Press Note Details: Press Information Bureau

Technology

ഇന്ത്യയുടെ നവയുഗ ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ

സ്വാശ്രയത്വത്തിലേക്കുള്ള പാത

Posted On: 28 OCT 2026 12:13PM

1963-ൽ കേരളത്തിലെ തുമ്പയിൽ നിന്ന് വിക്ഷേപിച്ച ഒരു സൗണ്ടിംഗ് റോക്കറ്റോടെയാണ് ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ യാത്ര ആരംഭിച്ചത്. ഇന്ന് ആ യാത്ര ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ള ഭാരതീയ അന്തരിക്ഷ് സ്റ്റേഷനിലേക്കാണ് മുന്നേറുന്നത്. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഈ പുരോഗതിയെ നയിക്കുന്നു. പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങൾ, ഇലക്ട്രിക്, ഹരിത, ന്യൂക്ലിയർ പ്രൊപ്പൽഷൻ, ഇൻ-ഓർബിറ്റ് സർവീസിംഗ് എന്നിവ അവയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. SpaDeX-ലൂടെ, ഭ്രമണപഥത്തിലെ രണ്ട് ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണ ഡോക്കിംഗ് സാധ്യമാക്കിയ നാലാമത്തെ രാജ്യമായും ഇന്ത്യ മാറി. ഈ മുന്നേറ്റങ്ങൾ സ്വാശ്രയത്വത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. അതേസമയം, ഗഗൻയാൻ ഇന്ത്യയുടെ മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രാ ലക്ഷ്യങ്ങൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു.

ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രവും ഇന്നത്തെ പ്രസക്തിയും

ഡോ. വിക്രം എ. സാരാഭായിയുടെ ദർശനപ്രകാരം 1962-ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കമ്മിറ്റി ഫോർ സ്പേസ് റിസർച്ച് (INCOSPAR) സ്ഥാപിതമായതോടെയാണ് ഇന്ത്യയുടെ സംഘടിത ബഹിരാകാശ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്. 1963 നവംബർ 21 ന് കേരളത്തിലെ തുമ്പയിൽ നിന്നാണ് ആദ്യത്തെ സൗണ്ടിംഗ് റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപിച്ചത്. 1969 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് INCOSPAR നെ മറികടന്ന് ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സംഘടന (ISRO) രൂപീകരിച്ചു, തുടർന്ന് 1972 ൽ ബഹിരാകാശ വകുപ്പിന് കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു. അതിന്റെ തുടക്കം മുതൽ, ഭൂമിയിലെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുക എന്ന വികസനത്തിന് പ്രഥമസ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒരു തത്ത്വചിന്ത ISRO പിന്തുടർന്നു. പതിറ്റാണ്ടുകളായി, അത് ഒരു വിക്ഷേപണ സേവന ദാതാവിനപ്പുറം വളർന്നു, അതിന്റെ കാര്യക്ഷമതയും സാങ്കേതിക മികവും ആഗോള അംഗീകാരം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ആ പ്രശസ്തി ഇപ്പോൾ ഒരു ലളിതമായ വാഗ്ദാനത്തിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്: ഓരോ ദൗത്യവും സാധാരണ പൗരന് ഗുണകരമാകണം.

ആ ദർശനം ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ആശയവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വിദൂരവും സേവനം കുറഞ്ഞതുമായ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കണക്റ്റിവിറ്റി വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു. ഭൗമ നിരീക്ഷണ ഡാറ്റ - കൃഷി, ദുരന്ത വിലയിരുത്തൽ, ആസൂത്രണം, പരിസ്ഥിതി നിരീക്ഷണം, മറ്റ് ദേശീയ ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. കാലാവസ്ഥാ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ചുഴലിക്കാറ്റുകളും മഴക്കാലങ്ങളും ട്രാക്ക് ചെയ്യുന്നു, ഇത് ജീവൻ രക്ഷിക്കുന്ന മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പുകൾ സാധ്യമാക്കുന്നു. മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും കർഷകരും തീരദേശ സമൂഹങ്ങളും അവരുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം സംരക്ഷിക്കുന്നതിന് ഈ അലേർട്ടുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നു. ഈ സംവിധാനങ്ങൾ പൗരന്മാരെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു, സമൂഹങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, ഭരണം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു, സമഗ്രവും സുസ്ഥിരവുമായ വളർച്ച കൈവരിക്കുന്നു. ഈ സേവനങ്ങൾക്കപ്പുറം, ബഹിരാകാശം ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തികളെ സംരക്ഷിക്കുകയും അതിന്റെ ഭാവിയെ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ബഹിരാകാശ അധിഷ്ഠിത ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ ദേശീയ സുരക്ഷയെയും തന്ത്രപരമായ ആവശ്യകതകളെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

ഈ ശക്തികളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, വളർന്നുവരുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ നവീകരണം, കണക്റ്റിവിറ്റി, സേവന വിതരണം എന്നിവയ്ക്കുള്ള പുതിയ വഴികൾ തുറക്കുന്നു. സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങളും സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളും ഇപ്പോൾ ഈ യാത്രയിൽ പങ്കുചേരുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയെ ആത്മവിശ്വാസമുള്ള, സ്വയംപര്യാപ്തമായ, ആഗോളതലത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ബഹിരാകാശ ശക്തിയായി മാറ്റുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക: ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ യാത്ര (India's Space Odyssey)

സർഗാത്മക ചിന്തകൾ, ശാസ്ത്രത്തിന് ഉത്തേജനം, സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്ക് ശാക്തീകരണം

