Infrastructure
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া: আৱাস, অন্তৰ্ভুক্তি আৰু সবলীকৰণৰ কাহিনী
Posted On:
16 SEP 2026 1:05PM
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া (Pradhan Mantri Awas Yojana–Urban) চমুকৈ পি.এম.এ.ৱাই.-ইউ. (PMAY-U) হৈছে নগৰীয়া অঞ্চলত সকলোৰে বাবে আৱাস নিশ্চিত কৰাৰ লক্ষ্যৰে গ্ৰহণ কৰা এক প্ৰধান নগৰীয়া আৱাস অভিযান। ই সমগ্ৰ দেশৰ যোগ্য নগৰীয়া পৰিয়ালসমূহক মৌলিক নাগৰিক সুবিধাসহ পকী ঘৰ প্ৰদান কৰে। এই অভিযানৰ মূল লক্ষ্য হৈছে চহৰ আৰু নগৰত অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণী , নিম্ন আয় গোট , মধ্যম আয় গোটৰ পৰিয়াল আৰু বস্তিবাসীসকল। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ অধীনত ৰূপায়ণৰ অভিজ্ঞতাৰ ফলত ২০২৪ চনত পুনৰ্গঠিত প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০ আৰম্ভ কৰা হয়। অন্তৰ্ভুক্তিৰ ওপৰত শক্তিশালী গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে, যাৰ অধীনত মহিলা আৰু অন্যান্য দুৰ্বল নগৰীয়া গোটসমূহলৈ সুবিধা সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছে। জিঅ’-টেগিং আৰু তাৎক্ষণিক তথ্যফলকৰ দৰে প্ৰযুক্তি-সক্ষম ব্যৱস্থাই স্বচ্ছতা আৰু নিৰীক্ষণ শক্তিশালী কৰিছে।
এটা নিৰাপদ আৰু সুৰক্ষিত ঘৰ হৈছে মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱনৰ ভেটি। ই পৰিয়ালসমূহক স্থিৰতা, সুৰক্ষা আৰু উন্নত সুযোগৰ সন্ধান কৰাৰ আত্মবিশ্বাস প্ৰদান কৰে। মানসম্পন্ন আৱাসৰ সুবিধাই কেৱল জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি উন্নত কৰাই নহয়, উন্নত স্বাস্থ্য, শিক্ষা, বিত্তীয় সুৰক্ষা আৰু সামগ্ৰিক কল্যাণতো অৰিহণা যোগায়। লাখ লাখ নগৰীয়া পৰিয়ালৰ বাবে এটা স্থায়ী ঘৰ কেৱল আশ্ৰয়তকৈ অধিক; ই এক উজ্জ্বল আৰু অধিক সুৰক্ষিত ভৱিষ্যতৰ পথ।
অন্তৰ্ভুক্তিমূলক বিকাশক উৎসাহিত কৰাত আৱাসৰ পৰিৱৰ্তনশীল ভূমিকা স্বীকাৰ কৰি ২০১৫ চনৰ জুন মাহত প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই অভিযানে সুলভ আৱাসক নগৰীয়া উন্নয়নৰ কেন্দ্ৰত স্থান দিছে। বছৰবোৰৰ সৈতে ই পৰিসৰ, উদ্ভাৱন আৰু সৰ্বাধিক সহায়ৰ প্ৰয়োজন হোৱা লোকসকলৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি আৱাসৰ পৰিৱেশক বিকশিত কৰি আহিছে।
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰ: নগৰীয়া আৱাসৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতি ৰাষ্ট্ৰীয় সঁহাৰি
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া-এ সমগ্ৰ দেশৰ যোগ্য নগৰীয়া পৰিয়ালসমূহক সকলো বতৰৰ উপযোগী পকী ঘৰ আৰু মৌলিক নাগৰিক সুবিধা প্ৰদান কৰে। ই বস্তিবাসী আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণী, নিম্ন আয় গোট আৰু মধ্যম আয় গোটৰ পৰিয়ালসমূহৰ আৱাসৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। আঁচনিখনৰ অধীনত সুলভ আৱাস নিৰ্মাণ আৰু প্ৰদানৰ বাবে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক কেন্দ্ৰীয় সহায়তা প্ৰদান কৰা হয়। মূল অভিযানৰ সময়সীমা ২০২২ চনৰ মাৰ্চলৈকে আছিল। অৱশ্যে ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ অনুৰোধত আৰু অনুমোদিত প্ৰকল্পসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰাটো নিশ্চিত কৰিবলৈ আঁচনিখনৰ সময়সীমা ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬লৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ ৰূপায়ণৰ পৰা লাভ কৰা শিক্ষা আৰু অভিজ্ঞতা আৰু আৱাসৰ চাহিদা বৃদ্ধিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত আঁচনিখন পুনৰ্গঠন কৰি ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০ হিচাপে আৰম্ভ কৰা হয়। এই আঁচনিখনে অধিক সঁহাৰিমূলক আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক পদ্ধতিৰে নগৰীয়া অঞ্চলত “সকলোৰে বাবে আৱাস”ৰ দৃষ্টিভংগী অব্যাহত ৰাখিছে।
হিতাধিকাৰী পৰিয়াল কোন?
