યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત 'વિકસિત ભારત યંગ લીડર્સ ડાયલોગ' (VBYLD 2026) ના બીજા દિવસનો પ્રારંભ આજે નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે ભવ્ય ઉદઘાટન સત્ર સાથે થયો હતો. આ સત્રમાં કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત તથા શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયા; રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) શ્રી અજીત ડોભાલ; કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત રાજ્ય મંત્રી શ્રીમતી રક્ષા નિખિલ ખડસે; યુવા બાબતોના વિભાગના સચિવ ડૉ. પલ્લવી જૈન ગોવિલ અને એડિશનલ સેક્રેટરી શ્રી નિતેશ કુમાર મિશ્રા સહિત અન્ય વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ઉદઘાટન સમારોહની શરૂઆત સ્વામી વિવેકાનંદને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરીને કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ પરંપરાગત દીપ પ્રાગટ્ય કરવામાં આવ્યું હતું.

ઉદઘાટન સત્રને સંબોધતા કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયાએ સહભાગીઓનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું અને આ પહેલને મળેલા અભૂતપૂર્વ પ્રતિસાદની પ્રશંસા કરી. તેમણે માહિતી આપી કે પ્રારંભિક ક્વિઝ રાઉન્ડમાં અંદાજે 50 લાખ યુવાનોએ ભાગ લીધો હતો, જેમાંથી 3 લાખ યુવાનોને દસ થીમેટિક ટ્રેકમાંથી કોઈ એક પર નિબંધ સબમિટ કરવા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. આ નિબંધોનું મૂલ્યાંકન પ્રતિષ્ઠિત પ્રોફેસરો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારબાદ રાજ્ય સ્તરે 30,000 યુવાનોની તેમના વિચારો રજૂ કરવા માટે પસંદગી કરવામાં આવી હતી. આ સમૂહમાંથી અંતે 3,000 યુવા નેતાઓની પસંદગી કરવામાં આવી છે જેઓ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી સમક્ષ સીધા જ તેમના વિચારો રજૂ કરશે. પ્રધાનમંત્રી રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસે યુવા નેતાઓ સાથે સીધો સંવાદ કરવા અને તેમના વિચારો સાંભળવા માટે કેટલાય કલાકો વિતાવશે.

યુવાનો રાષ્ટ્રની ચાલક શક્તિ છે તે બાબત પર ભાર મૂકતા ડૉ. માંડવિયાએ રેખાંકિત કર્યું કે VBYLD એ પાયાના સ્તરેથી નેતૃત્વ ઉભું કરવાની પ્રક્રિયા છે, જે કોઈપણ રાજકીય પીઠબળ વિના રાષ્ટ્રના ભાવિ નેતાઓ તૈયાર કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે 'વિકસિત ભારત' માત્ર સરકાર દ્વારા નહીં, પરંતુ 140 કરોડ નાગરિકોના સામૂહિક પ્રયાસોથી સિદ્ધ થશે. 'નેશન ફર્સ્ટ' (રાષ્ટ્ર પ્રથમ) ના મંત્ર પર ભાર મૂકતા તેમણે યુવાનોને શિસ્ત અને સમર્પણ સાથે તેમની ફરજો નિભાવવા અનુરોધ કર્યો હતો.

મુખ્ય સંબોધનમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર શ્રી અજીત ડોભાલએ વ્યક્તિગત જીવન અને રાષ્ટ્રોના ભાગ્યને ઘડવામાં 'નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા' ના મહત્વ વિશે વિગતવાર વાત કરી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જીવનની ગતિ અને દિશા દૈનિક ધોરણે લેવામાં આવતા નિર્ણયોની ગુણવત્તા દ્વારા નક્કી થાય છે. તેમણે યુવા નેતાઓને અપીલ કરી કે જો તેઓ ભારતને વિકસિત ભારતના લક્ષ્ય તરફ લઈ જવા માંગતા હોય તો નિર્ણય લેવામાં દૂરંદેશી, શિસ્તબદ્ધ અને અમલીકરણલક્ષી અભિગમ અપનાવે. તેમણે સ્વતંત્રતા સંગ્રામના બલિદાનને પણ યાદ કર્યા અને સ્થિતિસ્થાપક રાષ્ટ્ર બનાવવા માટે ઇતિહાસમાંથી શીખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.

શ્રી ડોભાલે સલાહ આપી કે પ્રેરણા અસ્થાયી હોય છે પરંતુ શિસ્ત કાયમી છે, તેથી શિસ્તને દૈનિક પ્રેરણામાં ફેરવો. તેમણે યુવાનોને પોતાની જાતમાં વિશ્વાસ રાખવા અને તેમના નિર્ણયો પ્રત્યે પાંચ વર્ષની પ્રતિબદ્ધતા અપનાવવા આહ્વાન કર્યું. પ્રશ્નોત્તરી સત્ર દરમિયાન તેમણે દબાણનું સંચાલન કેવી રીતે કરવું અને જટિલ પરિસ્થિતિઓમાં યોગ્ય નિર્ણયો કેવી રીતે લેવા તે અંગેના અનુભવો શેર કર્યા હતા.