ഇന്ത്യയുടെ 'എമർജിംഗ് സയൻസ്, ടെക്നോളജി ആൻഡ് ഇന്നൊവേഷൻ കോൺക്ലേവ്' (ESTIC)-ന്റെ രണ്ടാം പതിപ്പാണ് ESTIC-2026. 2026 ഒക്ടോബർ 27 മുതൽ 29 വരെ ന്യൂഡൽഹിയിലെ ഭാരത് മണ്ഡപത്തിലാണ് ഈ പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി, 2026 ഒക്ടോബർ 29-ന് ബഹിരാകാശ വകുപ്പ്/ഐഎസ്ആർഒ (ISRO) 'ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രവും സാങ്കേതികവിദ്യകളും' (Space Science & Technologies) എന്ന വിഷയത്തിൽ ഒരു പ്രത്യേക സെഷൻ സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്: ESTIC 2026 കാണുക

ഉയർന്നുവരുന്ന ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ

കൂടുതൽ സ്വയംപര്യാപ്തതയിലേക്കും ധീരമായ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്കും ഇന്ത്യ കുതിക്കുമ്പോൾ, ഈ യാത്രയ്ക്ക് കരുത്തേകാൻ പുതിയ തലമുറ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ രൂപപ്പെട്ടുവരുന്നു. അടുത്ത തലമുറ വിക്ഷേപണ സംവിധാനങ്ങൾ, ബഹിരാകാശ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, മനുഷ്യനെ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് അയയ്ക്കാനുള്ള ദൗത്യങ്ങൾ, നൂതന നാവിഗേഷൻ, ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ മുൻകാല നേട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭാവിയിലേക്ക് സജ്ജമായ ഒരു ബഹിരാകാശ പരിപാടിയിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തെയാണ് ഇത് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. വരും പതിറ്റാണ്ടുകൾ മുന്നിൽക്കണ്ട് തയ്യാറാക്കിയ ഈ പദ്ധതികൾ, ഇന്ത്യയെ ആഗോളതലത്തിൽ മത്സരാധിഷ്ഠിതവും, മികച്ച രീതിയിൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും, പൂർണ്ണമായും സ്വയംപര്യാപ്തവുമാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

അടുത്ത തലമുറ വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങൾ (Next-Generation Launch Vehicles - NGLV)

ബഹിരാകാശത്തേക്കുള്ള പ്രവേശനം ആരംഭിക്കുന്നത് വിക്ഷേപണ ശേഷിയിൽ നിന്നാണ്. സ്വന്തമായി റോക്കറ്റുകൾ നിർമ്മിക്കാനും വിക്ഷേപിക്കാനും കഴിവുള്ള ഒരു രാജ്യത്തിന്, എപ്പോൾ, എങ്ങനെ, എത്ര ചെലവിൽ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് എത്തണം എന്ന് തീരുമാനിക്കാൻ സാധിക്കും. ചെറിയ, ഒരിക്കൽ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാവുന്ന (expendable) റോക്കറ്റുകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, ഭാരമേറിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള വാഹനങ്ങളിലേക്കും, ഇപ്പോൾ പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന (reusable) സംവിധാനങ്ങളിലേക്കും ഇന്ത്യയുടെ വിക്ഷേപണ യാത്ര വളർന്നിരിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ പരമ്പരാഗത വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങൾ

PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle): ISRO-യുടെ വിശ്വസ്തനായ 'വർക്ക്ഹോഴ്സ്' (workhorse) എന്നറിയപ്പെടുന്ന PSLV-ക്ക്, ദൗത്യത്തിന്റെ സ്വഭാവമനുസരിച്ച്, 600 കിലോമീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള Sun-Synchronous Polar Orbit (SSPO) 1,750 കിലോ വരെയും, Sub-Geosynchronous Transfer Orbit (Sub-GTO) 1,425 കിലോ വരെയും ഭാരം വഹിക്കാൻ കഴിയും.
GSLV (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle): തദ്ദേശീയമായി വികസിപ്പിച്ച ക്രയോജനിക് അപ്പർ സ്റ്റേജ് (Cryogenic Upper Stage) ഉപയോഗിക്കുന്ന ഈ വാഹനത്തിന്, 2 ടൺ വരെ ഭാരമുള്ള ആശയവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കാൻ സാധിക്കും.
LVM3 (Launch Vehicle Mark-3): ഇന്ത്യയുടെ 'ഹെവി-ലിഫ്റ്റ്' (ഭാരമേറിയവയെ വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള) വിക്ഷേപണ വാഹനമാണിത്. ഇതിന് 4 ടൺ ഭാരമുള്ള വാർത്താവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ Geosynchronous Transfer Orbit (GTO), 10 ടൺ വരെ ഭാരമുള്ള പേലോഡുകളെ ലോ എർത്ത് ഓർബിറ്റിലേക്കും (LEO) എത്തിക്കാൻ കഴിയും.

SSLV (Small Satellite Launch Vehicle): വിക്ഷേപണ സമയത്ത് ഏകദേശം 120 ടൺ ഭാരമുള്ള, മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളുള്ള (three-stage) ഒരു വിക്ഷേപണ വാഹനമാണ് SSLV. ഇതിന് 500 കിലോഗ്രാം വരെ ഭാരമുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങളെ 500 കിലോമീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിൽ എത്തിക്കാൻ സാധിക്കും.

2024 സെപ്റ്റംബറിൽ, Next Generation Launch Vehicle' (NGLV) വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ അംഗീകാരം നൽകി. 8,240 കോടി രൂപയുടെ പദ്ധതിച്ചെലവിൽ, വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ, മൂന്ന് പരീക്ഷണ വിക്ഷേപണങ്ങൾ, ആവശ്യമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, പ്രോഗ്രാം മാനേജ്‌മെന്റ്, വിക്ഷേപണ ദൗത്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ലോ എർത്ത് ഓർബിറ്റിലേക്ക് (LEO) പരമാവധി 30 ടൺ ഭാരം വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള NGLV, ഇന്ത്യയുടെ നിലവിലെ വിക്ഷേപണ ശേഷിയെ മൂന്നിരട്ടിയാക്കുന്നു (LVM3-ന് LEO-യിൽ 10 ടൺ വരെ മാത്രമേ വഹിക്കാൻ കഴിയൂ). കൂടാതെ, ബഹിരാകാശത്തേക്കുള്ള പ്രവേശനം ചെലവ് കുറഞ്ഞതാക്കുന്നതിനായി, 14 ടൺ വരെ ഭാരം വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതും ഭാഗികമായി വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാവുന്നതുമായ (partially reusable) ഒരു NGLV പതിപ്പും വികസിപ്പിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന സവിശേഷത ബഹിരാകാശത്തേക്കുള്ള യാത്രയുടെ ചെലവ് കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.

