• Sitemap
  • Advance Search
Energy & Environment

ಎಥನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಪುನರಾವರ್ತೀತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

Posted On: 10 JUL 2026 5:42PM

 ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ರೈತರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

₹1.97+ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಉಳಿತಾಯ,~316 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ,~952 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ,₹1.66+ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೈತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ

₹1.97+ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಉಳಿತಾಯ

ವಿನಿಮಯ ಉಳಿತಾಯ      ~316 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ

~952 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ

₹1.66+ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೈತರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆ

ನಮ್ಮ ರೈತರು ಇನ್ನು ಕೇವಲ ಅನ್ನದಾತರಲ್ಲ; ಅವರು ಊರ್ಜಾದಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವವರು), ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜೂನ್ 23, 2026 ರಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವಿವರವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ತಯಾರಕರು ಜುಲೈ 4, 2026 ರಂದು ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇBP ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕಾಳಜಿಗಳು ಮುಂದುವರೆದಿವೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಎಥೆನಾಲ್ ನೀತಿಯನ್ನು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆಯೇ?

ಪ್ರ1. ಎಥೆನಾಲ್ ಭಾರತವು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅಥವಾ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹೊಸ ಇಂಧನವೇ?

ಇಲ್ಲ. ಎಥೆನಾಲ್ ಹೊಸ ಇಂಧನವಲ್ಲ. ಹೆನ್ರಿ ಫೋರ್ಡ್ ಅವರು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ಮಾಡೆಲ್ ಟಿ ಕಾರು ಎಥೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಂತಹ ದೇಶಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತಿವೆ.

ಭಾರತದ ಸ್ವಂತ ಎಥೆನಾಲ್ ಕಥೆಯು ಸಹ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ಪ್ರಯಾಣವಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲಮಾನದ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

  • 2001: ಎಥೆನಾಲ್ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಪೈಲಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
  • 2004: ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
  • 2006: ಇ5, ಅಥವಾ 5 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
  • ಜನವರಿ 2013: 10 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 5% ಎಥೆನಾಲ್ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಭಾರತದ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.
  • ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, 2014 ರವರೆಗೆ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಸುಮಾರು 1.5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಇತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
  • ಮೇ 2018: ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಯು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಕಬ್ಬಿನಾಚೆಗೆ, ಜೋಳ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಥೆನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಟ್ಟದ ಮಿಷನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು.
  • ಜೂನ್ 2021: ನೀತಿ ಆಯೋಗವು ವಾಹನ ತಯಾರಕರು, ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ ನಂತರ ವಿವರವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.
  • ಆಗಸ್ಟ್ 2021: ಐಒಸಿಎಲ್‌, ಬಿಪಿಸಿಎಲ್‌ ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಪಿಸಿಎಲ್‌ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಎಥೆನಾಲ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದಾದವು.

ಪ್ರ2. ಭಾರತವು 20 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಅಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಚಲಿಸಿತು?

2021 ರಲ್ಲಿ, 10 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಸಾಧಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 500 ರಿಂದ 600 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ಎಥೆನಾಲ್ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ಎಥೆನಾಲ್ ಲಭ್ಯತೆಯು 1,200 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿತು. ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ, 20 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾಯಿತು. ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಯು ಹಠಾತ್ ಜಿಗಿತವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಪ್ರಗತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಎಥೆನಾಲ್ ಪೂರೈಕೆ ವರ್ಷ

ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ

2020-21

~8.1%

2021-22

10.0%

2022-23

12.1%

2023-24

14.6%

2024-25

19.2%

2025-26 (ನವೆಂಬರ್ನಿಂದ ಜೂನ್)

20%

ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಥೆನಾಲ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ದಶಕಗಳೇ ಬೇಕಾಯಿತು. ಆ ಅನುಭವದಿಂದ ಕಲಿಯುವ ಅನುಕೂಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇತ್ತು. ವೇಗವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅಡಿಪಾಯದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಫಲವಾಗಿದೆ.

ವಾಹನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ

ಪ್ರ3. ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಇಂಧನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ, ಪಂಪ್ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಶುದ್ಧ ಪೆಟ್ರೋಲ್, 10 ಮತ್ತು 20 ಗಳ ನಡುವೆ ಸರಳವಾಗಿ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ?

ಭಾರತವು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು, ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳ ವಿಶಾಲ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೂಲ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡುವುದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಸಮಾನವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಣ್ಣ, ಸಂಯೋಜಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಮೂಲ ಇಂಧನವಲ್ಲ.

ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಎಥೆನಾಲ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿವೆ. ಈಗ ಇ10 ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದು ಈ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ರೈತರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರ4. 20 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೊದಲು ವಾಹನ ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆಯೇ?

