पत्र सूचना कार्यालय

ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (పీఎంఎంఎస్‌వై) భారత మత్స్య రంగాన్ని బలోపేతం చేసింది. ఈ రంగంపై తన నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటిస్తూ 2026–27 బడ్జెట్ అంచనాల్లో పీఎంఎంఎస్‌వై కింద ప్రభుత్వం రికార్డు స్థాయిలో ₹2,500 కోట్లు కేటాయించింది. చేపల ఉత్పత్తి 2019–20లో 141.64 లక్షల టన్నుల నుంచి 2024–25లో రికార్డు స్థాయిలో 197.75 లక్షల టన్నులకు పెరిగింది. మత్స్య ఎగుమతులు 2019–20లో ₹46,663 కోట్ల నుంచి 2025–26లో ₹73,890 కోట్లకు చేరాయి. ఇది రంగంలో బలమైన వృద్ధిని ప్రతిబింబిస్తోంది. మత్స్య రంగం, ఆక్వాకల్చర్ అనుబంధ కార్యకలాపాల్లో 58 లక్షల మందికి ఈ పథకం ఉపాధి అవకాశాలు సృష్టించింది. పంటకోత అనంతర నిర్వహణ, మార్కెట్ అనుసంధానాన్ని బలోపేతం చేస్తూ శీతల సరఫరా వ్యవస్థ, మార్కెటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలకు ₹2,797 కోట్లను కూడా ఆమోదించింది. అదనంగా ₹544.86 కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టుల ద్వారా 2,195 ఎఫ్‌ఎఫ్‌పీఓలకు అండ అందించి, సమష్టి సాధికారతను బలోపేతం చేసింది.

భారత నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరింత బలం
భారత మత్స్య రంగం కీలక ఆర్థిక స్తంభంగా నిలుస్తూ, ముఖ్యంగా అణ‌గారిన‌, తీరప్రాంత సమాజాల్లో దాదాపు మూడు కోట్ల మందికి జీవనోపాధి కల్పిస్తోంది. ‘సన్‌రైజ్ రంగం’గా గుర్తింపు పొందిన మత్స్య రంగం ఉత్పత్తి, ఎగుమతులు, మౌలిక సదుపాయాలు, సాంకేతికత వినియోగాన్ని పెంచే విధానాలతో స్థిరమైన వృద్ధిని సాధించింది. ఈ సామర్థ్యాన్ని మరింత సమర్థంగా వినియోగించేందుకు ప్రభుత్వం ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (పీఎంఎంఎస్‌వై)ను ప్రవేశపెట్టింది. రంగవ్యాప్తంగా సమ్మిళిత, స్థిరమైన వృద్ధిని ప్రోత్సహించటంపై ఈ పథకం దృష్టి సారించింది. 2026 సెప్టెంబర్ 10 నాటికి పీఎంఎంఎస్‌వై ఆరేళ్లు పూర్తి చేసుకున్న తరుణంలో ఆధునికీకరణ, స్థిరత్వం, సుసంపన్నత దిశగా భారత మత్స్య రంగ పరివర్తనలో కీలక మైలురాయిగా నిలిచింది. 2020లో ప్రారంభమైనప్పటి నుంచి ఈ పథకం బలమైన మౌలిక సదుపాయాలను నిర్మించింది, కొత్త అవకాశాలకు మార్గం తెరిచింది. దేశవ్యాప్తంగా మత్స్యకారులు, చేపల పెంపకందారులకు నిరంతర సాయం అందించింది. నీలి విప్లవం పథకం అనుభవాలపై ఆధారపడి, మత్స్య విలువ గొలుసులోని కీలక లోపాలను పరిష్కరించేందుకు పీఎంఎంఎస్‌వైని రూపొందించారు.