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ অধীনত হিতাধিকাৰী পৰিয়ালত এজন স্বামী, এগৰাকী পত্নী আৰু অবিবাহিত পুত্ৰ আৰু/অথবা অবিবাহিত কন্যা অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। পৰিয়ালটোৰ কোনো সদস্যৰ নামত ভাৰতৰ কোনো স্থানতে পকী ঘৰ (সকলো বতৰৰ উপযোগী বাসগৃহ) থাকিব নালাগে। বৈবাহিক অৱস্থা নিৰ্বিশেষে উপাৰ্জন কৰা এগৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক সদস্যক পৃথক পৰিয়াল হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এইটো কেৱল তেতিয়াহে প্ৰযোজ্য যদিহে:
- তেওঁৰ নিজৰ নামত ভাৰতৰ কোনো স্থানতে পকী ঘৰ নাথাকে।
- এটা বিবাহিত দম্পতীৰ ক্ষেত্ৰত, স্বামী বা পত্নী যিকোনো এজন অথবা দুয়োজনে যৌথভাৱে এটা ঘৰ লাভ কৰিব পাৰে। এইটো আঁচনিখনৰ অধীনত পৰিয়ালৰ আয়ৰ যোগ্যতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। এজন যোগ্য হিতাধিকাৰীয়ে অভিযানৰ চাৰিটা স্তম্ভৰ ভিতৰত কেৱল এটাৰ অধীনতহে সুবিধা লাভ কৰিব পাৰে।
- ২১ বৰ্গমিটাৰতকৈ কম আয়তনৰ পকী ঘৰ থকা ব্যক্তিক আঁচনিখনৰ অধীনত ৩০ বৰ্গমিটাৰলৈকে সম্প্ৰসাৰণসহ উন্নীতকৰণৰ বাবে বিবেচনা কৰিব পাৰি। ভূমি বা অন্যান্য বাধাৰ বাবে এইটো সম্ভৱ নহ’লে, তেওঁ/তেওঁলোকে অন্য স্থানত প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ অধীনত ঘৰ লাভ কৰিব পাৰে।
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০: পৰৱৰ্তী অধ্যায় নিৰ্মাণ
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-এ ভাৰতৰ সুলভ আৱাস অভিযানৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায় চিহ্নিত কৰিছে, যিয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ দ্বাৰা স্থাপন কৰা শক্তিশালী ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰিছে। এই আঁচনিখনৰ লক্ষ্য হৈছে অতিৰিক্ত ১ কোটি নগৰীয়া দৰিদ্ৰ আৰু মধ্যবিত্ত পৰিয়ালক বিত্তীয় সহায় প্ৰদান কৰা আৰু ইয়াক ২০২৪ চনৰ পৰা ২০২৯ চনলৈ ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। আঁচনিখনৰ অধীনত যোগ্য পৰিয়ালসমূহে নগৰীয়া অঞ্চলত সুলভ ঘৰ নিৰ্মাণ বা ক্ৰয়ত সহায় কৰিবলৈ প্ৰতি এককত ২.৫০ লাখ টকা পৰ্যন্ত বিত্তীয় সহায় লাভ কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-এ যোগ্য হিতাধিকাৰীসকলৰ বাবে সুলভ ভাড়াৰ আৱাসৰ ব্যৱস্থাকো সহায় কৰে, যিয়ে সমগ্ৰ নগৰীয়া ভাৰতৰ বিভিন্ন আৱাসৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সহায় কৰে।
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০ আঁচনি অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণী, নিম্ন আয় গোট আৰু মধ্যম আয় গোটৰ পৰিয়ালসমূহৰ বাবে মুকলি। হিতাধিকাৰীসকলৰ আয়ৰ মাপকাঠী তলত দিয়া ধৰণৰ:
- অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ পৰিয়াল: বছৰি ৩ লাখ টকা পৰ্যন্ত আয়।
- নিম্ন আয় গোটৰ পৰিয়াল: বছৰি ৩ লাখ টকাৰ পৰা ৬ লাখ টকালৈ আয়।
- মধ্যম আয় গোটৰ পৰিয়াল: বছৰি ৬ লাখ টকাৰ পৰা ৯ লাখ টকালৈ আয়।
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ চাৰিটা স্তম্ভ
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-এ নগৰীয়া ভাৰতৰ বিভিন্ন আৱাসৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ একেধৰণৰ চাৰিটা দিশৰ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিছে।

হিতাধিকাৰী-নেতৃত্বাধীন নিৰ্মাণ (Beneficiary-Led Construction) চমুকৈ বি.এল.চি. (BLC)
বি.এল.চি. স্তম্ভই যোগ্য অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ পৰিয়ালসমূহক ২.৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত বিত্তীয় সহায় প্ৰদান কৰে। তেওঁলোকে নিজৰ উপলব্ধ ভূমিত সৰ্বাধিক ৪৫ বৰ্গমিটাৰ কাৰ্পেট এলেকাৰ নতুন পকী ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিব পাৰে।
অংশীদাৰিত্বত সুলভ আৱাস (Affordable Housing in Partnership) চমুকৈ এ.এইচ.পি. (AHP)
এ.এইচ.পি. স্তম্ভই অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ হিতাধিকাৰীসকলক পকী ঘৰ মালিকীস্বত্ব লাভৰ বাবে বিত্তীয় সহায় প্ৰদান কৰে। ৰাজহুৱা বা ব্যক্তিগত সংস্থাই যোগ্য হিতাধিকাৰীসকলৰ বাবে ৩০–৪৫ বৰ্গমিটাৰ কাৰ্পেট এলেকাৰ সুলভ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰে। সম্পত্তিৰ ক্ৰয় মূল্যৰ বিপৰীতে কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে একেলগে প্ৰতি এককত ২.৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত বিত্তীয় সহায় প্ৰদান কৰে।
সুলভ ভাড়াৰ আৱাস (Affordable Rental Housing) চমুকৈ এ.আৰ.এইচ. (ARH)
এ.আৰ.এইচ. স্তম্ভই স্বল্পম্যাদী আৱাসৰ প্ৰয়োজন হোৱা বা ঘৰ ক্ৰয় অথবা নিৰ্মাণ কৰিবলৈ অক্ষম নগৰবাসীৰ বাবে সুলভ, মৰ্যাদাপূৰ্ণ আৰু স্বাস্থ্যসন্মত ভাড়াৰ আৱাস প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ অধীনত প্ৰব্ৰজিত লোক, গৃহহীন, ঔদ্যোগিক কৰ্মী, কৰ্মৰত মহিলা, নিৰ্মাণ কৰ্মী, নগৰীয়া দৰিদ্ৰ আৰু নিঃসহায় ব্যক্তিকে ধৰি অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণী আৰু নিম্ন আয় গোটৰ হিতাধিকাৰীসকলক সামৰি লোৱা হয়। ইয়াৰ লগতে পথৰ ব্যৱসায়ী, ৰিক্সা চালক, চুক্তিভিত্তিক কৰ্মচাৰী আদিকো সামৰি লোৱা হয়। ঘৰসমূহ বাসোপযোগী কৰি তুলিবলৈ পানী, নলা-নৰ্দমা বা মল নিষ্কাশন, অনাময়, আভ্যন্তৰীণ পথ, স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ আদিকে ধৰি অত্যাৱশ্যকীয় আন্তঃগাঁথনিকো সমাধান কৰা হয়।
সুত ৰাজসাহায্য আঁচনি (Interest Subsidy Scheme) চমুকৈ আই.এছ.এছ. (ISS)
