पत्र सूचना कार्यालय

ಆಯುರ್ವೇದ: ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಅಡಿಪಾಯ

ಆಯುರ್ವೇದವು 5,000 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾದ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಬೇರುಗಳು ಋಗ್ವೇದದಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ. 'ಆಯುರ್ವೇದ' ಎಂಬ ಪದವು 'ಆಯು' (ಜೀವನ) ಮತ್ತು 'ವೇದ' (ವಿಜ್ಞಾನ) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಭೂತ ಗುರಿ - "ಸ್ವಸ್ಥಸ್ಯ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ರಕ್ಷಕಂ, ಆತುರಸ್ಯ ವಿಕಾರ ಪ್ರಶಮನಂ" - ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದವು ನಿಜವಾದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಮತೋಲನ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಜೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು (ದೋಷಗಳು), ಜಠರಾಗ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ), ಶಾರೀರಿಕ ಧಾತುಗಳು (ಧಾತುಗಳು) ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಸರ್ಜನೆ (ಮಲಗಳು) ಇವುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜೋಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನ ಆತ್ಮ (ಆತ್ಮ), ಮನಸ್ಸು (ಮನಸ್ಸು) ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು (ಇಂದ್ರಿಯಗಳು) ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಔಷಧೀಯ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಆಯುರ್ವೇದವು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ನಡುವಿನ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮತೋಲನವೇ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಎಂಬ ತತ್ವವು ಈ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.

ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು ನಿಸರ್ಗದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಶರತ್ಕಾಲದ ವಿಷುವತ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23 ರಂದು 'ಆಯುರ್ವೇದ ದಿನ' ಎಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. "ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಾಳೆಗಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದ" ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರವು ಆಯುರ್ವೇದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು, ಔಷಧೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಲುಪುವುದು ಹಾಗೂ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವು ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಯುನಾನಿ, ಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ

ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯುಷ್ ಮಿಷನ್' ಮತ್ತು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್' ಮೂಲಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಯುಷ್ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ, ಆಧುನೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಯುಷ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯುಷ್ ಮಿಷನ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. 2014-15 ರಿಂದ 2025-26 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ, ಆಯುಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಎನ್‌ಎಎಮ್‌ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ₹6,406.99 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್  ಕೂಡ ಈ ಕೆಲವು ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು:

• ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯುಷ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್/ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆ: ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳನ್ನು (ದವಾಖಾನೆಗಳನ್ನು) ಆಧುನೀಕರಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯವುಳ್ಳ 'ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಅರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರ' (ಆಯುಷ್) ಎಂಬ ಕ್ಷೇಮ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಆಯುಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಮ್ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಉಪಕರಣಗಳು/ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಎನ್‌ಎಎಮ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.

o ಪ್ರಸ್ತುತ (19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ) 12,260 ಆಯುಷ್ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಅರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಎನ್‌ಎಎಮ್ 12,500 ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

o ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಮ್ ಮೂಲಕ ಈ ಆಯುಷ್ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಅರೋಗ್ಯ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಇತರ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ (co-located) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಮ್ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 13,249 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಆಯುಷ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ.

• ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು (30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ):

• 6,302 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು
• 3,191 ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು
• 475 ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು
• 3,281 ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು
• ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬೆಂಬಲ: ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 25,322 ಆಯುಷ್ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು 5,666 ಆಯುಷ್ ಪ್ಯಾರಾಮೆಡಿಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು (ಬಿಎಎಂಎಸ್‌ ಪದವೀಧರರು) ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು, ಇದು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

• ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ: ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಒಳಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೌಂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು.
• ಹಾಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸುವಿಕೆ: ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣ.
• ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ: ಶಿಥಿಲಗೊಂಡ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದುರಸ್ತಿ, ಬಾಡಿಗೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾಯಂ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾವುದೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ.
• ಹೊಸ ಸಂಯೋಜಿತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ: ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಹೊಸ 10, 30 ಅಥವಾ 50 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಪೂರೈಕೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿಗಳ ಉಚಿತ ಹಾಗೂ ನಿರಂತರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಆರೈಕೆಯ ಸುತ್ತ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
• ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು: ಆರೋಗ್ಯ, ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.
• ಹೊಸ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
• ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸುಧಾರಣೆ: ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳು, ಫಾರ್ಮಸಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಮೆಡಿಕ್ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸುವುದು.

ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು' ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಯುಷ್ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ:
 

• ವರ್ಧಮಾನ್ ಮಹಾವೀರ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸಫ್ದರ್‌ಜಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಹಾಗೂ
• ಲೇಡಿ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು.

ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಂಚಕರ್ಮ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ, ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಆಯುಷ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತೃತ ಹೊರರೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ:

• ವರ್ಧಮಾನ್ ಮಹಾವೀರ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸಫ್ದರ್‌ಜಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ,
• ಲೇಡಿ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಹಾಗೂ
• ಡಾ. ರಾಮ್ ಮನೋಹರ್ ಲೋಹಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ.

ಆಯುಷ್ ಸೇವೆಗಳು ಹೊಸ 'ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ' (ಎಐಐಎಮ್‌ಎಸ್) ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್:

ಸರ್ಕಾರವು 'ಈ-ಸಂಜೀವನಿ' ಎಂಬ ಉಚಿತ ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಈಗಾಗಲೇ 50 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಈ-ಸಂಜೀವನಿಯು ಆಯುಷ್ ಹೊರರೋಗಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರೋಗಿಗಳು ಆಯುರ್ವೇದ (ಮತ್ತು ಇತರ ಆಯುಷ್ ಸೇವೆಗಳ) ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಉಚಿತ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ:

ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ವಿಮಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು (IRDAI) ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಂಡಳಿಯ ಅನುಮೋದಿತ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ವಿಮಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಅಥವಾ ಆಡ್-ಆನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2026 ರಂದು, ನವದೆಹಲಿಯ 'ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಸ್ಥೆ', ಜನರಲ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಂದಣಿ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ಇದರಿಂದ ಎಐಐಎ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ 32 ಜನರಲ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಯುಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ನಗದುರಹಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೋಂದಣಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎಐಐಎ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ವಿಮಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು 'ಆಯುಷ್ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್' (1800-11-0008) ಅನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಯುಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆಯುಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ. ಎನ್‌ಎಎಮ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾ-ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಎನ್‌ಎಎಮ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 17 ಆಯುಷ್ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 12 ಕಾಲೇಜುಗಳು ಆಯುರ್ವೇದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ. ಆಯುರ್ವೇದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು - ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಎರಡೂ - ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ (13 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ):

• 593 ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜುಗಳು,
• 45,245 ಆಯುರ್ವೇದ ಪದವಿ ಸೀಟುಗಳು, ಮತ್ತು
• 5,673 ಆಯುರ್ವೇದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸೀಟುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಢೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.

ಆಯುರ್‌ಜ್ಞಾನ್ ಯೋಜನೆ

ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯವು 2021-22 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಆಯುರ್‌ಜ್ಞಾನ್ ಯೋಜನೆಯು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 34 ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಒಟ್ಟು ₹17.79 ಕೋಟಿ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಹೊಂದಿದ್ದು, 17 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ₹9.38 ಕೋಟಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

2026 ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, 11 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಯೋಜನೆಗಳು ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಏಕಮೂಲಿಕೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು (dossiers) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. 2014-15 ಮತ್ತು 2025-26 ರ ನಡುವೆ 33 ಆಯುರ್ವೇದ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ 2001-02 ರಿಂದ ಒಟ್ಟು 77 ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.

ಆಯುರ್ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಯೋಜನೆ

ಆಯುರ್‌ಜ್ಞಾನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಆಯುರ್ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ ಯೋಜನೆಯು (2021-2026), ಆಯುಷ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಸಂಶೋಧನೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು 'ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ' ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಥವಾ ಲಾಭರಹಿತ ಆಯುಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ.