ദേശീയവും വാണിജ്യപരവുമായ ദൗത്യങ്ങൾക്കായി NGLV ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. ഇതിൽ 'ഭാരതീയ അന്തരീക്ഷ സ്റ്റേഷനിലേക്കുള്ള' (Bharatiya Antariksh Station) മനുഷ്യനെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളും, ചന്ദ്രനിലേക്കും മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളിലേക്കുമുള്ള പര്യവേക്ഷണ ദൗത്യങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, വാർത്താവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങളെയും ഭൗമ നിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹങ്ങളെയും ലോ എർത്ത് ഓർബിറ്റിൽ എത്തിക്കാനും ഇത് ഉപയോഗിക്കും. ഇത്തരം ദൗത്യങ്ങൾ ബഹിരാകാശ മേഖലയിലെ മൊത്തത്തിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഗുണകരമാവുകയും, രാജ്യത്തിന്റെ ശേഷിയും കഴിവുകളും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

പ്രധാന പദങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാം

Sun-Synchronous Orbit (SSO): ഒരു ഉപഗ്രഹം ഭൂമിയുടെ ധ്രുവപ്രദേശങ്ങൾക്ക് അടുത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്ന ഭ്രമണപഥമാണിത്. ഇതിൽ, ഉപഗ്രഹം ഓരോ തവണ ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്തിന് മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോഴും അവിടെ ഏകദേശം ഒരേ പ്രാദേശിക സൗരസമയമായിരിക്കും. ഒരേ അളവിലുള്ള പ്രകാശ സാഹചര്യങ്ങളിൽ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്തെ വീണ്ടും നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനിടയിലുള്ള സമയം, ഉപഗ്രഹത്തെയും അതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തെയും ആശ്രയിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം.

Geostationary Transfer Orbit (GTO): ഒരു ഉപഗ്രഹത്തെ ജിയോസ്റ്റേഷണറി ഓർബിറ്റിലേക്ക് (GEO) എത്തിക്കുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന, ദീർഘ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒരു ഇടക്കാല ഭ്രമണപഥമാണിത്. ഇതിന്റെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ബിന്ദു (perigee) ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏതാനും നൂറ് കിലോമീറ്റർ ഉയരത്തിലായിരിക്കും; അതേസമയം ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബിന്ദു (apogee) ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 35,786 കിലോമീറ്റർ അകലെയായിരിക്കും. വിക്ഷേപണ വാഹനം സാധാരണയായി ഉപഗ്രഹത്തെ നേരിട്ട് GEO-യിൽ എത്തിക്കുന്നതിന് പകരം, ആദ്യം GTO-യിലാണ് എത്തിക്കുന്നത്. അപ്പോജിക്ക് അടുത്തെത്തുമ്പോൾ, ഉപഗ്രഹത്തിലെ 'അപ്പോജി മോട്ടോർ' പ്രവർത്തിപ്പിച്ച് അതിന്റെ പെരിജി ഉയർത്തുകയും, ഭ്രമണപഥത്തിൽ വൃത്താകൃതിയിൽ ഭ്രമണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഭ്രമണപഥത്തെ ഭൂമധ്യരേഖാതലവുമായി (equatorial plane) ഒരേ നിരപ്പിലാക്കാൻ കൂടുതൽ ക്രമവ്യത്യാസങ്ങൾ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. GEO-യിൽ, ഉപഗ്രഹം ഭൂമിയുടെ മധ്യരേഖയ്ക്ക് മുകളിലൂടെ, ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണകാലയളവിന് തുല്യമായ സമയമെടുത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ ഈ ഉപഗ്രഹം ഒരേ സ്ഥാനത്ത് നിൽക്കുന്നതായി (സ്ഥിരമായി) തോന്നുന്നു.

Cryogenic Upper Stage: ഒരു വിക്ഷേപണ വാഹനത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടമാണിത്. ഉപഗ്രഹങ്ങളെ അവയുടെ നിശ്ചിത ഭ്രമണപഥങ്ങളിൽ എത്തിക്കാൻ ആവശ്യമായ ഉയർന്ന കാര്യക്ഷമത നൽകുന്നതിന്, അതിശീത താപനിലയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഇന്ധനങ്ങളും ഓക്സിഡൈസറുകളും (propellants) ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. GSLV-യിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന, ഐഎസ്ആർഒ (ISRO) തദ്ദേശീയമായി വികസിപ്പിച്ച ക്രയോജനിക് അപ്പർ സ്റ്റേജിൽ, ഇന്ധനമായി ദ്രവ ഹൈഡ്രജനും (LH₂) ഓക്സിഡൈസറായി ദ്രവ ഓക്സിജനും (LOX) ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇവ രണ്ടും അതീവ കുറഞ്ഞ താപനിലയിലാണ് സൂക്ഷിക്കുന്നത്. നേരത്തെയുള്ള GSLV വിക്ഷേപണങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന റഷ്യൻ നിർമ്മിത ഘട്ടത്തിന് പകരമായാണ് ഇത് വന്നത്. ഇത് വിപുലമായ വിക്ഷേപണ വാഹന സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്വയംപര്യാപ്തത വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ വാഹനം (Reusable Launch Vehicle - RLV)