2020–21 నుంచి మొత్తం ₹20,750 కోట్ల వ్యయంతో ప్రభుత్వం పీఎంఎంఎస్‌వైని అమలు చేస్తోంది. మత్స్య మౌలిక సదుపాయాలు, జీవనోపాధులను బలోపేతం చేస్తూ 2026–27 బడ్జెట్ అంచనాల్లో పీఎంఎంఎస్‌వై కింద రికార్డు స్థాయిలో ₹2,500 కోట్లు కేటాయించి తన నిబద్ధతను పునరుద్ఘాటించింది. మత్స్య రంగం, ఆక్వాకల్చర్ మౌలిక సదుపాయాల్లో భారీ పెట్టుబడులకు పథకం నిరంతరం అండ అందిస్తోంది. 2026 ఆగస్టు 11 నాటికి, 2020–21 నుంచి 2025–26 మధ్యకాలంలో, మత్స్య శాఖ ₹21,394.88 కోట్ల విలువైన మత్స్య, ఆక్వాకల్చర్ ప్రాజెక్టులను ఆమోదించింది. ఇందులో కేంద్ర వాటా ₹9,510.89 కోట్లు. రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు, వివిధ అమలు సంస్థల నుంచి అందిన ప్రతిపాదనల ఆధారంగా ఇచ్చిన ఈ అనుమతులు దేశవ్యాప్తంగా మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి, మత్స్య విలువ గొలుసు బలోపేతానికి తోడ్పడుతున్నాయి.

ఉత్పత్తి, ఉత్పాదకత పెంపు; విలువ గొలుసు ఆధునికీకరణ; జీవనోపాధి అవకాశాల సృష్టి; ఆదాయాల పెంపు; ఎగుమతులు, స్థూల విలువ జోడింపు వృద్ధి; మత్స్యకారుల భద్రత, సంక్షేమం బలోపేతం; మత్స్య నిర్వహణ, నియంత్రణ మెరుగుదల ద్వారా భారత మత్స్య రంగాన్ని మార్చటంపై పీఎంఎంఎస్‌వై దృష్టి సారించింది.

విజయగాథ: ఐస్ ప్లాంట్ నుంచి మరింత సుసంపన్నత దిశగా
గుజరాత్‌లోని పోర్‌బందర్‌కు చెందిన శ్రీ ప్రవీణ్‌భాయ్ బాబూలాల్ మసానీ రెండు దశాబ్దాలకు పైగా తన మత్స్య వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. ఈ రంగంలో విస్తృత అనుభవం ఉన్న ఆయన కొత్త ఐస్ ప్లాంట్‌లో పెట్టుబడి పెడితే వ్యాపారానికి మరింత బలం చేకూరుతుందని గుర్తించారు. అయితే ఐస్ ప్లాంట్ ఏర్పాటు ఖర్చు ఆయన ఆర్థిక సామర్థ్యానికి మించి ఉంది. ఐస్ ప్లాంట్ల ఏర్పాటుకు ఆర్థిక సాయం అందించే ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన ఆయనకు ఒక అవకాశాన్ని కల్పించింది.

2021–22లో శ్రీ మసానీ పీఎంఎంఎస్‌వై కింద ₹48 లక్షల సబ్సిడీని పొందారు. ఈ సాయంతో రోజుకు 30 మెట్రిక్ టన్నుల సామర్థ్యం గల ఐస్ ప్లాంట్‌ను ఏర్పాటు చేసి, చేపల వేట పడవలకు నాణ్యమైన ఐస్ బ్లాకులను ఉత్పత్తి చేయటం ప్రారంభించారు. చేపల వేట సమయంలో పట్టిన చేపలను తాజాగా ఉంచేందుకు, పాడవకుండా కాపాడేందుకు అవసరమైన ఐస్‌ను పడవలు తగినంతగా తీసుకెళ్లటానికి కొత్త కేంద్రం తోడ్పడుతోంది. దీంతో శ్రీ మసానీ మత్స్య వ్యాపారం బలోపేతమైంది. ఆదాయం పెరిగింది. కుటుంబానికి మెరుగైన జీవనోపాధి లభించింది. పీఎంఎంఎస్‌వై కింద లక్షిత సాయం కీలక మౌలిక సదుపాయాల్లో పెట్టుబడి పెట్టటానికి, వ్యాపారాలను బలోపేతం చేసుకోవటానికి, మత్స్య రంగ వృద్ధికి తోడ్పడటానికి మత్స్యకారులకు ఎలా దోహదం చేస్తుందో ఆయన ప్రస్థానం తెలియజేస్తోంది.

పీఎంఎంఎస్‌వై ద్వారా భారత మత్స్య రంగ పరివర్తన
కేంద్ర రంగం (సీఎస్), కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (సీఎస్ఎస్) విభాగాలతో కూడిన సమగ్ర పథకం పీఎంఎంఎస్‌వై.

