पत्र सूचना कार्यालय

ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆ

ಸಮುದ್ರ ಸಾರಿಗೆಯು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂಲಸ್ತಂಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳು ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಸರಕುಗಳ ತಡೆರಹಿತ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 95 ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದ ಹೊರತಾಗಿ, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಶೇ. 4-5 ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕಂಟೇನರೀಕೃತ ಸರಕುಗಳ ಸಂಚಾರದ ಬೇಡಿಕೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಇದು ದೇಶೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು 2039-40ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ₹10,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಆಯವ್ಯಯ ಹಂಚಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು

ಸಿಎಮ್‌ಪಿಎಸ್ (ಸಿಎಂಪಿಎಸ್‌ - ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಯೋಜನೆ) 'ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ', 'ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಅಮೃತ್ ಕಾಲ್ ವಿಷನ್ 2047' ಮತ್ತು ಬಹುಮಾದರಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ-

• ಇದು ದೇಶೀಯ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಸರಪಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಹೊಸ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಿಎಮ್‌ಪಿಎಸ್ (ಸಿಎಂಪಿಎಸ್‌) ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕಗಳು

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ: ಹೂಡಿಕೆ ಬೆಂಬಲ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೆಚ್ಚ, ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ.

ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೆರವು ₹859 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಯವ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ, ಐಎಸ್‌ಎ ಯೋಜನೆಯು ಹೊಸ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಕರು ಪಡೆದ ಅರ್ಹ ಅವಧಿ ಸಾಲಗಳ (ಬಂಡವಾಳ ಸಾಲಗಳು) ಮೇಲೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ. 3 ರಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು, ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು:

1. ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ (ಹೊಸ) ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 1,00,000 ಟಿಇಯುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
2. ಬ್ರೌನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 25,000 ಟಿಇಯುಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇವು ತತ್ವಶಃ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಒಳಗೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಟೇನರ್ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೆಚ್ಚ ನೆರವು

ಈ ಘಟಕವು ಜಾಗತಿಕ ಹಡಗು ರವಾನೆ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ತಯಾರಕರು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ₹8,891 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಯವ್ಯಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಚ್ಚದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಈ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ತಯಾರಕರು 2031-32 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 70 ರಷ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ದೇಶೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಈ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು 2032-33 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಿಂದ ಶೇ. 90 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುವುದು.

ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ನೆರವು

ಡೈನಾಮಿಕ್ ಲಾಂಗಿಟ್ಯೂಡಿನಲ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ₹150 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಹಣಕಾಸಿನ ಆಯವ್ಯಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿಸ್ತೃತ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ವಾರ್ಷಿಕ ದೇಶೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, 7.5 ಲಕ್ಷ ಟಿಇಯುಗಳವರೆಗೆ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

• ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ಕಂಟೇನರ್ ತಯಾರಿಕಾ ನೆಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಡಗು ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳ ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಭಾರತವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ: ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವು ಬಲಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
• ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಇದು ಅಂದಾಜು 3,000 ನೇರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಅನುಬಂಧಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ನರ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷ ಉಕ್ಕು, ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳಂತಹ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೂ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು

ಸಿಎಮ್‌ಪಿಎಸ್ ಹೊರತಾಗಿ, ಸಮಗ್ರ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ಆಧಾರಿತ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಲವಾರು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ್ ಕಂಟೇನರ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಲೈನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಕಂಟೇನರ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಭಾರತ್ ಕಂಟೇನರ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಲೈನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.

ಬಂದರುಗಳು, ಹಡಗು ರವಾನೆ ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಕಂಟೇನರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ, ವಿ.ಒ. ಚಿದಂಬರನಾರ್ ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ, ಚೆನ್ನೈ ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರಮಾಲಾ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಈ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಜೆಎನ್‌ಪಿಎ, ವಿಒಸಿಪಿಎ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಕಂಟೇನರ್ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಗ್ರ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಮುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲ

ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವಾರು ಪೂರಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸಹ ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ

ಸಿಎಮ್‌ಪಿಎಸ್ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಮುದ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ಸಮುದ್ರ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಭಾರತದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

References

Ministry of Ports, Shipping and Waterways

https://sansad.in/getFile/annex/270/AU2875_nAmH3t.pdf?source=pqars&utm

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221817&reg=48&lang=2

https://dgma.gov.in/download/1775649151_69d6417f46b3f_dgs-nmdc-address-01042026.pdf?utm

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2222805&lang=1&reg=3&utm

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2280831&lang=1&reg=3&utm

https://dgma.gov.in/download/1774258056_69c10788105ab_24-02-2026-international-conference-on-shipbuilding.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2222805&lang=2&reg=3

https://shipmin.gov.in/sites/default/files/Monthly%20Summary%20-%20Feburary%2C%202026.pdf

United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD)

https://unctad.org/topic/transport-and-trade-logistics/review-of-maritime-transport

https://unctad.org/publication/review-maritime-transport-2025

https://unctad.org/news/shipping-data-unctad-releases-new-seaborne-trade-statistics

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)

https://survey.oecd.org/index.php?lang=en&r=survey%2Findex&sid=744293

PIB Archives

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2297455&reg=48&lang=1

Click here to see pdf

*****