पत्र सूचना कार्यालय

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ

ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇವು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಉನ್ನತ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಸಾರಿಗೆ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ-ಕಾರ್ಬನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ಜಾಗತಿಕ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೂ ಇವುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ಖನಿಜಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಭೂ-ರಾಜಕೀಯ ಅಡಚಣೆಗಳು, ಬೆಲೆ ಏರಿಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಪೂರೈಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಭಾರತವು ಲಿಥಿಯಂ, ನಿಕಲ್, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ಗ್ರಾಫೈಟ್ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಭೂಮಿಯ ಮೂಲಧಾತುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 24 ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. 2070ರ ವೇಳೆಗೆ 'ನೆಟ್-ಝೀರೋ' ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದೇಶದ ಬದ್ಧತೆಯು ಇವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಗಳ ಉನ್ನತ-ಶುದ್ಧತೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಮದುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 04 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲ ಯೋಜನೆ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ದೇಶೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು: ಉನ್ನತ-ಶುದ್ಧತೆಯ ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದು. ಲಿಥಿಯಂ ಘಟಕಗಳು ಅದಿರು ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು (ಉಪ್ಪು ನೀರು/brines ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಬ್ಯಾಟರಿ-ದರ್ಜೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನಿಕಲ್ ಘಟಕಗಳು ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕ್ಲಾಸ್-1 ನಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿ-ದರ್ಜೆಯ ನಿಕಲ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲವು ಆರಂಭಿಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು: ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿರುವ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಹಣಕಾಸು ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಒಟ್ಟು ₹2,814 ಕೋಟಿ ಆಯವ್ಯಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 2026-27 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಿಂದ 2030-31 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅರ್ಹ ಹೂಡಿಕೆಯ 30% ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಕನಿಷ್ಠ 30 kt (ಕಿಲೋ ಟನ್) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ಲಿಥಿಯಂ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ತಲಾ ಕನಿಷ್ಠ 50 kt ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎರಡು ನಿಕಲ್ ಘಟಕಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಪ್ರತಿ ಲಿಥಿಯಂ ಫಲಾನುಭವಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹500 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ನಿಕಲ್ ಫಲಾನುಭವಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹900 ಕೋಟಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಲಿಥಿಯಂಗೆ ₹1,000 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ಗೆ ₹1,800 ಕೋಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ₹2,800 ಕೋಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ₹14 ಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಒಟ್ಟು ಆಯವ್ಯಯದ 0.5% ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಬಜೆಟ್ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನದ ಬಿಡುಗಡೆ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಧನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಎರಡು-ಹಂತದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

• ಹಂತ 1 - ತಾಂತ್ರಿಕ ಅರ್ಹತೆ: ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
• ಹಂತ 2 - ಹಣಕಾಸು ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್: ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹಣಕಾಸು ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕನಿಷ್ಠ-ವೆಚ್ಚದ ಮಾನದಂಡದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೋರಿದವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖನಿಜಕ್ಕೂ ಇಬ್ಬರು ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ.

ಮೈಲಿಗಲ್ಲು-ಸಂಯೋಜಿತ ಬಿಡುಗಡೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ಮೂರು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಕಂತು ಕೂಡ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಈಕ್ವಿಟಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಕಾಲಮಿತಿ

ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಆಯ್ಕೆ ಪತ್ರ ದೊರೆತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗೆ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಎಲ್‌ಒಎ ದೊರೆತ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಮೂರು ವರ್ಷ ಮೀರಿದರೆ, ಇನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಬಾಕಿ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಧನವು ಐದನೇ ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟು

ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಿದೆ. ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಉಸ್ತುವಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ?

ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ:

• ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಇಂಧನ ರೂಪಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ರಕ್ಷಣೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಉಕ್ಕು ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ದೇಶೀಯ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿಗೆ ಭಾರತ ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಲವಾದ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆ: ಬೇಡಿಕೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಗರಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಮದು ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
• ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಇರುವ ಅಡೆತಡೆಗಳು: ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಉಪಕರಣಗಳು, ಬಹು-ಹಂತದ ಪರಿವರ್ತನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ; ಇವು ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ, ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ.

ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ:

• ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹10,000 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು 60 kt ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು 100 kt ನಿಕಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ದೇಶೀಯ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ: ಅದಿರುಗಳು, ಸಾಂದ್ರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಒಳಗಡೆಯೇ ಉನ್ನತ-ಶುದ್ಧತೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಪೂರೈಕೆ ಭದ್ರತೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ರಫ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
• ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಆಮದು ವೆಚ್ಚ: ಉನ್ನತ-ಶುದ್ಧತೆಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ವಸ್ತುಗಳ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಆಮದುಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇದು ಆಮದು ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಹೊರಹರಿವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ: ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಅನುಕೂಲಕರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈಗ ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಮಿಷನ್: ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಎನ್‌ಸಿಎಂಎಂ, ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ₹1,500 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಮರುಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಯು ದ್ವಿತೀಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಬಳಸಿದ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್ ಸೇರಿವೆ.
• ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ: ಖನಿಜ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಿರವಾದ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 64 ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಖನಿಜ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ 11 ಅನ್ವೇಷಣೆ ಪರವಾನಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ

ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕ್ಯಾಪೆಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜ ಮಿಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ, ಇದು 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ'ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದತ್ತ ಇಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

References

Cabinet

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2332476&reg=48&lang=2

Ministry of Mines

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2277041&reg=3&lang=1

PIB Backgrounder

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2025/sep/doc202596629501.pdf

Click here to see pdf

*****