RLV സാങ്കേതികവിദ്യകൾ വിക്ഷേപണ ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും പ്രവർത്തനക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കും. സാധാരണയായി ഒരിക്കൽ മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന (expendable) വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന സംവിധാനങ്ങളിൽ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ വീണ്ടെടുത്ത് അടുത്ത ദൗത്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കും. ഇവ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന്, അന്തരീക്ഷത്തിലേക്കുള്ള നിയന്ത്രിത പുന: പ്രവേശനം (controlled atmospheric re-entry), സ്വയം നിയന്ത്രിത സഞ്ചാരം , എയറോഡൈനാമിക് പറക്കൽ, കൃത്യമായ ലാൻഡിംഗ് എന്നിവ ആവശ്യമാണ്. ഐഎസ്ആർഒ തങ്ങളുടെ ചിറകുകളുള്ള 'പുഷ്പക്' (Pushpak) എന്ന RLV സാങ്കേതികവിദ്യ പരീക്ഷണ വാഹനം ഉപയോഗിച്ച്, റൺവേയിൽ സ്വയം നിയന്ത്രിതമായി ലാൻഡ് ചെയ്യുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യ വിജയകരമായി തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ വാഹനത്തിന്റെ മൂന്ന് ലാൻഡിംഗ് പരീക്ഷണങ്ങൾ 2023 ഏപ്രിൽ 2, 2024 മാർച്ച് 22, 2024 ജൂൺ 23 എന്നീ തീയതികളിലായി പൂർത്തിയാക്കി. കൂടുതൽ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ കാറ്റിന്റെയും സഞ്ചാരപാതയുടെയും സാഹചര്യങ്ങളിൽ, സ്വയം നിയന്ത്രിതമായി ലാൻഡിംഗ് നടത്തുന്നതിനുള്ള ശേഷി LEX-03 പരീക്ഷണം തെളിയിച്ചു.

സ്ക്രാംജെറ്റ് സാങ്കേതികവിദ്യ: ഇന്ത്യയുടെ പുനരുപയോഗ ബഹിരാകാശ ഗതാഗത സംവിധാനത്തിന് കരുത്തേകുന്നു

സ്ക്രാംജെറ്റ് (Supersonic Combustion Ramjet) എന്നത് അന്തരീക്ഷത്തിലെ വായു ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ജെറ്റ് എൻജിനാണ്. ഇതിൽ ഇന്ധനം മാത്രമേ സൂക്ഷിക്കുന്നുള്ളൂ; ഓക്സിജൻ ചുറ്റുമുള്ള വായുവിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ സാധാരണ റോക്കറ്റുകളിൽ ഇന്ധനവും ഓക്സിഡൈസറും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ, സ്ക്രാംജെറ്റുകൾക്ക് ഭാരം കുറവായിരിക്കും, ഒപ്പം ഒരേ വിക്ഷേപണ ഭാരത്തിൽ കൂടുതൽ പേലോഡ് വഹിക്കാനും ഇവയ്ക്ക് സാധിക്കും. അന്തരീക്ഷത്തിനുള്ളിൽ അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ ഇവ പ്രവർത്തിക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ഒരു ബൂസ്റ്റർ ഉപയോഗിച്ച് ആദ്യം ഇവയ്ക്ക് വേഗത നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഇതിന്റെ വേഗത മാക് നമ്പർ ഉപയോഗിച്ചാണ് അളക്കുന്നത്. ശബ്ദത്തിന്റെ വേഗതയ്ക്ക് തുല്യമാണ് മാക് 1. മാക് 5-ന് മുകളിലുള്ള വേഗതയെ ഹൈപ്പർസോണിക് എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ വീണ്ടെടുത്ത് വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്ന 'റീയൂസബിൾ ലോഞ്ച് വെഹിക്കിളുകൾക്ക്' (RLV) സ്ക്രാംജെറ്റ് സാങ്കേതികവിദ്യ ഒരു മികച്ച കൂട്ടിച്ചേർക്കലായിരിക്കും. കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ബഹിരാകാശത്തേക്ക് പ്രവേശനം നേടുന്നതിനുള്ള ഒരു വാഗ്ദാനമായ മാർഗ്ഗമാണിത്. 2016 ഓഗസ്റ്റ് 28-ന് ഇന്ത്യ തന്റെ സ്ക്രാംജെറ്റ് സാങ്കേതികവിദ്യ പരീക്ഷണപ്പറക്കലിലൂടെ വിജയകരമായി പരീക്ഷിച്ചു. അന്ന് അത് 'മാക് 6' എന്ന ഹൈപ്പർസോണിക് വേഗത കൈവരിച്ചു; ഇതോടെ ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന നാലാമത്തെ രാജ്യമായി ഇന്ത്യ മാറി. 2024 ജൂലൈ 22-ന്, 'എയർ-ബ്രീത്തിംഗ്' (വായു ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന) പ്രൊപ്പൽഷൻ സംവിധാനങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കുന്നതിനും അവയുടെ പ്രവർത്തനം വിലയിരുത്തുന്നതിനുമായി ഐഎസ്ആർഒ ഒരു RH-560 സൗണ്ടിംഗ് റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണം നടത്തിയിരുന്നു.

തദ്ദേശീയ ബഹിരാകാശ ഉപകരണങ്ങളും നിർണായക സാങ്കേതികവിദ്യകളും

എല്ലാ ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളും എൻജിനുകൾ, ത്രസ്റ്ററുകൾ, ഇന്ധനങ്ങൾ, ഊർജ്ജ സംവിധാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ നിർണായക സാങ്കേതികവിദ്യകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇത്തരം സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ വികസിപ്പിക്കുന്നത്, വിദേശ വിതരണക്കാരെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാനും, സ്വന്തമായി ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും പ്രവർത്തിപ്പിക്കാനുമുള്ള രാജ്യത്തിന്റെ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. ഇലക്ട്രിക് പ്രൊപ്പൽഷൻ, ബദൽ ഇന്ധനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള തദ്ദേശീയ പ്രൊപ്പൽഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഐഎസ്ആർഒ മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഭാവി ദൗത്യങ്ങൾക്കായി ആവശ്യമായ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഐഎസ്ആർഒ വികസിപ്പിച്ചുവരുന്നു. ഈ ശ്രമങ്ങളെല്ലാം ബഹിരാകാശ മേഖലയിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കുക എന്ന ഇന്ത്യയുടെ ദീർഘകാല ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് സംഭാവന നൽകുന്നു.