আই.এছ.এছ. স্তম্ভই প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ অধীনত যোগ্য গৃহ ঋণত সুত ৰাজসাহায্য প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ অধীনত ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৪ বা তাৰ পিছত অনুমোদিত আৰু বিতৰণ কৰা ঋণসমূহ সামৰি লোৱা হয়। যোগ্য অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল শ্ৰেণী, নিম্ন আয় গোট আৰু মধ্যম আয় গোটৰ হিতাধিকাৰীসকলে ঘৰ ক্ৰয়, পুনৰ ক্ৰয় বা নিৰ্মাণৰ বাবে এই ৰাজসাহায্য লাভ কৰিব পাৰে। পাঁচ বছৰতকৈ অধিক ঋণৰ সময়সীমা থকা যোগ্য হিতাধিকাৰীসকলক সৰ্বাধিক ১.৮০ টকাৰ সুত ৰাজসাহায্য প্ৰদান কৰা হয়।
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰ আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ মুখ্য সাফল্য
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ যাত্ৰাই বৃহৎ পৰিসৰত সুলভ আৱাস উপলব্ধ কৰোৱাৰ প্ৰতি অবিৰত প্ৰতিশ্ৰুতি প্ৰতিফলিত কৰে। ২০০৫ৰ পৰা ২০১৪ চনৰ ভিতৰত পূৰ্বৰ আঁচনিসমূহৰ অধীনত মাত্ৰ প্ৰায় ৮ লাখ নগৰীয়া ঘৰ সম্পূৰ্ণ হৈছিল। ৯ আগষ্ট ২০২৬লৈকে প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ অধীনত ১.২৫ কোটি ঘৰ অনুমোদন কৰা হৈছে। ইয়াৰে ১ কোটিতকৈ অধিক ঘৰ সম্পূৰ্ণ কৰি সমগ্ৰ দেশৰ হিতাধিকাৰীসকলক প্ৰদান কৰা হৈছে।
নগৰীয়া আৱাসলৈ সমতাপূৰ্ণ প্ৰৱেশাধিকাৰ নিশ্চিত কৰা
নগৰীয়া উন্নয়নৰ প্ৰকৃত সফলতা ইয়াৰ সুবিধাসমূহ কিমান ব্যাপকভাৱে ভাগ-বতৰা কৰা হয় তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই অভিযানৰ পদ্ধতিৰ কেন্দ্ৰত অন্তৰ্ভুক্তিক স্থান দিয়া হৈছে আৰু চহৰ আৰু নগৰৰ দুৰ্বল পৰিয়ালসমূহক সহায় কৰা হৈছে।
এই পৰিৱৰ্তনৰ কেন্দ্ৰত মহিলাসকল সদায়ে আছে। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া-এ মহিলা হিতাধিকাৰীৰ নামত ঘৰৰ মালিকীস্বত্ব বা সহ-মালিকীস্বত্ব বাধ্যতামূলক কৰিছে। এই ব্যৱস্থাই বিত্তীয় সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰাৰ লগতে পৰিয়ালৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত তেওঁলোকৰ ভূমিকা বৃদ্ধি কৰিছে।
এই অভিযানে অনুসূচিত জাতি, অনুসূচিত জনজাতি, অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী, সংখ্যালঘু, জ্যেষ্ঠ নাগৰিক, বিশেষভাৱে সক্ষম ব্যক্তি আৰু তৃতীয় লিংগৰ ব্যক্তিসকলৰ বাবেও আৱাসৰ সুবিধাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে। বিভিন্ন হিতাধিকাৰী গোটৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰি প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া-এ নগৰীয়া বিকাশক অধিক সমতাপূৰ্ণ আৰু সহজলভ্য কৰি তোলাত সহায় কৰিছে।