ಹೌದು, ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ, ಅದು ನಡೆದ ನಂತರವಲ್ಲ. 2020-21ರ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ತಯಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಇ10 ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಇ10 ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಐದು ತಿಂಗಳು ಮೊದಲೇ, ಜೂನ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿತು.

ಇ20 ಗಾಗಿ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಎಂಜಿನ್ ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯ, ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ರಬ್ಬರ್ ಘಟಕಗಳು, ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಇಂಧನವು ಯಾವುದೇ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪ್ ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು ಸುತ್ತಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು. ತಯಾರಕರು ಇ20 ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ವಾರಂಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಪ್ರ5. 20 ನನ್ನ ವಾಹನದ ಮೈಲೇಜ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ?

ಕೆಲವು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಮಿತವ್ಯಯದಲ್ಲಿ 3 ರಿಂದ 5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೈಲೇಜ್ ಇಂಧನದ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಾಲನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ಟೈರ್ ಒತ್ತಡ, ಸರ್ವಿಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಕಂಡಿಷನರ್ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೈಲೇಜ್ ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ.

ಇಂಧನ ಮಿತವ್ಯಯವನ್ನು ಮೀರಿ, ಇ20 ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ:

  • ಇದು ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನ 84.4 ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸುಮಾರು 108.5 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಕ್ಟೇನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
  • ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಕ್ಟೇನ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು 95 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಧುನಿಕ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಇ20 ಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟ್ ಮಾಡಲಾದ ವಾಹನಗಳು ಸುಗಮ ವೇಗವರ್ಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
  • ಇ20 ಉತ್ತಮವಾದ ಆಂಟಿ-ನಾಕ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
  • ಇ20 ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಕಣಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಎಂಜಿನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಇ20 ಜೀವನಚಕ್ರದ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಲ್ಲದು.

6. ನನ್ನ ವಾಹನದ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ '10 ಕಾಂಪಾಟಿಬಲ್' (10 ಹೊಂದಾಣಿಕೆ) ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದರರ್ಥ 20 ನನ್ನ ಕಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂದೇ?

ಇಲ್ಲ. ವಾಹನದ ಕೈಪಿಡಿಯು ವಾಹನವು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತವಾದಾಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂಧನ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ ಇಂಧನ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮುಂದುವರಿದ ತಕ್ಷಣ ವಾಹನವು ಅಸುರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥವಲ್ಲ.

ಇ20 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೊದಲು, ಸರ್ಕಾರವು ಎಆರ್‌ಎಐ, ಎಸ್‌ಐಎಎಂ, ವಾಹನ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 2021 ರ ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇ10 ನಿಂದ ಇ20 ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ತಯಾರಕರಿಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು.

ಪ್ರ7. ಇ20 ಹಳೆಯ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ ಭಾಗಗಳು, ಇಂಧನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಎಂಜಿನ್ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯೇ?

ಇ15-ಪ್ಲಸ್ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇ20 ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೊದಲು ಎಂಜಿನ್ ಬಾಳಿಕೆ, ತುಕ್ಕು ನಿರೋಧಕತೆ ಮತ್ತು ಚಾಲನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಪುರಾವೆಯು ನೈಜ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಾರುತಿ ಸುಜುಕಿ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ 2025-26 ರಲ್ಲಿ 2.84 ಕೋಟಿ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 1.5 ಕೋಟಿ ಕಾರುಗಳು ಇ20 ಗಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಡದ ಹಳೆಯ ವಾಹನಗಳಾಗಿವೆ. ಇ20 ಸಂಬಂಧಿತ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಇ20 ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರಬ್ಬರ್ ಮೆತುನೀರ್ನಾಳಗಳು, ಇಂಧನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದು ವಾರಂಟಿ ಕ್ಲೈಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೂರುಗಳ ಅಲೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅಲೆ ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತದ ಎಥೆನಾಲ್ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಥೆನಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಿತ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ BIS ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು, ಇದನ್ನು ಡಿಸ್ಟಿಲರಿಯಿಂದ ಡಿಪೋವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲರೆ ಪಂಪ್‌ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಬೆರಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಹಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಮೌಲ್ಯ

ಪ್ರ8. ಎಥೆನಾಲ್ ಅಗ್ಗದ ಇಂಧನವಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗಾದರೆ 20 ಪೆಟ್ರೋಲ್ನಂತೆ ಶುದ್ಧ ಪೆಟ್ರೋಲ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಇಲ್ಲ?

ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವ ಎಥೆನಾಲ್​​ಗೆ ರೈತರು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಿಎಸ್ಟಿ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲೇ, ಜೋಳದ ಆಧಾರಿತ ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 71.86 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 70 ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಇದ್ದಾಗ, ಇ20 ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶುದ್ಧ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಷ್ಟೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 120 ರಿಂದ 130 ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಎಥೆನಾಲ್ ಅಗ್ಗದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇ20 ಅನ್ನು ಶುದ್ಧ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಂತೆಯೇ ದರದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ಗ್ರಾಹಕರು ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವು ಈಗ ಸ್ವದೇಶಿ ನಿರ್ಮಿತ ಎಥೆನಾಲ್ ಆಗಿದೆ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದಂತಲ್ಲದೆ, ಎಥೆನಾಲ್ ಬೆಲೆಗಳು ಬ್ರೆಂಟ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಏರಿಳಿತಗಳು, ಯುದ್ಧಗಳು ಅಥವಾ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಗಣೆ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದರರ್ಥ ಪ್ರತಿ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ವದೇಶಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಯ ಆಘಾತಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರ9. ಎಥೆನಾಲ್ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆಯೇ?

ಹೌದು. ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಧನದ ಬೆಲೆಗಳು ಹೇಗೆ ಚಲಿಸಿವೆ ಎಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.

ದೇಶ

ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಜೂನ್ 2022

ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಜೂನ್ 2026

ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಜೂನ್ 2026

ಪಾಕಿಸ್ತಾನ

92.64

129.48

39.77%

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ

76.97

109.82

42.69%

ಶ್ರೀಲಂಕಾ

90.43

123.59

36.66%

ನೇಪಾಳ

113.99

137.19

20.35%

ಫ್ರಾನ್ಸ್

174.18

205.08

17.74%

ಜರ್ಮನಿ

163.18

194.26

19.05%

ಇಟಲಿ

166.85

197.52

18.39%

ಭಾರತ (ದೆಹಲಿ)

96.72

102.12

5.58%

ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ಗೆ ರೂಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆಗಳು

ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸುವ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಎಥೆನಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: ಕಡಿಮೆ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದು, ಕಡಿಮೆ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವೆಚ್ಚ, ಭಾರತೀಯ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೆಲೆ.

ಎಥೆನಾಲ್ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಜಾಗತಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ

ಎಥೆನಾಲ್ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಏಕಾಂಗಿಯಲ್ಲ. ಇದು ಈಗ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಇಂಧನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

  • ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ: ಇ10 ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಇಂಧನವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಸರ್ಕಾರವು ಇ15 ಅನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಾಹನಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಫ್ಲೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯೂಯಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಇ85 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಿಶ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸಬಲ್ಲವು.
  • ಬ್ರೆಜಿಲ್: ಎಥೆನಾಲ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇ27 ಅನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 35 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಹೊಸ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ 80 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫ್ಲೆಕ್ಸ್ ಫ್ಯೂಯಲ್ ವಾಹನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಇ27, ಇ30 ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ಹೈಡ್ರಸ್ ಎಥೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.
  • ಜಪಾನ್: ಜಪಾನ್ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಇ10 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಇಂಧನ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಕೆನಡಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಎಥೆನಾಲ್ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಕಡೆಗಿನ ಸಾಬೀತಾದ ಹಾದಿ

ಭಾರತದ ಎಥೆನಾಲ್ ಪ್ರಯಾಣವು ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಸಾಗಿದೆ. ಇದು 2001 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಉದ್ಯಮದ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. 2025-26ರಲ್ಲಿ 20 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಸಾಧಿಸುವುದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಫಲವೇ ಹೊರತು, ಹಠಾತ್ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ.

ಇ20 ಜಾರಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ವಾಹನ ತಯಾರಕರು, ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಇಂಧನ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರು ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಂಜಿನ್ ಅಥವಾ ಘಟಕಗಳ ಹಾನಿಯ ಕುರಿತಾದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾರುತಿ ಸುಜುಕಿ ಮತ್ತು ಹೀರೋ ಮೋಟೋಕಾರ್ಪ್ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ವಾಹನಗಳ ಸೇವಾ ದತ್ತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಅಂತಹ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ, ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ, ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇ20 ಒಂದು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಧನವಾಗಿದೆ; ಇದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಹಂತ ಹಂತದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ್ಯಂತದ ಸಹಯೋಗದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಭಾರತದತ್ತ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. 

References:

Click to See PDF

 

*****

(Explainer ID: 159191) आगंतुक पटल : 17
Provide suggestions / comments
इस विज्ञप्ति को इन भाषाओं में पढ़ें: English , हिन्दी , Bengali , Assamese