ਬਾਗਜਾਨ ਦੇ ਖੇਤ ਦੇ ਫੂਕਣ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਕਾਰਨ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 3000 ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐੱਮ/ਐੱਸ ਟੀਈਆਰਆਈ ਅੰਬਿਏਂਟ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ (ਏਏਕਿਯੂ) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਬਾਇਓਰਿਮੈਡੀਏਸ਼ਨ ਲਈ, ਸੀਐੱਸਆਈਆਰ ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਵ੍ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ (ਐੱਨਈਆਈਐੱਸਟੀ) ਸੀਸਮੋਲੋਜੀਕਲ ਸਟੱਡੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਆਈਟੀ, ਗੁਵਾਹਾਟੀ ਨੂੰ ਥਰਮਲ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਨਣ ਲਈ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਇਲ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟਿਡ (ਓਆਈਐੱਲ) ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਓਆਈਐੱਲ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਰਕਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਤੱਕ, 2,756 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ 08.09.2020 ਤੱਕ ਡੂਮਡੂਮਾ ਅਤੇ ਤਿਨਸੁਕਿਆ ਸਰਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਲਈ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। 10,93,50,500 ਰੁਪਏ ਓਆਈਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ 3645 ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ 30,000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਐੱਨਜੀਟੀ ਨੇ ਅੰਤਰਿਮ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:-

A.     ਸ਼੍ਰੇਣੀ (i): 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ। (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਢਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ) 

B.     ਸ਼੍ਰੇਣੀ (ii): 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ। (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ)

C.     ਸ਼੍ਰੇਣੀ (iii): 2.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ। (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਔਸਤਨ/ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ)

ਸ਼੍ਰੇਣੀ (i) ਦੇ ਅਧੀਨ, 12 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਹਰੇਕ ਨੂੰ 25 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਰਕਮ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਡੀਸੀ) ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (ii) ਦੇ ਅਧੀਨ 57 ਮਕਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (iii) ਅਧੀਨ 571 ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਲਈ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਓਆਈਐੱਲ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਫਟੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਆਡਿਟ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਿਖਲਾਈ, ਐੱਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਮੌਕ ਡਰਿਲਾਂ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਹਤ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ, ਠੇਕੇਦਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਨਿਯਮਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੈਠਕਾਂ, ਨੀਅਰ ਮਿਸ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਹਾਦਸੇ / ਖਤਰਨਾਕ ਘਟਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਸਿਹਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ (ਐੱਚਐੱਸਈ) ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਅਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ ਮਾਈਨਜ਼ ਐਂਡ ਸੇਫਟੀ (ਡੀਜੀਐੱਮਐੱਸ), ਅਤੇ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਓਆਈਐੱਸਡੀ) ਦੁਆਰਾ ਇਨਕੁਆਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵੀ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਖੂਹ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਖਰੇਖ ਕਰ ਰਹੇ ਓਆਈਐੱਲ ਦੇ ਦੋ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਸੇਫਟੀ ਡਾਇਰਕਟੋਰੇਟ (ਓਆਈਐੱਸਡੀ) ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਈਟ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਈਪ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੇ ਅੱਗ / ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਕੇਜ ਸੁਧਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਆਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵੇਂ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਓਆਈਐੱਸਡੀ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਪੂਰੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਇਹ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਡਿਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਦਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਡਿਟ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਡਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀ-ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਡਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੁੜ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਹਾਦਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਪਰੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਸੀਜ਼ਰ (ਐੱਸਓਪੀ) ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ।

*****

ਵਾਈਕੇਬੀ / ਐੱਸਕੇ