ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (ਐੱਨਆਈਟੀਐੱਸਈਆਰ) ਦੀ 13ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ
ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪੀਐੱਚਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਦਯੋਗ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਦਯੋਗ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
प्रविष्टि तिथि:
13 JAN 2026 7:32PM by PIB Chandigarh
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਵਿਖੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (ਐੱਨਆਈਟੀਐੱਸਈਆਰ) ਦੀ 13ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (ਐੱਨਆਈਟੀਐੱਸਈਆਰ) ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ 13ਵੀਂ ਮੀਟਿੰਗ 13 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਵਿਖੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ। ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਆਈਆਈਐੱਸਈਆਰ) ਦੀ ਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਸਾਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ (ਐੱਨਆਈਟੀ) ਅਤੇ ਆਈਆਈਈਐੱਸਟੀ ਵਿਖੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਖੋਜ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ, ਸ਼ਾਸਨ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ, ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ 'ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਦਯੋਗ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਤੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਐੱਨਆਈਟੀ) ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਆਈਆਈਐੱਸਟੀ) ਲਾਗੂ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਾਰਜਬਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਜੀਵੰਤ ਕੇਂਦਰ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣਗੀਆਂ।
ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੁਕਤਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ:
1. ਸੁਧਾਰ:
• ਉਦਯੋਗ 4.0, ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ, ਨਿਰਮਾਣ, ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਡੇਟਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕੁਆਂਟਮ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਠਕ੍ਰਮ, ਮੁਲਾਂਕਣ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਦੁਆਰਾ 2047 ਤੱਕ ਇੱਕ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
• ਪੀਐੱਚਡੀ ਵਿੱਚ 360-ਡਿਗਰੀ ਸੁਧਾਰ:
ਉਦਯੋਗ-ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ-ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੀਐੱਚਡੀ;
ਉਤਪਾਦ-ਅਧਾਰਤ ਪੀਐੱਚਡੀ;
ਫੈਕਲਟੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ;
2. ਨਵੀਨਤਾ:
• ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
• 13 ਐੱਨਆਈਟੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਮਾਨ ‘ਚ ਕੋਈ ਇਨਕਿਊਬੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਐੱਨਆਈਟੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਖੋਜ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (ਐੱਨਆਈਟੀ) ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੱਚਿੰਗ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰੋ।
3. ਸਾਰੇ ਐੱਨਆਈਟੀ ਅਤੇ ਆਈਆਈਐੱਸਈਆਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ:
• 1 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰੀ ਪੀਅਰ ਸਮੀਖਿਆ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ।
• ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਰੋਸਾ ਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ - ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਢਾਂਚੇ (ਐੱਨਏਏਸੀ) ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
4. 'ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਆਰਟੀਫਿਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਿਛੋਕੜਾਂ ਦੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋਣਾ।
ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਘਨਸ਼ਿਆਮ ਤਿਵਾੜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਮਣੀ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉੱਘੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਨਿਲ ਡੀ. ਸਹਸ੍ਰਬੁੱਧੇ, ਚੇਅਰਮੈਨ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਐੱਨਏਏਸੀ ਅਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਐੱਨਈਟੀਐੱਫ; ਪ੍ਰੋ: ਐੱਮ. ਜਗਦੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਯੂ.ਜੀ.ਸੀ. ਸ਼੍ਰੀ ਚਾਮੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਚੇਅਰਮੈਨ, ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਿਤੀ; ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੇਬਜਾਨੀ ਘੋਸ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੈਲੋ, ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ; ਸ਼੍ਰੀ ਦੀਪਕ ਬਾਗਲਾ, ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਅਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ; ਸ਼੍ਰੀ ਐੱਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਸਕੱਤਰ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ; ਡਾ. ਵਿਨੀਤ ਜੋਸ਼ੀ, ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਭੈ ਕਰੰਦੀਕਰ; ਡਾ. ਸ਼ੇਖਰ ਸੀ. ਮਾਂਡੇ ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ, ਡੀ.ਐੱਸ.ਆਈ.ਆਰ. ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਗੋਵਿੰਦਨ ਰੰਗਰਾਜਨ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਈਆਈਐੱਸਸੀ ਬੇਂਗਲੁਰੂ; ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰੰਗਨ ਬੈਨਰਜੀ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਆਈਆਈਟੀ ਦਿੱਲੀ; ਆਈਆਈਐੱਸਈਆਰ, ਐੱਨਆਈਟੀ ਅਤੇ ਆਈਆਈਈਐੱਸਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ; ਆਈਆਈਐੱਸਈਆਰ, ਐੱਨਆਈਟੀ ਅਤੇ ਆਈਆਈਈਐੱਸਟੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ; ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ-ਸੀਐੱਮਈਆਰਆਈ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ; ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
****
ਏਕੇ/ਬਲਜੀਤ
(रिलीज़ आईडी: 2214858)
आगंतुक पटल : 5