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-এ বিভিন্ন হিতাধিকাৰী গোটৰ বাবে লক্ষ্যভিত্তিক সহায়ৰ জৰিয়তে এই প্ৰতিশ্ৰুতি অব্যাহত ৰাখিছে। ৯ আগষ্ট ২০২৬লৈকে আঁচনিখনৰ অধীনত প্ৰায় ১৮.৩৮ লাখ ঘৰ অনুমোদন কৰা হৈছে। ই ঘৰ মালিকীস্বত্বৰ সুযোগৰ সৈতে দুৰ্বল সম্প্ৰদায়সমূহৰ বাবে লক্ষ্যভিত্তিক হস্তক্ষেপক একত্ৰিত কৰিছে।
- অনুমোদিত ১৮.৩৮ লাখ ঘৰৰ ভিতৰত ১৪.৪০ লাখ ঘৰ হিতাধিকাৰী-নেতৃত্বাধীন নিৰ্মাণ স্তম্ভৰ অধীনত পৰে।
- ২.৪৮ লাখ ঘৰ অংশীদাৰিত্বত সুলভ আৱাস স্তম্ভৰ অধীনত অনুমোদন কৰা হৈছে।
- ১.৩৬ লাখ ঘৰ সুত ৰাজসাহায্য আঁচনি স্তম্ভৰ অধীনত সামৰি লোৱা হৈছে।
- সুলভ ভাড়াৰ আৱাস উপাদানৰ অধীনত ১৩,০৪৬টা বাসগৃহ অনুমোদন কৰা হৈছে।
- প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ অধীনত অনুমোদিত ১.২৫ কোটি ঘৰৰ ভিতৰত ১ কোটি ঘৰ মহিলাৰ নামত আৱণ্টন কৰা হৈছে (পৰিয়ালৰ মহিলা মুৰব্বীৰ নামত বা যৌথ মালিকীস্বত্বত)।

এই সাফল্যসমূহে আৱাসৰ সুবিধা সৰ্বাধিক প্ৰয়োজন হোৱা লোকসকলৰ ওচৰলৈ যোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ অভিযানৰ অবিৰত গুৰুত্ব প্ৰতিফলিত কৰে। সুলভতাক অন্তৰ্ভুক্তিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া-এ অধিক সমতাপূৰ্ণ আৰু স্থিতিস্থাপক নগৰীয়া সম্প্ৰদায় সৃষ্টি কৰাত সহায় কৰিছে।
প্ৰযুক্তি-সক্ষম ৰূপায়ণ আৰু নিৰীক্ষণ
আধুনিক প্ৰযুক্তিয়ে নগৰীয়া আৱাস প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন মাত্ৰা সংযোজন কৰিছে। ডিজিটেল তথ্যফলক, জিঅ’-টেগিং আৰু সংহত নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থাই প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ অধীনত ৰূপায়ণ শক্তিশালী কৰিছে। এই সঁজুলিসমূহে স্বচ্ছতা উন্নত কৰাৰ লগতে প্ৰকল্প নিৰীক্ষণ শক্তিশালী কৰিছে।
- একত্ৰিত ৱেব পৰ্টেল: প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ একত্ৰিত ৱেব পৰ্টেলে নগৰীয়া অঞ্চলসমূহত আঁচনিখনৰ ৰূপায়ণ আৰু নিৰীক্ষণৰ বাবে একক ডিজিটেল মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে। ই যোগ্য হিতাধিকাৰীসকলক আৱাস সহায়ৰ বাবে আবেদন কৰিবলৈ সক্ষম কৰে আৰু আবেদনসমূহৰ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু অনুসৰণত সহায় কৰে। পৰ্টেলটোৱে হিতাধিকাৰী, নগৰ স্থানীয় সংস্থা, ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আৰু অন্যান্য ৰূপায়ণকাৰী সংস্থাকে ধৰি মুখ্য অংশীদাৰসকলক এটা মঞ্চত একত্ৰিত কৰে। ই নিৰ্মাণৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত ঘৰসমূহৰ জিঅ’-টেগিংও সহজ কৰি তোলে আৰু পুঁজিৰ বিতৰণ সুশৃংখলিত কৰে, যিয়ে আঁচনিখনৰ স্বচ্ছতা, দায়বদ্ধতা আৰু দক্ষ নিৰীক্ষণ নিশ্চিত কৰে।