కేంద్ర రంగం (సీఎస్): దీనికి కేంద్ర ప్రభుత్వం పూర్తి నిధులు సమకూర్చి, అమలు చేస్తుంది. జన్యు మెరుగుదల, ఆవిష్కరణలు, సాంకేతిక ప్రదర్శనలు, శిక్షణ, జలచర క్వారంటైన్, నౌకాశ్రయాల ఆధునికీకరణ, వ్యాధుల ప‌ర్య‌వేక్ష‌ణ‌, మత్స్య గణాంక వ్యవస్థలకు కేంద్ర రంగ విభాగం అండ అందిస్తుంది. జాతీయ మత్స్య అభివృద్ధి బోర్డు (ఎన్ఎఫ్‌డీబీ), మత్స్య సంస్థలు, మత్స్యకారుల భద్రత, ఎఫ్‌ఎఫ్‌పీఓలు, సహకార సంఘాలు, స్వయం సహాయక బృందాలను కూడా బలోపేతం చేస్తుంది. ధ్రువీకరణ, ఉత్పత్తుల మూలాన్ని గుర్తించే వ్యవస్థ, అక్రిడిటేషన్, లేబులింగ్‌ను ప్రోత్సహిస్తుంది. ప్రధానమంత్రి మత్స్య కిసాన్ సమృద్ధి సహ-యోజన (పీఎం-ఎంకేఎస్ఎస్‌వై) కేంద్ర రంగ ఉప పథకం. ఇది పీఎంఎంఎస్‌వై విస్తృత పరిధిలో అమలవుతుంది. పీఎంఎంఎస్‌వై సమగ్ర లక్ష్యాలకు అనుబంధంగా నిలిచి, వాటిని బలోపేతం చేస్తుంది. మత్స్య రంగ అభివృద్ధిని బలోపేతం చేయటం దీని ప్రత్యేక లక్ష్యం.

ప్రధానమంత్రి మత్స్య కిసాన్ సమృద్ధి సహ-యోజన (పీఎం-ఎంకేఎస్ఎస్‌వై)
ప్రధానమంత్రి మత్స్య కిసాన్ సమృద్ధి సహ-యోజన (పీఎం-ఎంకేఎస్ఎస్‌వై) అనేది పీఎంఎంఎస్‌వై సమగ్ర పరిధిలో అమలయ్యే కేంద్ర రంగ ఉప పథకం. 2023–24 నుంచి 2026–27 వరకు నాలుగేళ్లపాటు అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో అమలయ్యే ఈ పథకానికి అంచనా వ్యయం ₹6,000 కోట్లు.

మత్స్య రంగాన్ని అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థ పరిధిలోకి తీసుకురావటం, బీమా విస్తృతిని పెంచటం, సంస్థాగత రుణ సదుపాయాలను బలోపేతం చేయటం, మత్స్య విలువ గొలుసు అంతటా నాణ్యతకు భరోసా, ఉత్పత్తుల మూలాన్ని గుర్తించే వ్యవస్థను ప్రోత్సహించటం ద్వారా రంగ నిర్మాణాత్మక పరివర్తనకు ఈ పథకం తోడ్పడుతుంది. మత్స్యకారులు, ఆక్వాకల్చర్ రైతులు, అనుబంధ భాగస్వాములకు ఆర్థిక స్థిరత్వం, ముప్పుల తగ్గింపు, మార్కెట్ అనుసంధానాన్ని పెంచటం దీని లక్ష్యం. తద్వారా మరింత వ్యవస్థీకృత, పారదర్శక, స్థిరమైన మత్స్య రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

కేంద్ర ప్రాయోజిత పథకం (సీఎస్ఎస్): కేంద్ర ప్రభుత్వం పాక్షికంగా నిధులు అందిస్తుండగా, రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు దీన్ని అమలు చేస్తాయి. సీఎస్ఎస్ కార్యకలాపాలు ఇవి:

* చేపల ఉత్పత్తి, ఉత్పాదకత పెంపు: సాంకేతికత వినియోగం, మెరుగైన మత్స్య పద్ధతుల ద్వారా చేపల ఉత్పత్తి, ఉత్పాదకతను పెంచటంపై దృష్టి సారిస్తుంది. అంతర్గత జల మత్స్య సంపద, సముద్ర మత్స్య సంపద, సముద్ర సాగు, సముద్ర నాచు సాగు, హిమాలయ-ఈశాన్య రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో మత్స్య రంగ అభివృద్ధి, అలంకార చేపల పెంపకం దీని పరిధిలో ఉన్నాయి.
* మౌలిక సదుపాయాలు, సేక‌ర‌ణ‌ అనంతర నిర్వహణ: చేపల వేట నౌకాశ్రయాలు, చేపల దిగుమతి కేంద్రాలు, సేక‌ర‌ణ‌ అనంతర సదుపాయాల ద్వారా మత్స్య మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేస్తుంది. శీతల సరఫరా మౌలిక సదుపాయాలు, లోతైన సముద్రంలో చేపల వేట, సమీకృత ఆధునిక తీరప్రాంత మత్స్యకార గ్రామాలు, మార్కెట్లు, మార్కెటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలకు కూడా అండ అందిస్తుంది.
* మత్స్య నిర్వహణ, నియంత్రణ వ్యవస్థ: పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ, నిఘా; చేపల వేట నౌకలు, మత్స్యకారులకు బీమా; మత్స్య విస్తరణ, సహాయక సేవలను ప్రోత్సహిస్తుంది. మత్స్యకారుల జీవనోపాధి, పోషకాహార అవసరాలకు అండ అందిస్తూనే సముద్రంలో వారి రక్షణ, భద్రతను బలోపేతం చేస్తుంది.

పీఎంఎంఎస్‌వై: ఉత్పత్తి, మౌలిక సదుపాయాలు, జీవనోపాధులకు మరింత బలం
చేపల ఉత్పత్తి పెంపు, మత్స్య ఎగుమతుల వృద్ధి, జీవనోపాధి, ఉపాధి అవకాశాల సృష్టికి గత ఆరేళ్లలో పీఎంఎంఎస్‌వై గణనీయంగా తోడ్పడింది.

* చేపల ఉత్పత్తి 2019–20లో 141.64 లక్షల టన్నుల నుంచి 2024–25లో రికార్డు స్థాయిలో 197.75 లక్షల టన్నులకు పెరిగింది.
* మత్స్య రంగం, ఆక్వాకల్చర్ అనుబంధ కార్యకలాపాల్లో 58 లక్షల మందికి ప్రత్యక్ష, పరోక్ష ఉపాధి అవకాశాలను పథకం సృష్టించింది.
* మత్స్య ఎగుమతులు 2019–20లో ₹46,663 కోట్ల నుంచి 2025–26లో ₹73,890 కోట్లకు పెరిగాయి.

ఆధునిక ఆక్వాకల్చర్, మత్స్య మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ
* పీఎంఎంఎస్‌వై కింద మొత్తం ₹713.80 కోట్ల వ్యయంతో 12 సమీకృత ఆక్వా పార్కులకు అనుమతి ఇచ్చారు.
* గత ఐదేళ్లలో (2020–25) సముద్ర నాచు సాగు, అనుబంధ కార్యకలాపాలకు ₹198.17 కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులను ఆమోదించారు.
* అంతర్గత జల ఆక్వాకల్చర్ కోసం 52,058 రిజర్వాయర్ కేజ్‌లు, 23,285.06 హెక్టార్ల చెరువు విస్తీర్ణానికి అనుమతి ఇచ్చారు. 12,081 పునఃప్రసరణ ఆక్వాకల్చర్ వ్యవస్థలు (ఆర్ఏఎస్), 4,205 బయోఫ్లాక్ యూనిట్లకు కూడా పథకం అండ అందించింది.
* పీఎంఎంఎస్‌వై కింద 2,672 అలంకార చేపల పెంపకం, సమీకృత అలంకార చేపల యూనిట్లకు సాయం అందించారు.

మత్స్య మౌలిక సదుపాయాలు, విలువ గొలుసు బలోపేతం
చేపల వేట నౌకాశ్రయాలు, చేపల దిగుమతి కేంద్రాలు, శీతల సరఫరా వ్యవస్థలు, రవాణా, మార్కెటింగ్ సదుపాయాలపై దృష్టి సారిస్తూ పీఎంఎంఎస్‌వై కింద ప్రభుత్వం మత్స్య మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేస్తోంది. గత ఐదేళ్లలో 28 చేపల వేట నౌకాశ్రయాల అభివృద్ధి/ఆధునికీకరణ ప్రాజెక్టులు, 25 చేపల దిగుమతి కేంద్రాల ప్రాజెక్టులు, 23 పూడికతీత ప్రాజెక్టులకు మత్స్య శాఖ ₹3,741.89 కోట్లు ఆమోదించింది.