പുരോഗതി കൈവരിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന മേഖലയാണ് വൈദ്യുത പ്രൊപ്പൽഷൻ. ഇതിൽ, പ്രൊപ്പല്ലന്റിന് (ഇന്ധനത്തിന്) വേഗത നൽകി തള്ളൽ ബലം സൃഷ്ടിക്കാൻ വൈദ്യുതോർജ്ജമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത കെമിക്കൽ പ്രൊപ്പൽഷനുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, വളരെ കുറഞ്ഞ പ്രൊപ്പലന്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഇതിന് അതേ ഓർബിറ്റൽ മാറ്റങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ കഴിയും. ഇത് ഒരു ഉപഗ്രഹം വഹിക്കുന്ന ഇന്ധനത്തിന്റെ അളവ് കുറയ്ക്കുകയും, ആശയവിനിമയ ഉപകരണങ്ങൾക്കും മറ്റ് പേലോഡുകൾക്കും വേണ്ടി കൂടുതൽ ഭാരം മാറ്റിവെക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 2025 മാർച്ച് 27-ന്, തദ്ദേശീയമായി വികസിപ്പിച്ച 300 mN സ്റ്റേഷണറി പ്ലാസ്മ ത്രസ്റ്ററിന്റെ 1,000 മണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ള പ്രവർത്തനക്ഷമതാ പരീക്ഷണം ഐഎസ്ആർഒ വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി. പ്രൊപ്പൽഷൻ കാര്യക്ഷമതയുടെ അളവുകോലായ ഇതിന്റെ 'സ്പെസിഫിക് ഇംപൾസ്' (specific impulse), നിലവിലുള്ള പ്രൊപ്പൽഷൻ സംവിധാനങ്ങളേക്കാൾ കുറഞ്ഞത് ആറ് മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്. ഐഎസ്ആർഒയുടെ ടെക്നോളജി ഡെമോൺസ്ട്രേഷൻ സാറ്റലൈറ്റ്' (TDS-01)-ൽ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ പരീക്ഷിച്ച് ഉറപ്പുവരുത്താനാണ് പദ്ധതിയിട്ടിരിക്കുന്നത്. ഭ്രമണപഥം ഉയർത്തുന്നതിനും, ഉപഗ്രഹങ്ങളെ നിശ്ചിത സ്ഥാനത്ത് നിലനിർത്തുന്നതിനും ഉൾപ്പെടെ, ഭാവിയിൽ ഇലക്ട്രിക് പ്രൊപ്പൽഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങളെ സഹായിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

ഇലക്ട്രിക് പ്രൊപ്പൽഷനോടൊപ്പം, പരിസ്ഥിതി ആഘാതങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനും പ്രൊപ്പൽഷൻ കാര്യക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി ഐഎസ്ആർഒ ബദൽ പ്രൊപ്പല്ലന്റുകൾ വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, അതായത് ഗ്രീൻ പ്രൊപ്പൽഷൻ. ഒരു ഉദാഹരണമാണ് ISROSENE, ഒരു റോക്കറ്റ്-ഗ്രേഡ് മണ്ണെണ്ണ. സെമിക്രയോജനിക് റോക്കറ്റ്-എഞ്ചിൻ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾക്കായി ലിക്വിഡ് ഓക്സിജൻ-മണ്ണെണ്ണ പ്രൊപ്പല്ലന്റുകൾ വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ISRO-യുടെ സ്വന്തം വികസന പരിപാടികൾക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് ഗ്രീൻ പ്രൊപ്പൽഷനിലെ പുരോഗതി വ്യാപിക്കുന്നു. ഡിആർഡിഒയുടെ ടെക്നോളജി ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഫണ്ടിന് കീഴിൽ, ബെംഗളൂരു ആസ്ഥാനമായുള്ള ബെല്ലാട്രിക്സ് എയ്‌റോസ്‌പേസ് മൈക്രോസാറ്റലൈറ്റ് ആറ്റിറ്റ്യൂഡ് കൺട്രോളിനും ഓർബിറ്റ് കീപ്പിംഗിനുമായി ഒരു 1 എൻ-ക്ലാസ് ഗ്രീൻ മോണോപ്രൊപ്പല്ലന്റ് ത്രസ്റ്റർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. 2024 ജനുവരിയിൽ പിഎസ്എൽവി-സി 58 ൽ വിക്ഷേപിച്ച പേലോഡിൽ അതിന്റെ ഇൻ-ഓർബിറ്റ് പ്രവർത്തനം പ്രദർശിപ്പിച്ചു.

ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ തദ്ദേശീയ ഇലക്ട്രിക്, ഗ്രീൻ പ്രൊപ്പൽഷൻ സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ പുരോഗതി വ്യക്തമാക്കുന്നു. തുടർച്ചയായ പരീക്ഷണവും സാധൂകരണവും ഭാവിയിലെ ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങളിൽ വിശാലമായ ഉപയോഗത്തിനുള്ള അവയുടെ സന്നദ്ധത നിർണ്ണയിക്കാൻ സഹായിക്കും.

റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് ഹീറ്റിംഗ് ആൻഡ് പവർ ടെക്നോളജീസ്

താപം നൽകുന്ന റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് ഹീറ്റർ യൂണിറ്റുകൾ (RHU), റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് താപത്തെ വൈദ്യുതോർജ്ജമാക്കി മാറ്റുന്ന റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് തെർമോഇലക്ട്രിക് ജനറേറ്ററുകൾ (RTG) എന്നിവയുടെ ആവശ്യകതകളിൽ ISROയും ആറ്റോമിക് എനർജി വകുപ്പും (DAE) സഹകരിക്കുന്നു. ഭാവിയിലെ ചന്ദ്രയാൻ, ചൊവ്വ ദൗത്യങ്ങൾക്കായുള്ള RHU, RTG ആവശ്യകതകളിൽ ISRO, DAE യുമായി സഹകരിക്കുന്നു.

ബഹിരാകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളും മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രയും

ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിയ ശേഷം ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങൾ നടത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് ഇൻ-സ്പേസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ, അതായത് കൂടിച്ചേരൽ, ഡോക്കിംഗ്, അൺഡോക്കിംഗ്. ഒരു ഉപഗ്രഹം വിക്ഷേപിക്കുന്നത് ആദ്യപടി മാത്രമാണ്: ഒരു ബഹിരാകാശ നിലയം, ഒരു ക്രൂ ഫ്ലൈറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ചാന്ദ്ര സാമ്പിൾ റിട്ടേൺ പോലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ദൗത്യങ്ങൾ ബഹിരാകാശ പേടകത്തിന് വിക്ഷേപണത്തിന് ശേഷം എന്തുചെയ്യാൻ കഴിയും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. പൊതുവായ ദൗത്യ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിന് ഒന്നിലധികം റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരുമ്പോൾ ഇൻ-സ്പേസ് ഡോക്കിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യ അത്യാവശ്യമാണ്, കൂടാതെ ചന്ദ്രനിൽ നിന്നുള്ള സാമ്പിൾ റിട്ടേൺ, ഭാരതീയ അന്തരിക്ഷ് സ്റ്റേഷന്റെ നിർമ്മാണവും പ്രവർത്തനവും പോലുള്ള അഭിലാഷങ്ങൾക്ക് ഇത് അടിവരയിടുന്നു.

ISRO യുടെ SpaDeX ദൗത്യം ആദ്യമായി അതിന്റെ രണ്ട് ഉപഗ്രഹങ്ങളെ 2025 ജനുവരി 16 ന് ഡോക്ക് ചെയ്യുകയും തുടർന്ന് അൺഡോക്കിംഗ് നടത്തുകയും ചെയ്തു. 2025 ഏപ്രിൽ 20-ന് 15 മീറ്റർ ഇന്റർ-സാറ്റലൈറ്റ് ദൂരത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണ സ്വയംഭരണത്തോടെ രണ്ടാമത്തെ ഡോക്കിംഗ് പൂർത്തിയായി. ഡോക്ക് ചെയ്ത ഉപഗ്രഹങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ദ്വിദിശ പവർ ട്രാൻസ്ഫർ 2025 ഏപ്രിൽ 21-ന് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ, അമേരിക്ക, റഷ്യ, ചൈന എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ബഹിരാകാശ ഡോക്കിംഗ് പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന നാലാമത്തെ രാജ്യമായി ഇന്ത്യ മാറി. ഭാവി ദൗത്യങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ഈ നേട്ടം വികസിപ്പിക്കുന്നു.

ബഹിരാകാശ പേടകത്തിൽ ചേരുന്നതിനപ്പുറം, ഡോക്കിംഗ് അവയെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ, ഭൂമിയിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവരാതെ തന്നെ, ഭ്രമണപഥത്തിലെ ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങളുടെ ഇന്ധനം നിറയ്ക്കൽ, അറ്റകുറ്റപ്പണി അല്ലെങ്കിൽ നവീകരണം എന്നിവ പ്രാപ്തമാക്കാൻ ഇൻ-ഓർബിറ്റ് സർവീസിംഗിന് കഴിയും. SpaDeX ഡോക്കിംഗ്, അൺഡോക്കിംഗ്, പവർ ട്രാൻസ്ഫർ എന്നിവ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഈ ഇടപെടലുകൾക്ക് ഉപഗ്രഹ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും മാറ്റിസ്ഥാപിക്കൽ ദൗത്യങ്ങളുടെ ആവശ്യകത കുറയ്ക്കാനും കഴിയും. ഭാവിയിലെ ഇൻ-ഓർബിറ്റ് സർവീസിംഗ് കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് ഈ നേട്ടങ്ങൾ പ്രധാനപ്പെട്ട സാങ്കേതിക നിർമ്മാണ ബ്ലോക്കുകൾ നൽകുന്നു.

അടുത്ത തലമുറ നാവിഗേഷനും ആശയവിനിമയങ്ങളും

ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഉപഗ്രഹ നാവിഗേഷനും ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളും അവശ്യ സേവനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. നാവിഗേഷൻ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ സ്ഥാനനിർണ്ണയം, നാവിഗേഷൻ, സമയ വിവരങ്ങൾ എന്നിവ നൽകുന്നു, അതേസമയം ആശയവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ടെലിവിഷൻ, ടെലിഫോൺ, ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ്, മറ്റ് ഡാറ്റ സിഗ്നലുകൾ എന്നിവ റിലേ ചെയ്യുന്നു. ഗതാഗതം, സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങൾ, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്, ദുരന്തനിവാരണം, ദേശീയ സുരക്ഷ എന്നിവയ്ക്ക് ഈ സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പിന്തുണയേകുന്നു. ISRO യുടെ തദ്ദേശീയ NavIC നാവിഗേഷൻ സിസ്റ്റം, ആശയവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ഇന്ത്യ ഈ കഴിവുകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

