पत्र सूचना कार्यालय

BRICS: এক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক গোলকীয় ব্যৱস্থাৰ ৰূপ দিয়া

ব্ৰিকছ (BRICS)-এ প্ৰধান উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ মাজত অৰ্থনৈতিক নীতিৰ সমন্বয়ৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মঞ্চ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। এই দেশসমূহে গোলকীয় শাসনৰ ক্ষেত্ৰত এক উমৈহতীয়া স্থিতি গঢ়ি তোলা এইটোৱেই হৈছে মুখ্য মঞ্চ। ধাৰাবাহিক সংলাপৰ জৰিয়তে ই বহুপাক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত গোলকীয় দক্ষিণৰ স্বাৰ্থ আগুৱাই নিয়াৰ এক মাধ্যমত পৰিণত হৈছে। ইয়াৰ কাৰ্যসূচীত উন্নয়ন, বিত্ত, প্ৰযুক্তি, বাণিজ্য আৰু জনসাধাৰণৰ মাজৰ আদান-প্ৰদান সামৰি লোৱা হৈছে। এই গোটটোৱে বিশ্বজুৰি উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ বৰ্ধিত অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব আৰু আকাংক্ষাক প্ৰতিফলিত কৰে। ই সদস্যসকলক অভিজ্ঞতা বিনিময় আৰু উমৈহতীয়া প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰাৰ বাবে এক মঞ্চ প্ৰদান কৰে।

২০২৬ চনৰ অধ্যক্ষতাৰ অধীনত ভাৰতে ১২–১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬ তাৰিখে নতুন দিল্লীত ১৮তম BRICS শীৰ্ষ সন্মিলন আয়োজন কৰিবলৈ সাজু হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে ২০২৬ চনত BRICS-ৰ ওপৰত ভাৰতৰ চতুৰ্থ অধ্যক্ষতা চিহ্নিত হ’ব। ভাৰতৰ অধ্যক্ষতা “স্থিতিস্থাপকতা, উদ্ভাৱন, সহযোগিতা আৰু বহনক্ষমতাৰ বাবে নিৰ্মাণ” শীৰ্ষক মূলমন্ত্ৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছে। এই মূলমন্ত্ৰই বিদ্যমান সফলতাসমূহ আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক কাৰ্যকাৰিতা শক্তিশালী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ গুৰুত্ব আৰোপক প্ৰতিফলিত কৰে। ই উন্নয়ন, বহনক্ষমতা আৰু উদ্ভাৱনক কাৰ্যসূচীৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত স্থান দিয়ে। ই গোলকীয় দক্ষিণৰ আকাংক্ষাসমূহো উজ্জ্বল কৰি তোলে। ভাৰতে BRICS-ক এক গঠনমূলক আৰু সমাধানমুখী মঞ্চ হিচাপে পুনৰ শক্তিশালী কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে।

বৰ্তমান BRICS-ত ১১খন দেশ আছে: ব্ৰাজিল, চীন, ইজিপ্ত, ইথিঅ’পিয়া, ভাৰত, ইণ্ডোনেছিয়া, ইৰাণ, ৰাছিয়া, ছৌদি আৰব, দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী। সামূহিকভাৱে এই সদস্য দেশসমূহে বিশ্ব জনসংখ্যাৰ ৪৯.৫%, বিশ্ব মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ ৪০% আৰু বিশ্ব বাণিজ্যৰ ২৬% প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই পৰিসংখ্যাসমূহে তেওঁলোকৰ যথেষ্ট জনমিতিক আৰু অৰ্থনৈতিক গুৰুত্বৰ কথা প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰিত সদস্যপদে এছিয়া, আফ্ৰিকা, মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু লেটিন আমেৰিকাজুৰি ইয়াৰ ভৌগোলিক পৰিসৰো বৃদ্ধি কৰিছে। এই বৈচিত্ৰ্যই প্ৰধান বজাৰ, প্ৰাকৃতিক সম্পদ, প্ৰযুক্তিগত সক্ষমতা আৰু বিভিন্ন উন্নয়নমূলক অভিজ্ঞতাক একত্ৰিত কৰে।

