Rural Prosperity
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು
Posted On:
28 OCT 2026 6:34PM
|
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು 2026-27 ರಿಂದ 2030-31 ರವರೆಗೆ ₹7,395.55 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಒಟ್ಟು ಆಯವ್ಯಯದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅರ್ಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಗ್ರಾಂ ಪಂಚಾಯತಿಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಗುರಿಗಳಲ್ಲಿ 2.55 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು 2.55 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮನ್ವಯದ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಕೋಟಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಯೋಜನೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ.
|
ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯ ನೀಲನಕ್ಷೆ
ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 2026 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ'ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಸಶಕ್ತ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆ ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ
|
ವಿವರ
|
ಪೂರ್ವಾಪರ / ಮಾಪನ
|
|
ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅವಧಿ
|
2026-27 ರಿಂದ 2030-31
|
|
ಒಟ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಆಯವ್ಯಯ
|
₹7,395.55 ಕೋಟಿ
|
|
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು
|
₹4,869.48 ಕೋಟಿ
|
|
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು
|
₹2,526.07 ಕೋಟಿ
|
|
ನೇರ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು
|
ಸುಮಾರು 32 ಲಕ್ಷ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಪಂಚಾಯತ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪಾಲುದಾರರು
|
|
ಸಂಸ್ಥಾಗತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ
|
2.55 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
|
|
ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ
|
ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಲ್ಲದ ಭಾಗ IX ಅಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
|
ರೂಪಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು
ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಒಟ್ಟು ₹7,395.55 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಆಯವ್ಯಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ₹4,869.48 ಕೋಟಿ ರೂ. ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ₹2,526.07 ಕೋಟಿ ರೂ. ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅವಧಿಯು ಹದಿನಾರನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 2026-27 ರಿಂದ 2030-31 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಯೋಗವು ಸುಮಾರು ₹4.35 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಅನುದಾನವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ನೆರವಾಗಲಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ರೂಪಾಂತರದ ಆರು ಸ್ತಂಭಗಳು
ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಆರು ಸಮಗ್ರ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
- ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು: ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಮದ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.
- ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ಯೋಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಗ್ರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಧಾನವು ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಯೋಜನಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಲು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಇರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಲಾಖಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ.
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ: ಇ-ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಇ-ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಫಲಾನುಭವಿಗಳು, ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಸಮುದಾಯದ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆ, ಸಮನ್ವಯ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
|
ಇ-ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್
2020 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಇ-ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಆಧಾರಿತ ಸಮಗ್ರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪಾವತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಯೋಜನೆ, ಆಯವ್ಯಯ (ಬಜೆಟ್), ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಅಕೌಂಟಿಂಗ್), ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದ ಪಂಚಾಯತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇ-ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಅನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಖರೀದಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಇ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಬಹುಭಾಷಾ ಎಐ-ಸಮರ್ಥಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಾಷಿಣಿ, ಭಾರತನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಬಿಎಸ್‌ಎನ್‌ಎಲ್ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
|
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವುದು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ತರಬೇತಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತ ಸಮುದಾಯ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಜನಭಾಗೀದಾರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ಪಂಚಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 17 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಐ-ಸಮರ್ಥಿತ, ಬಹುಭಾಷಾ ಮತ್ತು ದ್ವಿಮುಖ ಸಂವಹನದ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
|
ಪಂಚಮ್ - ಪಂಚಾಯತ್ ನೆರವು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್
ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ಪಂಚಮ್', ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ನೇರ, ಸಮಯೋಚಿತ ಮತ್ತು ದ್ವಿಮುಖ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಆಧಾರಿತ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಪಂಚಮ್ ಯೋಜನೆಯ ನವೀಕರಣಗಳು, ತರಬೇತಿ ವಿಷಯಗಳು, ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಸೇವಾ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸೇವಾ ಸಲ್ಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
|
- ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು: ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ಸಮಗ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ತರಬೇತಿ' ಮತ್ತು 'ಸಿವಿಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕಾಡೆಮಿ'ಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು) ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬಳಕೆ, ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷ ಬಳಕೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅನುದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಂತ ಮೂಲದ ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು
ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಯೋಜನೆ, ನಾಗರಿಕ ಅರಿವು, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ:
- ಈ ಯೋಜನೆಯು ಇ-ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2.55 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಗ್ರಾಮದ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮನ್ವಯದ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ.
- ಪ್ರತಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಕನಿಷ್ಠ 1 ಕೋಟಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ತಲುಪುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ನಾಗರಿಕರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯುಕ್ತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
- ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 32 ಲಕ್ಷ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇವರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಪಂಚಾಯತ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಲುದಾರರು ಸೇರಿದ್ದು, ಇವರು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಯೋಜನೆ, ನಾಗರಿಕ ಸಂವಹನ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
- ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 2.55 ಲಕ್ಷ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. 'ಆಡಿಟ್ ಆನ್‌ಲೈನ್' ಮೂಲಕ ಆಯಾ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಲಭ್ಯವಿರುವ ನಿಧಿಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
|
ಆಡಿಟ್ ಆನ್‌ಲೈನ್
ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳ ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು 2020 ರಲ್ಲಿ 'ಆಡಿಟ್ ಆನ್‌ಲೈನ್' ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ಕಾಯ್ದೆ/ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
|
ಯೋಜನೆಯು ಹೇಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ?
ಪಿಎಂ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಿವೆ. ಇವು ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ನೇಮಕಗೊಂಡ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಕ್ತ ಸಮಿತಿಯು ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿವೆ. ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಸಮನ್ವಯವು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಯು ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಸಂಸ್ಥಾಗತ, ಡಿಜಿಟಲ್, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ ಹಾಗೂ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿವೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯು ಖಾಯಂ ಹುದ್ದೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ್ಯ, ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ (ತಾಲೂಕು) ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಈ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ.
ಸಶಕ್ತ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ
ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ವಿಕಸಿತ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ ಯೋಜನೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯುಳ್ಳದ್ದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯೋಜನೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ತರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಬಲವಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು, ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಆದ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ'ದ ವ್ಯಾಪಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
References
Ministry of Panchayati Raj
https://x.com/mopr_goi/status/2014634258313445622
https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2329491®=3&lang=1
https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1845366®=48&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2297553®=48&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1907878®=48&lang=2
Click here to see pdf
*****
(Explainer ID: 160625)
आगंतुक पटल : 15
Provide suggestions / comments