ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദി വിഭാവനം ചെയ്ത “സഹകർ സേ സമൃദ്ധി”(സഹകരണത്തിലൂടെ അഭിവൃദ്ധി) എന്ന ദർശനം സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നതിനായി, 2021 ജൂലൈ 6 ന് ഒരു പ്രത്യേക സഹകരണ മന്ത്രാലയം സ്ഥാപിതമായി. രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ നേതൃത്വത്തിലും മാർഗനിർദേശത്തിലും, സഹകരണ മേഖലയെ ശക്തവും ഊർജ്ജസ്വലവുമാക്കുന്നതിന് മന്ത്രാലയം വിവിധ സംരംഭങ്ങളും ചരിത്രപരമായ നടപടികളും സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ 4 വർഷത്തിനുള്ളിൽ, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും വികാസത്തിനും പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട്, സഹകരണ മന്ത്രാലയം 114 പ്രധാന സംരംഭങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി. ഈ സംരംഭങ്ങളിൽ ഇതുവരെ കൈവരിച്ച വിശദാംശങ്ങളും പുരോഗതിയും താഴെ പറയുന്നു:

(A) പ്രാഥമിക സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ശക്തിപ്പെടുത്തൽ

1. PACS മൾട്ടിപർപ്പസ് ആക്കുന്നതിനുള്ള മാതൃകാ ഉപനിയമങ്ങൾ

PACS മൾട്ടിപർപ്പസ് ആകുമ്പോൾ അവ കൂടുതൽ ശാക്തീകരിക്കപ്പെടുകയും സാമ്പത്തികമായി ലാഭകരമാകുമെന്ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ വിശ്വസിക്കുന്നു. അതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾ/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ, ദേശീയ ഫെഡറേഷനുകൾ, മറ്റ് പങ്കാളികൾ എന്നിവരുമായി കൂടിയാലോചിച്ച ശേഷം സഹകരണ മന്ത്രാലയം PACS-നുള്ള മാതൃകാ ഉപനിയമങ്ങൾ തയ്യാറാക്കി 2023 ജനുവരി 05-ന് വിതരണം ചെയ്തു. ഇത് PACS/LAMPS-കളുടെ വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ക്ഷീരവികസനം, മത്സ്യബന്ധനം, സംഭരണം തുടങ്ങിയ 25-ലധികം പുതിയ മേഖലകളിൽ പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതുവരെ, 32 സംസ്ഥാനങ്ങൾ/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ മാതൃകാ ഉപനിയമങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ നിലവിലുള്ള ഉപനിയമങ്ങൾ മാതൃകാ ഉപനിയമങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.

2. കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരണത്തിലൂടെ പിഎസിഎസിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ

2027 മാർച്ച് 31 ഓടെ പിഎസിഎസിനെ ഡിജിറ്റൽ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കിയ സ്ഥാപനങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിനായി 2022 ജൂൺ 29 ന് അംഗീകരിച്ച ഒരു കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതിയാണ് പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങളുടെ കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരണം (പിഎസിഎസ്). തുടക്കത്തിൽ 63,000 പിഎസിഎസുകൾക്ക് 2,516 കോടി രൂപ അടങ്കലിൽ അംഗീകാരം ലഭിച്ചു, കൂടാതെ പദ്ധതി 79,630 പിഎസിഎസുകളായി വികസിപ്പിച്ചു, മൊത്തം ബജറ്റ് ₹2,925.39 കോടിയായി പരിഷ്കരിച്ചു.

ഈ പദ്ധതിക്ക് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്, സംസ്ഥാനങ്ങൾ/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ, നബാർഡ് എന്നിവർ സംയുക്തമായി ധനസഹായം നൽകുന്നു:

ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്: ₹1,796.28 കോടി (നേരത്തെ ₹1,528 കോടി)

സംസ്ഥാനങ്ങൾ/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ: ₹877.11 കോടി (നേരത്തെ ₹736 കോടി)

നബാർഡ്: ₹252 കോടി

ഇതുവരെ, ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ₹1,067.50 കോടി അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിൽ ₹901.58 കോടി ഹാർഡ്‌വെയർ സംഭരണം, ഡിജിറ്റൈസേഷൻ, പിന്തുണാ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ ₹165.92 കോടി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വികസനം, ക്ലൗഡ് ഡാറ്റ സംഭരണം, സൈബർ സുരക്ഷ, പരിശീലനം, പ്രോജക്ട് മാനേജ്‌മെന്റ് എന്നിവയുടെ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള നബാർഡിന് അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പിഎസിഎസ് പ്രവർത്തനത്തിൽ സുതാര്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും സഹകരണ സംവിധാനത്തിലുള്ള പൊതുജന വിശ്വാസം ഗണ്യമായി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും പദ്ധതി സഹായിക്കുമെന്ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

ഇന്നുവരെയുള്ള പുരോഗതിയുടെ കാര്യത്തിൽ, 2025 ജനുവരി 2 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 47,155 പിഎസിഎസുകളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, 59,261 പിഎസിഎസുകൾ സജീവമായി സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 65,151 പിഎസിഎസുകളിലേക്ക് ഹാർഡ്‌വെയർ എത്തിച്ചു, 79,630 പിഎസിഎസുകളുടെ (2025 ജനുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച് 57,578 പിഎസിഎസുകൾ) വിപുലീകരിച്ച ലക്ഷ്യത്തിന്റെ ഏകദേശം 82% ഇത് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

2025 മുതൽ ചില പുതിയ പാരാമീറ്ററുകൾ ട്രാക്ക് ചെയ്യപ്പെടുന്നു, സിസ്റ്റത്തിലൂടെയുള്ള ഓൺലൈൻ ഓഡിറ്റുകൾ പോലുള്ളവ, 42,730 പിഎസിഎസുകളിൽ ഇവ പൂർത്തിയായി.

പുതിയ ഇ-പിഎസിഎസ് പാരാമീറ്ററിൽ, 2025 ഒക്ടോബറിൽ സേവാ പർവ് സമയത്ത് 17,168 പിഎസിഎസുകളിൽ ഇ-പിഎസിഎസ് പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിലൂടെ മന്ത്രാലയം ഒരു സുപ്രധാന നാഴികക്കല്ല് കൈവരിച്ചു, ഇത് 10,000 എന്ന ലക്ഷ്യത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്നുവരെ, 32,119 പിഎസിഎസുകൾ ഇ-പിഎസിഎസ് പദവി നേടിയിട്ടുണ്ട്.

ഇആർപി സോഫ്റ്റ്‌വെയറിൽ 22 പ്രവർത്തന മൊഡ്യൂളുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു, അതിലൂടെ 34.94 കോടി ഇടപാടുകൾ പ്രോസസ്സ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ 14 ഭാഷകളിൽ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ലഭ്യമാണ്, കൂടാതെ 8 ഭരണഘടനാ ഭാഷകൾ കൂടി പുരോഗമിക്കുന്നു.

2022–23 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ പദ്ധതി നടപ്പാക്കൽ ആരംഭിച്ചു, 2027 മാർച്ച് 31 ന് അവസാനിച്ചു.

3.എല്ലാ പഞ്ചായത്തിലും/ഗ്രാമത്തിലും മൾട്ടി പർപ്പസ് പിഎസിഎസ്/ക്ഷീര/മത്സ്യബന്ധന സഹകരണ സംഘങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കൽ

അടുത്ത 5 വർഷത്തിനുള്ളിൽ രാജ്യത്തെ എല്ലാ പഞ്ചായത്തുകളെയും/ഗ്രാമങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പുതിയ മൾട്ടി പർപ്പസ് പിഎസിഎസ്, ക്ഷീര, മത്സ്യബന്ധന സഹകരണ സംഘങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 2023 ഫെബ്രുവരി 15-ന് മന്ത്രിസഭ ഈ പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചു. നബാർഡ്, എൻഡിഡിബി, എൻഎഫ്ഡിബി, സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ എന്നിവയുടെ പിന്തുണയോടെ, ഈ പ്രാഥമിക സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ തലത്തിൽ വിവിധ ​ഗവൺമെന്റ് പദ്ധതികളുടെ സംയോജനത്തിലൂടെ ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള കമ്മിറ്റികൾ രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവയിൽ ഒരു ഇന്റർ-മിനിസ്റ്റീരിയൽ കമ്മിറ്റി (IMC), നാഷണൽ ലെവൽ കോർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി (NLCC), സ്റ്റേറ്റ് ലെവൽ കോപ്പറേറ്റീവ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കമ്മിറ്റികൾ (SCDC), ജില്ലാ ലെവൽ കോപ്പറേറ്റീവ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കമ്മിറ്റികൾ (DCDC) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പദ്ധതിയുടെ സമയബന്ധിതമായ നടത്തിപ്പ് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി 19.9.2024-ൽ ഒരു സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് നടപടിക്രമം (മാർഗദർശിക) ആരംഭിച്ചു, അതിൽ ബന്ധപ്പെട്ട പങ്കാളികളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ, സമയപരിധികൾ, റോളുകൾ, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ എന്നിവ സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാഷണൽ കോപ്പറേറ്റീവ് ഡാറ്റാബേസ് അനുസരിച്ച്, ആകെ 32,009 പുതിയ M-PACS, ഡയറി, ഫിഷറി സഹകരണ സംഘങ്ങൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

4.ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി സഹകരണ മേഖലയിലെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വികേന്ദ്രീകൃത ധാന്യ സംഭരണ ​​പരിപാടി

പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, 2023 മെയ് 31-ന് മന്ത്രിസഭ സഹകരണ മേഖലയിലെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ധാന്യ സംഭരണ ​​പദ്ധതിക്ക് അംഗീകാരം നൽകി. ഇത് ഒരു പൈലറ്റ് പദ്ധതിയായി നടപ്പിലാക്കും. വിവിധ ​ഗവൺമെന്റ് പദ്ധതികളുടെ സംയോജനത്തിലൂടെ പിഎസിഎസ് തലത്തിൽ ഗോഡൗണുകൾ, കസ്റ്റം ഹയറിംഗ് സെന്ററുകൾ, സംസ്കരണ യൂണിറ്റുകൾ, ന്യായവില കടകൾ തുടങ്ങിയ വിവിധ കാർഷിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതാണ് ഇത്. രാജ്യത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുകയും ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങളുടെ പാഴാക്കൽ കുറയ്ക്കുകയും കർഷകർക്ക് അവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് മികച്ച വില നൽകുകയും പിഎസിഎസ് തലത്തിൽ തന്നെ വിവിധ കാർഷിക ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നതിനാൽ ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ ഈ പദ്ധതിക്ക് പ്രത്യേക ഊന്നൽ നൽകുന്നു. പൈലറ്റ് പ്രോജക്ടിന് കീഴിൽ, 11 സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ 11 പിഎസിഎസുകളിലെ ഗോഡൗണുകൾ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുകയും 500 അധിക പിഎസിഎസുകളിൽ ഗോഡൗണുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള തറക്കല്ലിടൽ 2024 ഫെബ്രുവരി 24-ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഭാരത് മണ്ഡപത്തിൽ ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി നിർവ്വഹിച്ചു.

പുരോഗതി സ്ഥിതി

പദ്ധതിയുടെ കീഴിൽ, 30.12.2025 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള 112 പിഎസിഎസുകളിൽ (പൈലറ്റ് ഫേസ് I - 11, രാജസ്ഥാൻ - 82, മഹാരാഷ്ട്ര - 15, ഗുജറാത്ത് - 4) ഗോഡൗണുകളുടെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി, ഇത് മൊത്തം സംഭരണ ​​ശേഷി 68,702 മെട്രിക് ടൺ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

നടപ്പാക്കൽ ശേഷിയും സ്കെയിലും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി, പിഎസിഎസിനപ്പുറം എല്ലാ സഹകരണ സംഘങ്ങളെയും സഹകരണ ഫെഡറേഷനുകളെയും മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റികളെയും (എംഎസ്സിഎസ്) ഉൾപ്പെടുത്തി പദ്ധതി വികസിപ്പിച്ചു.

5.ഇ-സേവനങ്ങൾ മികച്ച രീതിയിൽ ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി പൊതു സേവന കേന്ദ്രങ്ങളായി (സി‌എസ്‌സി) പി‌എ‌സി‌എസുകൾ

സിഎസ്സി നൽകുന്ന 300-ലധികം ഇ-സേവനങ്ങൾ നൽകാൻ പിഎസിഎസിനെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നതിനായി സഹകരണ മന്ത്രാലയം, ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി മന്ത്രാലയം, നബാർഡ്, സിഎസ്സി ഇ-ഗവേണൻസ് സർവീസസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ് എന്നിവ തമ്മിൽ 2.2.2023 ന് ഒരു ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവച്ചു. സിഎസ്സി-എസ്പിവി, നബാർഡ് എന്നിവയുമായി ഏകോപിപ്പിച്ച് എൻസിസിടി ഓൺബോർഡഡ് പിഎസിഎസുകൾക്ക് പരിശീലനവും നൽകുന്നു. ഇതുവരെ, 51,836 പിഎസിഎസുകൾ സിഎസ്‌സി സേവനങ്ങൾ നൽകാൻ തുടങ്ങി, ഈ പിഎസിഎസുകൾ വഴി 60 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ ഇടപാടുകൾ നടന്നു. 2023 ജൂലൈ 21 ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ വിജ്ഞാൻ ഭവനിൽ ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. 

