पत्र सूचना कार्यालय

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ದಿನ: ವಿಕಸಿತ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಯುವಜನರ ಸಬಲೀಕರಣ

ಆಶಾವಾದಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 65% ರಷ್ಟು ಜನರು 35 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಗತಿಯು ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯುವ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸಬಲಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಯುವಜನರು ಕೇವಲ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಕೊಡುಗೆದಾರರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು, 'ಅಮೃತ ಪೀಳಿಗೆ'ಯು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ @ 2047 ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯುವ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, 2014 ರ ನವೆಂಬರ್ 9 ರಂದು ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದಿನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚಕಗಳು

ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಉದ್ಯೋಗದಾತರಾಗಿ (ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾಗಿ) ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 3ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2014 ರಲ್ಲಿ 500 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು, ನವೆಂಬರ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ ಡಿಪಿಐಐಟಿ ನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ 2.62 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಐಪಿಒ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿವೆ, ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. 2026 ರ ಮಾರ್ಚ್ 31 ರ ವೇಳೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ನೇರ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.

ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು 25 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಫಲವಾಗಿವೆ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರವರೆಗೆ). 2024-25 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2025-26 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 51.6% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯು 36.1% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ 1.07 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಅಥವಾ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಒಟ್ಟು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ಸುಮಾರು 48% ರಷ್ಟಿದೆ (ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ).

ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು

ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ಬೆಂಬಲ, ನಾವೀನ್ಯತೆ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳು, ಸುಲಭ ಹಣಕಾಸಿನ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.

ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಕ್ರಮ

ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ನೀತಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಮಗ್ರ, ಬಹು-ಆಯಾಮದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದು, ಆಲೋಚನೆಯ ಹಂತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವವರೆಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಾವೀನ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

• ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಫಂಡ್ ಆಫ್ ಫಂಡ್ಸ್ (ಎಫ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್‌): ಎಫ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್‌ ಎಂಬುದು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಡಿಪಿಐಐಟಿ ಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಎಸ್‌ಐಡಿಬಿI) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ₹10,000 ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸೆಬಿನೊಂದಾಯಿತ ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳ (ಎಐಎಫ್‌s) ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೇಶೀಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬಂಡವಾಳದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಂಡ್ ಆಫ್ ಫಂಡ್ಸ್ 2.0 ಅನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ₹10,000 ಕೋಟಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡೀಪ್-ಟೆಕ್, ನವೀನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಐಡಿಬಿI 166 ಎಐಎಫ್‌ ಗಳಿಗೆ ₹12,623 ಕೋಟಿ ಒದಗಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಇವು 1,475 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ₹28,254 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿವೆ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರವರೆಗೆ).
• ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆ: ಸಿಜಿಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅರ್ಹ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಹ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ತಾರಾಪತ್ರವಿಲ್ಲದ (ಸಾಪೇಕ್ಷ ರಹಿತ) ಸಾಲಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ಸಾಲಗಾರನ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು 2025-26 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹10 ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹20 ಕೋಟಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ, ಬಯೋ-ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ರೈಲ್ವೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು ಮುಂತಾದ 27 ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು 1% ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು 41,637 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ₹1,662.71 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 532 ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ನೀಡಿದೆ.
• ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೀಡ್ ಫಂಡ್ ಯೋಜನೆ: ₹945 ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಸ್‌ಐಎಸ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್‌, ಪ್ರೂಫ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್, ಪ್ರೊಟೋಟೈಪಿಂಗ್, ಉತ್ಪನ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಜ್ಞರ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, 244 ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ 32 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ 4,194 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ₹775.67 ಕೋಟಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 2,147 ಮಹಿಳಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಂತ-II ಹಾಗೂ ಹಂತ-III ನಗರಗಳ 2,356 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.
• ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹಬ್: ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಹಬ್ (2017) ಎಂಬುದು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ್ಯಂತ ಭಾಗಿದಾರರು ಒಂದಾಗಲು, ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಹಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಶಾವಾದಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿತ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ನಿಧಿಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ತರುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪೋರ್ಟಲ್: ಮೆಂಟರ್‌ಶಿಪ್, ಅಡ್ವೈಸರಿ, ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್, ರೆಸಿಲಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೋತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಸುಲಭ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ ಕನೆಕ್ಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್: ಏಸ್‌ಐಡಿಬಿಐ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ ಕನೆಕ್ಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (2023), ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ವೆಂಚರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಅರ್ಜಿಯ ಮೂಲಕ ಬಹು ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ತಲುಪಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅವರ ವ್ಯವಹಾರ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಧನಸಹಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 9 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ 11,582 ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಟಲ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಮಿಷನ್

