नवी दिल्ली, 9 नोव्हेंबर 2022

केंद्रीय कोळसा, खाण आणि संसदीय कामकाज मंत्री प्रल्हाद जोशी यांच्या अध्यक्षतेखाली आज कोळसा मंत्रालयाच्या संसदीय सल्लागार समितीची बैठक मध्य प्रदेशातील इंदूर येथे झाली. या बैठकीत कोळसा खाण बंद करण्याच्या कोळसा क्षेत्राशी संबंधित उदयोन्मुख मुद्द्यावर चर्चा करण्यात आली - सर्वांसाठी न्याय्य संक्रमण साध्य करणे हा या बैठकीचा उद्देश होता.

कोळशा व्यतिरिक्त ऊर्जा संक्रमणावर जागतिक स्तरावर जोर दिला जात आहे, असे प्रल्हाद जोशी यांनी आपल्या भाषणात समितीच्या सदस्यांना सांगितले. तथापि, भारतासाठी कोळसा हा ऊर्जेचा एक परवडणारा स्त्रोत असल्याने, देशाची उर्जेची गरज पूर्ण करण्यासाठी कोळशाला जास्त महत्त्व आहे. देशाच्या प्राथमिक ऊर्जेच्या गरजेपैकी 51% पेक्षा जास्त आणि सुमारे 73% वीज निर्मिती कोळशापासून होते. तसेच, स्टील, स्पंज आयर्न, ॲल्युमिनियम, सिमेंट, कागद, विटा इ.च्या उत्पादनात कोळसा हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. देशातील कोळशाची मागणी अजूनही शिखरावर असून 2040 आणि त्या नंतरच्या काळात ऊर्जा मिश्रणात कोळसा महत्त्वाची भूमिका बजावत राहील. अशा प्रकारे, भविष्यात भारतात कोळशापासून दूर कोणतेही संक्रमण घडणार नाही.

सचिव (कोळसा) यांनी माहिती दिली की 2015 मध्ये पॅरिसमध्ये झालेल्या संयुक्त राष्ट्र हवामान बदल परिषदे (सीओपी 21) दरम्यान केलेल्या हवामान घोषणांमध्ये ‘जस्ट ट्रांझिशन’ हा शब्दप्रयोग महत्त्वाचा ठरला. कार्बन-गहन ऊर्जा स्त्रोतापासून कमी- कार्बन ऊर्जा स्त्रोताकडे संक्रमण करण्यावर जोर देताना हे संक्रमण कार्बन उर्जा स्त्रोतावर अवलंबून असलेल्या लोकांसाठी कठोर नसावे. अशा लोकांना संक्रमणाच्या प्रभावासाठी भरपाई दिली जावी आणि/ किंवा पुन्हा प्रशिक्षित केले जावे आणि इतर काही कमी-कार्बन आर्थिक क्रियाकलापांमध्ये नियुक्त केले जावे अशी अपेक्षा आहे.

बैठकीदरम्यान, कोळसा मंत्रालयाच्या सहसचिवांनी एक सादरीकरण केले. कोळसा फेज डाऊनचे तात्काळ कोणतेही आव्हान नसले तरीही कोळसा कंपन्यांना या आधीच सोडलेल्या खाणी आणि निकट भविष्यात बंद होणार्‍या कोळसा खाणी बंद करण्याचे व्यवस्थापन करावे लागेल अशी माहिती या सादरीकरणात देण्यात आली. जमीन आणि पायाभूत सुविधांच्या मालमत्तेचे पुनरुत्पादन, कामगार आणि अनौपचारिक नोकरी करणाऱ्या लोकांच्या उपजीविकेचे पालनपोषण, शाळा, रुग्णालये, सामुदायिक इमारती इत्यादी सामाजिक पायाभूत सुविधांना सतत पाठिंबा देणे सुनिश्चित करण्यासाठी फक्त संक्रमण तत्त्व संरेखित करण्यात आले आहे.

 S.Patil/S.Mukhedkar/P.Malandkar

सोशल मिडियावर आम्हाला फॉलो करा:@PIBMumbai    /PIBMumbai    /pibmumbai  pibmumbai[at]gmail[dot]com  /PIBMumbai    /pibmumbai