6.പിഎസിഎസ് വഴി പുതിയ കർഷക ഉൽ‌പാദക സംഘടനകളുടെ (എഫ്‌പി‌ഒ) രൂപീകരണം

എഫ്‌പി‌ഒ പദ്ധതി പ്രകാരം, സഹകരണ മേഖലയിൽ നാഷണൽ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷന് (എൻ‌സി‌ഡി‌സി) 1100 അധിക എഫ്‌പി‌ഒകൾ അനുവദിച്ചു. ഇപ്പോൾ, പി‌എസി‌എസുകൾക്ക് എഫ്‌പി‌ഒകളായി കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയും. സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ന്യായവും പ്രതിഫലദായകവുമായ വില ലഭിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ മാർക്കറ്റ് ലിങ്കേജ് നൽകുന്നതിനും ഈ സംരംഭം സഹായകമാകും. 2023 ജൂലൈ 14 ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ പ്രഗതി മൈതാനത്തുള്ള ഐ‌ഇ‌സി‌സിയിൽ ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ ഈ പദ്ധതി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇതുവരെ സഹകരണ മേഖലയിൽ എൻ‌സി‌ഡി‌സി ആകെ 1863 എഫ്‌പി‌ഒകൾ രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിൽ 1117 എഫ്‌പി‌ഒകൾ പി‌എ‌സി‌എസ് ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം, ഇന്നുവരെ എഫ്‌പി‌ഒകൾ/സി‌ബി‌ബി‌ഒകൾ എന്നിവയ്ക്ക് ₹206 കോടി വിതരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

7.എൽ‌പി‌ജി വിതരണത്തിനുള്ള പി‌എ‌സി‌എസിന്റെ യോഗ്യത

ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, പി‌എ‌സി‌എസിന്റെ ബിസിനസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് സഹകരണ മന്ത്രാലയം ശക്തമായ പ്രതിബദ്ധതയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പി‌എ‌സി‌എസിനെ എൽ‌പി‌ജി വിതരണത്തിന് യോഗ്യമാക്കുന്നത് ഈ ദിശയിലേക്കുള്ള ഒരു പ്രധാന ചുവടുവയ്പ്പാണ്. പി‌എ‌സി‌എസിനെ എൽ‌പി‌ജി വിതരണത്തിന് യോഗ്യമാക്കുന്നതിന് പെട്രോളിയം മന്ത്രാലയം അതിന്റെ നിയമങ്ങളിൽ ഭേദഗതി വരുത്തി. പി‌എ‌സി‌എസ് എൽ‌പി‌ജി വിതരണക്കാർ നേടുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

8.പി‌എ‌സി‌എസ് നടത്തുന്ന ബൾക്ക് കൺസ്യൂമർ പെട്രോൾ പമ്പ് റീട്ടെയിൽ ഔട്ട്‌ലെറ്റുകളാക്കി മാറ്റാനുള്ള അനുമതി

സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മുൻകൈയിൽ, നിലവിലുള്ള ബൾക്ക് കൺസ്യൂമർ ലൈസൻസുള്ള പി‌എ‌സി‌എസിനെ റീട്ടെയിൽ ഔട്ട്‌ലെറ്റുകളാക്കി മാറ്റാൻ പെട്രോളിയം, പ്രകൃതി വാതക മന്ത്രാലയം സമ്മതം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ സംരംഭത്തിന് കീഴിൽ, PACS-കൾക്ക് അവരുടെ ബൾക്ക് കൺസ്യൂമർ പെട്രോൾ പമ്പുകളെ റീട്ടെയിൽ ഔട്ട്‌ലെറ്റുകളാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള ഒറ്റത്തവണ ഓപ്ഷൻ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ബൾക്ക് കൺസ്യൂമർ പമ്പുകളുള്ള 5 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 117 PACS-കൾ റീട്ടെയിൽ ഔട്ട്‌ലെറ്റുകളാക്കി മാറ്റുന്നതിന് സമ്മതം നൽകിയിട്ടുണ്ട്, അതിൽ 59 PACS-കൾ കമ്മീഷൻ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

9. പുതിയ പെട്രോൾ/ഡീസൽ പമ്പ് ഡീലർഷിപ്പുകൾക്ക് PACS-കൾക്ക് മുൻഗണന.

പുതിയ റീട്ടെയിൽ പെട്രോൾ/ഡീസൽ പമ്പ് ഡീലർഷിപ്പുകളിലും PACS-കൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നു. OMC-കൾ പരസ്യപ്പെടുത്തിയ സ്ഥലങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, സംയോജിത കാറ്റഗറി 2 (CC-2) പ്രകാരം PACS-ന് അപേക്ഷിക്കുന്നതിന് എണ്ണ വിപണന കമ്പനികൾ (OMC-കൾ)/പെട്രോളിയം മന്ത്രാലയം മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതുവരെ 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള 394 PACS/LAMP-കൾ റീട്ടെയിൽ പെട്രോൾ/ഡീസൽ ഡീലർഷിപ്പിനായി ഓൺലൈനായി അപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിൽ 10 PACS-കൾ കമ്മീഷൻ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ സംരംഭം PACS-കളുടെ ലാഭം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും.

10.ഗ്രാമീണ തലത്തിൽ ജനറിക് മരുന്നുകൾ ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി ജൻ ഔഷധി കേന്ദ്രമായി
 പിഎസിഎസ്

2023 ജൂൺ 06 ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ, രാസവസ്തുക്കളുടെയും വളങ്ങളുടെയും മന്ത്രാലയവുമായി നടന്ന ഒരു യോഗത്തിൽ, പ്രധാനമന്ത്രി ഭാരതീയ ജൻ ഔഷധി കേന്ദ്രം (പിഎംബിജെകെഎസ്) പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ പിഎസിഎസിനെ പ്രാപ്തമാക്കി. ഈ സംരംഭത്തിലൂടെ, ഗ്രാമ/ബ്ലോക്ക് തലത്തിൽ തന്നെ സാധാരണക്കാർക്ക് വിലകുറഞ്ഞ ജനറിക് മരുന്നുകൾ ലഭ്യമാകും, കൂടാതെ പിഎസിഎസിന് അധിക വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ ലഭിക്കും. താൽപ്പര്യമുള്ള പിഎസിഎസിനെ കണ്ടെത്തി ഓൺലൈനായി അപേക്ഷിക്കാൻ സംസ്ഥാന ​ഗവൺമെന്റ് പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ഇതുവരെ, 34 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും യുടികളിൽ നിന്നുമുള്ള 4,192 പിഎസിഎസ്/സഹകരണ സംഘങ്ങൾ പി എം ഭാരതീയ ജൻ ഔഷധി കേന്ദ്രത്തിനായി ഓൺലൈനായി അപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിൽ 4,177 പിഎസിഎസുകൾക്ക് പിഎംബിഐ പ്രാഥമിക അംഗീകാരം നൽകി, 866 പേർക്ക് സംസ്ഥാന ഡ്രഗ് കൺട്രോളർമാരിൽ നിന്ന് മരുന്ന് ലൈസൻസുകൾ ലഭിച്ചു, 812 പിഎസിഎസുകൾക്ക് പിഎംബിഐയിൽ നിന്ന് സ്റ്റോർ കോഡുകൾ ലഭിച്ചു, അവ പിഎംബിജെകെ ആയി പ്രവർത്തിക്കാൻ തയ്യാറാണ്.

 11.പ്രധാനമന്ത്രി കിസാൻ സമൃദ്ധി കേന്ദ്രമായി (പിഎംകെഎസ്‌കെ) പിഎസിഎസ്

2023 ജൂൺ 06 ന്, ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ, ബഹുമാനപ്പെട്ട രാസവള മന്ത്രിയുമായി നടന്ന ഒരു യോഗത്തിൽ, വള വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങളായി ഇതിനകം പ്രവർത്തിക്കുന്ന പിഎസിഎസിനെ പ്രധാനമന്ത്രി കിസാൻ സമൃദ്ധി കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി (പിഎംകെഎസ്‌കെ) ഉയർത്താൻ തീരുമാനിച്ചു. വളങ്ങളും കീടനാശിനികളും തളിക്കുന്നതിനായി പിഎസിഎസിനെ ഡ്രോൺ സംരംഭകരായി മാറ്റാനും തീരുമാനിച്ചു. ഇത് പിഎസിഎസുകൾക്ക് പുതിയ ബിസിനസ്സ് അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും അവരുടെ ലാഭം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. രാസവള വകുപ്പും (ജിഒഐ) സംസ്ഥാനങ്ങളും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും നൽകിയ വിവരങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, 38,190 പിഎസിഎസുകളെ പിഎംകെഎസ്‌കെ ആക്കി ഉയർത്തി; ബാക്കിയുള്ളവ പുരോഗമിക്കുന്നു.

12.നബാർഡിന്റെ സഹായത്തോടെ ബാങ്ക് മിത്ര സഹകരണ സംഘങ്ങളിലേക്കുള്ള മൈക്രോ-എടിഎമ്മുകൾ

ക്ഷീരവികസന, മറ്റ് സഹകരണ സംഘങ്ങളെയും ജില്ലാ കേന്ദ്ര സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെയും സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെയും ബാങ്ക് മിത്രയാക്കി. ബിസിനസ്സ് എളുപ്പമാക്കുന്നതിനും, സുതാര്യതയ്ക്കും, സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തലിനും വേണ്ടി, നബാർഡിന്റെ പിന്തുണയോടെ ഈ ബാങ്ക് മിത്ര സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് 'ഡോർ സ്റ്റെപ്പ് ഫിനാൻഷ്യൽ സർവീസസ്' നൽകുന്നതിനായി മൈക്രോ-എടിഎമ്മുകളും നൽകുന്നു. ഇതിനായി 2023 മെയ് 21 ന് ഒരു പൈലറ്റ് പദ്ധതി ആരംഭിക്കുകയും 2023 ജൂലൈ 12 ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ പഞ്ചമഹൽ, ബനസ്‌കന്ത ജില്ലാ കേന്ദ്ര സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ അക്കൗണ്ട് ഉടമകൾക്ക് കാർഡുകൾ വിതരണം ചെയ്തുകൊണ്ട് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. പൈലറ്റിന്റെ പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ജനുവരി 15 ന് ബനസ്‌കന്തയിലെ സനദർ ഡയറി കോംപ്ലക്സിൽ നിന്ന് "സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കിടയിൽ സഹകരണം" എന്ന പേരിൽ ഒരു സംസ്ഥാന വ്യാപക കാമ്പെയ്‌ൻ ആരംഭിച്ചു. ഗുജറാത്തിലെ 14330 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന 12624 മൈക്രോ എടിഎമ്മുകൾ വിതരണം ചെയ്തുകൊണ്ട് ഗുജറാത്തിൽ ആകെ 12219 ബാങ്ക് മിത്രയെ നിയമിച്ചു. 15,000-ത്തിലധികം പേർക്ക് തൊഴിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഈ പദ്ധതി ക്ഷീര സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും പിഎസിഎസുകൾക്കും മറ്റൊരു വരുമാന മാർഗ്ഗം കൂടി നൽകി.

13.സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് റുപേ കിസാൻ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ്

ഗ്രാമീണ സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ വ്യാപ്തിയും ശേഷിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും ഗ്രാമീണ സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ ലിക്വിഡിറ്റി നൽകുന്നതിനുമായി ഗുജറാത്തിലെ പഞ്ച്മഹൽ, ബനസ്‌കന്ത ജില്ലകളിൽ ഒരു പൈലറ്റ് പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. ഈ പദ്ധതിയുടെ കീഴിൽ, സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളുടെയും ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ ബന്ധപ്പെട്ട ജില്ലാ കേന്ദ്ര സഹകരണ ബാങ്കുകളിൽ തുറക്കുകയും നബാർഡിന്റെ പിന്തുണയോടെ, അക്കൗണ്ട് ഉടമകൾക്ക് റുപേ-കിസാൻ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകൾ (കെസിസി) വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. റുപേ-കിസാൻ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡ് വഴി, സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് ന്യായമായ നിരക്കിൽ വായ്പകൾ ലഭ്യമാകും, കൂടാതെ അംഗങ്ങൾക്ക് മറ്റ് സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾക്കും ഈ കാർഡ് ഉപയോഗിക്കാം. പൈലറ്റ് പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ജനുവരി 15 ന് ഗുജറാത്ത് സംസ്ഥാനത്ത് ബനസ്‌കന്തയിലെ സനാദർ ഡയറി കോംപ്ലക്സിൽ നിന്ന് "സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കിടയിലെ സഹകരണം" എന്ന പേരിൽ ഒരു സംസ്ഥാന വ്യാപക കാമ്പെയ്‌ൻ ആരംഭിച്ചു. 22 ലക്ഷത്തിലധികം കിസാൻ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകൾ വിതരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, അതിലൂടെ 10,000 കോടിയിലധികം വായ്പകൾ വിതരണം ചെയ്തു, ഇത് സംരംഭകത്വവും തൊഴിലും സൃഷ്ടിച്ചു. പദ്ധതിയുടെ പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, മന്ത്രാലയത്തിന്റെ SOP അനുസരിച്ച് ദേശീയതലത്തിൽ വ്യാപിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്.