2025 ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾದ 25 ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ 22 ಯೋಜನೆಗಳು ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 28 ವಿಶೇಷ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 22 ಕೇಂದ್ರಗಳು ಆಯುರ್ವೇದ-ಕೇಂದ್ರೀತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ

ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ 'ಕೇಂದ್ರ ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ', ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಯುರ್ವೇದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ, ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜನದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 30 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಸ್‌ಸಿಆರ್‌ಎಎಸ್, ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ಗಳು, ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು 'ಸ್ಪಾರ್ಕ್' ನಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪಾರ್ಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

'ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಫಾರ್ ಆಯುರ್ವೇದ ರಿಸರ್ಚ್ ಕೆನ್' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಆಯುರ್ವೇದ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವುಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2022-23 ಮತ್ತು 2024-25 ರ ನಡುವೆ, 289 ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಪಾರ್ಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿವೆ.

ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಎಐ ಅನುವಾದ

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸಿಸಿಆರ್‌ಎಎಸ್ ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಎಐಸಿಟಿಇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಅನುವಾದ ವೇದಿಕೆಯಾದ 'ಅನುವಾದಿನಿ ಎಐ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಸಹಯೋಗದ ಮೂಲಕ, ಸಿಸಿಆರ್‌ಎಎಸ್ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳನ್ನು 13 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾಷೆಯ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಲು ಮತ್ತು ಕಲಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದು, ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಔಷಧ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಆಹಾರ

ಆಯುರ್ವೇದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸಹ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಔಷಧಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು 'ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1940' ಮತ್ತು 'ಔಷಧ ನಿಯಮಗಳು, 1945' ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ:
 

• ತಯಾರಕರು 'ಉತ್ತಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು' ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು, ಔಷಧದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಫಾರ್ಮಾಕೋಪಿಯಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು.
• ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಔಷಧ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ 'ಕೇಂದ್ರ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆ' ಯೊಳಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಯುಷ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು, ಕಾಗದರಹಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಔಷಧ ತಯಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ನೈಜ-ಸಮಯದ (real-time) ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು 'ಈ-ಔಷಧಿ' ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಆಯುರ್ವೇದ ಆಹಾರ

ಈ ಸುರಕ್ಷತಾ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ 'ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ', ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ 'ಆಯುರ್ವೇದ ಆಹಾರ' ಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ನಿಯಮಾವಳಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಅಧಿಕೃತ ಶಾಸ್ರ್ತೀಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಸಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉತ್ಪನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ತಯಾರಕರ ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿಗೆ ಸಹ ಈ ಪಟ್ಟಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಆಯುಷ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವೀಕಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿನಿಮಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಯೋಗಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗಗಳು

ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು, ಸಹಯೋಗದ ಸಂಶೋಧನಾ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪೀಠಗಳ ನೇಮಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಸಮಗ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಪನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ:

• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಹೋಮಿಯೋಪತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ 27 ದೇಶ-ದ್ವಂದ್ವ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು.
• ಆಯುಷ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ 16 ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು.
• ಸಹಯೋಗದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ 57 ಸಂಸ್ಥೆ-ನಡುವಿನ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು.
• 2025-26 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೋಲಾ, ಕಜಕಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಟಾಂಜಾನಿಯಾದಲ್ಲಿ 3 ದೇಶ-ದ್ವಂದ್ವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಘಾನಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ರಿಯೂನಿಯನ್ ದ್ವೀಪ, ಜರ್ಮನಿ, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ 6 ಸಂಸ್ಥೆ-ಮಟ್ಟದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಹಾಗೂ ಓಮನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪೀಠದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಜಾಗತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ:

• 43 ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 46 ಆಯುಷ್ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯುಷ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್/ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ 104 ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಗಳು, ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