યુવા બાબતોના સચિવ ડૉ. પલ્લવી જૈન ગોવિલે સ્વાગત પ્રવચનમાં જણાવ્યું કે આ સંવાદ એ પાંચ મહિનાની દેશવ્યાપી પ્રક્રિયાનું પરિણામ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે દેશના 144 શહેરોમાં યોજાયેલી 'વિકસિત ભારત રન' એ ભારતની સોફ્ટ પાવરનું પ્રદર્શન કરતી એક મહત્વની પહેલ હતી.

ઉદઘાટન સત્ર બાદ, સહભાગીઓ 10 નિર્ધારિત થીમ્સ પર આધારિત સઘન સત્રો માટે વિભાજિત થયા હતા. આ સત્રોના મુખ્ય ટ્રેક નીચે મુજબ છે:

• ટ્રેક 1 – વિકસિત ભારત માટે લોકશાહી અને શાસનમાં યુવાનો

  આ ટ્રેક યુવાનો, લોકશાહી અને શાસન પર કેન્દ્રિત હતો, જેમાં વડોદરાના સંસદ સભ્ય શ્રી હેમાંગ જોશી અને પૂર્વ સરપંચ અને પાયાના સ્તરના નેતા સુશ્રી ભક્તિ શર્માનો સમાવેશ કરતી પ્રતિષ્ઠિત જ્યુરી હતી. સહભાગીઓએ ગ્રામીણ કક્ષાના એક્શન પ્લાન્સ, જિલ્લા વહીવટીતંત્રો સાથે સમસ્યા-નિવારણ યુનિટ્સ, નીતિ અને કારકિર્દી લેબ્સ અને સંરચિત નાગરિક જોડાણ પહેલ દ્વારા યુવાનોને જાહેર વહીવટમાં એકીકૃત કરવાના ઉદ્દેશ્યવાળા ઇનોવેટિવ ગવર્નન્સ મોડેલ્સ રજૂ કર્યા.

  ટ્રેક 2 – મહિલા નેતૃત્વ હેઠળનો વિકાસ: વિકસિત ભારતની ચાવી

  આ ટ્રેક વિકસિત ભારત @2047 ના વિઝન સાથે સુસંગત રહીને મહિલાઓને શાસન અને રાષ્ટ્રનિર્માણના નેતાઓ તરીકે આગળ વધારવા પર કેન્દ્રિત હતો. સત્રમાં ભારતના પ્રથમ MBA સરપંચ સુશ્રી છવી રાજાવત; અર્જુન એવોર્ડી અને વિધાનસભા સભ્ય સુશ્રી શ્રેયસી સિંહ; અને કિશ્તવાડના ધારાસભ્ય સુશ્રી શગુન પરિહાર જેવા પ્રતિષ્ઠિત નિષ્ણાતો સાથે ભારત મંડપમ ખાતે સંવાદ થયો હતો.

  ટ્રેક 3 – ફિટ ભારત, હિટ ભારત

આ થીમ સ્થિતિસ્થાપક અને સશક્ત ભારતના નિર્માણમાં આરોગ્ય, સુખાકારી, રમતગમત અને સ્વદેશી જ્ઞાન પ્રણાલીઓની ભૂમિકા પર કેન્દ્રિત હતી. સત્રમાં પ્રતિષ્ઠિત રમતવીરો શ્રી લિએન્ડર પેસ અને શ્રી પુલેલા ગોપીચંદ સાથે સંવાદ થયો હતો, જેમણે શારીરિક તંદુરસ્તી, માનસિક સ્વાસ્થ્ય, શિસ્ત અને યોગ અને ધ્યાન જેવી ભારતની પરંપરાગત પદ્ધતિઓને એકીકૃત કરીને સર્વગ્રાહી સુખાકારીના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

ટ્રેક 4 – ભારતને વિશ્વની સ્ટાર્ટ-અપ રાજધાની બનાવવી

આ થીમ હેઠળ, યુવા નેતાઓએ તેમના વિચારો રજૂ કર્યા અને નિષ્ણાતો સાથે સંવાદાત્મક સત્ર યોજ્યું, જેણે સહભાગીઓને વ્યાપક સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ પર નીતિ નિર્માતાઓ અને ઉદ્યોગ પ્રેક્ટિશનરો સાથે સીધા જોડાવા માટે પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું. આ સત્રમાં આંધ્રપ્રદેશના સંસદ સભ્ય શ્રી હરીશ બાલયોગી; ઝેપ્ટો (Zepto) ના સહ-સ્થાપક અને ચીફ ટેકનોલોજી ઓફિસર શ્રી કૈવલ્ય વોહરા; આંધ્રપ્રદેશ સરકારના યુવા બાબતો અને રમતગમત મંત્રી શ્રી રામપ્રસાદ રેડ્ડી; અને આંધ્રપ્રદેશ સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટીના અધ્યક્ષ શ્રી રવિ નાયડુ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