14. പാനി സമിതി എന്ന നിലയിൽ PACS

ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ PACS ന്റെ ആഴത്തിലുള്ള വ്യാപ്തി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നതിനായി, സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മുൻകൈയിൽ, ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ പൈപ്പ് ജലവിതരണ പദ്ധതികളുടെ പ്രവർത്തനവും പരിപാലനവും (O&M) ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് PACS-നെ 'പാനി സമിതി' ആയി യോഗ്യമാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ജലശക്തി മന്ത്രാലയം എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും ഒരു കത്ത് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഈ നടപടി ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ ജലവിതരണ പദ്ധതികളുടെ O&M പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനൊപ്പം PACS-കൾക്ക് പുതിയ ബിസിനസ്സ് അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതുവരെ, 10 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 962 PACS-കളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു/തിരിച്ചറിഞ്ഞു, മറ്റുള്ളവ ഈ സംരംഭത്തിന് കീഴിൽ പ്രക്രിയയിലാണ്.

15.പിഎസിഎസ് തലത്തിൽ പിഎം-കുസും പദ്ധതിയുടെ സംയോജനം

13 കോടി കർഷക അംഗങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധമുള്ള പിഎസിഎസിന്റെ വ്യാപ്തി പഞ്ചായത്ത് തലത്തിൽ വികേന്ദ്രീകൃത സൗരോർജ്ജ പ്ലാന്റുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. ഇതോടെ, പിഎസിഎസുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന കർഷകർക്ക് അവരുടെ ഊർജ്ജ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയും. കൂടാതെ, പിഎസിഎസിനും അതിലെ അംഗ കർഷകർക്കും ഇതര വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ ലഭിക്കും. ഈ വിഷയത്തിൽ സഹകരണ മന്ത്രാലയം നവ, പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ മന്ത്രാലയവുമായി ചർച്ച നടത്തിവരികയാണ്.

16.മത്സ്യകർഷക ഉൽ‌പാദക സംഘടനയുടെ (എഫ്‌എഫ്‌പി‌ഒ) രൂപീകരണം

മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾക്ക് മാർക്കറ്റ് ലിങ്കേജ് നൽകുന്നതിനും സംസ്കരണ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുമായി, എൻ‌സി‌ഡി‌സി പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ 70 എഫ്‌എഫ്‌പി‌ഒകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഫിഷറീസ് വകുപ്പ് നിലവിലുള്ള 1000 ഫിഷറീസ് സഹകരണ സംഘങ്ങളെ എഫ്‌എഫ്‌പി‌ഒകളാക്കി എൻ‌സി‌ഡി‌സിയിലേക്ക് മാറ്റാൻ അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.  ഇതിനായി 225.50 കോടി രൂപയുടെ അംഗീകൃത വിഹിതം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. എൻ‌സി‌ഡി‌സി ഇതുവരെ 1,070 എഫ്‌എഫ്‌പി‌ഒകളുടെ രൂപീകരണത്തിന് സൗകര്യമൊരുക്കിയിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ 2,348 എഫ്‌എഫ്‌പി‌ഒകളുടെ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ നിലവിൽ പുരോഗമിക്കുകയാണ്. ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം, എഫ്‌എഫ്‌പി‌ഒകൾ/സി‌ബി‌ബി‌ഒകൾ എന്നിവയ്‌ക്കായി ₹98 കോടി വിതരണം ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്.

(B) ദേശീയ തലത്തിൽ മൂന്ന് പുതിയ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ സംഘങ്ങൾ

ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിലും സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ നേതൃത്വത്തിലും, സഹകരണ മന്ത്രാലയം കയറ്റുമതി, സർട്ടിഫൈഡ് വിത്തുകൾ, ജൈവ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കായി മൂന്ന് പുതിയ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ സംഘങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചു.

1. കയറ്റുമതിക്കായി പുതിയ ദേശീയ തലത്തിലുള്ള മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ സൊസൈറ്റി 

രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം വിശാലമായ വിപണികളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ത്യൻ സഹകരണ മേഖലയിൽ ലഭ്യമായ മിച്ചം കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി നാഷണൽ കോപ്പറേറ്റീവ് എക്‌സ്‌പോർട്ട് ലിമിറ്റഡ് (എൻ‌സി‌ഇ‌എൽ) എന്ന പേരിൽ 2002 ലെ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോപ്പറേറ്റീവ് എക്‌സ്‌പോർട്ട് സൊസൈറ്റി ​ഗവൺമെന്റ് സ്ഥാപിച്ചു. അതുവഴി ലോകമെമ്പാടും ഇന്ത്യൻ സഹകരണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും ആവശ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അത്തരം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും ഏറ്റവും മികച്ച വില ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സംഭരണം, സംഭരണം, സംസ്കരണം, മാർക്കറ്റിംഗ്, ബ്രാൻഡിംഗ്, ലേബലിംഗ്, പാക്കേജിംഗ്, സർട്ടിഫിക്കേഷൻ, ഗവേഷണ വികസനം മുതലായവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും സഹകരണ സംഘങ്ങൾ ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാത്തരം സാധനങ്ങളുടെയും സേവനങ്ങളുടെയും വ്യാപാരം എന്നിവയിലൂടെയും കയറ്റുമതി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കും. ഇതുവരെ, 13,890 പിഎസിഎസ്/സഹകരണ സംഘങ്ങൾ എൻസിഇഎല്ലിൽ അംഗങ്ങളായിട്ടുണ്ട്. എൻസിഇഎൽ ഇതുവരെ ഏകദേശം 13.77 ലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങൾ, അതായത് അരി, ഗോതമ്പ്, ചോളം, പഞ്ചസാര, ഉള്ളി, ജീരകം മുതലായവ കയറ്റുമതി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, ഇവയുടെ മൂല്യം 5,556.24 കോടി രൂപയാണ്. 2023-24 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ, എൻസിഇഎൽ അതിന്റെ അംഗ സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് 20% ലാഭവിഹിതം നൽകി.

2. സർട്ടിഫൈഡ് സീഡുകൾക്കായുള്ള പുതിയ ദേശീയ തല മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റി

2002 ലെ എംഎസ്സിഎസ് ആക്ട് പ്രകാരം ഭാരതീയ ബീജ് സഹകാരി സമിതി ലിമിറ്റഡ് (ബിബിഎസ്എസ്എൽ) എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ അപെക്സ് മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോപ്പറേറ്റീവ് സീഡ് സൊസൈറ്റി ​ഗവൺമെന്റ് സ്ഥാപിച്ചു. രണ്ട് തലമുറ വിത്തുകളുടെയും ഉത്പാദനം, പരിശോധന, സർട്ടിഫിക്കേഷൻ, സംഭരണം, സംസ്കരണം, സംഭരണം, ബ്രാൻഡിംഗ്, ലേബലിംഗ്, പാക്കേജിംഗ് എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി, പിഎസിഎസ് വഴി ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ വിവിധ പദ്ധതികളും നയങ്ങളും പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ഇത് നടപ്പിലാക്കുന്നു. ബിബിഎസ്എസ്എൽ 'ഭാരത് ബീജ്' എന്ന ബ്രാൻഡിന് കീഴിൽ അതിന്റെ വിത്തുകൾ പുറത്തിറക്കി. ഇതുവരെ, 31,605 പിഎസിഎസ്/സഹകരണ സംഘങ്ങൾ ബിബിഎസ്എസ്എല്ലിൽ അംഗങ്ങളായി.

3. ജൈവകൃഷിക്കായുള്ള പുതിയ ദേശീയ തല മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ സംഘം 

2002 ലെ എംഎസ്സിഎസ് ആക്ട് പ്രകാരം, നാഷണൽ കോപ്പറേറ്റീവ് ഓർഗാനിക്സ് ലിമിറ്റഡ് (എൻസിഒഎൽ) എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ അപെക്സ് മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ ജൈവ സൊസൈറ്റി ​ഗവൺമെന്റ് സ്ഥാപിച്ചു. ജൈവ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ സംയോജനം, സർട്ടിഫിക്കേഷൻ, പരിശോധന, സംഭരണം, സംഭരണം, സംസ്കരണം, ബ്രാൻഡിംഗ്, ലേബലിംഗ്, പാക്കേജിംഗ്, ലോജിസ്റ്റിക് സൗകര്യങ്ങൾ, വിപണനം എന്നിവയ്ക്ക് സ്ഥാപനപരമായ പിന്തുണ നൽകുന്നതിനും, ​ഗവൺമെന്റിന്റെ വിവിധ പദ്ധതികളുടെയും ഏജൻസികളുടെയും സഹായത്തോടെ ജൈവ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ പ്രോത്സാഹന, വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കൊപ്പം പിഎസിഎസ്/എഫ്പിഒകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അംഗ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ വഴി ജൈവ കർഷകർക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം ക്രമീകരിക്കുന്നതിനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ഇതുവരെ, 10,035 പിഎസിഎസ്/സഹകരണ സംഘങ്ങൾ എൻസിഒഎല്ലിൽ അംഗങ്ങളായി. എൻസിഒഎൽ "ഭാരത് ഓർഗാനിക്സ്" എന്ന ബ്രാൻഡ് നാമത്തിൽ അതിന്റെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി.

(C) സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ആദായനികുതി നിയമത്തിൽ ഇളവ്

1. 1 മുതൽ 10 കോടി രൂപ വരെ വരുമാനമുള്ള സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് സർചാർജ് 12% ൽ നിന്ന് 7% ആയി കുറച്ചു: ഇത് സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ ആദായനികുതി ഭാരം കുറയ്ക്കുകയും അംഗങ്ങളുടെ പ്രയോജനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കാൻ അവയിൽ കൂടുതൽ മൂലധനം ലഭ്യമാകുകയും ചെയ്യും.

2. സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് MAT 18.5% ൽ നിന്ന് 15% ആയി കുറച്ചു: ഈ വ്യവസ്ഥയോടെ, ഇപ്പോൾ സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും കമ്പനികൾക്കും ഇടയിൽ ഇക്കാര്യത്തിൽ തുല്യതയുണ്ട്.

3. ആദായനികുതി നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 269ST പ്രകാരം പണമിടപാടുകളിൽ ഇളവ്: ഐടി ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 269ST പ്രകാരം സഹകരണ സംഘങ്ങൾ പണമിടപാടുകളിൽ നടത്തുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനായി, ഒരു സഹകരണ സംഘം അതിന്റെ വിതരണക്കാരനുമായി ഒരു ദിവസം നടത്തുന്ന 2 ലക്ഷം രൂപയിൽ താഴെയുള്ള പണമിടപാട് പ്രത്യേകം പരിഗണിക്കുമെന്നും ആദായനികുതി പിഴ ഈടാക്കില്ലെന്നും ​ഗവൺമെന്റ് വ്യക്തത പുറപ്പെടുവിച്ചു.

4.പുതിയ ഉൽപ്പാദന സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് നികുതി ഇളവ്: 2024 മാർച്ച് 31-നകം ഉൽപ്പാദന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്ന പുതിയ സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് മുമ്പത്തെ 30% വരെയുള്ള നിരക്കിൽ നിന്ന് 15% എന്ന കുറഞ്ഞ നികുതി നിരക്ക് ഈടാക്കാൻ ​ഗവൺമെന്റ് തീരുമാനിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പാദന മേഖലയിൽ പുതിയ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകും.

5.പിഎസിഎസും പിസിഎആർഡിബികളും നടത്തുന്ന പണ നിക്ഷേപങ്ങളുടെയും പേയ്‌മെന്റുകളുടെയും പരിധി വർദ്ധിപ്പിച്ചു: പിഎസിഎസും പ്രാഥമിക സഹകരണ കാർഷിക, ഗ്രാമവികസന ബാങ്കുകളും (പിസിഎആർഡിബികൾ) നടത്തുന്ന പണ നിക്ഷേപങ്ങളുടെയും പേയ്‌മെന്റുകളുടെയും പരിധി ​ഗവൺമെന്റ് ഓരോ അംഗത്തിനും 20,000 രൂപയിൽ നിന്ന് 2 ലക്ഷം രൂപയായി ഉയർത്തി. ഈ വ്യവസ്ഥ അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സുഗമമാക്കുകയും ബിസിനസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും അവരുടെ സൊസൈറ്റികളിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് പ്രയോജനം നൽകുകയും ചെയ്യും.

6. പണം പിൻവലിക്കലിൽ ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് കിഴിക്കുന്ന നികുതിയുടെ (TDS) പരിധി വർദ്ധിപ്പിച്ചു

2023-24 ലെ ബജറ്റിലൂടെ ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലും സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിലും കേന്ദ്ര ​ഗവൺമെന്റ്, ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് നികുതി കിഴിവ് ചെയ്യാതെ സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ പണം പിൻവലിക്കൽ പരിധി പ്രതിവർഷം 1 കോടി രൂപയിൽ നിന്ന് 3 കോടി രൂപയായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഈ വ്യവസ്ഥ സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് കിഴിവ് ചെയ്ത നികുതി (TDS) ലാഭിക്കും, അത് അവർക്ക് അവരുടെ അംഗങ്ങളുടെ പ്രയോജനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാം.

7. സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കുറഞ്ഞതോ പൂജ്യമോ ആയ TDS സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ലഭിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു
01.10.2024 മുതൽ, S.194Q S. 197 ന്റെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്, നികുതിദായകർക്ക് 194Q പ്രകാരം TDS പാലിക്കൽ ആവശ്യമുള്ള ഇടപാടുകളുടെ കാര്യത്തിൽ താഴ്ന്നതോ പൂജ്യമോ ആയ കിഴിവ് സർട്ടിഫിക്കറ്റിന് അപേക്ഷിക്കാൻ ഇത് പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.

8. S.206C(1H) പ്രകാരമുള്ള സാധനങ്ങളുടെ വിൽപ്പനയ്ക്കുള്ള TCS ഫലപ്രദമല്ലാതാക്കി

സെക്ഷൻ 206C(1H)-ൽ ഒരു സൺസെറ്റ് ക്ലോസ് ചേർത്തിട്ടുണ്ട്, ഇത് പ്രസ്തുത വകുപ്പിലെ വ്യവസ്ഥകൾ 2025 ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ ബാധകമല്ലാതാക്കുന്നു.

(D) സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് കോപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റികളുടെ ഓഫീസ് ശക്തിപ്പെടുത്തൽ

1.സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരണം

2023-ലെ മൾട്ടി സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിസ് (ഭേദഗതി) നിയമം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാർ ഓഫ് കോപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റികളുടെ ഓഫീസിനാണ്. മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റികൾക്കായി ഒരു ഡിജിറ്റൽ ആവാസവ്യവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസ് കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസിലെ ഇലക്ട്രോണിക് വർക്ക് ഫ്ലോ വഴി അപേക്ഷകളും സേവന അഭ്യർത്ഥനകളും സമയബന്ധിതമായി പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്നതിന് ഇത് സഹായിക്കും. ഒടിപി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഉപയോക്താക്കളുടെ രജിസ്ട്രേഷൻ, എംഎസ്സിഎസ് നിയമവും നിയമങ്ങളും പാലിക്കുന്നുണ്ടോയെന്ന് പരിശോധിക്കൽ, വിസി വഴി വാദം കേൾക്കൽ, രജിസ്ട്രേഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നൽകൽ, മറ്റ് ആശയവിനിമയങ്ങൾ എന്നിവ ഇലക്ട്രോണിക് ആയി നടത്തുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ ഇതിൽ ഉണ്ട്. ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ 2023 ഓഗസ്റ്റ് 06-ന് ഈ ഡിജിറ്റൽ പോർട്ടൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.

2.2023-ലെ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിസ് (ഭേദഗതി) നിയമം

2023-ലെ മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിസ് (ഭേദഗതി) നിയമം എംഎസ്സിഎസുകളിൽ നല്ല ഭരണം കൊണ്ടുവരിക, സുതാര്യത, ഉത്തരവാദിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുക, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നിവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. എം‌എസ്‌സി‌എസ് ബിൽ ലോക്‌സഭ 2023 ജൂലൈ 25 ന് പാസാക്കി, രാജ്യസഭ 2023 ഓഗസ്റ്റ് 01 ന് പാസാക്കി. മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റിസ് (ഭേദഗതി) നിയമം, 2023 ഓഗസ്റ്റ് 3 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.

(E) സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകളുടെ പുനരുജ്ജീവനം

1.സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾക്ക് ആദായനികുതിയിൽ നിന്ന് ഇളവ്

2016 ഏപ്രിൽ മുതൽ ന്യായവും ആദായകരവുമായ വിലയോ സംസ്ഥാന നിർദ്ദേശിച്ച വിലയോ വരെ കർഷകർക്ക് ഉയർന്ന കരിമ്പ് വില നൽകുന്നതിന് സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ അധിക ആദായനികുതിക്ക് വിധേയമാകില്ലെന്ന് ​ഗവൺമെന്റ് വ്യക്തത പുറപ്പെടുവിച്ചു.

2.സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകളുടെ ആദായനികുതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനിൽക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നു

2016–17 അസസ്‌മെന്റ് വർഷത്തിന് മുമ്പുള്ള കാലയളവിലെ കരിമ്പ് കർഷകർക്കുള്ള പേയ്‌മെന്റുകൾ ചെലവായി ക്ലെയിം ചെയ്യാൻ പഞ്ചസാര സഹകരണ സംഘങ്ങളെ അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് 2023-24 ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റിൽ ​ഗവൺമെന്റ് ഒരു വ്യവസ്ഥ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, ഇത് അവർക്ക് 46,000 കോടി രൂപയിലധികം ആശ്വാസം നൽകുന്നു.

3.സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി എൻ‌സി‌ഡി‌സി വഴി 10,000 കോടി രൂപയുടെ വായ്പാ പദ്ധതി

സഹകരണ മന്ത്രാലയം 'സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് എൻ‌സി‌ഡി‌സിക്ക് ഗ്രാന്റ്-ഇൻ-എയ്ഡ്' എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു, ഇതിന്റെ കീഴിൽ ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് എൻ‌സി‌ഡി‌സിക്ക് 500 കോടി രൂപയുടെ രണ്ട് ഗഡുക്കളായി 1,000 കോടി രൂപ ഗ്രാന്റ് നൽകുന്നു. എൻ‌സി‌ഡി‌സി ഈ ഗ്രാന്റ് ഉപയോഗിച്ച് സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾക്ക് 10,000 കോടി രൂപ വരെ വായ്പ നൽകും, ഇത് എത്തനോൾ പ്ലാന്റുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനോ സഹ-ജനറേഷൻ പ്ലാന്റുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനോ പ്രവർത്തന മൂലധനത്തിനോ അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് ആവശ്യങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും. 56 സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾക്കായി എൻ‌സി‌ഡി‌സി 10,005 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു.

4.എഥനോൾ വാങ്ങുന്നതിലും കോജൻ പവർ പ്ലാന്റുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിലും സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾക്ക് മുൻഗണന

എഥനോൾ ബ്ലെൻഡിംഗ് പ്രോഗ്രാം (ഇബിപി) പ്രകാരം ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് സ്വകാര്യ കമ്പനികൾക്ക് തുല്യമായി എഥനോൾ സംഭരണത്തിനായി സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകളെ ഇപ്പോൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

5.സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകളെ സഹായിക്കുന്നതിന് മൊളാസസിന്റെ ജിഎസ്ടി 28% ൽ നിന്ന് 5% ആയി കുറയ്ക്കുന്നു

ഉയർന്ന ലാഭമുള്ള ഡിസ്റ്റിലറികൾക്ക് മൊളാസസ് വിൽക്കുന്നതിലൂടെ സഹകരണ പഞ്ചസാര മില്ലുകൾക്ക് അവരുടെ അംഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ ലാഭം നേടാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ മൊളാസസിന്റെ ജിഎസ്ടി 28% ൽ നിന്ന് 5% ആയി കുറയ്ക്കാൻ ​ഗവൺമെന്റ് തീരുമാനിച്ചു.

(F) സഹകരണ ബാങ്കുകൾ നേരിടുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പരിഹരിക്കൽ

പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലും സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ അക്ഷീണ പരിശ്രമത്തിലും, സഹകരണ ബാങ്കുകൾ അവരുടെ ബിസിനസ്സിൽ നേരിടുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിന് നിരവധി സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുത്തിട്ടുണ്ട്.

1.ബിസിനസ്സ് വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി അർബൻ കോപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്കുകൾക്ക് (യുസിബി) പുതിയ ശാഖകൾ തുറക്കാൻ അനുവാദമുണ്ട്: കഴിഞ്ഞ സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ നിലവിലുള്ള ശാഖകളുടെ എണ്ണത്തിന്റെ 10% വരെ (പരമാവധി 5 ശാഖകൾ) പുതിയ ശാഖകൾ തുറക്കാൻ യുസിബികൾക്ക് ഇപ്പോൾ ആർബിഐയുടെ മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെ കഴിയും.

2.യുസിബികൾക്ക് അവരുടെ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വാതിൽപ്പടി സേവനങ്ങൾ നൽകാൻ ആർബിഐ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്: വാതിൽപ്പടി ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യം ഇപ്പോൾ യുസിബികൾക്ക് നൽകാൻ കഴിയും. ഈ ബാങ്കുകളിലെ അക്കൗണ്ട് ഉടമകൾക്ക് ഇപ്പോൾ വീട്ടിൽ തന്നെ വിവിധ ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ ലഭിക്കും, അതായത് പണം പിൻവലിക്കൽ, പണം നിക്ഷേപിക്കൽ, കെ‌വൈ‌സി, ഡിമാൻഡ് ഡ്രാഫ്റ്റ്, പെൻഷൻകാർക്കുള്ള ലൈഫ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് മുതലായവ.

3.അർബൻ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഷെഡ്യൂളിംഗ് മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ വിജ്ഞാപനം: 'സാമ്പത്തികമായി സുസ്ഥിരവും നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നതുമായ' (FSWM) മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുകയും കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷമായി ടയർ 3 ആയി തരംതിരിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ നിക്ഷേപങ്ങൾ നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന യുസിബികൾക്ക് ഇപ്പോൾ റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട്, 1934 ലെ ഷെഡ്യൂൾ II ൽ ഉൾപ്പെടുത്താനും 'ഷെഡ്യൂൾഡ്' പദവി നേടാനും അർഹതയുണ്ട്.

4.യുസിബികളുമായുള്ള പതിവ് ഇടപെടലിനായി ആർ‌ബി‌ഐയിൽ നിയുക്തനായ ഒരു നോഡൽ ഓഫീസർ: അടുത്ത ഏകോപനത്തിനും കേന്ദ്രീകൃത ഇടപെടലിനുമുള്ള സഹകരണ മേഖലയുടെ ദീർഘകാല ആവശ്യം നിറവേറ്റുന്നതിനായി, ആർ‌ബി‌ഐ ഒരു നോഡൽ ഓഫീസറെ അറിയിച്ചു.

5.പി‌എസ്‌എൽ ലക്ഷ്യം 75% ൽ നിന്ന് 60% ആയി കുറച്ചുകൊണ്ട് അർബൻ സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് (യുസിബി) ആശ്വാസമേകൽ: യുസിബികൾക്കുള്ള മുൻഗണനാ മേഖല വായ്പ (പി‌എസ്‌എൽ) ലക്ഷ്യം ആർ‌ബി‌ഐ 75% ആയി വർദ്ധിപ്പിച്ചിരുന്നു, ഇതുമൂലം യുസിബികൾ ധാരാളം നിയന്ത്രണങ്ങൾ നേരിടുന്നു. ഇപ്പോൾ യുസിബികൾക്കുള്ള ലക്ഷ്യം 75% ൽ നിന്ന് 60% ആയി കുറച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് ഈ ബാങ്കുകൾക്ക് വളരെയധികം ആശ്വാസം നൽകുന്നു.

6.നഗര സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്കുള്ള ഭവന വായ്പ പരിധി 10% ൽ നിന്ന് 25% ആയി വർദ്ധിപ്പിച്ചു: നഗര സഹകരണ ബാങ്കുകളിലെ അംഗങ്ങൾക്കുള്ള ഭവന വായ്പ പരിധി അവരുടെ മൊത്തം വായ്പയുടെയും മുൻകൂർ വായ്പകളുടെയും ആസ്തിയുടെ 10% ൽ നിന്ന് 25% (3 കോടി രൂപ വരെ) ആയി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

7.സ്ത്രീ വായ്പ തിരിച്ചടവിനുള്ള ₹ 2 ലക്ഷം എന്ന ലക്ഷ്യം പിൻവലിച്ചുകൊണ്ട് 12% ഉപപരിധി (ദുർബല വിഭാഗങ്ങൾ) എന്ന ഉപപരിധിയിൽ ഇളവ്: ദുർബല വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള 12% ഉപപരിധിക്ക് കീഴിലുള്ള വനിതാ വായ്പക്കാർക്ക് ₹ 2 ലക്ഷം എന്ന ലക്ഷ്യം നീക്കം ചെയ്യുന്നത് പിഎസ്എൽ പാലിക്കൽ ലളിതമാക്കുകയും പിഎസ്എൽ ബാധ്യതകൾ നിറവേറ്റുന്നതിൽ യുസിബികൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രവർത്തന സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

8.അർബൻ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് 50% വായ്പാ പരിധി ₹ 1 കോടിയിൽ നിന്ന് ₹ 3 കോടിയായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു: അർബൻ സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ (UCBs) 50% വായ്പകളുടെയും മുൻകൂർ വായ്പകളുടെയും പരിധി ₹ 1 കോടിയിൽ നിന്ന് ₹ 3 കോടിയായി ഉയർത്തി, ഇത് വ്യക്തിഗത വായ്പക്കാരുടെ ഉയർന്ന വായ്പാ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ അവരെ സഹായിക്കുന്നു, ബിസിനസ് വളർച്ചയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, റീട്ടെയിൽ, SME വായ്പാ വിഭാഗങ്ങളിൽ അവരുടെ മത്സരശേഷി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.