ನೀತಿ ಆಯೋಗದಿಂದ 2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಎಐಂ, ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾದ್ಯಂತ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಎಐಎಂ ನಾವೀನ್ಯತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು, ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಎಐಎಂ 2.0, ಮಾರ್ಚ್ 2028 ರವರೆಗೆ ₹2,750 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಅನುದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಬಲ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಈ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಂಎಂವೈ)

2015ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಪಿಎಂಎಂವೈ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌-ಯೇತರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ತರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿರು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಾರಾಪತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ₹20 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಾಲಗಾರರ ನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಾಲಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೇನುಸಾಕಣೆಯಂತಹ ಕೃಷಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮುಂಗಡ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಎಂಎಂವೈ 2026-27 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹3.3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊತ್ತದ 2.44 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ.

ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಹಬ್

2016 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಹಬ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಶನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ ಬೆಂಬಲಿತ ಇತರ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 9 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಎಂಎಸ್‌ಎಚ್‌ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 6,149 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, 518 ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 329 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಶನ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ 2.0 ಯೋಜನೆ

ಟೈಡ್‌ 2.0 ಯೋಜನೆ (2019) ಐಒಟಿ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಮತ್ತು ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌ನಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃಷಿ, ಹಣಕಾಸು ಸೇರ್ಪಡೆ (ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ), ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಾದ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿರುವ 51 ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಿನೆಸಿಸ್

ಜಿನೆಸಿಸ್ ಉಪಕ್ರಮವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಂತ-II ಮತ್ತು ಹಂತ-III ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,600 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಇದು, ಡೀಪ್-ಟೆಕ್ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ₹490 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ porates) ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಲ್ಲಿ, ಜಿಇಎನ್‌ಇಎಸ್‌ಐಎಸ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನರ್-ಇನ್-ರೆಸಿಡೆನ್ಸ್ ಕೊಹಾರ್ಟ್ 3 ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಶಾವಾದಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ನಾವೀನ್ಯಕಾರರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ತಮ್ಮ ನವೀನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಾವೀನ್ಯಕಾರರು ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಶನ್, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ₹10 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ನಿಧಿ (ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮ)

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ 2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ನಿಧಿ, ಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಪೋಷಿಸುವ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು 12,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು, 1,30,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದು 1,150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಆಸ್ತಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ (11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026).

ಆಸ್ಪೈರ್ (ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆ)

ಆಸ್ಪೈರ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಿರು-ಉದ್ಯಮ ಸೃಷ್ಟಿ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮರು-ಕೌಶಲ್ಯದ ಅವಕಾಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾನವಶಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಜೀವನೋಪಾಯ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 109 ಎಲ್‌ಬಿಐ ಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದ್ದು 1 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೃಷಿಯೇತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಿರು-ಉದ್ಯಮಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ-ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲು ನೆರವಾಗಲು ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಜಿನ್ ಮನಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಆಯೋಗ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಕ ತಲುಪುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿವರೆಗಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಮಿತಿಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ₹50 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ₹20 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ವೆಚ್ಚದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗವು ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ/ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಾಜಿ ಸೈನಿಕರು, ವಿಕಲಚೇತನರು ಮತ್ತು ತೃತೀಯಲಿಂಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು, ಹಾಗೆಯೇ ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಬೀದಿಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ನಿಧಿ