লক্ষ্য, উদ্দেশ্য আৰু সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ

BRICS-ক প্ৰথমে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীক গঢ় দিয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহৰ ওপৰত সংলাপৰ এক মঞ্চ হিচাপে পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক গুৰুত্ব আছিল গোলকীয় ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত উমৈহতীয়া স্থিতি বিকশিত কৰা। ই এক অধিক গণতান্ত্ৰিক, বৈধ আৰু ভাৰসাম্যপূৰ্ণ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ প্ৰসাৰৰ লক্ষ্য লৈছিল। গোটটোৱে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক উন্নয়ন, সামাজিক অন্তৰ্ভুক্তি আৰু উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ মাজত অংশীদাৰী সমৃদ্ধিৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে এই অগ্ৰাধিকাৰসমূহে সদস্যসকলৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু বিস্তৃত সম্পৃক্ততাৰ বাবে এক ভেটি প্ৰদান কৰিছে।

ধাৰাবাহিক শীৰ্ষ সন্মিলনসমূহৰ জৰিয়তে BRICS-ৰ সহযোগিতা ক্ৰমান্বয়ে সম্প্ৰসাৰিত হৈ কৌশলগত গোলকীয় বিষয় আৰু ব্যৱহাৰিক সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ সামৰি লৈছে। ইয়াৰ কাৰ্যসূচীত সন্ত্ৰাসবাদ, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, খাদ্য আৰু শক্তি সুৰক্ষা, বাণিজ্য আৰু কৃষি সামৰি লোৱা হৈছে। ই শ্ৰমিক আৰু নিয়োগ, দূৰসংযোগ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিত্ত আৰু গোলকীয় অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতিৰ বিষয়সমূহো সম্বোধন কৰে। BRICS-এ WTO আৰু গোলকীয় বিত্তীয় গাঁথনিকে ধৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহত অধিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু সমতাৰ পোষকতা কৰে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে গোলকীয় শাসনক অধিক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক, কাৰ্যকৰী আৰু সমসাময়িক প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতি অধিক সঁহাৰিমূলক কৰি তোলাৰ লক্ষ্য ৰাখে।

বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি BRICS: সংকটৰ পৰা সামূহিক কাৰ্যলৈ

২০০৮ চনৰ গোলকীয় বিত্তীয় সংকটে BRICS-ৰ বিকাশৰ এক নিৰ্ণায়ক মুহূৰ্ত চিহ্নিত কৰিছিল। ই বিদ্যমান গোলকীয় বিত্তীয় গাঁথনিৰ ব্যৱধানসমূহ উন্মোচন কৰিছিল। ই গোলকীয় অৰ্থনৈতিক শাসনৰ ওপৰত অধিক বিস্তৃত ঐকমত্যৰ প্ৰয়োজনীয়তাও সৃষ্টি কৰিছিল। চাৰিখন BRIC দেশে এই বিষয়সমূহৰ ওপৰত এক উমৈহতীয়া স্থিতি প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকে অধিক প্ৰতিনিধিত্বমূলক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিত্তীয় ব্যৱস্থাৰ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁলোকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি (International Monetary Fund — IMF) আৰু বিশ্ব বেংকত উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ অধিক মতামতৰ অধিকাৰৰ দাবী কৰিছিল। তেওঁলোকে সংৰক্ষণবাদৰো বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু এক মুকলি, নিয়মভিত্তিক বহুপাক্ষিক বাণিজ্য ব্যৱস্থাৰ সমৰ্থন কৰিছিল। এই সমন্বয়ে ২০০৯ চনত ৰাছিয়াৰ ইয়েকাটেৰিনবাৰ্গত অনুষ্ঠিত প্ৰথম BRIC শীৰ্ষ সন্মিলনৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।