ಭಾರತವು ಈಗ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ನವದೆಹಲಿಯ ಭಾರತ್ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ 'ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲಿನ 2ನೇ ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಚ್‌ಒ ಜಾಗತಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆ'ಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. "ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು: ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ" ಎಂಬ ಇತಿವೃತ್ತಿಯಡಿ ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು 22 ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ನೆರೆದಿದ್ದ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು 'ದೆಹಲಿ ಘೋಷಣೆ'ಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಬೀತಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತರಲು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ನಿಗದಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಉತ್ತೇಜನ

ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜಾಮ್‌ನಗರದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಚ್‌ಒ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ'ವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಯುನಾನಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿತ ತರಬೇತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಚ್‌ಒ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ವಹಿಸಿದೆ. ಇದು 17 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಸಹ-ಸಂಯೋಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪರ್ಕವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿದೆ.

ಜೂನ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 11 ನೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನವು 191 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,000 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಜಪಾನ್‌ನ ಒಸಾಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 2025' ರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಯೋಗ ಅವಧಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಂಟಪವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದವು.

ಬಹುವಿಧ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ

ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ 'ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊ ಘೋಷಣೆ' ಸೇರಿದಂತೆ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಂತರ, ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 16 ನೇ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವರ ಸಭೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ, ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ 'ತಜ್ಞರ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಗುಂಪನ್ನು' ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಿ ರೋಗಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆರೈಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷ 'ಆಯುಷ್ ವೀಸಾ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ರೋಗಿಗಳಿಗೆ M-3 ವೀಸಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆ ಬರುವ ಆರೈಕೆದಾರರಿಗೆ M-4 ವೀಸಾ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಆಯವ್ಯಯ (ಬಜೆಟ್) 2026-27: ಆಯುಷ್ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುದಾನ

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ (2026-27) ನಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ₹4,408 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿರುವುದು, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಯುಷ್ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಯುಷ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ:

• ಶಿಕ್ಷಣ, ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮೂರು ಹೊಸ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.
• ಗುಣಮಟ್ಟ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕುಶಲ ಮಾನವಶಕ್ತಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯುಷ್ ಫಾರ್ಮಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸುವಿಕೆ.
• ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಜಾಮ್‌ನಗರದಲ್ಲಿರುವ 'ಡಬ್ಲ್ಯೂಎಚ್‌ಒ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ'ದ ಆಧುನೀಕರಣ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು

ಪಾರಂಪರಿಕ ಜ್ಞಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಯುರ್ವೇದವು, ಆಧುನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಘಟಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಯಾಣವು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಇದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಢೀಕರಣ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು, ಅದರ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನವು ಆಧುನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಆಯುರ್ವೇದದ ನಿರಂತರ ವಿಕಸನವು ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಜ್ಞಾನ, ಸಮಕಾಲೀನ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಕ್ಷೇಮದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

References

Ministry of Ayush

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2297703&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2287031&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2040904&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209338&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2292389&reg=6&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2225996&reg=1&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1994921&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2297704&reg=48&lang=1

https://anudan.Ayush.gov.in/rni_dashboard

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209249&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2246931&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2179805&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2151745&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2310151&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2287033&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2296193&reg=48&lang=2

https://ccras.nic.in/

Ministry of Health and Family Welfare

https://aam.mohfw.gov.in/

https://nhsrcindia.org/sites/default/files/2021-03/Operational%20Guidelines%20For%20Comprehensive%20Primary%20Health%20Care%20through%20Health%20and%20Wellness%20Centers.pdf

https://esanjeevani.mohfw.gov.in/#/

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2171329&reg=48&lang=2

Directorate of Ayush, Government of NCT of Delhi

https://Ayush.delhi.gov.in/Ayush/ayurveda

UNESCO

https://www.unesco.org/en/memory-world/rigveda

Other Sources

https://www.ibef.org/research/case-study/the-growth-of-ayurveda-in-india

https://www.ibef.org/industry/Ayush

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5871155/

Click here to see pdf

******