ಜೂನ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಬೀದಿಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ನಿಧಿ ಬೀದಿಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾಲ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು: ಇದು ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ₹15,000 ರಿಂದ ₹25,000 ಮತ್ತು ನಂತರ ₹50,000 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ತಾರಾಪತ್ರವಿಲ್ಲದ ಸಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ದೈನಂದಿನ ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಸಾಲವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸುವವರು ₹30,000 ಮಿತಿಯ ಯುಪಿಐ-ಸಂಯೋಜಿತ ರುಪೇ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗೂ ಅರ್ಹರಾಗಬಹುದು.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಚಿಲ್ಲರೆ ಮತ್ತು ಸಗಟು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ₹1,600 ವರೆಗೆ ಕ್ಯಾಶ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಲ್ಯಾಣ ರಕ್ಷಣೆ: 'ಸ್ವಾನಿಧಿ ಸೇ ಸಮೃದ್ಧಿ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೊಫೈಲಿಂಗ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆಯ್ದ ಎಂಟು ಕೇಂದ್ರ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

9 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು 80.7 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು, ₹20,400 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಾವಲಂಬಿನಿ ಯೋಜನೆ

2025ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಈ ಯೋಜನೆಯು, ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ತರಬೇತಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ಯುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉದ್ಯಮ ಸೃಷ್ಟಿಯವರೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಸುಸ್ಥಿರ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು 21 ವಾರಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿನಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೆಟ್ರೋಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ: ಹಂತ II, ಹಂತ III ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತ

ಭಾರತದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ನಗರಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 52% ರಷ್ಟು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮೆಟ್ರೋಯೇತರ ನಗರಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ, ಕೌಶಲ್ಯಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಭೆ, ಬಲವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಂತ-II ಮತ್ತು ಹಂತ-III ನಗರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನಾವೀನ್ಯತೆಯು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ನಗರಗಳು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಲೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವನಾಧಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯೂ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

• ಆಗೆಸ್ಟ್ 2026 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ದೀನ್‌ದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಅಂದರೆ 21 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಪ್ರಚಾರ ಅಭಿಯಾನ-II ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಅಭಿಯಾನವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು 6 ಕೋಟಿ 'ಲಖ್‌ಪತಿ ದಿದಿ'ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ವಿಲೇಜ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನರ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಎಸ್‌ವಿಇಪಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 4.32 ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 86% ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಎಸ್‌ಸಿ, ಎಸ್‌ಟಿ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಒಬಿಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ, ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿವೆ.

ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047 ರ ಕಡೆಗಿನ ಭಾರತದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುವುದು

ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾದ ಏಕೀಕರಣದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇಶವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ $7.3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ಮತ್ತು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047 ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೊಡುಗೆಯು ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

References

Prime Minister’s Office (PMO)

https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-inaugurates-digital-india-week-2022-in-gandhinagar

Ministry of Labour & Employment

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2179001&reg=3&lang=1

Ministry of Commerce and Industry

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/public-private-partnerships-driving-economic-growth

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2215334&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2127843&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2253019&reg=48&lang=2

https://www.startupindia.gov.in/content/sih/en/credit-guarantee-scheme-for-startups.html

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2227597&reg=3&lang=1

https://seedfund.startupindia.gov.in/about

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1886031&reg=48&lang=2

https://investorconnect.startupindia.gov.in/

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2328842&reg=6&lang=1

https://www.dpiit.gov.in/static/uploads/2025/07/93101e3d9cc67f0dea0ae0c93f6e8854.pdf

Ministry of Finance

https://www.mudra.org.in/

Ministry of Electronics and Information Technology

https://msh.meity.gov.in/assets/GENESIS_Admin%20Approval.pdf

https://msh.meity.gov.in/schemes/genesis

Ministry of Skill Development and Entrepreneurship

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2155057&reg=3&lang=1

World Bank

https://ppp.worldbank.org/country-profile-india

International Monetary Fund

https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2001/09/gerrard.htm

Niti Aayog

https://www.niti.gov.in/divisions/division/ppp

Others

https://x.com/rashtrapatibhvn/status/2088271329133031425

PIB Archives

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2199237&reg=3&lang=1

Click here to see pdf

*****