- প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰ তথ্যফলক: তথ্যফলকে মুখ্য কাৰ্যদক্ষতা সূচকৰ তাৎক্ষণিক অগ্ৰগতি প্ৰদান কৰে, যিটো ৰাজ্য, কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল, নগৰ স্থানীয় সংস্থা/ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা, মাননীয় সাংসদ আৰু বিধায়ক, হিতাধিকাৰী আৰু সকলো সংশ্লিষ্ট অংশীদাৰৰ বাবে উপলব্ধ। ই তথ্যভিত্তিক আৰু তথ্য-চালিত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত সহায় কৰে আৰু ৰূপায়ণৰ ফলপ্ৰসূ নিৰীক্ষণ সহজ কৰে।
- জিঅ’-টেগিং: প্ৰকল্পসমূহ পাঁচটা পৰ্যায়ত অনুসৰণ কৰা হয়—আৰম্ভণি, ভেটি, মূল গাঁথনি, সমাপ্তি আৰু বাহ্যিক উন্নয়ন, আৰু সম্পূৰ্ণতা। এই পৰ্যায়ভিত্তিক নিৰীক্ষণে বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰকল্পসমূহ সময়সূচী অনুসৰি চলি থকাটো আৰু গুণগত মানৰ মাপকাঠী পূৰণ কৰাটো নিশ্চিত কৰে।
- প্ৰযুক্তি উপ-অভিযান (Technology Sub-Mission) চমুকৈ টি.এছ.এম. (TSM): ই দ্ৰুত আৰু উন্নত মানৰ আৱাসৰ বাবে আধুনিক, সেউজ আৰু উদ্ভাৱনীমূলক নিৰ্মাণ প্ৰযুক্তি গ্ৰহণত সহায় কৰে। টি.এছ.এম. (TSM)-ৰ অধীনত বিশ্বব্যাপী আৱাস প্ৰযুক্তি প্ৰত্যাহ্বান–ভাৰত (Global Housing Technology Challenge – India) চমুকৈ জি.এইচ.টি.চি.-ইণ্ডিয়া (GHTC-India) আয়োজন কৰা হৈছিল। সমগ্ৰ বিশ্বৰ পৰা মুঠ ৫৪টা প্ৰমাণিত প্ৰযুক্তিক মূলসুঁতিৰ, বিশ্বব্যাপী প্ৰমাণিত দুৰ্যোগ-সহনশীল প্ৰযুক্তি হিচাপে সংক্ষিপ্ত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। জি.এইচ.টি.চি.-ইণ্ডিয়া (GHTC-India)-ৰ অধীনত সংক্ষিপ্ত তালিকাভুক্ত ছয়টা পৃথক প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি দেশৰ ছয়টা স্থানত ছটা লাইট হাউচ প্ৰকল্প নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।
- প্ৰযুক্তি আৰু উদ্ভাৱন উপ-অভিযান (Technology and Innovation Sub-Mission) চমুকৈ টি.এছ.এম. (TISM): টি.এছ.এম.-ৰ অগ্ৰগতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ অধীনত প্ৰযুক্তি আৰু উদ্ভাৱন উপ-অভিযানে আৱাস নিৰ্মাণত উদ্ভাৱনক উৎসাহিত কৰে। ই বহনক্ষম আৱাসৰ বাবে উদ্ভাৱনীমূলক নক্সা, গুণগত মান নিশ্চিতকৰণ আৰু সেউজ ভৱন মানদণ্ড গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰে। টি.আই.এছ.এম.-এ বিভিন্ন ভৌগোলিক-জলবায়ুগত অঞ্চলত জলবায়ু-সঁহাৰিমূলক বিন্যাস আৰু ভৱন পৰিকল্পনাক সহায় কৰে।
- প্ৰযুক্তি উদ্ভাৱন অনুদান (Technology Innovation Grant) চমুকৈ টি.আই.জি. (TIG): প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-এ এ.এইচ.পি. প্ৰকল্পৰ বাবে অতিৰিক্ত টি.আই.জি. প্ৰদান কৰে। এই অনুদানে জি.এইচ.টি.চি.-ভাৰত-ৰ অধীনত অধিসূচিত উদ্ভাৱনীমূলক আৰু বিকল্প প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰত সহায় কৰে।
হিতাধিকাৰীসকলৰ জীৱনত প্ৰভাৱ