9.സ്വർണ്ണ വായ്പയ്ക്കുള്ള പണ പരിധി RBI ഇരട്ടിയാക്കി: PSL ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്ന UCBs ക്കുള്ള പണ പരിധി RBI 2 ലക്ഷം രൂപയിൽ നിന്ന് 4 ലക്ഷം രൂപയായി ഇരട്ടിയാക്കി.

10.അർബൻ സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്കായുള്ള അംബ്രല്ല ഓർഗനൈസേഷൻ: ഏകദേശം 1,500 UCBs ന് ആവശ്യമായ ഐടി അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും പ്രവർത്തന പിന്തുണയും നൽകാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന UCB മേഖലയ്ക്കായി ഒരു അംബ്രല്ല ഓർഗനൈസേഷൻ (UO) രൂപീകരിക്കുന്നതിന് RBI നാഷണൽ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് അർബൻ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക്സ് ആൻഡ് ക്രെഡിറ്റ് സൊസൈറ്റീസ് ലിമിറ്റഡിന് (NAFCUB) അംഗീകാരം നൽകി.

11. 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷം മുതൽ 2027-28 സാമ്പത്തിക വർഷം വരെ സെക്യൂരിറ്റി രസീതുകൾക്കുള്ള ഗ്ലൈഡ് പാത്ത് ആർ‌ബി‌ഐ നീട്ടി: 24.02.2025 ലെ സർക്കുലർ പ്രകാരം, നഗര സഹകരണ ബാങ്കുകളിലെ മൂലധനത്തിന്റെയും ലിക്വിഡിറ്റിയുടെയും മികച്ച മാനേജ്‌മെന്റിനായി അസറ്റ് റീകൺസ്ട്രക്ഷൻ കമ്പനി വഴി നിഷ്‌ക്രിയ ആസ്തികൾ നൽകുന്നതിന് ആർ‌ബി‌ഐ രണ്ട് വർഷം കൂടി സമയം നൽകിയിട്ടുണ്ട്, അതുവഴി ഈ ബാങ്കുകൾക്ക് സമ്മർദ്ദത്തിലായ ആസ്തികളുടെ നഷ്ടം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും.

12. വാണിജ്യ ബാങ്കുകളെപ്പോലെ, കുടിശ്ശികയുള്ള വായ്പകളുടെ ഒറ്റത്തവണ തീർപ്പാക്കൽ നടത്താൻ സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് അനുവാദമുണ്ട്: ബോർഡ് അംഗീകരിച്ച നയങ്ങളിലൂടെ സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ കടം വാങ്ങുന്നവരുമായി തീർപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള പ്രക്രിയയും സാങ്കേതിക എഴുതിത്തള്ളലും സാധ്യമാകും.

13.ഭവന വായ്പാ പരിധി ഉയർത്തൽ: ഗ്രാമീണ സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്കുള്ള വ്യക്തിഗത ഭവന വായ്പാ പരിധി റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ രണ്ടര മടങ്ങ് വർദ്ധിപ്പിച്ച് 75 ലക്ഷം രൂപയായി ഉയർത്തുകയും റിയൽ എസ്റ്റേറ്റിന് മൊത്തം എക്സ്പോഷറിന്റെ 5% വരെ വായ്പ നൽകാൻ അവരെ പ്രാപ്തരാക്കുകയും ചെയ്തു.

14. AePS-നുള്ള സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ ലൈസൻസ് ഫീസ് കുറച്ചു: സഹകരണ ബാങ്കുകളെ 'ആധാർ പ്രാപ്തമാക്കിയ പേയ്‌മെന്റ് സിസ്റ്റം' (AePS)-ലേക്ക് ഓൺബോർഡിംഗ് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ലൈസൻസ് ഫീസ് ഇടപാടുകളുടെ എണ്ണവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കുറച്ചു. സഹകരണ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ ഘട്ടത്തിന്റെ ആദ്യ മൂന്ന് മാസത്തേക്ക് ഈ സൗകര്യം സൗജന്യമായി ലഭിക്കും. ഇതോടെ, ഓൺബോർഡിംഗ് ബാങ്കുകളിലെ കർഷക അംഗങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ ബയോമെട്രിക്സ് വഴി അവരുടെ വീട്ടിൽ തന്നെ ബാങ്കിംഗ് സൗകര്യം ലഭ്യമാകും.

01.08.2025-ന് UIDAI AePS-ൽ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ ഓൺബോർഡിംഗ് ചെയ്യുന്നതിനായി പുതിയ ചട്ടക്കൂട് അവതരിപ്പിച്ചു. ഇപ്പോൾ StCB-കൾ മാത്രമേ AUA/KUA ആയി ഓൺബോർഡിംഗ് ചെയ്യാവൂ, DCCB-കൾക്ക് സബ് AUA/KUA ആയി സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക് വഴി ഇത് ഉപയോഗിക്കാൻ അനുവാദമുണ്ടാകും.

15.വായ്പ നൽകുന്നതിൽ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിഹിതം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി CGTMSE സ്കീമിൽ ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്യാത്ത UCB-കൾ, StCB-കൾ, അംഗ വായ്പാ സ്ഥാപനങ്ങളായി (MLI-കൾ) വിജ്ഞാപനം ചെയ്യപ്പെട്ട DCCB-കൾ: നൽകിയ വായ്പകളിൽ 85 ശതമാനം വരെ റിസ്ക് കവറേജ് പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ കഴിയും. കൂടാതെ, സഹകരണ മേഖലാ സംരംഭങ്ങൾക്കും ഇപ്പോൾ സഹകരണ ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് ഈടു രഹിത വായ്പകൾ ലഭിക്കും. ക്രെഡിറ്റ് ഗ്യാരണ്ടി സ്കീം (CGS) പ്രകാരം അംഗ വായ്പാ സ്ഥാപനങ്ങളായി (MLI) സഹകരണ ബാങ്കുകളെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ CGTMSE 5% ഗ്രോസ് എൻ‌പി‌എയിൽ നിന്ന് 7% ഗ്രോസ് എൻ‌പി‌എ അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ കുറവാക്കി യുക്തിസഹമാക്കി.

16. ഭരണഘടന അനുസരിച്ച് സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ ഡയറക്ടർ ബോർഡിന്റെ കാലാവധി (പരമാവധി തുടർച്ചയായ 10 വർഷം) ആക്കുന്നതിനായി ബാങ്കിംഗ് റെഗുലേഷൻ ആക്റ്റ് ​ഗവൺമെന്റ് ഭേദഗതി ചെയ്തു.

17.മുൻഗണനാ മേഖല മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പ്രകാരം കാർഷിക സഹകരണ സംഘങ്ങൾ (ക്ഷീരസംഘങ്ങൾ)ക്കുള്ള പരിധി ₹5 കോടിയിൽ നിന്ന് ₹10 കോടിയായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു: 24.03.2025 ലെ മാസ്റ്റർ നിർദ്ദേശപ്രകാരം കാർഷിക സഹകരണ സംഘങ്ങൾ (ക്ഷീരസംഘങ്ങൾ)ക്കുള്ള മുൻഗണനാ മേഖല വായ്പ പരിധി ₹5 കോടിയിൽ നിന്ന് ₹10 കോടിയായി ആർ‌ബി‌ഐ ഉയർത്തി. ഈ നീക്കം കാർഷിക സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് (ക്ഷീരസംഘങ്ങൾ) കൂടുതൽ വായ്പാ പിന്തുണ നൽകാൻ ബാങ്കുകളെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു, അതുവഴി കാർഷിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ഗ്രാമീണ വായ്പാ ഒഴുക്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

18.സഹകാർ സാരഥി (ഷെയേഡ് സർവീസ് എന്റിറ്റി): ഗ്രാമീണ സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് (ആർ‌സി‌ബി) സാങ്കേതിക സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനും അവയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും, സഹകാർ സാരഥി (ഷെയേഡ് സർവീസ് എന്റിറ്റി) സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് നബാർഡിന് ആർ‌ബി‌ഐ തത്വത്തിൽ അംഗീകാരം നൽകി.

19.ആർ‌ബി‌ഐയുടെ സംയോജിത ഓംബുഡ്‌സ്മാൻ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഗ്രാമീണ സഹകരണ ബാങ്കുകൾ: 07.10.2025 ലെ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ ആർ‌ബി‌ഐ, ₹50 കോടിയിൽ കൂടുതൽ നിക്ഷേപമുള്ള ഗ്രാമീണ സഹകരണ ബാങ്കുകളെ സംയോജിത ഓംബുഡ്‌സ്മാൻ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഗ്രാമീണ സഹകരണ ബാങ്കുകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സുതാര്യതയും ഉത്തരവാദിത്തവും കൊണ്ടുവരും.

20.ആർ‌സി‌ബികൾക്ക് ഓട്ടോമാറ്റിക് റൂട്ട് വഴി പുതിയ ശാഖകൾ തുറക്കാൻ അനുമതി: 04.12.2025 ലെ മാസ്റ്റർ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്കും (എസ്‌ടി‌സി‌ബി) ജില്ലാ കേന്ദ്ര സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്കും (ഡി‌സി‌സി‌ബി) ഓട്ടോമാറ്റിക് റൂട്ട് വഴി പുതിയ ശാഖകൾ (പരമാവധി 10) തുറക്കാൻ ആർ‌ബി‌ഐ അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

21.സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് ആധുനിക ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുള്ള സാമ്പത്തിക മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ ഇളവ്: 28.11.2025 ലെ മാസ്റ്റർ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, മൊത്ത, അറ്റ ​​നിഷ്‌ക്രിയ ആസ്തികളും അറ്റാദായ വ്യവസ്ഥകളും നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ട് ആധുനിക ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനുള്ള സാമ്പത്തിക മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ ആർ‌ബി‌ഐ ഇളവ് വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

22.എഫ്‌എസ്‌ഡബ്ല്യുഎം ചട്ടക്കൂടിനു കീഴിലുള്ള പിഴ വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നുള്ള ആശ്വാസം: 04.12.2025 ലെ മാസ്റ്റർ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, എഫ്‌എസ്‌ഡബ്ല്യുഎം ചട്ടക്കൂടിന് പകരം ഇസി‌ബി‌എ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുകയും കഴിഞ്ഞ രണ്ട് വർഷങ്ങളിൽ പിഴകൾ ഇല്ലെന്ന വ്യവസ്ഥ നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു, അതുവഴി സഹകരണ ബാങ്കുകൾക്ക് അവരുടെ ബിസിനസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കാൻ പ്രാപ്തി കൈവന്നു.

(G) ദേശീയ സഹകരണ വികസന കോർപ്പറേഷന്റെ (എൻ‌സി‌ഡി‌സി) വിപുലീകരണം

1. എൻ‌സി‌ഡി‌സി ആരംഭിച്ച സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കായുള്ള പുതിയ പദ്ധതികൾ

2025-26 മുതൽ 2028-29 വരെയുള്ള നാല് വർഷത്തേക്ക് 2000 കോടി രൂപ വകയിരുത്തി സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ (എം‌ഒ‌സി) കീഴിലുള്ള "ദേശീയ സഹകരണ വികസന കോർപ്പറേഷനുള്ള (എൻ‌സി‌ഡി‌സി) ഗ്രാന്റ് ഇൻ എയ്ഡ്" പദ്ധതി എൻ‌സി‌ഡി‌സി വഴി നടപ്പിലാക്കി. ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം, എൻ‌സി‌ഡി‌സിക്ക് 2000 കോടി രൂപ (2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷം മുതൽ 2028-29 സാമ്പത്തിക വർഷം വരെ പ്രതിവർഷം 500 കോടി രൂപ) ഗ്രാന്റ് ഇൻ എയ്ഡ് നൽകും. ഈ സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 375 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു.