అదనంగా శీతల సరఫరా వ్యవస్థ, మార్కెటింగ్ మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి ₹2,797 కోట్లు ఆమోదించింది. 2026 ఆగస్టు 11 నాటికి ఆమోదించిన ప్రాజెక్టులు ఇవి:

* 28,489 చేపల రవాణా యూనిట్లు
* 1,394 సజీవ చేపల విక్రయ యూనిట్లు, 6,018 చేపల కియోస్కులు, 117 రిటైల్ చేపల మార్కెట్లు
* 775 శీతల గిడ్డంగులు-ఐస్ ప్లాంట్లు, 24 హోల్‌సేల్ చేపల మార్కెట్లు.

ఈ చర్యలు పంటకోత అనంతర నిర్వహణ, శీతల సరఫరా వ్యవస్థలు, రవాణా, అంతర్గత జల మత్స్య ఉత్పత్తులకు మార్కెట్ అవకాశాలను బలోపేతం చేస్తున్నాయి.

సమష్టి చర్యలు, విపత్తులను తట్టుకునే సామర్థ్యం, సాంకేతికత ద్వారా సమాజాల సాధికారత
మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, సమాజ సాధికారత, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సామర్థ్యం, సాంకేతికత వినియోగం ద్వారా పీఎంఎంఎస్‌వై మత్స్య రంగాన్ని బలోపేతం చేస్తోంది.

ఎఫ్‌ఎఫ్‌పీఓల ద్వారా సమష్టి సాధికారతకు ప్రోత్సాహం
మత్స్యకారులు, చేపల పెంపకందారులను ఆర్థికంగా సాధికారులను చేయటానికి, వారి బేరసారాల శక్తిని బలోపేతం చేయటానికి మత్స్య రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంస్థల (ఎఫ్‌ఎఫ్‌పీఓలు) ఏర్పాటుకు ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన ఆర్థిక సాయం అందిస్తుంది. 2021–22 నుంచి 2025–26 ఆర్థిక సంవత్సరాల వరకు దేశవ్యాప్తంగా 2,195 ఎఫ్‌ఎఫ్‌పీఓల ఏర్పాటుకు మత్స్య శాఖ ₹544.86 కోట్ల విలువైన ప్రాజెక్టులను ఆమోదించింది. ఇంక్యుబేషన్, నిర్వహణ వ్యయాలు, ఈక్విటీ గ్రాంట్లకు ఈ ప్రాజెక్టులు అండ అందిస్తాయి.

వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే తీరప్రాంత సమాజాల నిర్మాణం
వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేసి, ఆర్థిక చైతన్యం కలిగిన గ్రామాలుగా తీర్చిదిద్దేందుకు పీఎంఎంఎస్‌వై కింద మత్స్య శాఖ 100 తీరప్రాంత మత్స్యకార గ్రామాలను వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే తీరప్రాంత మత్స్యకార గ్రామాలుగా (సీఆర్సీఎఫ్‌వీ) గుర్తించింది. పీఎంఎంఎస్‌వై కేంద్ర రంగ విభాగం కింద ఈ కార్యక్రమాన్ని అమలు చేస్తున్నారు. ఒక్కో గ్రామానికి ₹200 లక్షల యూనిట్ వ్యయాన్ని ప్రభుత్వం పూర్తిగా భరిస్తుంది. తీరప్రాంత మత్స్యకార సమాజాలకు విపత్తులను తట్టుకునే మౌలిక సదుపాయాలు, జీవనోపాధులు, పంటకోత అనంతర సదుపాయాలకు ఇది అండ అందిస్తుంది.