ISRO വികസിപ്പിച്ച് പരിപാലിക്കുന്ന ഇന്ത്യയുടെ സ്വതന്ത്ര പ്രാദേശിക ഉപഗ്രഹ നാവിഗേഷൻ സംവിധാനമാണ് ഇന്ത്യൻ കോൺസ്റ്റലേഷൻ (NavIC). ഇത് ഇന്ത്യയിലുടനീളവും ഇന്ത്യൻ പ്രധാന ഭൂപ്രദേശത്തിനപ്പുറം 1,500 കിലോമീറ്റർ വരെയും പൊസിഷനിംഗ്, നാവിഗേഷൻ, സമയ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നു. സിവിലിയൻ ഉപയോക്താക്കൾക്കായി ഒരു സ്റ്റാൻഡേർഡ് പൊസിഷനിംഗ് സേവനവും അംഗീകൃത ഉപയോക്താക്കൾക്കായി ഒരു എൻക്രിപ്റ്റ് ചെയ്ത നിയന്ത്രിത സേവനവും NavIC വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ കഴിവുകൾ ടെറസ്ട്രിയൽ, ഏരിയൽ, മാരിടൈം നാവിഗേഷൻ, സർവേയിംഗ്, വാഹന ട്രാക്കിംഗ്, കൃത്യമായ സമയം എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ടെറസ്ട്രിയൽ നെറ്റ്‌വർക്ക് കവറേജിനപ്പുറം പ്രവർത്തിക്കുന്ന മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾക്കുള്ള അടിയന്തര മുന്നറിയിപ്പ് സന്ദേശങ്ങളെയും NavIC പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. അനുയോജ്യമായ ഉപകരണങ്ങളിലേക്കും ആപ്ലിക്കേഷനുകളിലേക്കും ഇത് സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ സിവിലിയൻ, തന്ത്രപരമായ മേഖലകളിലുടനീളം അതിന്റെ ഉപയോഗം കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

കൂടാതെ, ഇന്ത്യയുടെ ആശയവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ പ്രക്ഷേപണം, ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ് കണക്റ്റിവിറ്റി, സുരക്ഷിത ആശയവിനിമയങ്ങൾ എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ 'ഡയറക്ട്-ടു-ഹോം' (DTH) ടെലിവിഷൻ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി വികസിപ്പിച്ച GSAT-24, 2022 ജൂൺ 23-ന് ഇന്ത്യൻ സമയം പുലർച്ചെ 03:20-ന് (പ്രാദേശിക സമയം ജൂൺ 22-ന്) ഫ്രഞ്ച് ഗയാനയിലെ കൂറൂവിൽ നിന്ന് ഏരിയൻ-5 (Ariane-5) റോക്കറ്റ് വഴി വിക്ഷേപിച്ചു. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയെന്നോണം, 2024 നവംബർ 19-ന് GSAT-N2 (GSAT-20) വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു. ഏകദേശം 48 Gbps ശേഷിയുള്ള ഈ ഹൈ-ത്രൂപുട്ട് (high-throughput) ഉപഗ്രഹം, വിദൂര ദ്വീപ് പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ഇന്ത്യയിലുടനീളം ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ് സേവനങ്ങളും വിമാനയാത്രയ്ക്കിടയിലുള്ള കണക്റ്റിവിറ്റിയും ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്.

ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിരോധ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിലും വാർത്താവിനിമയ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ പങ്കുവഹിക്കുന്നു. GSAT-7R എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന CMS-03, 2025 നവംബർ 2-നാണ് വിക്ഷേപിച്ചത്. ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയ്ക്കായി പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു വാർത്താവിനിമയ ഉപഗ്രഹമാണിത്. ഇത്തരം ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ അധിഷ്ഠിത വാർത്താവിനിമയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും, സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കുള്ള ആശയവിനിമയ സൗകര്യങ്ങൾ, സമുദ്ര പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ദേശീയ സുരക്ഷ എന്നിവയ്ക്ക് പിന്തുണ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

അത്യാധുനിക ഭൗമ നിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ

ഭൂമി, സമുദ്രങ്ങൾ, മഞ്ഞുമൂടിയ പ്രദേശങ്ങൾ, അന്തരീക്ഷം എന്നിവയെ ബഹിരാകാശത്തുനിന്ന് നിരീക്ഷിക്കുന്നവയാണ് ഭൗമ നിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ (Earth observation satellites). ഇവയിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ കൃഷി, ദുരന്തനിവാരണം, ജലവിഭവ ആസൂത്രണം, കാലാവസ്ഥാ ഗവേഷണം, ദേശീയ സുരക്ഷ എന്നിവയ്ക്ക് സഹായകമാകുന്നു. 2020 ഡിസംബറിനും 2025 ഡിസംബറിനും ഇടയിൽ, ഏഴ് ഭൗമ നിരീക്ഷണ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 22 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഐഎസ്ആർഒ (ISRO) വിക്ഷേപിച്ചു. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണം, പാരിസ്ഥിതിക മാറ്റങ്ങളുടെ ട്രാക്കിംഗ്, കൃത്യമായ ആസൂത്രണത്തിനാവശ്യമായ വിവരങ്ങൾ നൽകൽ എന്നിവയ്ക്ക് ഈ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. റഡാർ ഇമേജിംഗ്, ഹൈപ്പർസ്‌പെക്ട്രൽ നിരീക്ഷണം തുടങ്ങിയ നൂതന സാങ്കേതികവിദ്യകളിലൂടെ ഇന്ത്യ ഇത്തരം ശേഷികൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

ഭൗമ നിരീക്ഷണ രംഗത്തെ ഒരു സുപ്രധാന മുന്നേറ്റമാണ് നാസയും ഐഎസ്ആർഒയും ചേർന്ന് നടപ്പിലാക്കുന്ന 'സിന്തറ്റിക് അപ്പർച്ചർ റഡാർ' (NISAR) ദൗത്യം. 2025 ജൂലൈ 30-ന് ശ്രീഹരിക്കോട്ടയിൽ നിന്ന് GSLV-F16 റോക്കറ്റ് വഴിയാണ് ഇത് വിക്ഷേപിച്ചത്. നാസയുടെ 'എൽ-ബാൻഡ്' (L-band), ഐഎസ്ആർഒയുടെ 'എസ്-ബാൻഡ്' (S-band) എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് റഡാർ ഫ്രീക്വൻസികൾ ഒരേസമയം ഉപയോഗിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ഉപഗ്രഹ ദൗത്യമാണിത്. മേഘങ്ങൾക്കിടയിലൂടെയും ഇരുട്ടിലും വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കാൻ റഡാറുകൾക്ക് കഴിയും; അതിനാൽ രാപ്പകൽ ഭേദമന്യേ, ഏതാണ്ട് എല്ലാ കാലാവസ്ഥാ സാഹചര്യങ്ങളിലും നിരീക്ഷണം നടത്താൻ ഇതിലൂടെ സാധിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ കരഭാഗങ്ങളെയും മഞ്ഞുമൂടിയ ഉപരിതലങ്ങളെയും ഓരോ 12 ദിവസത്തിലും നിരീക്ഷിക്കാനാണ് NISAR രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഭൂപ്രതലത്തിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ, ഹിമാനികളുടെ ചലനം, സസ്യജാലങ്ങളിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ, മണ്ണിലെ ഈർപ്പം, പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കാൻ ഇതിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ സഹായിക്കുന്നു. തീരദേശ നിരീക്ഷണത്തിനും ദുരന്ത പ്രതികരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ സഹായകമാണ്.

ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ റഡാറുകൾ സഹായിക്കുമ്പോൾ, വിവിധ വസ്തുക്കളെയും ഉപരിതല സവിശേഷതകളെയും തിരിച്ചറിയാൻ 'ഹൈപ്പർസ്‌പെക്ട്രൽ ഇമേജിംഗ്' (Hyperspectral imaging) സഹായിക്കുന്നു. 2018 നവംബർ 29-ന് ഐഎസ്ആർഒ 'ഹൈപ്പർസ്‌പെക്ട്രൽ ഇമേജിംഗ് സാറ്റലൈറ്റ്' (HysIS) വിക്ഷേപിച്ചു. ദൃശ്യമായ പ്രകാശം , നിയർ-ഇൻഫ്രാറെഡ്, ഷോർട്ട്‌വേവ്-ഇൻഫ്രാറെഡ് തരംഗദൈർഘ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇത് ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. പ്രകാശത്തിന്റെ നിരവധി സൂക്ഷ്മ തരംഗദൈർഘ്യ ബാൻഡുകളിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നതിലൂടെ, സാധാരണ ഇമേജിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത സവിശേഷതകളെ വേർതിരിച്ചറിയാൻ HysIS-ന് സാധിക്കുന്നു. ഇതിലെ വിവരങ്ങൾ കൃഷി, വനം, മണ്ണ്, ഭൂഗർഭശാസ്ത്ര പഠനങ്ങൾ, തീരപ്രദേശങ്ങൾ, ഉൾനാടൻ ജലാശയങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സഹായകമാകുന്നു.

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ? എട്ട് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 30 വിദേശ ഉപഗ്രഹങ്ങൾക്കൊപ്പമാണ് 'ഹൈസിസ്' (HysIS) വിക്ഷേപിച്ചത്. ഇതിൽ ഒരു മൈക്രോ-സാറ്റലൈറ്റും 29 നാനോ-സാറ്റലൈറ്റുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഓസ്‌ട്രേലിയ, കാനഡ, കൊളംബിയ, ഫിൻലാൻഡ്, മലേഷ്യ, നെതർലാൻഡ്‌സ്, സ്‌പെയിൻ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്‌സ് എന്നീ രാജ്യങ്ങളാണ് ഇതിൽ പങ്കാളികളായത്. ഇതിൽ 23 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ അമേരിക്കയിൽ നിന്നുള്ളവയായിരുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര ഉപഭോക്താക്കൾക്കായി ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കാനുള്ള പി.എസ്.എൽ.വി (PSLV)-യുടെ ശേഷിയും ഈ വിക്ഷേപണം തെളിയിച്ചു.

മുന്നോട്ടുള്ള വഴി: 44 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ മൂല്യമുള്ള ബഹിരാകാശ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നു

ശാസ്ത്രീയവും തന്ത്രപരവുമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കൊപ്പം, സാമ്പത്തിക വളർച്ച, സ്വകാര്യ നിക്ഷേപം, വ്യാവസായിക ശേഷി എന്നിവയിലേക്കും ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ മേഖല വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകുന്നുണ്ട്. ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഓഫ് സ്‌പേസിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച്, 2033-ഓടെ ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ 44 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിലെത്താനാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന വിക്ഷേപണ വാഹനങ്ങൾ (Reusable Launch Vehicles), എയർ-ബ്രീത്തിംഗ് പ്രൊപ്പൽഷൻ, ഇലക്ട്രിക് പ്രൊപ്പൽഷൻ, ബഹിരാകാശത്ത് വെച്ചുള്ള ഡോക്കിംഗ് (In-space docking) തുടങ്ങിയ നൂതന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഈ വളർച്ചയ്ക്ക് കരുത്തേകുന്നു.

ഈ സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റം ഇതിനകം തന്നെ സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുകഴിഞ്ഞു. ഐ.എസ്.ആർ.ഒ (ISRO) വികസിപ്പിച്ച 83 സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഇന്ത്യൻ വ്യവസായ മേഖലയ്ക്ക് കൈമാറുന്നതിനായി 'ന്യൂസ്‌പേസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ്' (NSIL) 118 സാങ്കേതിക കൈമാറ്റ കരാറുകളിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. ഇതിന്റെ ഫലമായി നിക്ഷേപകരുടെ ആത്മവിശ്വാസവും വർധിച്ചുവരുന്നു. 2026 മാർച്ച് 31-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിലെ ആകെ നിക്ഷേപം ഏകദേശം 618.5 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറിലെത്തി. പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ള ധനസഹായത്തിൽ നിന്ന് മാറി, വളർച്ചാ ഘട്ടത്തിലുള്ള വലിയ നിക്ഷേപങ്ങളിലേക്കാണ് ഇപ്പോൾ ഫണ്ടിംഗ് നീങ്ങുന്നത്.

ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ഇന്ത്യയുടെ വളർന്നുവരുന്ന ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യകൾ രാജ്യത്തിന്റെ ശേഷി വർധിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല, വരും വർഷങ്ങളിൽ സംരംഭകത്വത്തിന് മുൻതൂക്കമുള്ള ശക്തമായ ഒരു ബഹിരാകാശ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നാണ്.

അവലംബം:

Department of Space