സ്വയം സഹായ ഗ്രൂപ്പുകൾക്കുള്ള 'സ്വയംശക്തി സഹകാർ'; ദീർഘകാല കാർഷിക വായ്പയ്ക്കുള്ള 'ദീർഘവധി കൃഷി സഹകാർ' തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലെ നിരവധി പുതിയ പദ്ധതികൾ; ക്ഷീരകർഷകർക്കുള്ള 'ക്ഷീരസഹകരണം', വനിതാ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള 'നന്ദിനി സഹകാർ' എന്നിവ. 2024-25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ, എൻ‌സി‌ഡി‌സി ആകെ 95,183 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു, സാമ്പത്തിക സഹായ വിതരണത്തിൽ 60% വളർച്ച കൈവരിച്ചു. അടുത്ത മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഏകദേശം 1,50,000 കോടി രൂപ വായ്പ വിതരണം ചെയ്യുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ എൻ‌സി‌ഡി‌സി ഇതുവരെ 95,000 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു. എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും സംസ്ഥാന സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും എൻ‌സി‌ഡി‌സിയുടെ വായ്പാ പദ്ധതികൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. നിർദ്ദിഷ്ട നിബന്ധനകളും വ്യവസ്ഥകളും പാലിച്ചാൽ, ​ഗവൺമെന്റ് ഗ്യാരണ്ടിയോടെ ₹2000 കോടി മൂല്യമുള്ള ബോണ്ടുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കാൻ ദേശീയ സഹകരണ വികസന കോർപ്പറേഷനെ (എൻ‌സി‌ഡി‌സി) ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2.സഹ്കാർ ടാക്സി

ബൈക്ക്/ടാക്സി ഡ്രൈവർമാർ സൊസൈറ്റിയിൽ നേരിട്ട് അംഗങ്ങളായിരിക്കുന്ന ഓല/ഉബർ പോലുള്ള ഒരു സഹകരണ ടാക്സി സേവന ആപ്പ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കുറഞ്ഞ കമ്മീഷൻ കുറവോടെ ഡ്രൈവർമാർക്ക് ഉയർന്ന വേതനം നൽകുന്നതിനോടൊപ്പം താങ്ങാനാവുന്ന വിലയിൽ മികച്ച ഉപഭോക്തൃ അനുഭവം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഈ സേവനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. അമുൽ, നാഫെഡ്, നബാർഡ്, ഇഫ്കോ, ക്രിബ്കോ, എൻഡിഡിബി, എൻസിഇഎൽ എന്നിവ അംഗീകൃത ഓഹരി മൂലധനത്തോടെയാണ് സഹകരണസംഘത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നത് - ₹300 കോടി. എൻസിആറിലും ഗുജറാത്തിലും ട്രയൽ റണ്ണിൽ 1,50,000-ത്തിലധികം ഡ്രൈവർമാരും 2,00,000 ഉപഭോക്താക്കളും ഇതിനകം ആപ്പിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ജനുവരിയിൽ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് 5000-ത്തിലധികം ദൈനംദിന റൈഡുകൾ ട്രയൽ റൺ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2029 ആകുമ്പോഴേക്കും പദ്ധതി രാജ്യവ്യാപകമായി സാന്നിധ്യമാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

3.ഡീപ് സീ ട്രോളറുകൾക്ക് എൻസിഡിസിയുടെ സാമ്പത്തിക സഹായം

ഡീപ് സീ ട്രോളറുകൾക്ക് ധനസഹായം നൽകുന്നതിനുള്ള ചുമതല എൻസിഡിസി ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്. എൻസിഡിസി വിവിധ സാമ്പത്തിക സഹായങ്ങൾ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്; രൂപ. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ 20.30 കോടി രൂപ ബ്ലോക്ക് ചെലവിൽ 14 ആഴക്കടൽ ട്രോളറുകൾ വാങ്ങുന്നതിന് 11.55 കോടി രൂപയും, മുംബൈയിലെ രാജ്മാതാ വികാസ് മച്ചിമർ സഹകാരി സൻസ്ത ലിമിറ്റഡിന് 46.74 കോടി രൂപ ബ്ലോക്ക് ചെലവിൽ ഒരു സമുദ്രോത്പന്ന സംസ്കരണ യൂണിറ്റ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് 37.39 കോടി രൂപയും, കേരള ​ഗവൺമെന്റിന്റെ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഫിഷറീസ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് പ്രോജക്ടിന് (ഐഎഫ്ഡിപി) 32.69 കോടി രൂപയും, ഗുജറാത്തിലെ ശ്രീ മഹാവീർ മച്ചിമർ സഹകാരി മണ്ഡലി ലിമിറ്റഡിന് 36.00 കോടി രൂപ ബ്ലോക്ക് ചെലവിൽ 30 ആഴക്കടൽ ട്രോളറുകൾ വാങ്ങുന്നതിനുള്ള നിർദ്ദേശത്തിന് എൻസിഡിസി അംഗീകാരം നൽകി.

(H) ജിഇഎം പോർട്ടലിൽ സഹകരണ സംഘങ്ങളെ 'വാങ്ങുന്നവർ' ആയി ഉൾപ്പെടുത്തൽ

പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, 2022 ജൂൺ 1-ന് ഗവൺമെന്റ് ഇ-മാർക്കറ്റ്‌പ്ലേസിൽ (ജിഇഎം) 'വാങ്ങുന്നവർ' ആയി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിന് മന്ത്രിസഭ അംഗീകാരം നൽകി. 2022 ഓഗസ്റ്റ് 09-ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ ജിഇഎം പോർട്ടലിൽ സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ ഓൺബോർഡിംഗ് ഇ-ലോഞ്ച് ചെയ്തു. ജിഇഎമ്മിന്റെ ഏക പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ഏകദേശം 67 ലക്ഷം ആധികാരിക വിൽപ്പനക്കാരിൽ നിന്നും സേവന ദാതാക്കളിൽ നിന്നും സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോൾ വാങ്ങാൻ കഴിയും. ഇതുവരെ, 721 സഹകരണ സംഘങ്ങളെ ജിഇഎം പോർട്ടലിൽ വാങ്ങുന്നവരായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, ജിഇഎമ്മിൽ വിൽപ്പനക്കാരായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ സഹകരണ സംഘങ്ങളെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതുവരെ, ഈ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ 396.77 കോടി രൂപ മതിക്കുന്ന 3,285 ഇടപാടുകൾ നടത്തി.

(I) പുതിയ ദേശീയ സഹകരണ നയം

1.പുതിയ ദേശീയ സഹകരണ നയത്തിന്റെ രൂപീകരണം

ബഹുമാനപ്പെട്ട പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ 'സഹകരണത്തിലൂടെ സമൃദ്ധി' എന്ന ദർശനം സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നതിനായി, രാജ്യത്ത് ഒരു പുതിയ സഹകരണ നയം രൂപീകരിക്കാൻ ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ തീരുമാനിച്ചു. പുതിയ സഹകരണ നയം രൂപീകരിക്കുന്നതിനായി മുൻ കേന്ദ്ര മന്ത്രി ശ്രീ സുരേഷ് പ്രഭുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള വിദഗ്ധരും പങ്കാളികളും അടങ്ങുന്ന 48 അംഗങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു മൾട്ടി ഡിസിപ്ലിനറി, ദേശീയ തല കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. ഇതുവരെ, വിദഗ്ദ്ധ സമിതിയുടെ 17 യോഗങ്ങൾ നടന്നു, അതിൽ പങ്കാളികളുമായി വിശദമായ ചർച്ചകൾ നടത്തി, പുതിയ ദേശീയ സഹകരണ നയം ഉടൻ തയ്യാറാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

(J) പുതിയ ദേശീയ സഹകരണ ഡാറ്റാബേസ് (NCD) സൃഷ്ടിക്കൽ

1.ആധികാരികവും പുതുക്കിയതുമായ ഡാറ്റാ ശേഖരണത്തിനായുള്ള പുതിയ ദേശീയ സഹകരണ ഡാറ്റാബേസ്: രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരിപാടികൾ/പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ പങ്കാളികളെ സഹായിക്കുന്നതിന് സംസ്ഥാന​ ​ഗവൺമെന്റുകളുടെ പിന്തുണയോടെ രാജ്യത്തെ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഒരു സമഗ്ര ഡാറ്റാബേസ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഇതുവരെ, 30 വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള ഏകദേശം 8.4 ലക്ഷം സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഡാറ്റ ഡാറ്റാബേസിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഇതിൽ ഏകദേശം 32 കോടി അംഗങ്ങളുണ്ട്.

2.സഹകരണ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക്: സംസ്ഥാനാടിസ്ഥാനത്തിലും മേഖലാടിസ്ഥാനത്തിലും സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെ വിലയിരുത്തുന്നതിനും റാങ്ക് ചെയ്യുന്നതിനുമായി 2025 ജനുവരി 24-ന് സർക്കാർ സഹകരണ റാങ്കിംഗ് ഫ്രെയിംവർക്ക് ആരംഭിച്ചു. ഓഡിറ്റ് കംപ്ലയൻസ്, പ്രവർത്തന പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക പ്രകടനം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന തിരിച്ചറിയൽ വിവരങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ പ്രകടനം വിലയിരുത്താൻ ഈ റാങ്കിംഗ് ചട്ടക്കൂട് സംസ്ഥാന ആർ‌സി‌എസിനെ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു. പി‌എ‌സി‌എസ്, ഡയറി, ഫിഷറി, അർബൻ കോപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്കുകൾ, ഹൗസിംഗ്, ക്രെഡിറ്റ് ആൻഡ് ത്രിഫ്റ്റ്, ഖാദി ആൻഡ് ഗ്രാം ഉദ്യോഗ്, കാർഷിക സംസ്കരണം / വ്യാവസായിക, കരകൗശലവസ്തു, കൈത്തറി, തുണിത്തരങ്ങൾ & നെയ്ത്തുകാർ, മൾട്ടിപർപ്പസ്, പഞ്ചസാര എന്നിങ്ങനെ 12 പ്രധാന മേഖലകളുടെ സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ റാങ്കിംഗ് എൻ‌സി‌ഡി പോർട്ടൽ വഴി സംസ്ഥാന/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും. സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കിടയിൽ സുതാര്യത, വിശ്വാസ്യത, മത്സരശേഷി എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും ആത്യന്തികമായി അവരുടെ വളർച്ചയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും ഈ റാങ്കിംഗ് സംവിധാനം ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
സംസ്ഥാനങ്ങൾ / കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കുള്ള സംസ്ഥാന ആർ‌സി‌എസ് പോർട്ടലിനെ എൻ‌സി‌ഡി പോർട്ടലുമായി 

3.എ‌പി‌ഐ വഴി സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സൗകര്യം: എൻ‌സി‌ഡി പോർട്ടലിൽ നിന്ന് അതത് ആർ‌സി‌എസ് പോർട്ടലുകളിലേക്ക് സംസ്ഥാനത്തെ സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ഡാറ്റയും ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി സഹകരണ മന്ത്രാലയം (എം‌ഒ‌സി) സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കായി ഒരു സ്റ്റാൻഡേർഡ് എ‌പി‌ഐ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു, കൂടാതെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് എ‌പി‌ഐ സ്പെസിഫിക്കേഷൻ ഡോക്യുമെന്റും ഡാറ്റാബേസ് സ്കീമയും 27.05.2025 ന് സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി പങ്കിട്ടു. തുടർന്ന്, ആർ‌സി‌എസ് പോർട്ടലുകളിൽ നിന്ന് എൻ‌സി‌ഡി പോർട്ടലിലേക്ക് തത്സമയ, ഇവന്റ്-ഡ്രൈവൺ ഡാറ്റ പുഷ് ചെയ്യുന്നതിനായി പുഷ് എ‌പി‌ഐകൾ (എൻഡ് പോയിന്റ് എ‌പി‌ഐകൾ) സംബന്ധിച്ച രേഖ മന്ത്രാലയം 22.09.2025 ന് പങ്കിട്ടു, ഇത് തത്സമയ അപ്‌ഡേറ്റുകളും പുതിയ രജിസ്ട്രേഷൻ ഡാറ്റയും പ്രാപ്തമാക്കി. രാജസ്ഥാൻ, ഛത്തീസ്ഗഡ്, ബീഹാർ സംസ്ഥാനങ്ങൾ എൻ‌സി‌ഡി പോർട്ടലുമായി സംയോജനം പൂർത്തിയാക്കി. എൻ‌സി‌ഡി പോർട്ടലുമായി മറ്റ് സംസ്ഥാന / യു‌ടി ആർ‌സി‌എസ് പോർട്ടലുകളുടെ തടസ്സമില്ലാത്ത സംയോജനം കൂടുതൽ സുഗമമാക്കുന്നതിന്, സമഗ്രമായ ചെക്ക് ലിസ്റ്റിനൊപ്പം ഒരു ഉപദേശവും എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും / കേന്ദ്ര ഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും 14.11.2025 ന് നൽകി. സംയോജന പദ്ധതി പ്രകാരം, എൻസിഡി പോർട്ടലുമായി വിജയകരമായി സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിന്, സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും അവരുടെ അവസാനം റിവേഴ്സ്/പുൾ എപിഐ വികസിപ്പിക്കുകയും ചെക്ക്‌ലിസ്റ്റിന് അനുസൃതമായി ആർ‌സി‌എസ് കമ്പ്യൂട്ടറൈസേഷൻ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഈ ടു-വേ സംയോജനം പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലുടനീളം സഹകരണ ഡാറ്റയുടെ സമന്വയം ഉറപ്പാക്കും.

(K) സഹകരണ മേഖലയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും പരിശീലനവും

1.സഹകരണ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കൽ

പരിശീലനം ലഭിച്ച മനുഷ്യശക്തി ഉപയോഗിച്ച് മാത്രമേ സഹകരണ മേഖലയുടെ ആസൂത്രിത വികസനവും ശാക്തീകരണവും സാധ്യമാകൂ എന്ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇതിനായി സഹകരണ വിദ്യാഭ്യാസം, പരിശീലനം, കൺസൾട്ടൻസി, ഗവേഷണം, വികസനം എന്നിവയ്ക്കായി ദേശീയ സഹകരണ സർവകലാശാല സ്ഥാപിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്. പരിശീലനം ലഭിച്ച മനുഷ്യശക്തിയുടെ സുസ്ഥിരവും മതിയായതും ഗുണമേന്മയുള്ളതുമായ വിതരണം ഈ സർവകലാശാല ഉറപ്പാക്കും. സഹകരണ മേഖലയിലെ ഇത്തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തേതും പ്രത്യേകവുമായ ഒരു സർവകലാശാലയായിരിക്കും ഈ സർവകലാശാല.