প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ প্ৰকৃত প্ৰভাৱ নগৰীয়া ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত ই পৰিৱৰ্তন কৰা জীৱনসমূহৰ জৰিয়তে সৰ্বোত্তমভাৱে বুজিব পাৰি। এই সফলতাৰ কাহিনীবোৰে প্ৰতিফলিত কৰে যে সুৰক্ষিত আৱাসে হিতাধিকাৰীসকলৰ মৰ্যাদা, স্থিৰতা আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতা কেনেদৰে শক্তিশালী কৰিছে।
নিজৰ এখন ছাদ, সম্ভাৱনাৰে ভৰা ভৱিষ্যত
অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ অদ্দাংকিৰ মাণ্ডালাপু অনন্তলক্ষ্মীয়ে তেওঁৰ স্বামী আৰু তিনিটা সন্তানৰ সৈতে অস্থায়ী চালি থকা এটা সৰু ঘৰত বাস কৰিছিল। পৰিয়ালটোৱে সামান্য আয়ৰ বাবে ম'হ পালনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল আৰু এটা স্থায়ী ঘৰ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰাটো তেওঁলোকৰ বাবে সামৰ্থ্যৰ বাহিৰত যেন লাগিছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ অধীনত সহায় লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে নিজেই ঘৰ নিৰ্মাণ কৰি বিত্তীয় বাধা অতিক্ৰম কৰে। নতুন পকী ঘৰটোৱে নিৰাপদ অনাময়ৰ সুবিধা প্ৰদান কৰাৰ লগতে মুকলিত শৌচ কৰা বন্ধ কৰিলে আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনৰ মান উন্নত কৰিলে। তাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, ই আত্মবিশ্বাস বৃদ্ধি কৰিলে আৰু পৰিয়ালটোক তেওঁলোকৰ সন্তানৰ ভৱিষ্যতৰ বাবে বিনিয়োগ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিলে।
সঘনাই মেৰামতি কৰাৰ পৰা স্থায়ী স্থিৰতালৈ
মেঘালয়ৰ নংপু চহৰত লুচিবন ছিংকলিয়ে পৰিয়ালটোৰ একমাত্ৰ উপাৰ্জনকাৰী হিচাপে তেওঁৰ পিতৃ আৰু ভগ্নীসকলক সহায় কৰে। এগৰাকী আশা কৰ্মী আৰু আনাৰস খেতিয়ক হিচাপে তেওঁ এটা কেঁচা ঘৰত বাস কৰিছিল, যিটোৰ সঘনাই মেৰামতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, বিশেষকৈ বাৰিষাৰ সময়ত। এই ব্যয়সমূহে প্ৰায়ে পৰিয়ালটোৰ বিত্তীয় অৱস্থাত চাপ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পিতৃৰ চিকিৎসা সেৱাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ হিতাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত লুচিবনে এটা স্থায়ী সকলো বতৰৰ উপযোগী ঘৰ লাভ কৰে, যাৰ ফলত ৰক্ষণাবেক্ষণৰ ব্যয় হ্ৰাস পায় আৰু পৰিয়ালটোৰ বিত্তীয় স্থিৰতা উন্নত হয়। সঞ্চয়খিনিয়ে তেওঁৰ পিতৃৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সহায় কৰে। পৰিয়ালটোৱে বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণো গ্ৰহণ কৰিছে, ফলদায়ক গছ ৰোপণ কৰিছে, এল.পি.জি. সংযোগ লাভ কৰিছে আৰু এল.ই.ডি. পোহৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁলোকৰ নতুন ঘৰটোৱে সমগ্ৰ পৰিয়ালটোক মানসিক শান্তি প্ৰদান কৰিছে।

