Press Note Details: Press Information Bureau

Others

ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ

ಯೋಗ್ಯತಾ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಶತಮಾನ

Posted On: 30 SEP 2026 11:47AM

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026 ರಂದು, ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವು (ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ) ನೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪಯಣವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1926 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆಗ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು - ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ರಚನೆ, ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಇಂದು ಇರುವುದರಂತೆ - ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ.

1926 ರತ್ತ ಪಯಣ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವುದು ಆಶ್ರಯ ಅಥವಾ ಕೃಪಾಪೋಷಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವವು 1855 ರಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ (ಐಸಿಎಸ್‌) ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಇದರ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದು ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು - ಬಂಗಾಳ ಅಥವಾ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಆಳಲು ಇವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

1862ರಲ್ಲಿ, ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, 21 ವರ್ಷದ ಸತ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವರು 1863ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ 1864 ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು - ಬ್ರಿಟಿಷರು "ದೇವದೂತರ ಸೇವೆ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾದರು. ಅವರು ಮುಂಬೈ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಬಿಹಾರಿ ಲಾಲ್ ಗುಪ್ತಾ ಮತ್ತು ರಮೇಶ್ ಚಂದರ್ ದತ್ ಅವರು ಇವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು 23 ರಿಂದ 19ಕ್ಕೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1919ರ ವೇಳೆಗೆ, 1,255 ಐಸಿಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 78 ಜನರು ಮಾತ್ರ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು.

ನಿರಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದವು. ಮೊಂಟಾಗು-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1919, ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. 1922 ರಲ್ಲಿ, ಐಸಿಎಸ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಲಂಡನ್ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. 1928 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1924 ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಲೀ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಲೀ ಕಮಿಷನ್, ಶಾಸನಬದ್ಧ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಹೊಸಬರಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ವರು ಬ್ರಿಟಿಷರು, ನಾಲ್ವರು ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯರು ಇರಬೇಕೆಂದು ಅದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು - ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಇದು ಸಮಾನತೆಯ ಹಾದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 40 ರಷ್ಟು ಖಾತರಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

1919 ರ ಕಾಯ್ದೆಯ 96B ಮತ್ತು 96C ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (ಕಾರ್ಯಗಳು) ನಿಯಮಗಳು, 1926 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಹೋಮ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸರ್ ರೋಸ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಅದರ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಯೋಗವನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಮೆಟ್‌ಕಾಫ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಖಾಯಂ ನೇಮಕಾತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು - ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು 1926 ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

22 ಆಗಸ್ಟ್ 1949 ರಂದು, ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಕರಡು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅವು ಸಂವಿಧಾನದ XIV ನೇ ಭಾಗ (ವಿಧಿಗಳು 315–323) ಆದವು. 26 ನವೆಂಬರ್ 1949 ರಂದು ನೀಡಿದ ತಮ್ಮ ಸಮಾರೋಪ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ವಂಚನೆ, ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಪಾತದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಲು ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.

ವಿಧಿ	ವಿಷಯ / ಒದಗಿಸುವ ವಿವರ
315	ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳು, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗದ ನಿಬಂಧನೆ
316	ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿ
317	ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್) ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಸದಸ್ಯರ ವಜಾ ಅಥವಾ ಅಮಾನತು
318	ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸೇವಾ ರದ್ದು/ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ
319	ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದುವ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು; ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನರ್ಹರು
320	ಕಾರ್ಯಗಳು: ಕೇಂದ್ರದ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ವಿಧಾನಗಳು, ಬಡ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು
321	ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅಧಿಕಾರ
322	ಆಯೋಗದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಗೆ ಭರಿಸುವುದು
323	ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು; ಆಯೋಗದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸುವುದು

ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳು

ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿ: ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು, ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಸಂಯೋಜಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು - ಸಹಾಯಕ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮುಂತಾದವು.
ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿ: ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು ಕೋರುವ ತಜ್ಞ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ: ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಮಗಳು, ಇಲಾಖಾ ಬಡ್ತಿ ಸಮಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಡ್ತಿಗಳು, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು. 2023-24 ರಲ್ಲಿ, ಆಯೋಗವು ಬಡ್ತಿಗಾಗಿ 24,581 ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 532 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಪೊಲೀಸ್ ನಾಯಕತ್ವ: ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 ರ ಆದೇಶದಂತೆ, 2012-13 ರಿಂದ ಆಯೋಗವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು / ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಲು ಹಿರಿಯ ಐಪಿಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಘಟನೆಗಳು: 1926–2026

