पत्र सूचना कार्यालय

কেলৰিতকৈও অধিক : লুকাই থকা ক্ষুধাৰ সমাধান

পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ কেলৰি গ্ৰহণ কৰাৰ পিছতো লুকাই থকা ক্ষুধা জনস্বাস্থ্যৰ এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈয়েই আছে। এই অৱস্থাৰ সৃষ্টি হয় যেতিয়া মানুহে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ খাদ্য খায়, কিন্তু তেওঁলোকৰ খাদ্যত প্ৰয়োজনীয় ভিটামিন আৰু খনিজ পদাৰ্থৰ অভাৱ ঘটে। এই প্ৰত্যাহ্বানৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ বিজ্ঞানীসকলে দ্ৰুতগতিত উন্নত পুষ্টিকৰ মূল্যৰ জৈৱশুদ্ধিযুক্ত শস্যৰ বিকাশ সাধন কৰি আছে। বায়’ফৰ্টিফিকেশনে উদ্ভিদ প্ৰজননৰ জৰিয়তে শস্যৰ পুষ্টিকৰ পদাৰ্থৰ পৰিমাণ উন্নত কৰে, যাৰ ফলত খাদ্যসমূহে প্ৰাকৃতিকভাৱে অধিক মাত্ৰাৰ প্ৰয়োজনীয় পুষ্টিকৰ উপাদান প্ৰদান কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এয়া পৰম্পৰাগত খাদ্য শক্তিশালীকৰণৰ দৰে নহয়— য’ত প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ সময়ত পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ যোগ কৰা হয়, ইয়াত জৈৱশক্তিশালীকৰণে শস্যত পোনপটীয়াকৈ পুষ্টিকৰ উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। সাধাৰণতে খোৱা খাদ্যৰ পুষ্টিৰ মান উন্নত কৰাৰ বাবে ই এক বহনক্ষম আৰু ব্যয়বহুল উপায়। তদুপৰি ই দীৰ্ঘম্যাদী পুষ্টিৰ সুৰক্ষাও শক্তিশালী কৰে।

জৈৱসংশোধন গৱেষণাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ফলাফল হৈছে বৃদ্ধি পোৱা পুষ্টিকৰ মূল্যৰ ৰঙীন আলুৰ জাতৰ বিকাশ। ইয়াৰ ভিতৰত আছে ৰঙা, বেঙুনীয়া, নীলা মঙহাল আলু। এই আলুত প্ৰাকৃতিক ৰঞ্জক পদাৰ্থ, যেনে- এন্থ’চাইনিন আৰু কেৰটিন’ইড থাকে, যি ইয়াৰ স্বকীয় ৰং দিয়ে। ৰঙীন আলুত প্ৰচুৰ পৰিমাণে এন্টি-অক্সিডেন্ট, আইৰণ আৰু লোৰ দৰে মাইক্ৰ’নিউট্ৰিয়েণ্ট থাকে।

আই.চি.এ.আৰ.-চি.পি.আৰ.আই.ৰ দ্বাৰা বিকশিত পুষ্টিকৰ ৰঙীন আলুৰ জাত

আই.চি.এ.আৰ.-চি.পি.আৰ.আই. (ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অব এগ্ৰিকালচাৰেল ৰিছাৰ্চ-চেণ্ট্ৰেল পটেটো ৰিছাৰ্চ ইনষ্টিটিউট)-এ তলত দিয়া পুষ্টিকৰ উপাদান সমৃদ্ধ ৰঙীন আলুৰ জাত প্ৰস্তুত কৰিছে :

• কুফ্ৰি নীলকান্ত আছিল আই.চি.এ.আৰ.-চি.পি.আৰ.আই.ৰ দ্বাৰা বিকশিত প্ৰথমবিধ বেঙুনীয়া ছালৰ আলু, ইয়াক ২০১৮ চনত মুকলি কৰা। এই জাতটো পঞ্জাব, হাৰিয়ানা, উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰাখণ্ড, বিহাৰ, মধ্যপ্ৰদেশ আৰু ছত্তীশগড়ত খেতিৰ বাবে উপযোগী। ই উচ্চ এন্টি-অক্সিডেন্ট গুণৰ বাবে জনাজাত আৰু সকলো বয়সৰ লোকৰ বাবে উপযোগী।
• ২০২১ চনত মুকলি কৰা কুফ্ৰি মাণিকত ঘূৰণীয়া আকৃতিৰ মধ্যমীয়া চক্ষু আৰু আকৰ্ষণীয় হালধীয়া মঙহাল, গভীৰ ৰঙা কন্দ উৎপন্ন হয়। এই জাতবিধ পুষ্টিকৰ উপাদানৰে সমৃদ্ধ আৰু ইয়াত অধিক পৰিমাণৰ এন্থ’চাইনিন, জিংক আৰু লো থাকে।
• ২০২৪ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হৈছিল কুফ্ৰি জামুনিয়া। এই জাতত কুফ্ৰি মাণিক আৰু কুফ্ৰি নীলকান্ততকৈ এস্কৰবিক এচিড (ভিটামিন চি), এন্থ’চাইনিন আৰু কেৰটিনয়ডৰ মাত্ৰা অধিক। ইয়াৰ বেঙুনীয়া ৰঙৰ মঙহাল অংশই এন্টি-অক্সিডেন্টৰ পৰিমাণ বেছি আৰু পুষ্টিৰ মান উন্নত হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে। কুফ্ৰি জামুনিয়াতো জিংক আৰু লোৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পাইছে। এই জাতটো খোৱাৰ বাবে উপযোগী আৰু ইয়াৰ অনন্য বেঙুনীয়া ৰঙৰ বাবে বিভিন্ন খাদ্যৰ ৰেচিপিত নতুনত্ব যোগ কৰে। সেয়েহে এই জাতটোৱে গ্ৰাহকৰ যথেষ্ট আকৰ্ষণ লাভ কৰিছে।