সকলোৰে বাবে আৱাসৰ দৃষ্টিভংগীক আগুৱাই নিয়া
এখন চহৰৰ কাহিনী শেষত সেই চহৰখনক নিজৰ ঘৰ বুলি কোৱা লোকসকলৰ কাহিনী। নগৰীয়া কেন্দ্ৰসমূহ বৃদ্ধি আৰু বিকশিত হোৱাৰ লগে লগে আৱাস অন্তৰ্ভুক্তি, সুযোগ আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডৰ অন্যতম দৃশ্যমান সূচক হৈ পৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়াৰ যাত্ৰাই এই বুজাবুজিকে প্ৰতিফলিত কৰে। ই নগৰীয়া উন্নয়নৰ প্ৰান্তত দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকি যোৱা লাখ লাখ লোকৰ ওচৰলৈ আৱাস লৈ গৈছে। এনে কৰাৰ জৰিয়তে ই সমগ্ৰ দেশৰ অগণন পৰিয়ালৰ বাবে ঘৰ মালিকীস্বত্বৰ আকাংক্ষাক বাস্তৱত পৰিণত কৰাত সহায় কৰিছে। পৰিকল্পনা, নিৰীক্ষণ আৰু স্বচ্ছ ৰূপায়ণৰ বাবে প্ৰযুক্তি-চালিত ব্যৱস্থাৰ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তেও এই অভিযান শক্তিশালী হৈছে। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা–নগৰীয়া ২.০-ৰ জৰিয়তে অভিযানটোৱে প্ৰতিটো পৰিয়ালৰ নিজৰ বুলি ক’ব পৰা এক নিৰাপদ স্থান থকাটো নিশ্চিত কৰি যাবলৈ অব্যাহত ৰাখিছে।
গৃহ নিৰ্মাণ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়
https://pmay-urban.gov.in/about
https://pmaymis.gov.in/pmaymis2_2024/PMAY_SURVEY/EligiblityCheck.aspx
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2274164®=48&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2239027®=48&lang=2
https://dashboard.pmay-urban.gov.in/
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2231861®=3&lang=2
https://pmay-urban.gov.in/uploads/progress-pdfs/68ac528160e77-Achievement_under_PMAY-U_&_PMAY-U2.0_cropped.pdf
https://pmay-urban.gov.in/uploads/guidelines/AHP-SOP.pdf
https://pmaymis.gov.in/PMAYMIS2_2024/PmayUrban.aspx
https://pmay-urban.gov.in/uploads/pmayu-9-years/Booklet.pdf
https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1953776®=48&lang=2
https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2296797®=48&lang=1
https://pmay-urban.gov.in/uploads/success-stories/605c36ab8e06f-Meghalaya_Lucybon%20Syngkli.pdf
https://pmay-urban.gov.in/uploads/success-stories/605c2ccda9adb-Andhra%20Pradesh_Mandhalpu%20Ananthalakshmi.pdf
https://pmay-urban.gov.in/uploads/success-stories/605c347e9d8cd-Kerala%20A%20R%20Ragasree.pdf
https://pmay-urban.gov.in/uploads/guidelines/Operational-Guidelines-of-PMAY-U-2.pdf
pdf চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক
***
পিআইবি গৱেষণা
RR
(Explainer ID: 160021)
आगंतुक पटल : 6
Provide suggestions / comments