సాంకేతిక ఆధారిత ఆక్వాకల్చర్
భూమి, నీటి వినియోగాన్ని సమర్థంగా మార్చుతూ ఉత్పాదకతను పెంచే సాంకేతిక ఆధారిత ఆక్వాకల్చర్ వ్యవస్థలను పథకం ప్రోత్సహిస్తుంది. పునఃప్రసరణ ఆక్వాకల్చర్ వ్యవస్థలు (ఆర్ఏఎస్), బయోఫ్లాక్ సాంకేతికత వంటి అధిక సాంద్రత, నీటి పొదుపు నమూనాలకు అండ అందిస్తుంది. తద్వారా ఉత్పత్తి, నీటి నాణ్యత, వనరుల సామర్థ్యం, పర్యావరణ స్థిరత్వం మెరుగుపడతాయి.
* రీస‌ర్క్యూలేట‌రీ ఆక్వాకల్చర్ సిస్ట‌మ్‌ (ఆర్ఏఎస్): ఆర్ఏఎస్ నీటిని వడపోసి తిరిగి ప్రసరణ చేస్తుంది. వ్యర్థాలు, మలినాలను తొలగిస్తూ అతి తక్కువ భూమి, నీటితో అధిక సాంద్రతలో చేపల పెంపకానికి వీలు కల్పిస్తుంది.
* బయోఫ్లాక్ సాంకేతికత: ప్రయోజనకరమైన సూక్ష్మజీవులను ఉపయోగించి నీటిలోని పోషకాలను పునర్వినియోగించే స్థిరమైన ఆక్వాకల్చర్ విధానం ఇది. ఈ సూక్ష్మజీవులు బయోఫ్లాక్ అనే గుంపులుగా ఏర్పడి సహజ మేతగా ఉపయోగపడటంతో పాటు నీటిని శుభ్రపరచటంలో తోడ్పడతాయి. ఈ పద్ధతికి చాలా తక్కువ నీటి మార్పిడి అవసరం లేదా అసలు అవసరం ఉండదు. అందువల్ల అతి తక్కువ వనరులతో అధిక సాంద్రత చేపల పెంపకానికి ఇది అనువైనది. పర్యావరణహితంగా ఉంటూనే ఉత్పాదకతను పెంచే ఈ విధానాన్ని ఆక్వాకల్చర్ వర్గాల్లో ‘గ్రీన్ సూప్’ లేదా హెటెరోట్రోఫిక్ చెరువులు అని పిలుస్తారు.

మత్స్య రంగంలో డిజిటల్ పరివర్తన
ఉత్పత్తి వ్యవస్థల ఆధునికీకరణకే పరిమితం కాకుండా మత్స్య రంగ డిజిటల్ పరివర్తనను కూడా పీఎంఎంఎస్‌వై ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. 2024 సెప్టెంబర్‌లో పీఎం-ఎంకేఎస్ఎస్‌వై కింద జాతీయ మత్స్య డిజిటల్ వేదిక (ఎన్ఎఫ్‌డీపీ)ను ప్రారంభించారు. మత్స్య, ఆక్వాకల్చర్ రంగంలో డిజిటల్ పాలనను ముందుకు తీసుకెళ్లటం, రంగాన్ని అధికారిక వ్యవస్థ పరిధిలోకి తీసుకురావటం దీని లక్ష్యం. రంగాన్ని అధికారిక వ్యవస్థలోకి తీసుకురావటానికి పని ఆధారిత డిజిటల్ గుర్తింపులు, సమగ్ర భాగస్వాముల డేటాబేస్‌ను ఎన్ఎఫ్‌డీపీ సృష్టిస్తుంది. కార్యాచరణ పరంగా ఇది సింగిల్ విండో డిజిటల్ వ్యవస్థగా పనిచేస్తుంది. సంస్థాగత రుణాలు, ఆక్వాకల్చర్ బీమా, ఉత్పత్తుల మూలాన్ని గుర్తించే వ్యవస్థలు, పనితీరు ఆధారిత ప్రోత్సాహకాలను లబ్ధిదారులు పొందేందుకు వీలు కల్పిస్తుంది. మత్స్య సహకార సంఘాలు, శిక్షణ, సామర్థ్య నిర్మాణ కార్యక్రమాలకు కూడా ఈ వేదిక అండ అందిస్తుంది. 2026 సెప్టెంబర్ 8 నాటికి ఎన్ఎఫ్‌డీపీ వేదికలో 37.01 లక్షలకు పైగా వ్యక్తిగత నమోదులు జరగగా, మొత్తం నమోదులు 37.23 లక్షలు దాటాయి.

సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 14: (జలచరాల‌ జీవనం) సాధనకు తోడ్పాటు
జల వనరుల స్థిరమైన వినియోగానికి తోడ్పడుతూ పీఎంఎంఎస్‌వై సుస్థిర, బాధ్యతాయుత మత్స్య కార్యకలాపాలు, ఆక్వాకల్చర్‌ను ప్రోత్సహిస్తుంది. బయోఫ్లాక్, ఆర్ఏఎస్, కేజ్ కల్చర్, సముద్ర సాగుతో సహా సుస్థిర చేపల ఉత్పత్తి విధానాలు, ఆధునిక ఆక్వాకల్చర్ పద్ధతులను కూడా పథకం ప్రోత్సహిస్తుంది. మత్స్య కార్యకలాపాలు, ఆక్వాకల్చర్ సుస్థిర నిర్వహణకు అండ అందించటం, జల వనరుల సంరక్షణను బలోపేతం చేయటం ద్వారా ఈ చర్యలు సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 14(జలచర జీవనం) సాధనకు దోహదం చేస్తాయి.

