસ હતું, જ્યારે આ વખતે માત્ર કેન્દ્રનો હિસ્સો વધારીને ₹95,692 કરોડથી વધુ કરવામાં આવ્યો છે. રાજ્યોના હિસ્સાના ઉમેરા સાથે કુલ ફાળવણી ₹1.51 લાખ કરોડને વટાવી જશે, જેને તેમણે "ઐતિહાસિક અને અભૂતપૂર્વ" ગણાવી હતી.

પંચાયતોને બમણી સીધી સહાય, વિકસિત અને આત્મનિર્ભર ગામડાઓ તરફનું મોટું પગલું

શ્રી ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે 16મા નાણા પંચના તાજેતરના નિર્ણય હેઠળ ₹55,900 કરોડથી વધુ રકમ સીધી પંચાયતોને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. સરખામણી કરતા કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે અગાઉના પાંચ વર્ષ દરમિયાન પંચાયતોને સીધા ₹2.36 લાખ કરોડ મળ્યા હતા, જે હવે વધીને લગભગ ₹4.35 લાખ કરોડ થયા છે — જે લગભગ બમણા છે.

મંત્રીએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ‘વિકસિત ભારત ગ્રામ જી’ યોજના હેઠળ ₹1.51 લાખ કરોડની ફાળવણી અને નાણા પંચ હેઠળ મળનારા ₹55,900 કરોડ વિકસિત, આત્મનિર્ભર, રોજગારલક્ષી અને ગરીબી મુક્ત ગામડાઓના નિર્માણમાં અભૂતપૂર્વ ભૂમિકા ભજવશે.

કૃષિ બજેટમાં નોંધપાત્ર વધારો, સંશોધન અને સસ્તું ખાતર પર ભાર

કૃષિ ક્ષેત્ર પર બોલતા કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે કહ્યું કે કૃષિ વિભાગનું બજેટ આ વર્ષે વધારીને ₹1,32,561 કરોડ કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે કૃષિ શિક્ષણ અને સંશોધન માટે ₹9,967 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, ખાસ કરીને ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ એગ્રિકલ્ચરલ રિસર્ચ (ICAR) માટે, જે સંશોધન અને નવીનતાને મજબૂત કરશે.

ખાતર (ફર્ટિલાઇઝર) સબસિડી પર તેમણે કહ્યું કે સસ્તું ખાતર ઉપલબ્ધ થાય તે માટે ₹1,70,944 કરોડની સબસિડી આપવામાં આવી છે જેથી ઉત્પાદન ખર્ચમાં ઘટાડો થાય અને ખેડૂતોને રાહત મળે.

નેશનલ ફાઇબર સ્કીમ અને ઔષધીય છોડ દ્વારા ખેડૂતોને સીધો લાભ

શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે નેશનલ ફાઇબર સ્કીમ હેઠળ રેશમ, ઊન અને શણ જેવા ફાઇબર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે, જે આ ક્ષેત્રો સાથે સંકળાયેલા ખેડૂતોને સીધો લાભ આપશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આયુષ મંત્રાલય હેઠળ ઔષધીય છોડના પ્રમાણપત્ર અને નિકાસ સંબંધિત જોગવાઈઓ ઔષધીય છોડની ખેતી કરતા ખેડૂતોની આવક વધારવામાં મદદ કરશે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે પરંપરાગત પાકોની સાથે નાળિયેર, કોકો, કાજુ અને ચંદન જેવા ઉચ્ચ મૂલ્યના પાકો માટે સ્પષ્ટ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. જૂના નાળિયેરના બગીચાઓના નવીનીકરણ અને નવા બગીચા રોપવા માટે બજેટમાં વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. શ્રી ચૌહાણે ઉમેર્યું હતું કે ફળો અને શાકભાજીનું ઉત્પાદન વધારવા અને ગ્રાહકો સુધી તેમની સરળ હેરફેર સુનિશ્ચિત કરવા માટે અલગ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે, જેથી ખેડૂતોને વધુ સારા ભાવ મળે અને ગ્રાહકોને સરળતા રહે.

SM/BS/GP/JD

(रिलीज़ आईडी: 2221833) आगंतुक पटल : 10