2.എൻ‌സി‌സി‌ടി വഴി പരിശീലനവും അവബോധവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക

I. സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിൽ, നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഫോർ കോപ്പറേറ്റീവ് ട്രെയിനിംഗ് (എൻ‌സി‌സി‌ടി) 20 പരിശീലന സ്ഥാപനങ്ങളുടെ രാജ്യവ്യാപക ശൃംഖല പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിൽ പൂനെയിലെ വാംനികോം എന്ന ഒരു ദേശീയ സ്ഥാപനം; ചണ്ഡീഗഡ്, ബെംഗളൂരു, കല്യാണി, ഗാന്ധിനഗർ, പട്ന എന്നിവിടങ്ങളിലെ അഞ്ച് റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കോപ്പറേറ്റീവ് മാനേജ്മെന്റ് (ആർ‌ഐ‌സി‌എം) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു; ഭോപ്പാൽ, ഭുവനേശ്വർ, ചെന്നൈ, ഡെറാഡൂൺ, ഗുവാഹത്തി, ഹൈദരാബാദ്, ഇംഫാൽ, ജയ്പൂർ, കണ്ണൂർ, ലഖ്‌നൗ, മധുര, നാഗ്പൂർ, പൂനെ, തിരുവനന്തപുരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പതിനാല് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കോപ്പറേറ്റീവ് മാനേജ്‌മെന്റ് (ICMs) എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

II. 2024–25 കാലയളവിൽ, നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഫോർ കോപ്പറേറ്റീവ് ട്രെയിനിംഗ് (NCCT) എക്കാലത്തെയും ഉയർന്ന പരിശീലന വ്യാപ്തി കൈവരിച്ചു, സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പരിഷ്കരണവുമായി അടുത്തുചേർന്നു, 2024-25 വർഷത്തിൽ NCCT 4389 പരിശീലന പരിപാടികൾ നടത്തി, ഇത് അതിന്റെ പരിശീലന പരിപാടികളിൽ 134% നേട്ടമാണ്, കൂടാതെ 315474 പങ്കാളികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി, ഇത് 196500 പങ്കാളികളെന്ന ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്ത ലക്ഷ്യത്തേക്കാൾ 160% കൂടുതലാണ്. സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രത്യേക സംരംഭ പരിപാടികളിലൂടെയാണ് ഈ നേട്ടം സാധ്യമായത്, അതായത് CSC പോർട്ടലിൽ PACS-നുള്ള ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ, PACS-നുള്ള പൈലറ്റ് പ്രോജക്ടുകൾ, ഇതിൽ 944 പരിശീലന പരിപാടികൾ നടത്തുകയും ഏകദേശം 1,15,490 പങ്കാളികൾക്ക് വർഷം പരിശീലനം നൽകുകയും ചെയ്തു. 2024-25 വർഷത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന നേട്ടം താഴെ കൊടുക്കുന്നു:

1.PACS പരിശീലനത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി PACS തുടർന്നു, PACS-കൾക്കായി 2248 പരിപാടികൾ നടത്തുകയും 208849 പേർക്ക് പരിശീലനം നൽകുകയും ചെയ്തു.

2.ഭരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രവർത്തന കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും ബിസിനസ് വൈവിധ്യവൽക്കരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി പുതിയ മൾട്ടി-പർപ്പസ് കോപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റികൾക്കായി (MPCS) NCCT ഒരു ഘടനാപരമായ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ പരിശീലന മൊഡ്യൂൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. 2024 ഡിസംബർ 25-ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര-സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായാണ് ഈ മൊഡ്യൂൾ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്, കൂടാതെ ഫലപ്രദമായ പ്രവർത്തനത്തിനും ദീർഘകാല സുസ്ഥിരതയ്ക്കും ആവശ്യമായ അത്യാവശ്യമായ മാനേജ്‌മെന്റ്, പ്രവർത്തന കഴിവുകൾ ഉപയോഗിച്ച് പുതിയ MPCS-ലെ ബോർഡ് അംഗങ്ങളെയും ജീവനക്കാരെയും സജ്ജരാക്കുന്നതിനാണ് ഇത് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

3.പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങൾക്കായി (PACS) CSC-അധിഷ്ഠിത ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ പരിശീലന പരിപാടികൾ NCCT നടത്തി, വർഷത്തേക്ക് നിശ്ചയിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങൾ മറികടന്നു. 30,000 എന്ന ലക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് ആകെ 30,210 PACS-കൾ ഉൾപ്പെടുത്തി, 564 ജില്ലകളിലായി നടത്തിയ 648 പരിശീലന ബാച്ചുകളിലൂടെ 30,210 പേർക്ക് പരിശീലനം നൽകി. ഈ പരിപാടികളുടെ സ്വാധീനം ഗണ്യമായിട്ടുണ്ട്, പങ്കെടുക്കുന്ന പിഎസിഎസ് ക്രമേണ അടിസ്ഥാന തലത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ സേവന വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറുന്നു. സിഎസ്‌സിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിലൂടെ നിരവധി പിഎസിഎസുകൾ 20-30 ശതമാനം അധിക വരുമാനം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലെ ​ഗവൺമെന്റ്, സാമ്പത്തിക, ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള മെച്ചപ്പെട്ട പ്രാപ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും ഈ സംരംഭം സഹായിച്ചു, അതുവഴി സമഗ്രവും സാങ്കേതികവിദ്യ പ്രാപ്തമാക്കിയതുമായ സേവന വിതരണത്തിനുള്ള പ്രധാന സ്ഥാപനങ്ങളായി പിഎസിഎസിന്റെ പങ്ക് ശക്തിപ്പെടുത്തി.

4. ഉന (ഹിമാചൽ പ്രദേശ്), തേനി (തമിഴ്‌നാട്), സാംബൽപൂർ (ഒഡീഷ), ജോധ്പൂർ (രാജസ്ഥാൻ) എന്നീ നാല് ജില്ലകളിലായി പ്രാഥമിക കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങൾ (പിഎസിഎസ്)ക്കായി എൻസിസിടി ഒരു പൈലറ്റ് ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ പരിശീലന പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കി. ഈ സംരംഭത്തിന് കീഴിൽ, 295 പരിശീലന പരിപാടികൾ നടത്തി, 85,219 പേർക്ക് പ്രയോജനം ലഭിച്ചു. സഹകരണ മന്ത്രാലയ പദ്ധതികളെയും മാതൃകാ ഉപനിയമങ്ങളെയും കുറിച്ച് പിഎസിഎസ് അംഗങ്ങളിൽ അവബോധം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും, ഡിപിആർ തയ്യാറാക്കൽ, ബിസിനസ് വൈവിധ്യവൽക്കരണം, പദ്ധതി ആസൂത്രണം എന്നിവയിൽ സ്ഥാപനപരമായ ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്താനും, വൈവിധ്യവൽക്കരണത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കാനും ഈ പദ്ധതി സഹായിച്ചു - പ്രത്യേകിച്ച് ഹിമാചൽ പ്രദേശിൽ - അവിടെ പിഎസിഎസ് സിഎസ്‌സി സേവനങ്ങൾ, ജൻ ഔഷധി കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഡ്രോൺ സേവനങ്ങൾ, വിത്ത് വിതരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി.

III. 2025 ഏപ്രിൽ മുതൽ നവംബർ വരെ, NCCT ആകെ 2889 പ്രോഗ്രാമുകൾ നടത്തുകയും 176094 പേർക്ക് പരിശീലനം നൽകുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, NCCT യും അതിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങളും 2025 വർഷത്തിൽ താഴെപ്പറയുന്ന സംരംഭങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുന്നു:

1.MPCS പരിശീലന മൊഡ്യൂളിന്റെ നടപ്പാക്കൽ 2025–26 അധ്യയന വർഷം മുതൽ ആരംഭിച്ചു. ഇതിന്റെ കീഴിൽ, പുതിയ MPCS-കളുടെ ബിസിനസ് വൈവിധ്യവൽക്കരണത്തിനും വികസനത്തിനുമായി 17 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 105 ജില്ലകളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന 1753 പുതിയ MPCS-കളിൽ നിന്നുള്ള 8372 പങ്കാളികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി. 

2.അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണ വർഷമായ 2025-നെ അനുസ്മരിക്കുന്നതിനും സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നാല് വർഷം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിന്റെയും ഭാഗമായി, നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഫോർ കോപ്പറേറ്റീവ് ട്രെയിനിംഗ് (NCCT) - VAMNICOM, RICM-കൾ, ICM-കൾ - 2025 ജൂലൈ 4-ന് രാജ്യത്തുടനീളം വാക്കത്തോൺ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം, രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിൽ അവയുടെ പങ്ക്, സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ പ്രധാന സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പൊതുജന അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1,819 പേർ പങ്കെടുത്ത 16 വാക്കത്തോൺ പരിപാടികൾ നടന്നു.

3. 2025-ലെ അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണ വർഷവും സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നാല് വർഷം പൂർത്തിയാക്കിയതും പ്രമാണിച്ച് 2025 ജൂലൈ 5-ന്, NCCT സ്ഥാപനങ്ങൾ (VAMNICOM, RICM-കൾ, ICM-കൾ) രാജ്യത്തുടനീളം 66 ഏകദിന യുവജന അവബോധ പരിപാടികൾ നടത്തി, ഇത് 9,819 സർവകലാശാല, കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പ്രയോജനപ്പെടുകയും ദേശീയ വികസനത്തിൽ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

4.ഇതിനുപുറമെ, സഹകരണ നയങ്ങളെയും പദ്ധതികളെയും കുറിച്ചുള്ള ദേശീയ/സംസ്ഥാന തല സമ്മേളനങ്ങൾ, റേഡിയോ/ടിവി പ്രഭാഷണങ്ങൾ, സംവാദ/ക്വിസ് മത്സരങ്ങൾ എന്നിവ എൻ‌സി‌സി‌ടി സ്ഥാപനങ്ങൾ സജീവമായി നടത്തി.

5.സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിലും, ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ പരിശീലന കൗൺസിലുമായി (എൻ‌സി‌ഇ‌ആർ‌ടി) കൂടിയാലോചിച്ചും, ദേശീയ വികസനത്തിൽ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികളിൽ അവബോധം സൃഷ്ടിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ എൻ‌സി‌സി‌ടി സഹകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മെറ്റീരിയൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പുരോഗതി താഴെ കൊടുക്കുന്നു,

a.എൻ‌സി‌ഇ‌ആർ‌ടി പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ക്ലാസ് 6-ലെ സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു അധ്യായം.

b.സെക്കൻഡറി സ്റ്റേജ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കുള്ള സഹകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രത്യേക മൊഡ്യൂൾ എൻ‌സി‌ഇ‌ആർ‌ടി വെബ്‌സൈറ്റിൽ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

c.കൂടാതെ, ആറാം ക്ലാസ് മുതൽ പത്താം ക്ലാസ് വരെയുള്ള ക്ലാസുകളിലെ പ്രായത്തിനനുസരിച്ചുള്ളതും ഗ്രേഡ് നിർദ്ദിഷ്ടവുമായ പ്രത്യേക മൊഡ്യൂളുകളെക്കുറിച്ചുള്ള കരട് മെറ്റീരിയൽ തയ്യാറാക്കി എൻ‌സി‌ഇ‌ആർ‌ടിയുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കും വേണ്ടി സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

d.എൻ‌സി‌ഇ‌ആർ‌ടി വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പതിനൊന്നാം ക്ലാസ്, പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായവും തയ്യാറാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

(K) മറ്റ് സംരംഭങ്ങൾ

1.കാർഷിക, ഗ്രാമവികസന ബാങ്കുകളുടെ കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരണം (എആർഡിബി)

ദീർഘകാല സഹകരണ വായ്പാ ഘടന ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി, കാർഷിക, ഗ്രാമവികസന ബാങ്കുകളുടെ (എആർഡിബി) 1,422 യൂണിറ്റുകളുടെ കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരണത്തിനായി സഹകരണ മന്ത്രാലയം ഒരു കേന്ദ്രീകൃത പദ്ധതി അംഗീകരിച്ചു. ഹാർഡ്‌വെയർ സംഭരണം, സമഗ്രമായ എന്റർപ്രൈസ് റിസോഴ്‌സ് പ്ലാനിംഗ് (ഇആർപി) പരിഹാരങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൈസേഷൻ, പരിശീലനവും പിന്തുണയും നൽകൽ, സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ പരിപാലനം തുടങ്ങിയ വിവിധ ഘടകങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഈ പദ്ധതിയിൽ ചെലവഴിക്കുന്ന ചെലവിന്റെ 25 ശതമാനം എആർഡിബികളും ബാക്കി 75 ശതമാനം കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ​ഗവൺമെന്റുകളും വഹിക്കും.  കമ്പ്യൂട്ടറൈസേഷൻ വഴി കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കൽ, വായ്പ വിതരണം വേഗത്തിലാക്കൽ, ഇടപാട് ചെലവുകൾ കുറയ്ക്കൽ, സുതാര്യത വർദ്ധിപ്പിക്കൽ, പേയ്‌മെന്റുകളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ കുറയ്ക്കൽ തുടങ്ങിയ വിവിധ ആനുകൂല്യങ്ങൾ എആർഡിബികൾക്ക് ലഭിക്കും. ഇതുവരെ, 10 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിച്ച നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, 10 സംസ്ഥാനങ്ങൾ/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കായി 2023-24 സാമ്പത്തിക വർഷം, 2024-25 സാമ്പത്തിക വർഷം, 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷം എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ  ഹാർഡ്‌വെയർ സംഭരണം, ഡിജിറ്റൈസേഷൻ, പിന്തുണാ സംവിധാനം സ്ഥാപിക്കൽ എന്നിവയ്ക്കായി 10.11 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു. ബഹുമാനപ്പെട്ട ആഭ്യന്തര-സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ 2024 ജനുവരി 30-ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ പുസയിൽ ഈ പദ്ധതിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു.