কুফ্ৰি জামুনিয়া : পুষ্টিৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এবিধ বায়’ফৰ্টাইফাইড বেঙুনীয়া আলু

কুফ্ৰি জামুনিয়া হৈছে মধ্যমীয়া সময়ৰ আলুৰ জাত, ইয়াৰ গছ মধ্যমীয়া ওখ আৰু অৰ্ধঘন চালি থাকে। ইয়াৰ কন্দৰ বাহিৰৰ পৰা গাঢ় বেঙুনীয়া ৰঙৰ ছাল আৰু ভিতৰৰ পৰা বেঙুনীয়া ৰঙৰ মঙহ থাকে। চকু দুটা অগভীৰ আৰু গুড়িৰ দৰে টেক্সচাৰৰ সৈতে দীঘলীয়া। প্ৰতিডাল উদ্ভিদে ১০–১২টা মজলীয়া আকাৰৰ পৰা বৃহৎ আকাৰৰ কন্দ উৎপন্ন কৰে।

কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ :
• পৰামৰ্শ দিয়া কৃষি পদ্ধতিৰ অধীনত প্ৰতি হেক্টৰত ৩২-৩৫ টন উৎপাদন হয়।

• ৯০ দিনৰ সময়ছোৱাত ক্ষেত্ৰভিত্তিক পৰীক্ষাত প্ৰতি হেক্টৰত প্ৰায় ৪৯ টন উৎপাদন পোৱা গৈছে।
• পৰীক্ষামূলকভাৱে বজাৰযোগ্য উৎপাদন মুঠ উৎপাদনৰ প্ৰায় ৯০% পৰ্যন্ত হৈছিল।
• ই প্ৰায় ৬-৮ সপ্তাহৰ মধ্যমীয়া সুপ্তাৱস্থা প্ৰদৰ্শন কৰে, যাৰ ফলত কন্দবোৰ সোনকালে গজালি ওলোৱা দেখা নাযায়।
• কম পচন ধৰা আৰু ন্যূনতম ওজন হ্ৰাস হোৱাৰ বাবে ইয়াৰ উৎকৃষ্ট সংৰক্ষণ ক্ষমতা বা গুণমান ভাল।

কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ মূল পুষ্টি উপাদান

কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ মঙহাল অংশত ৪২.০৫ মিলিগ্ৰাম/১০০ গ্ৰাম এন্থ’চাইনিন আৰু ইয়াৰ বাকলিত ৮০.৬৬ মিলিগ্ৰাম/১০০ গ্ৰাম এন্থ’চাইনিন থাকে। এই অংশক প্ৰায় ৪২.৭৫ মিলিগ্ৰাম/১০০ গ্ৰাম ভিটামিন চিও থাকে। তদুপৰি কেৰটিনয়ডৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১৬১ মাইক্ৰ’গ্ৰাম/১০০ গ্ৰাম (সতেজ ওজন)। ইয়াৰ উপৰি এই জাতৰ মঙহাল অংশত প্ৰায় ২২.৭৭ পিপিএম জিংক আৰু ৩২.২৩ পিপিএম লো থাকে। তলৰ তালিকাখনত কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ পুষ্টিকৰ মূল্য পৰম্পৰাগত হালধীয়া ছালৰ আলুৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে :

ৰন্ধন প্ৰকৰণত কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ ব্যৱহাৰ

পুষ্টিকৰ উপকাৰিতাৰ উপৰি কুফ্ৰি জামুনিয়া বিভিন্ন ৰন্ধন প্ৰকৰণত ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযোগী। এই জাতটোৰ আকৰ্ষণীয় বেঙুনীয়া ৰং, কোমল আৰু সুস্বাদু সোৱাদৰ বাবে প্ৰশংসা কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত ই পৰম্পৰাগত খাদ্য আৰু সংশাধিত খাদ্য উভয়ৰে বাবে উপযোগী হৈ পৰে। ইয়াৰ স্বকীয় ৰঙে খাদ্য আৰু সংশাধিত খাদ্যৰ প্ৰতিও আকৰ্ষণো বৃদ্ধি কৰে।

কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ দৰে বেঙুনীয়া মঙহাল আলু বিভিন্ন খাদ্যত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, য'ত আছে :

• পৰম্পৰাগত খাদ্য: তৰকাৰী, পৰঠা, পুৰী  আৰু ৰাইতা
• ব্ৰেকফাষ্ট আৰু স্নেকছ ফুড: দাইল, হালৱা, উপমা, ডোছা আৰু ইডলি বাটাৰ
• প্ৰক্ৰিয়াকৃত সামগ্ৰী: বেকাৰী সামগ্ৰী, চূপ আৰু কুকিজৰ বাবে আলুৰ আটা

তদুপৰি এই কন্দবোৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰি পানীমুক্ত সামগ্ৰী যেনে- এন্থ’চাইনিন সমৃদ্ধ দাইল, চেমোলিনা, আটা আদি কৰি বিভিন্ন খাদ্য সামগ্ৰীত উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

কুফ্ৰি জামুনিয়া খেতিৰ বাবে উপযোগী ৰাজ্য

ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণৰ বাবে এটা শস্যৰ জাতে বিভিন্ন কৃষি-জলবায়ুৰ পৰিস্থিতিত নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে কাম কৰিব লাগিব। কুফ্ৰি জামুনিয়াই বিভিন্ন স্থানত কৰা পৰীক্ষাত সুস্থিৰ প্ৰদৰ্শন দেখুৱাইছে আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ ভৈয়াম অঞ্চলত ইয়াৰ খেতি পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। এই জাতটো বহু ৰাজ্যৰ বাবে উপযোগী বুলি বিবেচিত হৈছে, য’ত আলুৰ খেতি বহুলভাৱে কৰা হয়।

এই অঞ্চলসমূহত এই জাতৰ সফল খেতিৰ বাবে অনুকূল জলবায়ু আৰু মাটিৰ পৰিস্থিতিৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।

কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ পুষ্টিকৰ উপাদান আৰু কৃষি সম্ভাৱনা

ভাৰতত জৈৱশুদ্ধিকৃত আলুৰ জাতৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত কুফ্ৰি জামুনিয়াই এক উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি প্ৰতিফলিত কৰে। উন্নত কৃষি কাৰ্যক্ষমতাৰ সৈতে উন্নত পুষ্টিৰ মানৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই এই জাতটোৱে কৃষক আৰু গ্ৰাহক উভয়কে উপকৃত কৰে। ইয়াৰ এন্টি-অক্সিডেন্ট, ভিটামিন আৰু মাইক্ৰ’নিউট্ৰিয়েণ্টৰ সমৃদ্ধতাই খাদ্যৰ বৈচিত্ৰ্য উন্নত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা আৰু লুকাই থকা ক্ষুধাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাত এক মূল্যৱান অৱদান আগবঢ়াইছে। আকৰ্ষণীয় ৰূপ, ৰন্ধন প্ৰকৰণৰ বহুমুখিতা আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ সমভূমিৰ বহু ৰাজ্যৰ লগত খাপ খোৱাৰ ক্ষমতাৰ বাবে কুফ্ৰি জামুনিয়াৰ ভৱিষ্যতে ব্যাপক কৃষি আৰু ব্যৱহাৰৰ অপৰিসীম সম্ভাৱনা আছে।

তথ্যসূত্ৰসমূহ

কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰালয়

https://icar.org.in/node/12076

https://epubs.icar.org.in/index.php/PotatoJ/article/view/168402/64949

https://epubs.icar.org.in/index.php/PotatoJ/article/download/155865/63758/501828

https://krishikosh.egranth.ac.in/items/446b4307-d85b-48d0-8815-bdc31235367a

আয়ুষ মন্ত্ৰালয়

https://ccrhindia.ayush.gov.in/sites/default/files/site/default/files/news/11Compendium0c3fc504-fd77-45ab-9148-2407a787276c.pdf

ঝাৰখণ্ড চৰকাৰ

https://advantage.jharkhand.gov.in/ExportJH/district_exportplan/DISTRICT%20EXPORT%20ACTION%20PLAN_Koderma.pdf

Click here to see pdf

****

পিআইবি গৱেষণা/KD/RR