సుస్థిర మత్స్య రంగం, నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి దిశగా
జీవనోపాధులు, ఆహార భద్రత, ఉపాధి, ఎగుమతులకు తోడ్పడుతూ భారత వ్యవసాయ, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో మత్స్య రంగం కీలక స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. ఉత్పత్తి, మౌలిక సదుపాయాలు, సాంకేతికత, జీవనోపాధులు, స్థిరత్వాన్ని బలోపేతం చేయటం ద్వారా ప్రధానమంత్రి మత్స్య సంపద యోజన (పీఎంఎంఎస్‌వై) భారత మత్స్య రంగ పరివర్తనను ముందుకు తీసుకెళ్తోంది. ఆధునిక మౌలిక సదుపాయాలు, శీతల సరఫరా కేంద్రాలు, సాంకేతిక ఆధారిత ఆక్వాకల్చర్, డిజిటల్ వేదికల్లో పెట్టుబడులు మత్స్య విలువ గొలుసును బలోపేతం చేస్తున్నాయి. మత్స్యకారులు, చేపల పెంపకందారులు, తీరప్రాంత సమాజాలకు నిరంతర సాయం అధిక ఆదాయాలు, మెరుగైన మార్కెట్ అవకాశాలను సృష్టించగలదు. జల వనరుల స్థిరమైన వినియోగం, సంరక్షణను ప్రోత్సహించటం ద్వారా ఈ కృషి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం 14(జలచర జీవనం) సాధనకు కూడా దోహదం చేస్తుంది. నిరంతర పెట్టుబడులతో ఆధునిక, పోటీతత్వ, సుస్థిర మత్స్య రంగానికి పీఎంఎంఎస్‌వై పునాది వేసింది. భారత్ నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థ దార్శనికత దిశగా అడుగులు వేస్తున్న వేళ జీవనోపాధుల మెరుగుదల, ఆహార భద్రత బలోపేతం, ఎగుమతుల పెంపు, జల వనరుల బాధ్యతాయుత వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించటంలో పీఎంఎంఎస్‌వై కీలక పాత్ర పోషిస్తూనే ఉంటుంది.

References

Ministry of Fisheries, Animal Husbandry and Dairying

https://sansad.in/getFile/lsapps/loksabhaquestions/annex/188/AU1400_wqgu0V.pdf?source=lsapps

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2286997&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2205029&reg=3&lang=1

AU3898_WKn6Y0.pdf

https://cof.gujarat.gov.in/ViewFile?fileName=5ZzVmugN0TiBNluOINM7wcaKIboe27p1WeHt%E2%9C%A47qxzBWO42UynszvkodMqi58s6jqLM26puQ%E2%9C%A45b5kcswdgvaGVqwfndgS9e2SOAr1Befbe3VReOJCVLnLPhhtseT%E2%9C%BFPdzucS8UOwM0pFg%E2%9C%A4HzBVL%E2%9C%A4W%E2%9C%BFjA%E2%99%AC%E2%99%AC

https://www.myscheme.gov.in/schemes/pmmsy

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221582&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2237418&reg=3&lang=1https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2290431&reg=3&lang=1

https://sansad.in/getFile/lsapps/loksabhaquestions/annex/188/AU1394_tAzKmS.pdf?source=lsapps https://sansad.in/getFile/lsapps/loksabhaquestions/annex/188/AU3898_WKn6Y0.pdf?source=lsapps

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221582&reg=48&lang=2

https://pmmsy.dof.gov.in/assets/documents/10%20Years%20Achievement_English.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2304929&reg=3&lang=1

https://nfdp.dof.gov.in/nfdp/#/

https://www.dof.gov.in/static/uploads/2026/06/c591f3591c5923975e7f220bcbc093f0.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2291663&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2225765&reg=3&lang=2

PIB Backgrounders

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=155080&ModuleId=3&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=155173&ModuleId=3&reg=3&lang=2

Click here to see pdf

***