पत्र सूचना कार्यालय

ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ

ಭಾರತವು ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು, ಬಂದರುಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಛೇದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಯೋಜಿಸುವುದು ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯೋಜನಾ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಈ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ಅನ್ನು 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ತಂದಿತು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಯು ಯೋಜಕರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಡೇಟಾವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಡೇಟಾ-ಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಈ ವಿಧಾನವು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಯೋಜನಾ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿ

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಯು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಆರು ತತ್ವಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಬಹುಮಾದರಿಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿ ಸಂಪರ್ಕ, ತ್ವರಿತ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ, ಕನಿಷ್ಠ ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಏಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು: ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು, ಬಂದರುಗಳು, ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
• ಸಮಗ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ 58 ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ವಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಸಮಗ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯೋಜನೆ: ಎನ್‌ಎಂಪಿಯು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಿಐಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇಡೆ ತರುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಸ್ತೃತ ಡೇಟಾ ಪ್ರವೇಶ: ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ 230 ಅನುಮೋದಿತ ಡೇಟಾಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ತಾಣದ ಸೂಕ್ತತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಡೇಟಾ ಲೇಯರ್‌ಗಳು: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2026 ರಂತೆ, 23,493 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಡೇಟಾ ಲೇಯರ್‌ಗಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಿಐಎಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ತರುತ್ತವೆ.

ಗತಿಶಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ: ಸಮನ್ವಯತೆಯಿಂದ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವವರೆಗೆ

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಯು ಮೂರು ಹಂತದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

• ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಗುಂಪು: ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಗುಂಪು, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ, ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ.
• ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್: ಎನ್‌ಪಿಜಿಯು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಒಂದೇಡೆ ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಯೋಜನೆ, ಸಮಗ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಘಟಕ : ಟಿಎಸ್‌ಯು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಡೊಮೈನ್ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ತಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಆಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

აგಸ್ಟ್ 11, 2026 ರಂತೆ, ಎನ್‌ಪಿಜಿ ಸುಮಾರು ₹18.66 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ 396 ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 256 ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 198 ಯೋಜನೆಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಯೋಜಕರಿಗೆ ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಡೇಟಾ, ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಗತಿ ಶಕ್ತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ: ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು

ಗತಿ ಶಕ್ತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಹರಿಸುವ ತನ್ನ ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸಾರಿಗೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒಂದೇಡೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಜಿಸಿವಿಯು ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನೀತಿ (2022) ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಸಿವಿ ಯು ಎರಡೂ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಕುರಿತು ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ತಲುಪಿಸಲು ನೋಡೆಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಹಯೋಗವು ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ 2026 ರಂತೆ, ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ 2.4 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದೆ. ಕಡಲ ಸಾರಿಗೆ, ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಸುರಂಗ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನಂತಹ ವಿಶೇಷ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸಮಗ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಡೇಟಾದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರಗಳವರೆಗೆ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಯೋಜನೆಯು ಯೋಜಕರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ

ಎನ್‌ಎಂಪಿಯು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಜಿಐಎಸ್-ಆಧಾರಿತ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇಡೆ ತರುತ್ತದೆ. ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯೋಜಕರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ವಿವಿಧ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಡೇಟಾವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು, ಸಾಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು, ಹೋಗಿ/ಹೋಗಬೇಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನೋಡ್‌ಗಳ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಎನ್‌ಎಂಪಿ ಯು ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಯೋಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಜನರು, ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ತಡೆರಹಿತ ಚಲನೆಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕಾಣೆಯಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಅಂತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾರೂಢಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಾರೂಢಗಳು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಲಯಗಳಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿರುವ ಖಗರಿಯಾ-ಪೂರ್ಣಿಯಾ ಕಾರ್ಯಾರೂಢ. ಈ ನವೀಕರಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾರೂಢವು ಜವಳಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್, ಮೆಗಾ ಫುಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ/ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೋಡ್‌ಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ 11 ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜಿತ ಸಂಪರ್ಕವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸರಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವೇಗವಾದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು

ಯುನಿಫೈಡ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಎಪಿಐ ಆಧಾರಿತ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೇಟಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಕ್ಸಿಮ್‌ ಕಂಟೈನರ್ ಚಲನೆಯ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ ಸೇರಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ್ಯಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಜುಲೈ 2026 ರಂತೆ, ಯುಎನ್‌ಐಪಿಯು 142 ಎಪಿಐಗಳ ಮೂಲಕ 12 ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ 46 ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದೆ.

ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಡೇಟಾವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಿಯೋ-ಇನ್ಫೋರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ-ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಎನ್‌ಎಂಪಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೂ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಲ್ಲದ ಡೇಟಾಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ 230 ಅನುಮೋದಿತ ಡೇಟಾಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ತಾಣದ ಸೂಕ್ತತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು.

ಡೇಟಾದಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯವರೆಗೆ

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪ್ರಗತಿಯ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಡೇಟಾದ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಎನ್‌ಎಂಪಿ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಒಳಹೋಟುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಹು-ವಲಯ ವರದಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಡೇಟಾ ಅಪ್‌ಲೋಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಡೇಟಾ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಾಗೂ ನವೀಕರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿಧಾನವು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಡೇಟಾ-ಚಾಲಿತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಡೇಟಾ, ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎಪಿಐ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ

• ಪುಣೆ-ಬೆಂಗಳೂರು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ: 2027-28ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ಈ 699 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಔಷಧೀಯ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾರೂಢಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 15 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, 25 ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು 6 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಎನ್‌ಎಂಪಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಬಳಸಿ, ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಶೇಕಡಾ 19 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇದರ ಅಲೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು 7-8 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 16 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 39 ಕೋಟಿ ಕೆ.ಜಿ ಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಜೋಗಿಗೋಪಾ ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್, ಅಸ್ಸಾಂ: ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಡದಲ್ಲಿ ಜೋಗಿಗೋಪಾ ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಒಳನಾಡಿನ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಾದ್ಯಂತ ಸರಕುಗಳ ತಡೆರಹಿತ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಧುಬ್ರಿ ಮತ್ತು ಫುಲ್‌ಬಾರಿ ನಡುವೆ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಮಾರ್ಗಗಳ ಸೇತುವೆಯು ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರವನ್ನು 205 ಕಿ.ಮೀ ನಿಂದ 20 ಕಿ.ಮೀ ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಏಳು ಗಂಟೆಗಳಿಂದ 30 ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಾರೂಢ: ಲಡಾಖ್-ಹರಿಯಾಣ: ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಪಿಜಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಈ ಯೋಜನೆಯು, 5 ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ 13 ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಡಾಖ್‌ನ ಪಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಕೈಥಾಲ್ ನಡುವಿನ 480 ಕಿ.ಮೀ ಎಚ್‌ವಿಡಿಸಿ ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಎರಡೂ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ 5 ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಚ್‌ವಿಡಿಸಿ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೈಥಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ಮೂಲಕಾಯ್ತು ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 2029-30ನೇ ಸಾಲಿನೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು

ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಗತಿಶಕ್ತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನಾ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಂದ ವಿಶಾಲವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯೋಜನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ರಾಜ್ಯಗಳು, ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ಇದರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಭಾರತದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ.

References

Prime Minister's Office

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1763576&lang=2&reg=48

Cabinet Committee on Economic Affairs (CCEA)

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1968732&lang=2&reg=48

Ministry of Commerce and Industry

https://pmgatishakti.gov.in/pmgatishakti/login

https://pmgatishakti.gov.in/pmgatishakti/about_pmgati

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178521&reg=48&lang=2

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2023/apr/doc2023427188001.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1964364&lang=2&reg=48

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2297818&reg=48&lang=1

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2022/nov/doc20221124135401.pdf

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1988824&lang=2&reg=48

https://www.dpiit.gov.in/offerings/schemes-and-services/details/pm-gati-shakti-kjNyATMtQWa

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178521&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2178500&lang=1&reg=3

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2297818&lang=2&reg=48

https://pmgatishakti.gov.in/pmgatishakti/downloadfilenew/--srv--NMP_Files--1741588112582_PMGatiShakti_Compendium%20Vol-1.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1910456&lang=2&reg=48

Ministry of Road Transport & Highways

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2111288&lang=1&reg=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2268357&lang=1&reg=48

Ministry of Railways

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2031049&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2286394&lang=1&reg=48

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2206603&lang=1&reg=1

Gati Shakti Vishwavidyalaya

https://gsv.ac.in/

https://gsv.ac.in/vice-chancellor/

Ministry of Electronics & IT

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2301687&lang=1&reg=3

PIB Archive

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?ModuleId=3&NoteId=153274&lang=1&reg=3

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?id=151083&NoteId=151083&ModuleId=16&reg=48&lang=2

Click here to see pdf

*****