2.സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസ് കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരിക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതി

സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ബിസിനസ്സ് ചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്നതിനും എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലും സുതാര്യവും കടലാസ് രഹിതവുമായ നിയന്ത്രണത്തിനായി ഒരു ഡിജിറ്റൽ ആവാസവ്യവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും, എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസുകൾ കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കേന്ദ്രീകൃത പദ്ധതിക്ക് സഹകരണ മന്ത്രാലയം അംഗീകാരം നൽകി. ഈ പദ്ധതി പ്രകാരം വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അതത് സംസ്ഥാനങ്ങളുടെയും/കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളുടെയും സഹകരണ നിയമത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരിക്കും. 2024 ജനുവരി 30-ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട ആഭ്യന്തര-സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ 'എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലെയും സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ രജിസ്ട്രാർ ഓഫീസുകളുടെ കമ്പ്യൂട്ടർവൽക്കരണം' എന്ന പദ്ധതിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. ഇതുവരെ 35 സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും മന്ത്രാലയത്തിന് നിർദ്ദേശം സമർപ്പിച്ചു. ഹാർഡ്‌വെയറും സോഫ്റ്റ്‌വെയറും വാങ്ങുന്നതിനായി 35 സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കും ആദ്യ ഗഡുവായി 15.20 കോടി രൂപ (ഏകദേശം) വിതരണം ചെയ്തു.

3. ധവള വിപ്ലവം 2.0

സഹകരണ കവറേജ് വികസിപ്പിക്കൽ, തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കൽ, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം എന്നിവ ലക്ഷ്യമിട്ട് സഹകരണ നേതൃത്വത്തിലുള്ള "ധവള വിപ്ലവം 2.0" ആരംഭിക്കുന്നതിനായി സഹകരണ മന്ത്രാലയം ഒരു സംരംഭം ആരംഭിച്ചു. അടുത്ത അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ക്ഷീര സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ പാൽ സംഭരണം നിലവിലുള്ളതിൽ നിന്ന് 50% വർദ്ധിപ്പിക്കുക, സംരക്ഷിത മേഖലകളിലെ ക്ഷീര കർഷകർക്ക് വിപണി പ്രവേശനം നൽകുക, സംഘടിത മേഖലയിൽ ക്ഷീര സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ പങ്ക് വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. വൈറ്റ് റെവല്യൂഷൻ 2.0 നുള്ള എസ്ഒപി 19.09.2024 ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട ആഭ്യന്തര-സഹകരണ മന്ത്രി ബഹുമാനപ്പെട്ട ഫിഷറീസ്, മൃഗസംരക്ഷണ, ക്ഷീരവികസന മന്ത്രിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആരംഭിച്ചു. 25.12.2024 ന് ബഹുമാനപ്പെട്ട ആഭ്യന്തര-സഹകരണ മന്ത്രി ബഹുമാനപ്പെട്ട ഫിഷറീസ്, മൃഗസംരക്ഷണ, ക്ഷീരവികസന മന്ത്രിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പുതുതായി സ്ഥാപിച്ച 6,600 ക്ഷീര സഹകരണ സംഘങ്ങൾ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. ഇതുവരെ, 31 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 20,070 ഡിസിഎസുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

4.ആത്മനിർഭർത അഭിയാൻ

ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുന്നതിനും, എത്തനോൾ ബ്ലെൻഡിംഗ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ (ഇബിപി) ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കുന്നതിനായി എത്തനോൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കേണ്ട ചോളം ഉൽപ്പാദനത്തിനും പയർവർഗ്ഗങ്ങളുടെ (തുർ, മസൂർ, ഉഴുന്ന്) ഉത്പാദനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സംരംഭം സഹകരണ മന്ത്രാലയം ആരംഭിച്ചു. ഈ സംരംഭത്തിന് കീഴിലുള്ള കേന്ദ്ര നോഡൽ ഏജൻസികളാണ് നാഷണൽ കോഓപ്പറേറ്റീവ് കൺസ്യൂമർ ഫെഡറേഷൻ (NCCF), നാഷണൽ അഗ്രികൾച്ചറൽ കോഓപ്പറേറ്റീവ് മാർക്കറ്റിംഗ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (NAFED), എന്നിവ. സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ വഴി കർഷകരെ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനായി യഥാക്രമം ഇസംയുക്തി (NCCF), ഇസമൃദ്ധി (NAFED) പോർട്ടലുകൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. തുവര, ഉഴുന്ന്, മസൂർ പയർവർഗ്ഗങ്ങളുടെ മുൻകൂട്ടി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കർഷകർക്ക്, മിനിമം സപ്പോർട്ട് വിലയിൽ (MSP) 100% ഉൽ‌പന്നവും സംഭരിക്കുമെന്ന് സർക്കാർ ഉറപ്പുനൽകിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, വിപണി വില MSP കവിയുന്നുവെങ്കിൽ, ഉയർന്ന ലാഭത്തിനായി കർഷകർക്ക് അവരുടെ ഉൽ‌പന്നങ്ങൾ തുറന്ന വിപണിയിൽ വിൽക്കാൻ സ്വാതന്ത്ര്യമുണ്ട്. അതുപോലെ, ഖാരിഫ്, സായിദ്, റാബി എന്നീ മൂന്ന് സീസണുകളിലും മുൻകൂട്ടി രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത കർഷകരിൽ നിന്ന് 100% ചോളം സംഭരണം രണ്ട് ഏജൻസികളും ഉറപ്പ് നൽകുന്നു, അങ്ങനെ എത്തനോൾ ഡിസ്റ്റിലറികൾക്ക് സ്ഥിരമായ ചോളം വിതരണം ഉറപ്പാക്കുകയും അതേ സമയം ചോളം കൃഷി ചെയ്യാൻ കർഷകരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇന്നത്തെ കണക്കനുസരിച്ച്, ആകെ 56,673 പിഎസിഎസ്/എഫ്പിഒകളും 54,74,499 കർഷകരും മുകളിൽ പറഞ്ഞ പോർട്ടലുകളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ രണ്ട് ഏജൻസികളും 9,08,332 മെട്രിക് ടൺ പയർവർഗ്ഗങ്ങളും (തുർ, മസൂർ, ഉഴുന്ന്) 45,105 മെട്രിക് ടൺ ചോളം വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.

5.സഹാറ ഗ്രൂപ്പ് ഓഫ് സൊസൈറ്റികളിലെ നിക്ഷേപകർക്കുള്ള റീഫണ്ട്

പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ മാർഗനിർദേശപ്രകാരം, സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷായുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, സഹകരണ മന്ത്രാലയം സുപ്രീം കോടതിയിൽ ഒരു ഹർജി ഫയൽ ചെയ്തു, സഹകരണ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഹർജി പ്രകാരം, 29.03.2023 ലെ ഉത്തരവിലൂടെ, സഹാറ ഗ്രൂപ്പിലെ 4 സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ (സഹാറ ക്രെഡിറ്റ് കോപ്പറേറ്റീവ് ലിമിറ്റഡ്, സഹാറയാൻ യൂണിവേഴ്സൽ മൾട്ടിപർപ്പസ് സൊസൈറ്റി ലിമിറ്റഡ്, ഹമാര ഇന്ത്യ ക്രെഡിറ്റ് കോപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റി ലിമിറ്റഡ്, സ്റ്റാർസ് മൾട്ടിപർപ്പസ് കോപ്പറേറ്റീവ് സൊസൈറ്റി ലിമിറ്റഡ്) നിക്ഷേപകരുടെ സാധുവായ കുടിശ്ശിക വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി സഹാറ-സെബി റീഫണ്ട് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് 5000 കോടി രൂപ സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ കേന്ദ്ര രജിസ്ട്രാർക്ക് കൈമാറാൻ ഉത്തരവിട്ടു.

ബഹുമാനപ്പെട്ട സഹകരണ മന്ത്രി ശ്രീ അമിത് ഷാ 2023 ജൂലൈ 18-ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ 'സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാർ - സഹാറ റീഫണ്ട് പോർട്ടൽ' (https://mocrefund.crcs.gov.in) ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് പാലിച്ചുകൊണ്ട്, സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാറുടെ മേൽനോട്ടത്തിലും നിരീക്ഷണത്തിലും സുതാര്യമായ ഒരു ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനം (പോർട്ടൽ) വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ സ്റ്റോക്ക്ഹോൾഡിംഗ് ഡോക്യുമെന്റ്സ് മാനേജ്മെന്റ് സർവീസസ് ലിമിറ്റഡ് (SDMSL) ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. റീഫണ്ട് പ്രക്രിയയുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി മുകളിൽ പറഞ്ഞ ഓരോ സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്കും സെൻട്രൽ രജിസ്ട്രാർ സ്പെഷ്യൽ ഡ്യൂട്ടി ഓഫീസർമാരെയും (OSDs) നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിക്ഷേപകർക്കുള്ള പണമടയ്ക്കൽ പ്രക്രിയ 2023 ഓഗസ്റ്റ് 04 മുതൽ ആരംഭിച്ചു. മന്ത്രാലയം സമർപ്പിച്ച ഒരു IA പ്രകാരം, 2025.09.12-ലെ ഉത്തരവിലൂടെ ബഹുമാനപ്പെട്ട സുപ്രീം കോടതി സഹാറ-സെബി റീഫണ്ട് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് സഹാറ-സെബി റീഫണ്ട് അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് 5000 കോടി രൂപ സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ കേന്ദ്ര രജിസ്ട്രാർക്ക് അധികമായി കൈമാറാൻ ഉത്തരവിട്ടു. 22.12.2025 വരെ, 'CRCS-സഹാറ റീഫണ്ട് പോർട്ടലിൽ' ഏകദേശം 1.42 കോടി അപേക്ഷകൾ (96,555 കോടി ക്ലെയിമുകൾ) ലഭിച്ചു. സഹാറ ഗ്രൂപ്പ് സഹകരണ സംഘങ്ങളിലെ 37,48,190 നിക്ഷേപകർക്ക് ഏകദേശം 7562.33 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു.

നിർവ്വഹണ തന്ത്രം

1.മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സംരംഭങ്ങൾ വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി ബഹുമാനപ്പെട്ട ആഭ്യന്തര-സഹകരണ മന്ത്രി എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും മുഖ്യമന്ത്രിമാർക്ക് കത്തുകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി സെക്രട്ടറി (സഹകരണം) ചീഫ് സെക്രട്ടറിക്കും മറ്റ് ബന്ധപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും കാലാകാലങ്ങളിൽ കത്തുകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

2.ദേശീയ തലത്തിൽ, ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പുകൾ, ഏജൻസികൾ, സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ എന്നിവയുമായി (സഹകരണം) സെക്രട്ടറിയുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ പതിവായി അവലോകന യോഗങ്ങൾ നടക്കുന്നു. ഇതുവരെ എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളുമായി 22 അവലോകന യോഗങ്ങൾ നടത്തി.

3.സംസ്ഥാന തലത്തിൽ, ബന്ധപ്പെട്ട ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ സംസ്ഥാന സഹകരണ വികസന സമിതികൾ (എസ്‌സി‌ഡി‌സി) രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (സഹകരണം), രജിസ്ട്രാർ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ (ആർ‌സി‌എസ്), നബാർഡ്/എൻ‌സി‌ഡി‌സി തുടങ്ങിയവരുടെ പ്രതിനിധികൾ, ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പ് മേധാവികൾ എന്നിവർ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതുവരെ, സംസ്ഥാന സഹകരണ വികസന സമിതികളുടെ 86 യോഗങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്.

4. ജില്ലാ തലത്തിൽ, അതാത് ജില്ലാ കളക്ടറുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ ജില്ലാ രജിസ്ട്രാർ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ (ഡി‌ആർ‌സി‌എസ്), ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പ് മേധാവികൾ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ജില്ലാ സഹകരണ വികസന സമിതികൾ (ഡി‌സി‌ഡി‌സി) രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതുവരെ, ജില്ലാ സഹകരണ വികസന സമിതികളുടെ 2,735 യോഗങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്.

 

-NK-

(रिलीज़ आईडी: 2215620) आगंतुक पटल : 15