ಬುನಾದಿ: 1926–1949

ವರ್ಷ	ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
1935	ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1935 ನೇಮಕಾತಿಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ; ಫೆಡರಲ್ ಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಿಎಸ್‌ಸಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ನೇಮಕಾತಿ, ಬಡ್ತಿಗಳು, ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ಆಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
1937	'ಫೆಡರಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಮಿಷನ್' (ಏಪ್ರಿಲ್ 1) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
1938	ಹಲವು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು - ಇದು ಏಕೀಕೃತ, ಬಹು-ಸೇವಾ ನೇಮಕಾತಿಯ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.
1940	ಐಸಿಎಸ್‌ ಸೇವೆ ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯರು (625) ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಗಿಂತ (575) ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದರು.
1947	ಶ್ರೀ ಹೆಚ್.ಕೆ. ಕೃಪಲಾನಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು; ಐಸಿಎಸ್‌ ಬದಲಿಗೆ ಐಎಎಸ್‌ (ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ) ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
1948	ಸಂಯೋಜಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವೆಯ (IFS) ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ನೇಮಕಗೊಂಡಿತು.

ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ: 1950–1979

ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ: 1950–1979

ವರ್ಷ	ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
1950	ಫೆಡರಲ್ ಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಶ್ರೀ ಆರ್.ಎನ್. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ 'ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ' (ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು.
1950–51	ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ನೇಮಕಾತಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು: ಐಎಎಸ್‌ ಗೆ 29 ಮತ್ತು ಐಪಿಎಸ್‌ ಗೆ 31 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು.
1951	ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.
1966	ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಯಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು; 1967 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು.
1969	ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಎಂಟನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗಳಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
1976	ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ. ಅರ್ಜಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ದಾಟಿತು. ಡಿ.ಎಸ್. ಕೊಠಾರಿ ಸಮಿತಿಯು ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.
1977	ಮೊದಲ ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
1978	ಅರ್ಜಿಗಳು, ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಆಯೋಗವು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
1979	ಮೂರು ಹಂತಗಳ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆ - ಪೂರ್ವಭಾವಿ, ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನ - ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಲಂಡನ್‌ನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣ: 1985–2010

ವರ್ಷ	ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
1985	ಮಂಜೂರಾದ ಬಲವನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
1988–89	ಸತೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, 200 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಬಂಧ, ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.
1989	ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮಾರ್ಕ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.
1992	ಶ್ರೀಮತಿ ರೋಸ್ ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಥ್ಯೂ ಖಾರ್ಬುಲಿ ಅವರು ಆಯೋಗದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
1993	ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ (ಮುಖ್ಯ) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಂಧ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು; ಸಂದರ್ಶನದ ಅಂಕಗಳನ್ನು 250 ರಿಂದ 300 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
1994	ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
2000	ಸಂಪೀಕ್ಷಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಯ (1999–2000) ನಂತರ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ನೇಮಕಾತಿ ಅರ್ಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು; 2010 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಹಲವಾರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಯಿತು.
2003	ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ (ಸಹಾಯಕ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್) ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಯಿತು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12).
2005	ಹೊಸ ಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ 'ಆಯೋಗ ಸಚಿವಾಲಯ' ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿತು (ಡಿಸೆಂಬರ್ 22).
2009	ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಪ್ರತಿಭಾ ದೇವಿ ಸಿಂಗ್ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರಿಂದ 'ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ' ಕುರಿತು ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನದ ಉಪನ್ಯಾಸ ಸರಣಿ ಉದ್ಘಾಟನೆ (ನವೆಂಬರ್ 12); ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ 'ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲಾ ಸರ್ವಿಸ್' ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
2010	ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸಾರ್ಕ್ ದೇಶಗಳ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು (ನವೆಂಬರ್ 20–22).