ટ્રેક 5 – ભારતની સોફ્ટ પાવર: સાંસ્કૃતિક રાજદ્વારી અને વૈશ્વિક પ્રભાવ

આ ટ્રેકમાં સોફ્ટ પાવર અને સાંસ્કૃતિક રાજદ્વારી દ્વારા ભારતની વધતી જતી વૈશ્વિક અસર પર ચર્ચાઓ થઈ હતી. પ્રતિષ્ઠિત વક્તાઓ શ્રી રોમાલો રામ, જે પાયાના સ્તરના શાસન અને સમુદાય વિકાસ સાથે જોડાયેલા જાહેર સેવક છે; સુશ્રી પાલકી શર્મા, વરિષ્ઠ પત્રકાર અને ટેલિવિઝન એન્કર; શ્રી સતીશ શર્મા, જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ખાદ્ય, નાગરિક પુરવઠો અને ગ્રાહક બાબતો, પરિવહન, વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી, માહિતી ટેકનોલોજી, યુવા સેવાઓ અને રમતગમત વગેરે વિભાગો સંભાળતા કેબિનેટ મંત્રી; અને નહેરુ યુવા કેન્દ્ર સંગઠનના ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર શ્રી અર્પિત તિવારીએ સત્રનું નેતૃત્વ કર્યું અને સહભાગીઓ સાથે સંવાદ કર્યો.

ટ્રેક 6 – પરંપરા સાથે નવીનતા: આધુનિક ભારતનું નિર્માણ

આ ટ્રેક નવીનતા અને યુવા સશક્તિકરણના પાયા તરીકે ભારતની સાંસ્કૃતિક વિરાસતની ઉજવણી કરવા પર કેન્દ્રિત હતો. સત્રનું નેતૃત્વ નેશનલ એજ્યુકેશનલ ટેકનોલોજી ફોરમ અને NAAC ના અધ્યક્ષ શ્રી અનિલ સહસ્ત્રબુદ્ધે; શિક્ષણવિદ, લેખક અને ભૂતપૂર્વ સંસદ સભ્ય શ્રી વિનય સહસ્ત્રબુદ્ધે; અને VAHDAM India ના સ્થાપક અને CEO શ્રી બાલા સારડા જેવા નિષ્ણાતો દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

ટ્રેક 7 – આત્મનિર્ભર ભારત: મેક ઇન ઇન્ડિયા, મેક ફોર ધ વર્લ્ડ

આ ટ્રેકમાં નવીનતા-આધારિત વૃદ્ધિ અને ભારતનું આર્થિક ભવિષ્ય ઘડવામાં યુવાનોની ભૂમિકા પર ચર્ચાઓ થઈ હતી. એટોમબર્ગ ટેકનોલોજી (Atomberg Technologies) ના સહ-સ્થાપક શ્રી શિબબ્રત દાસ અને એડવર્બ (Addverb) ના ચીફ ઓપરેશન્સ ઓફિસર શ્રી પ્રતીક જૈને સત્રનું નેતૃત્વ કર્યું અને સહભાગીઓ સાથે વ્યાપક સંવાદ કર્યો.

ટ્રેક 8 – સ્માર્ટ અને ટકાઉ કૃષિ દ્વારા ઉત્પાદકતામાં વધારો

આ ટ્રેક સ્માર્ટ અને ટકાઉ કૃષિ દ્વારા ઉત્પાદકતા વધારવા પર કેન્દ્રિત હતો, જેમાં ભારતીય ખેતીના આધુનિકીકરણમાં આવતા વ્યવહારુ પડકારોના ઉકેલ પર ચર્ચાઓ કેન્દ્રિત હતી. પાંચ ટૂંકી યાદીમાં મુકાયેલી ટીમોએ પાયાના સ્તરના શાસનના નિષ્ણાત શ્રી અતુલ પાટીદાર અને ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (ICAR) ના ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર જનરલ (એગ્રિકલ્ચર એક્સ્ટેંશન) શ્રી રાજબીર સિંહની આગેવાની હેઠળની પેનલ સમક્ષ તેમના શુદ્ધ કરેલા વિચારો રજૂ કર્યા.