BRIC আনুষ্ঠানিকভাৱে ২০০৬ চনত ব্ৰাজিল, ৰাছিয়া, ভাৰত আৰু চীনৰ মাজত ৰাজনৈতিক সহযোগিতাৰ এক মঞ্চ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলে অধিক প্ৰতিনিধিত্বমূলক আৰু ন্যায়সংগত গোলকীয় ব্যৱস্থাৰ বাবে এক উমৈহতীয়া আকাংক্ষা ভাগ-বতৰা কৰিছিল। দক্ষিণ আফ্ৰিকা ২০১১ চনত পূৰ্ণ সদস্য হিচাপে যোগদান কৰি BRIC-ক BRICS-লৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। এই অন্তৰ্ভুক্তিয়ে মহাদেশসমূহজুৰি গোটটোৰ ভৌগোলিক প্ৰতিনিধিত্ব সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত গোটটোৱে ইয়াৰ কাৰ্যসূচী অৰ্থনৈতিক বিষয়ৰ বাহিৰলৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰি উন্নয়ন, বিত্ত, স্বাস্থ্য, জলবায়ু কাৰ্য, প্ৰযুক্তি আৰু বাণিজ্যকো সামৰি লৈছিল। এই বিকাশে উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ মাজত সম্পৃক্ততাৰ বাবে এক বিস্তৃত কাঠামো হিচাপে BRICS-ক অধিক শক্তিশালী কৰিছিল।

সম্প্ৰসাৰণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰীত আৰম্ভ হৈছিল। ইজিপ্ত, ইথিঅ’পিয়া, ইৰাণ, ছৌদি আৰব আৰু সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী পূৰ্ণ সদস্য হয়। ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰীত ইণ্ডোনেছিয়া একাদশ পূৰ্ণ সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। এই সংযোজনসমূহে BRICS-ৰ ভৌগোলিক আৰু অৰ্থনৈতিক পৰিসৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰে। এই সম্প্ৰসাৰণৰ সৈতে অংশীদাৰ দেশৰ শ্ৰেণীও সৃষ্টি কৰা হয়। ২০২৫ চনৰ ভিতৰত দহখন দেশে এই কাঠামোত যোগদান কৰে: বেলাৰুছ, বলিভিয়া, কিউবা, কাজাখস্তান, মালয়েছিয়া, নাইজেৰিয়া, থাইলেণ্ড, উগাণ্ডা, উজবেকিস্তান আৰু ভিয়েটনাম। এই নতুন ব্যৱস্থাই BRICS-ৰ সৈতে গাঁথনিবদ্ধ সম্পৃক্ততাৰ বাবে এক অতিৰিক্ত মাধ্যম প্ৰদান কৰে।

অংশীদাৰ দেশৰ কাঠামোৱে পূৰ্ণ সদস্যপদৰ গাঁথনি সলনি নকৰাকৈ BRICS-ৰ যোগাযোগ বিস্তৃত কৰে। ই এছিয়া, আফ্ৰিকা, লেটিন আমেৰিকা আৰু ইউৰেছিয়াজুৰি দক্ষিণ-দক্ষিণ সহযোগিতাৰ সুযোগ শক্তিশালী কৰে। এই বিস্তৃত নেটৱৰ্কে বাণিজ্য, বিত্ত, জলবায়ু কাৰ্য আৰু বহনক্ষম উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতাৰ পৰিসৰো সৃষ্টি কৰে। ই গোলকীয় শাসনৰ আলোচনাত অংশগ্ৰহণৰ প্ৰতি উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ বৰ্ধিত আগ্ৰহক প্ৰতিফলিত কৰে।

BRICS-ৰ বিকাশে চাৰিখন দেশৰ এক অৰ্থনৈতিক সংলাপৰ পৰা ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক, বিত্তীয় আৰু সামাজিক সহযোগিতাৰ বাবে এক বিস্তৃত কাঠামোলৈ পৰিৱৰ্তন প্ৰদৰ্শন কৰে। ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰণে ইয়াৰ জনমিতিক আৰু অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰিছে। ই ইয়াৰ আঞ্চলিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু সম্পৃক্ততাৰ ক্ষেত্ৰসমূহো বিস্তৃত কৰিছে। উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ পৰিৱৰ্তিত অগ্ৰাধিকাৰৰ সৈতে সংগতি ৰাখি গোটটোৰ প্ৰতিষ্ঠানিক বিকাশো আগবাঢ়িছে।