ಡಿಜಿಟಲ್, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ: 2011–2026

ವರ್ಷ	ಮೈಲಿಗಲ್ಲು
2011	ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಆಪ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು; ಏಕ ಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1).
2013	ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ (ಮುಖ್ಯ) ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಲಾಯಿತು: ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯ. ಮೊದಲ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು. ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ (ಪೂರ್ವಭಾವಿ) ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
2015	ಸಿಎಸ್‌ಎಟಿ ಅನ್ನು ಅರ್ಹತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿ (ಅರ್ಹತಾ ಪತ್ರಿಕೆ- 33 ಪ್ರತಿಶತ) ಮಾಡಲಾಯಿತು.
2017	ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮೂರು ಹಂತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮನವಿ/ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಏಳು ದಿನಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
2018	ಕ್ವೆರಿ-ಆಧಾರಿತ ಅಂಕಗಳ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು (ಜೂನ್ 1).
2019	ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
2021	ಎನ್‌ಡಿಎ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲಾಯಿತು - ಎನ್‌ಡಿಎ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎ ಪರೀಕ್ಷೆ (II), 2021 ಅನ್ನು 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 ರಂದು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
2022	ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಗ್ರೂಪ್ 'ಎ' ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು 'ಇಂಡಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವಿಸ್' ಎಂದು ಏಕೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

2025 ಮತ್ತು 2026ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗ 7 ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು

ಆಯೋಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ

ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ಬಂದ ಅರ್ಜಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1950-51 ರಲ್ಲಿ 42,727 ಇದ್ದದ್ದು, 2022-23 ರಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ 45,10,044 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ - ಇದು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಆಯೋಗವು 15 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು (33,51,916 ಅರ್ಜಿಗಳು) ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 4,411 ಹುದ್ದೆಗಳಿಗಾಗಿ 233 ಮನವಿಗಳನ್ನು (11,58,128 ಅರ್ಜಿಗಳು) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ.

ಆಗ ಮತ್ತು ಈಗ

ಸೂಚ್ಯಂಕ / ಮಾನದಂಡ	ಆಗ	ಈಗ	ಬದಲಾವಣೆ / ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು	8 (1950)	86 (2026)	10 ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು
ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಮಹಿಳೆಯರು	83 ರಲ್ಲಿ 3 (1952)	958 ರಲ್ಲಿ 299 (2025)	ಸುಮಾರು 100 ಪಟ್ಟು
ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಎಸ್‌ಸಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು	9 (1955)	158 (2025)	ಸುಮಾರು 18 ಪಟ್ಟು
ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಎಸ್‌ಟಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು	2 (1956-57)	73 (2025)	ಸುಮಾರು 37 ಪಟ್ಟು
ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಎಸ್‌ಸಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು	1,713 (1956-57)	4,51,243 (2023-24)	ಸುಮಾರು 382 ಪಟ್ಟು
ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಎಸ್‌ಟಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು	82 (1956-57)	1,47,106 (2023-24)	ಸುಮಾರು 1794 ಪಟ್ಟು
ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಪಿಡಬ್ಲುಬಿಡಿ (ದಿವ್ಯಾಂಗ) ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು	3 (2002)	42 (2025)	14 ಪಟ್ಟು
ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾದ ಶಿಸ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳು	53 (1950-51)	446 (2023-24)	ಸುಮಾರು 8 ಪಟ್ಟು

ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ

ಮಹಿಳೆಯರು: 1949 ಮತ್ತು 1951 ರ ನಡುವೆ, ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವೆಗೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಐಎಎಸ್ ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1952 ರಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದವರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 3.6 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸಿಎಸ್ಇ 2025 ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ 31.2 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಮೊದಲ 25 ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ 1 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು: 1970-71 ರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಆಯೋಗವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು 1980-81 ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಈಗ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಆಯೋಗ ಒದಗಿಸುವ ಭಾಷಾಂತರಿಸುವವರ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು; 2010-11 ರಲ್ಲಿ 803 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು 2023-24 ರಲ್ಲಿ 307 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಘಟನೆಗಳು

ಆಯೋಗದ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳು/ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು.

