భారతీయ న్యాయ సంహిత 2023, భారతీయ నాగరిక్ సురక్ష సంహిత 2023, భారతీయ సాక్ష్యా అధినియం 2023 అనే మూడు  క్రిమినల్ చట్టాలను 1 జూలై, 2024 నుంచి అమల్లోకి తీసుకొస్తున్న నేపథ్యంలో  కేంద్ర న్యాయ శాఖ ఒక ముఖ్యమైన అవగాహన సదస్సును నిర్వహించింది. న్యాయ వ్యవహారాల విభాగం ఆధ్వర్యంలో న్యూఢిల్లీ జన్‌పథ్‌లోని డాక్టర్ అంబేద్కర్ ఇంటర్నేషనల్ సెంటర్‌లో 'క్రిమినల్ జస్టిస్ వ్యవస్థ నిర్వహణలో భారత ప్రగతిశీల మార్గం' అనే అంశంపై 20 ఏప్రిల్, 2024 శనివారం ఒక రోజు సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. వివిధ హైకోర్టుల న్యాయమూర్తులు, ఐటిఏటి ప్రెసిడెంట్ మరియు వైస్ ప్రెసిడెంట్, సభ్యులు, న్యాయవాదులు, విద్యావేత్తలు, లా ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ ఏజెన్సీల ప్రతినిధులు, పోలీసు అధికారులు, పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్లు, జిల్లా న్యాయమూర్తులు,  న్యాయ విద్యార్థులు ఇతర అధికారులు, ప్రముఖ అతిథులు ఈ సదస్సుకు హాజరయ్యారు.

భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ డి.వై. చంద్రచూడ్ ముఖ్యఅతిథిగా హాజరయ్యారు. ఈ సదస్సులో కేంద్ర న్యాయ శాఖ సహాయ మంత్రి (స్వతంత్ర బాధ్యత) శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘవాల్, అటార్నీ జనరల్ శ్రీ ఆర్. వెంకటరమణి, సొలిసిటర్ జనరల్ శ్రీ తుషార్ మెహతా, న్యాయ శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ ఎస్కేజి. రహతే పాల్గొన్నారు. 

డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ లీగల్ అఫైర్స్ అడిషనల్ సెక్రటరీ డా. అంజు రాఠీ రాణా, కాన్ఫరెన్స్ లక్ష్యాలను వివరించారు. వలసవాద చట్టపరమైన వారసత్వపు సంకెళ్ల నుండివిముక్తికి ప్రతీకగా నిలిచే మూడు చట్టాల ప్రాముఖ్యతను క్లుప్తంగా వివరించారు. .

న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖలోని న్యాయ వ్యవహారాల శాఖ కార్యదర్శి డాక్టర్ రాజీవ్ మణి, మూడు క్రిమినల్ చట్టాల అమలు నేపథ్యాన్ని, బ్రిటీషర్లు సృష్టించిన చట్టపరమైన నిర్మాణం, కార్యవిధానాన్ని ఎలా పక్కన పెట్టవచ్చో ప్రధానంగా ప్రస్తావించారు. రూల్ ఆఫ్ లాను స్థాపించే ఆడంబరమైన మైదానంలో భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలనను శాశ్వతం చేయండి. ప్రస్తుతం ఉన్న క్రిమినల్ చట్టాలు వలసవాద యుగంలో తమ మూలాన్ని గుర్తించి, వలసవాద పక్షపాతాలు, అభ్యాసాల ఆధారంగా కాకుండా అందరికీ న్యాయం పొందే సూత్రాలపై ఆధారపడి రాష్ట్ర-పౌరుల సంబంధాన్ని నిర్వచించాల్సిన అవసరం ఉంది. అందువల్ల దేశంలోని నేర న్యాయ వ్యవస్థను పౌర-కేంద్రీకృతంగా మార్చడానికి మూడు చట్టాలు రూపొందించారు.

