કેન્દ્રીય નાણા મંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારમણે આજે કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરતી વખતે, ભારતને મેડિકલ વેલ્યુ ટૂરિઝમ (MVT) માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવા અને ગુણવત્તા, સંશોધન, રોજગાર નિર્માણ અને વૈશ્વિક પહોંચ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને આયુષ (AYUSH) ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવાના હેતુથી શ્રેણીબદ્ધ પરિવર્તનકારી પગલાંની જાહેરાત કરી હતી.

મેડિકલ વેલ્યુ ટૂરિઝમ માટે પ્રાદેશિક મેડિકલ હબ

ભારતને મેડિકલ ટૂરિઝમ સેવાઓ માટે પસંદગીના સ્થળ તરીકે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે, સરકારે ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારીમાં પાંચ પ્રાદેશિક મેડિકલ હબ (Regional Medical Hubs) સ્થાપવામાં રાજ્યોને ટેકો આપવાની દરખાસ્ત કરી છે. આ હબ એકીકૃત હેલ્થકેર કોમ્પ્લેક્સ તરીકે કાર્ય કરશે, જે એક જ છત્ર હેઠળ તબીબી સેવાઓ, શિક્ષણ અને સંશોધન સુવિધાઓને જોડશે.

સૂચિત મેડિકલ હબમાં આયુષ કેન્દ્રો, મેડિકલ વેલ્યુ ટૂરિઝમ ફેસિલિટેશન સેન્ટર્સ અને નિદાન (diagnostics), સારવાર પછીની સંભાળ અને પુનઃવસન માટે અદ્યતન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હશે. આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક મુલાકાતીઓ માટે દર્દીના અનુભવને વધારવા ઉપરાંત, આ હબ ડોક્ટરો અને સંલગ્ન આરોગ્ય વ્યાવસાયિકો (AHPs) સહિતના આરોગ્ય સંભાળ વ્યાવસાયિકો માટે વિવિધ રોજગારીની તકો ઉભી કરે તેવી અપેક્ષા છે.

આયુષ પ્રણાલીઓ માટે વૈશ્વિક ગતિ

પરંપરાગત ચિકિત્સામાં ભારતના નેતૃત્વને રેખાંકિત કરતા, નાણા મંત્રીએ નોંધ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી દ્વારા યોગને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં લઈ ગયા બાદ તેને વૈશ્વિક માન્યતા મળી છે, જ્યારે આયુર્વેદે કોવિડ પછીના સમયગાળામાં નવેસરથી વૈશ્વિક સ્વીકૃતિ જોઈ છે. આયુષ ઉત્પાદનોની વધતી જતી આંતરરાષ્ટ્રીય માંગથી ઔષધીય વનસ્પતિઓની ખેતી કરતા ખેડૂતો અને પ્રોસેસિંગ તથા મૂલ્યવૃદ્ધિમાં રોકાયેલા યુવાનોને પણ ફાયદો થઈ રહ્યો છે.

આયુષ માટે મુખ્ય બજેટ જાહેરાતો

આયુષ ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત કરવા અને વૈશ્વિક માંગને પહોંચી વળવા માટે, કેન્દ્રીય બજેટ નીચેની પહેલોની દરખાસ્ત કરે છે:

• ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ, ક્લિનિકલ કેર અને સંશોધનનો વિસ્તાર કરવા માટે ત્રણ નવી ઓલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ આયુર્વેદની સ્થાપના.
• ગુણવત્તાના ઉચ્ચ ધોરણો, પ્રમાણપત્ર અને કુશળ માનવબળની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આયુષ ફાર્મસીઓ અને ડ્રગ ટેસ્ટિંગ લેબોરેટરીઝનું અપગ્રેડેશન.
• પરંપરાગત ચિકિત્સા પ્રણાલીઓમાં પુરાવા-આધારિત સંશોધન, તાલીમ અને વૈશ્વિક જાગૃતિને મજબૂત કરવા માટે WHO ગ્લોબલ ટ્રેડિશનલ મેડિસિન સેન્ટર, જામનગરનું અપગ્રેડેશન.

આ પહેલો પરંપરાગત શાણપણને આધુનિક હેલ્થકેર ફ્રેમવર્ક સાથે એકીકૃત કરવા, ભારતની સોફ્ટ પાવર વધારવા અને દેશને સર્વગ્રાહી અને પુરાવા-આધારિત હેલ્થકેર માટે વિશ્વસનીય વૈશ્વિક સ્થળ તરીકે સ્થાપિત કરવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાની પુનઃપુષ્ટિ કરે છે.

SM/IJ/GP/JD