'ಸ್ಟೀಲ್ ಫ್ರೇಮ್' (ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟು) ಭಾಷಣ ನಡೆದ ಸ್ಥಳ

1835 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಮೆಟ್‌ಕಾಫ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೆಟ್‌ಕಾಫ್ ಹೌಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 1947 ರಂದು, ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರೊಬೇಷನರ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಅನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು "ಭಾರತದ ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದರು. ಈ ದಿನವನ್ನು ಈಗ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 'ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ದಿನ' ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹಾರಾಜರ ತಂಗುದಾಣ

ಶಾಹಜಹಾನ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಧೋಲ್‌ಪುರ್ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ಧೋಲ್‌ಪುರದ ಮಹಾರಾಜ ರಾಣಾ ಉದಯಭಾನು ಸಿಂಗ್ ಅವರು ದೆಹಲಿ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ 1920 ರಲ್ಲಿ 'ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೋ' ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 7 ಏಪ್ರಿಲ್ 1949 ರಂದು ಧೋಲ್‌ಪುರ್ ರಾಜ್ಯವು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ನಂತರ, ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವತ್ತಾಯಿತು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, 1952 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಆಯೋಗದ ಖಾಯಂ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಯಿತು.

ಎಂಭತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು

1972 ರಲ್ಲಿ, ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಗೆ ಆಯೋಗದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು; ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ವರ್ಷ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಎಂಭತ್ತು ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆ ಅವರಾಗಿದ್ದರು.

ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು

1989 ರಲ್ಲಿ, ವಿಳಂಬವಾದ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಗಳು ತಲುಪುವುದು ಕಷ್ಟವಾದಾಗ, ಆಯೋಗವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೇ ಮುದ್ರಿಸಿತು. 1984 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರಿ ಹಿಮಪಾತವು ಕಾಂಗ್ರಾವನ್ನು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕತಡೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಂತ್ರಸ್ತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಅವಧಿಯನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ

8 ನವೆಂಬರ್ 1977 ರಂದು, ಅಂಚೆ ಮತ್ತು ತಂತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಆಯೋಗದ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ 25 ಪೈಸೆ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ತ್ರಿವರ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು - ಇದು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. 14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2001 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಮಹೋತ್ಸವಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಥಮ ದಿನದ ಕವರ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (ಮ್ಯೂಸಿಯಂ): 11 ನವೆಂಬರ್ 2016 ರಂದು ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿದ್ದು, ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:30 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 6:30 ರವರೆಗೆ ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತದೆ; ಆಯೋಗದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ 360-ಡಿಗ್ರಿ ವರ್ಚುವಲ್ ಪ್ರವಾಸವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
ವಯೋಮಿತಿ: ವಯೋಮಿತಿಯ ಸಡಲಿಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1988 ರಷ್ಟು ತಡವಾಗಿಯೂ, ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯೊಂದು ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 21 ರಿಂದ 26 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 32 ವರ್ಷ, ಒಬಿಸಿಗೆ 35 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಸಿ/ಎಸ್‌ಟಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 37 ವರ್ಷ ಹಾಗೂ ವಿಕಲಾಂಗ ಚೇತನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 2014 ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶ: 2011 ರ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಅವರ ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಸಿದ ಯತ್ನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ 2015 ರ ಸಿಎಸ್ಇ ಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯತ್ನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಕೇಂದ್ರವಲ್ಲದ ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಕಾತಿ: ಆಯೋಗವು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೇವಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. 1960-61 ರಲ್ಲಿ, ಸಂವಿಧಾನದ 320 ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ, ದೆಹಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ, ನೌಕರರ ರಾಜ್ಯ ವಿಮಾ ನಿಗಮ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಂಡಳಿಗಳಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಲು ಅದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಸ್ಥಗಿತ: ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪದ್ಧತಿ ರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಲಂಡನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 1939 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, 1940, 1941 ಮತ್ತು 1942 ರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿಯು 1943 ರ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು.
ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದಾಗ, ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಕುರಿತಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿಧಿ 284 ಮತ್ತು 285 ಎಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನಗಳು: ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ

ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಸುಮಾರು 5,000 ಡಬ್ಬಾವಾಲಾಗಳು ತಟ್ಟೆಯ ಮುಚ್ಚಳದ ಮೇಲೆ ಸೀಮೆಸುಣ್ಣದಿಂದ ಬರೆದ ಬಣ್ಣದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೇನನ್ನೂ ಬಳಸದೆ, ಸುಮಾರು ಎರಡು ಲಕ್ಷ ಮನೆ-ಅಡುಗೆಯ ಊಟದ ಡಬ್ಬಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ವೇಳೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮೇಜಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಯೋಗವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ: ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ತಲುಪಬೇಕು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉತ್ತರವನ್ನು ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನ 1: ಸರಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆ

ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಒಂದೇ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ: ನಗರ. ಆ ನಗರದೊಳಗೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ದಿನದ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಳಾಸವನ್ನು (ನಗರ, ಕೇಂದ್ರ, ಕೊಠಡಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿ) ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ - ಇದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (Syಎಸ್‌ಟಿem) ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು - ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು 48 ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ - ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಲ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೊಠಡಿವಾರಿಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನ 2: ಯಾರೂ ನೋಡದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಯ ತಯಾರಿ

ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತಜ್ಞರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ 'ಪ್ರಶ್ನೆ ಬ್ಯಾಂಕ್'ಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ತಜ್ಞರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎಾಗ ಅಥವಾ ಯಾವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಯಾವುದೇ ತಜ್ಞರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯೇ, ಅದರ ಕಠಿಣತೆಯ ಮಟ್ಟವು ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಮತ್ತು ಆಯೋಗದ ಹಿಂದಿನ ಯಾವುದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯೋಗವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 'ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯತೆ' ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ: ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ - ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೂ ಸಹ - ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವು ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನ 3: ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಭಾಂಗಣದ ಭದ್ರತೆ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಆಯೋಗವು 14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು ನಡೆದ ಎನ್‌ಡಿಎ & ಎನ್‌ಎ (II) ಮತ್ತು ಸಿಡಿಎಸ್‌ (II) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌ನ ಕೆಲವು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ (ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ನೇರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಜಿ ಮುಖಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 24 ಮೇ 2026 ರಂದು ನಡೆದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ (ಪೂರ್ವಭಾವಿ) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಸುಮಾರು 5.50 ಲಕ್ಷ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಸುಮಾರು 6-8 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಬೇಕಾದವು.

ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ (ಪೂರ್ವಭಾವಿ) ಪರೀಕ್ಷೆ 2026 ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ದತ್ತಾಂಶದ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯತ್ನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ 569 ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನ 4: ಅಗತ್ಯದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿ

ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸದೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಜುಲೈ 1948 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ನೇಮಕಾತಿ ಮಂಡಳಿಯು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 27 ರಿಂದ 45 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಅನುಭವಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಐಎಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಐಒಇಎಸ್‌ ಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. 1956-57 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನವು 22,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. 1958 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ನೇಮಕಾತಿ ಮಂಡಳಿಯು 197 ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರನ್ನು - ವಿದೇಶಿ ಅರ್ಜಿದಾರರೂ ಸೇರಿದಂತೆ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೂಲ್‌ಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆ 1962 ರ ವೇಳೆಗೆ 500 ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. 1962 ರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತುರ್ತು ಆಯೋಗವು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ 1,353 ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿತು.

ಕೋವಿಡ್-19 ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರೈಲು ಸೇವೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಯಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಆಯೋಗವು ಸಂದರ್ಶನದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣದ ದರವನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಿತು, ಇ-ಸಮನ್ಸ್ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿತು, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಗೆ ನೆರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮಾಸ್ಕ್, ಫೇಸ್ ಶೀಲ್ಡ್, ಸ್ಯಾನಿಟೈಸರ್ ಹಾಗೂ ಗ್ಲೌಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸೀಲ್ ಮಾಡಿದ ಕಿಟ್ ಅನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನ 5: ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕವೇ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ

ಮೊದಲು ಅವಕಾಶ ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಯೋಗವು 1994 ರಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಲಿಪಿಕಾರರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇಂದು ಲಿಪಿಕಾರನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ, ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಹ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹಾಯಕರನ್ನು ಕರೆತರಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುವವರು ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶುಲ್ಕ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೀರಿದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದವರಿಗೆ ವಯೋಮಿತಿ ಸಡಲಿಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ - ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನೆಯ (1961-62) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಉಗಾಂಡಾ-ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ (1971-72) ಸಂತ್ರಸ್ತರಾದ ಭಾರತೀಯರು, ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧದಿಂದ (1991) ಸಂತ್ರಸ್ತರಾದ ಭಾರತೀಯರು.

ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ: ಲಿಖಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂದರ್ಶನ ಮಂಡಳಿಯವರೆಗೆ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಗುರುತನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಯೋಗವು ಮೀಸಲಾತಿ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಎಸ್‌ಇ 2019 ರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ವರ್ಗ ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ನೇಮಕಾತಿ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೃತೀಯಲಿಂಗಿ ವರ್ಗ ಸೇರಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣ ಅಧ್ಯಯನ 6: ಅರ್ಹತಾ ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಮೀರಿದ ಯೋಗ್ಯತೆ: ಪ್ರತಿಭಾ ಸೇತು

ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವನ್ನು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ, ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲೇ ಅವಕಾಶ ವಂಚಿತರಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗದೇ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ 2017 ಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ 'ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವರ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಯೋಜನೆ'ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಆಸಕ್ತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 9 ಜೂನ್ 2025 ರಂದು ಪುನರ್ರೂಪಿಸಿ 'ಪ್ರತಿಭಾ ಸೇತು' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗದಾತರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳು

ಯಾವಾಗ	ಬೆಳವಣಿಗೆ / ಪ್ರಗತಿ	ವಿವರಗಳು
ಮೇ 2025	ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ	ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿonline.nic.in ನಲ್ಲಿ ಪುನಾರೂಪಿಸಲಾದ ಪೋರ್ಟಲ್ ಒನ್-ಟೈಮ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಾಯಂ ಗುರುತು; ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬಹುದು.
2025	ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಸಂದರ್ಶನ ಮಂಡಳಿಗಳು	ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ 2025 ರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
2025	ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಇಮೇಲ್ ಅಲರ್ಟ್‌ಗಳು	ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ra-ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ@gov.in ಗೆ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಲರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಚಂದಾದಾರರಾಗಬಹುದು.
1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರಿಂದ	ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹೆಲ್ಪ್‌ಡೆಸ್ಕ್	ಎರಡು ಹಂತಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ 30-ಚಾನೆಲ್ ಐಪಿ-ಆಧಾರಿತ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್; 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
2026	ಹೊಸ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು	ಸಿಎಸ್ ಪೂರ್ವಭಾವಿ 2026 ಗಾಗಿ ಭುವನೇಶ್ವರ್ (10,656 ಅರ್ಜಿಗಳು), ಕಾನ್ಪುರ (6,938) ಮತ್ತು ಮೀರತ್ (5,902) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು 80 ರಿಂದ 83 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಎನ್‌ಡಿಎ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎ (II) 2026 ಗಾಗಿ ಅಲ್ವಾರ್, ಹಿಸಾರ್ ಮತ್ತು ಕಿನ್ನೌರ್ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
2026	ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉತ್ತರ ಕೀಲಿ	ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ (ಪೂರ್ವಭಾವಿ) ಪರೀಕ್ಷೆಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉತ್ತರ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆನ್‌ಲೈನ್ QPRep ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ.
2026	ಆನ್‌ಲೈನ್ ಇಲಾಖಾ ಬಡ್ತಿ ಸಮಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ	ಸುಮಾರು 101 ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಇಲಾಖಾ ಬಡ್ತಿ ಸಮಿತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಗದರಹಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
2026	ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ	ಎನ್‌ಐಇಎಲ್‌ಐಟಿ ಮೂಲಕ ಎಐ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ; ಐಟಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸಮಿತಿ ರಚನೆ.

ಇಂದಿನ ಆಯೋಗ

ಆಯೋಗದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್ (15 ಮೇ 2025 ರಿಂದ) ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ: ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ರಾಜ್ ಶುಕ್ಲಾ (ನಿವೃತ್ತ), ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಮಾನ್ ಶರ್ಮಾ, ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಹಾರಿ ಸ್ವೈನ್, ಡಾ. ದಿನೇಶ್ ದಾಸ, ಶ್ರೀ ಶೀಲ್ ವರ್ಧನ್ ಸಿಂಗ್, ಶ್ರೀ ಸಂಜಯ್ ವರ್ಮಾ, ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಜಾತಾ ಚತುರ್ವೇದಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಅನುರಾಧ ಪ್ರಸಾದ್. ಎಂಟು ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ - ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಿಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

“ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಏನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅದಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.”

— ಡಾ. ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ

ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ಆಯೋಗವು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ: ಅರ್ಹತೆ/ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದು ಹಾಗೂ ಅವಕಾಶಗಳು ಸವಲತ್ತು, ಭೌಗೋಳಿಕತೆ, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ, ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಭಾರತೀಯರ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು, ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ಭಾರತೀಯನಿಗೂ ಈ ಹಕ್ಕು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.

Reference