కొత్త భారతీయ నాగ్రిక్ సురక్ష సంహిత (బిఎన్ఎస్ఎస్) డిజిటల్ యుగంలో నేరాలను ఎదుర్కోవడానికి సమగ్ర విధానాన్ని అందిస్తుందని భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి డాక్టర్ జస్టిస్ డి.వైచంద్రచూడ్ చెప్పారు. మూడు సంవత్సరాలలో క్రిమినల్ ట్రయల్స్ పూర్తి చేయాలని మరియు రిజర్వ్ చేయబడిన 45 రోజులలోపు తీర్పులను ప్రకటించాలని నిర్దేశిస్తుంది. ఇది విస్తారమైన బ్యాక్‌లాగ్‌లను క్లియర్ చేయడంలో మరియు న్యాయాన్ని వేగంగా అందించడంలో సహాయపడుతుంది. BNSS యొక్క సెక్షన్ 530 అన్ని ట్రయల్స్, ఎంక్వైరీలు మరియు ప్రొసీడింగ్‌లను ఎలక్ట్రానిక్ మోడ్‌లో నిర్వహించవచ్చని, ఇది ప్రస్తుత కాల అవసరానికి అనుగుణంగా నిర్వహించవచ్చని గమనించడం చాలా సంతోషకరమైన విషయం అని గౌరవనీయమైన సిజెఐ ప్రత్యేకంగా పేర్కొన్నారు. డిజిటల్ యుగంలో గోప్యతను రక్షించడం యొక్క ప్రాముఖ్యతను కూడా అతను దృష్టిని ఆకర్షించారు. , 

ఈ సందర్భంగా కేంద్ర న్యాయ శాఖ సహాయ మంత్రి శ్రీ అర్జున్ రామ్ మేఘ్వాల్, మాట్లాడుతూ క్రిమినల్ జస్టిస్ సిస్టమ్‌లో మార్పుల ఆవశ్యకతను వివరించారు. ఇది మొదట వలస పాలకుల దృక్పథం నుండి అమలులోకి వచ్చిందని, దీనిలో భారతీయ ఆత్మ, నీతి కొరవడిందని అన్నారు.

న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ కార్యదర్శి శ్రీ ఎస్కెజీ రహతే మాట్లాడుతూ, సమర్ధవంతంగా అమలు చేసేందుకు  మూడు కొత్త క్రిమినల్ చట్టాలలో  ఈ-కోర్టుల ఆధారంగా ఏకీకృత న్యాయ బట్వాడా వ్యవస్థను రూపొందించడం, ఏఐ  ఆధారిత సాంకేతికతను స్వీకరించడం మొదలైన వాటి అవసరం ఉందని అన్నారు.

ఈ కాన్ఫరెన్స్‌లో వరుసగా భారతీయ న్యాయ సంహిత 2023, భారతీయ నాగరిక్ సురక్ష సంహిత 2023, భారతీయ సాక్ష్యా అధినియం, 2023పై మూడు సాంకేతిక సెషన్‌లు ఉన్నాయి. ఈ సెషన్‌లు కొత్త తరం నేరాలపై చట్టం ప్రభావాన్ని అన్వేషించాయి,

మొదటి టెక్నికల్ సెషన్ భారతీయ న్యాయ సంహిత 2023 అమలును అంచనా వేయడానికి, భవిష్యత్తు అవసరాలను తీర్చడానికి తులనాత్మక విధానాన్ని అవలంబించడంపై లోతైన చర్చ జరిగింది. ఢిల్లీ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ అనూప్‌ కుమార్‌ మెండిరట్టా అధ్యక్షతన ఈ సెషన్‌ జరిగింది.

రెండవ టెక్నికల్ సెషన్ భారతీయ నాగరిక్ సురక్ష సంహిత 2023 ప్రవేశపెట్టిన విధానపరమైన మార్పుల పరిణామాలను, న్యాయవ్యవస్థ, పోలీసు అధికారులు వాటిని ఎలా ఎదుర్కోవాలి మరియు న్యాయవ్యవస్థ, చట్టాన్ని అమలు చేసే ఏజెన్సీల పనితీరుపై దాని ఆచరణాత్మక చిక్కులను వంటి అంశాలను పొందుపరిచారు. అలహాబాద్‌ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ అశ్వనీ కుమార్‌ మిశ్రా అధ్యక్షత వహించారు.

న్యాయ వ్యవహారాల శాఖ కార్యదర్శి డాక్టర్ రాజీవ్ మణి సాంకేతిక సమావేశాల చర్చల సారాంశాన్ని వివరించారు. న్యాయ వ్యవహారాల విభాగం అడిషనల్ సెక్రటరీ డాక్టర్ అంజు రాఠీ రాణా ధన్యవాదాలతో కార్యక్రమం ముగిసింది.

***