पत्र सूचना कार्यालय

ಉತ್ಪಾದನಾ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಂತ

ಭಾರತದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು ರಚನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಈಗ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಸುಮಾರು 16-17 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 27 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಿಷನ್ 2035 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪಾಲನ್ನು 25 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಉತ್ಪಾದನಾ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯ ಶೇಕಡಾ 46.3 ರಷ್ಟು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅನುಮೋದನೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳು ಸಹ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಗತ್ಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ತರುತ್ತವೆ. ಇದು ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ಭಾರತ್ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಿಕಾಸ ಯೋಜನೆ ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಸಂಪುಟವು ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ₹33,660 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ 10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಂದು ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಯಿತು. ಭವ್ಯ ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅನುಮೋದನೆಗಳು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಿಂಗಲ್-ವಿಂಡೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರವೇಶ ಮಟ್ಟದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನೀತಿಯ ವಿಕಾಸ: 2020 ರ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ

ಉತ್ಪಾದನಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಭಾರತದ ವಿಧಾನವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ದೇಶದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಮೊದಲ ಹಂತವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಇವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಮಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು 370 ಸೂಚಿತ SEZ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಲಯಗಳು ₹7.82 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ ಮತ್ತು 31.7 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.

ನಂತರ ಈ ವಿಧಾನವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 2026 ರಂತೆ, 4,164 ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯಾ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಾಾಚೆಗೆ ಸಾಗಿತು. ಇದು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಗರ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರವಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಧೋಲೇರಾ ವಿಶೇಷ ಹೂಡಿಕೆ ಪ್ರದೇಶ (ಗುಜರಾತ್), ಶೇಂದ್ರಾ-ಬಿಡ್ಕಿನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ವಿಕ್ರಮ್ ಉದ್ಯೋಗಪುರಿ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ), ಮತ್ತು ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ಗ್ರೇಟರ್ ನೋಯ್ಡಾ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಮುಂತಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೋಡ್‌ಗಳು ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿವೆ.

ಭಾವ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಳಗೆ

ಭಾವ್ಯ ಯೋಜನೆಯು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ ₹1 ಕೋಟಿ ವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಂತರಿಕ ರಸ್ತೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು, ನೀರಿನ ಜಾಲಗಳು, ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೌಲಭ್ಯವುಳ್ಳ ಆಡಳಿತದಂತಹ ಅಗತ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭೂಗತ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಕಾರ್ಯಾروಡ್ರಿಕ್‌ಗಳು ಸಮರ್ಥ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತಡೆರಹಿತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಡಿಗ್-ರಹಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಶೆಡ್‌ಗಳು, ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ ಯುನಿಟ್‌ಗಳು, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೇರ್‌ಹೌಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಸತಿ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಂಪರ್ಕದಂತಹ ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಅನುಮೋದಿತ ನಿಧಿಯ ಶೇಕಡಾ 25 ರಷ್ಟು ವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ತಡೆರಹಿತ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು 2026-27 ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಿಂದ 2031-32 ರವರೆಗೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಧದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಆಯ್ಕೆ ಸುತ್ತುಗಳ ಸವಾಲಿನ ಮೋಡ್ ಮೂಲಕ 50 ರಷ್ಟು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭವ್ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 100 ಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಉಳಿದ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆಯು ಯೋಜನೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ, ಭೂಮಿಯ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯ ಭೂ ಗಾತ್ರದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿ ಉದ್ಯಾನವನವು 25 ರಿಂದ 1,000 ಎಕರೆಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮೀಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಭವ್ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಜೂನ್ 2026ರಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಭವ್ಯ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಸಲ್ಲಿಕೆ, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ಲಗ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು: ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಪೂರ್ವ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ಟ್ರಂಕ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ, ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗಲ್-ವಿಂಡೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ತೆರವುಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಉದ್ಯಮಗಳು ಹಂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಡ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನದ ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ-ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅಂತಹ ಮಾದರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಭೂಮಿಯ ಲಭ್ಯತೆ, ಸಂಪರ್ಕ, ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಮಾದರಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2025-26 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ₹2,500 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 260 ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿವೆ, ಇದು ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ-ಸಿದ್ಧ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ಲಗ್-ಅಂಡ್-ಪ್ಲೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಲಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜುಲೈ 2026 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗಾಗಿ ಭವ್ಯ-ರಸಾಯನ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ

ಸಮಗ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಿಂದ ಯೋಜಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಆಗಿರುವ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಭವ್ಯ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಇತರ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಶಾಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

References

Cabinet

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241785&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2288863&reg=48&lang=1

Ministry of Commerce & Industry

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241814&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2114840&reg=3&lang=2

https://www.dpiit.gov.in/static/uploads/2025/07/a7f8726a772d283c2c10a7d02ab5b190.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2270334&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2264533&reg=3&lang=1

Ministry of Finance

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2219990&reg=3&lang=1

Ministry of Housing and Urban Affairs

https://pmay-urban.gov.in/uploads/guidelines/Operational-Guidelines-of-PMAY-U-2.pdf

Ministry of Textiles

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241103&reg=3&lang=2

NITI Aayog

https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2025-04/India_Hand_Power_Tools_Sector_Report.pdf

https://niti.gov.in/sites/default/files/2025-10/Reimagining_Manufacturing_Indias_Roadmap_to_Global_Leadership_in_Advanced_Manufacturing.pdf

United Nations Industrial Development Organization

https://www.unido.org/sites/default/files/files/2019-11/International_Guidelines_for_Industrial_Parks.pdf

NICDC

https://nicdc.in/projects/4-projects-developed/dholera-special-investment-region-gujarat

https://dholera.gujarat.gov.in/advantage_dholera

https://dholera.gujarat.gov.in/business

IBEF

https://dev.ibef.org/industry/manufacturing-sector-india

Click here to see pdf 

*****