ટ્રેક 9 – ટકાઉ અને હરિયાળા વિકસિત ભારતનું નિર્માણ

આ સત્ર “ટકાઉ અને હરિયાળા વિકસિત ભારતનું નિર્માણ” પર કેન્દ્રિત હતું, જે સ્થિતિસ્થાપક અને સર્વસમાવેશક ભવિષ્યને આકાર આપવામાં વર્તમાન સમયની ક્રિયાઓની ભૂમિકાને પ્રકાશિત કરે છે. ચર્ચાઓનું નેતૃત્વ 'બીચ પ્લીઝ ઈન્ડિયા' ના સ્થાપક શ્રી મલ્હાર કાલંબે; છત્તીસગઢના ભૂતપૂર્વ સનદી અધિકારી શ્રી ઓ. પી. ચૌધરી; અને ઈકોસેન્સ (Ecosense) ના સ્થાપક અને CEO શ્રી અભિષેક માંગલિક દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. વક્તાઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વિકસિત ભારતનું વિઝન દૈનિક જીવન, શાસન અને તકનીકી નવીનતામાં ટકાઉપણું લાવીને જ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે, જે સ્વચ્છ, હરિયાળા અને ટકાઉ ભારતના નિર્માણમાં યુવાનોની મશાલચી તરીકેની મુખ્ય ભૂમિકાને રેખાંકિત કરે છે.

ટ્રેક 10 – વિકસિત ભારત માટે ભવિષ્ય માટે સજ્જ કાર્યબળનું નિર્માણ

 ટ્રેક 10 ભારતના યુવાનોને કામની બદલાતી દુનિયા માટે તૈયાર કરવા પર કેન્દ્રિત હતો. સત્રનું નેતૃત્વ જાણીતા શિક્ષણવિદ અને સુપર 30 ના સ્થાપક શ્રી આનંદ કુમાર અને પબ્લિક પોલિસી પ્રોફેશનલ અને સંશોધક શ્રી અનિકેત દેબ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. ચર્ચાઓમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે આજે રોજગારીક્ષમતા ડિગ્રીઓથી આગળ વધીને કૌશલ્ય, અનુકૂલનક્ષમતા અને ભવિષ્યની સજ્જતા સુધી વિસ્તરે છે, જેમાં સ્વ-વિકાસ, શિસ્તબદ્ધ શિક્ષણ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવા તકનીકી ફેરફારોને સમજવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.

સત્તાવાર કાર્યક્રમના ભાગ રૂપે, સહભાગીઓએ બે બેચમાં પ્રધાનમંત્રી સંગ્રહાલય અને પુસ્તકાલયની મુલાકાત લીધી, જ્યાં તેઓએ ભારતના નેતૃત્વ વારસા અને લોકશાહી ઉત્ક્રાંતિની ઊંડી સમજ મેળવી. ત્યારબાદ સહભાગીઓને રાજ્ય ટીમો તરીકે ફરીથી જૂથબદ્ધ કરવામાં આવ્યા અને રાત્રિભોજન માટે કેન્દ્રીય મંત્રીઓ અને સંસદસભ્યોના નિવાસસ્થાને પ્રસ્થાન કરવામાં આવ્યું, જેમાં સહિયારા પ્રતિબિંબ અને રાષ્ટ્રીય સેવાના વાતાવરણમાં અર્થપૂર્ણ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા, માર્ગદર્શન અને અનૌપચારિક માર્ગદર્શનની સુવિધા આપવામાં આવી.

VBYLD 2026 નો બીજો દિવસ એક કેન્દ્રિત અને ભવિષ્યલક્ષી નોંધ પર સમાપ્ત થયો, જે ભારતની રાષ્ટ્ર નિર્માણ યાત્રાના કેન્દ્રમાં યુવાનોને મૂકવાની સરકારની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરે છે. વિષયોના માર્ગો પર સમૃદ્ધ ચર્ચાઓ અને નીતિ નિર્માતાઓ અને ક્ષેત્ર નિષ્ણાતો સાથે યુવા નેતાઓની સક્રિય સંડોવણીએ વિચારો, નેતૃત્વ અને સહભાગી શાસન માટે એક પ્લેટફોર્મ તરીકે સંવાદને વધુ મજબૂત બનાવ્યો. VBYLD 2026 12 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ સમાપ્ત થશે, જેમાં વડા પ્રધાન દેશભરના યુવા નેતાઓ સાથે સીધી વાતચીત કરશે. સંવાદના ત્રીજા દિવસે ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો) ના અવકાશયાત્રીઓ સાથે પ્રેરણાદાયી વાર્તાલાપ, થીમ મુજબ સતત પ્રસ્તુતિઓ અને વિકાસ ભારતની ભાવના અને વિવિધતા દર્શાવતો સાંસ્કૃતિક ઉજવણીનો સમાવેશ થશે.

SM/BS/GP/JD