BRICS-ৰ নেতৃত্বত ভাৰত: ধাৰাবাহিকতাৰ পৰা ঐকমত্যলৈ

এই বছৰটোৰ পূৰ্বে ভাৰতে ২০১২, ২০১৬ আৰু ২০২১ চনত BRICS-ৰ অধ্যক্ষতা কৰিছিল। প্ৰতিটো অধ্যক্ষতাই নিজ নিজ সময়ৰ অগ্ৰাধিকাৰ আৰু প্ৰত্যাহ্বানসমূহ প্ৰতিফলিত কৰিছিল। ভাৰতৰ পুনৰাবৃত্ত নেতৃত্বই গোটটোৰ সৈতে ইয়াৰ ধাৰাবাহিক সম্পৃক্ততা প্ৰদৰ্শন কৰে। ই গঠনমূলক বহুপাক্ষিকতা আৰু উন্নয়নশীল অৰ্থনীতিসমূহৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ প্ৰতি ভাৰতৰ প্ৰতিশ্ৰুতিও প্ৰতিফলিত কৰে।

ভাৰতে ২০১২ চনৰ ২৯ মাৰ্চত নতুন দিল্লীত চতুৰ্থ BRICS শীৰ্ষ সন্মিলন আয়োজন কৰিছিল। “গোলকীয় স্থিৰতা, সুৰক্ষা আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে BRICS অংশীদাৰিত্ব” শীৰ্ষক মূলমন্ত্ৰৰ অধীনত শীৰ্ষ সন্মিলনখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। আলোচনাসমূহে গোলকীয় শাসন সংস্কাৰ, বহনক্ষম উন্নয়ন, খাদ্য সুৰক্ষা আৰু শক্তি সুৰক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। শীৰ্ষ সন্মিলনে দিল্লী ঘোষণা আৰু BRICS সহযোগিতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এক কাৰ্য পৰিকল্পনা গ্ৰহণ কৰিছিল। এই ফলাফলসমূহে প্ৰতিষ্ঠানিক আৰু খণ্ডভিত্তিক সম্পৃক্ততাৰ বাবে অধিক শক্তিশালী ভেটি স্থাপন কৰিছিল। দিল্লী ঘোষণাৰ বিষয়ে অধিক পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

ভাৰতে ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰত গোৱাত অষ্টম BRICS শীৰ্ষ সন্মিলন আয়োজন কৰিছিল। “সঁহাৰিমূলক, অন্তৰ্ভুক্তিমূলক আৰু সামূহিক সমাধান নিৰ্মাণ” শীৰ্ষক মূলমন্ত্ৰৰ অধীনত শীৰ্ষ সন্মিলনখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতৰ অধ্যক্ষতাই আন্তঃ-BRICS সহযোগিতা শক্তিশালী কৰা আৰু যোগাযোগ বিস্তাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। ই সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী কাৰ্য, বাণিজ্য, উদ্ভাৱন আৰু বহুপাক্ষিক সমন্বয়ৰ ক্ষেত্ৰতো সহযোগিতা আগুৱাই নিছিল। গোৱা শীৰ্ষ সন্মিলনে উদীয়মান গোলকীয় প্ৰত্যাহ্বান আৰু ব্যৱহাৰিক সহযোগিতাৰ ওপৰত গোটটোৰ গুৰুত্ব পুনৰ দৃঢ় কৰিছিল।

ভাৰতে ২০২১ চনৰ ৯ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰ্চুৱেলভাৱে ১৩তম BRICS শীৰ্ষ সন্মিলন আয়োজন কৰিছিল। শীৰ্ষ সন্মিলনখনে BRICS-ৰ ১৫তম বাৰ্ষিকী চিহ্নিত কৰিছিল। “BRICS@15: ধাৰাবাহিকতা, সুদৃঢ়কৰণ আৰু ঐকমত্যৰ বাবে আন্তঃ-BRICS সহযোগিতা” শীৰ্ষক মূলমন্ত্ৰৰ অধীনত ই অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভাৰতে প্ৰতিষ্ঠানিক ধাৰাবাহিকতা শক্তিশালী কৰা, সহযোগিতা গভীৰ কৰা আৰু অধিক ঐকমত্য গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। অধ্যক্ষতাই স্বাস্থ্য, ডিজিটেল প্ৰযুক্তি, সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী কাৰ্য আৰু বহনক্ষম উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰতো সহযোগিতা আগুৱাই নিছিল।

ধাৰাবাহিক অধ্যক্ষতাৰ জৰিয়তে ভাৰতে BRICS-ৰ প্ৰতিষ্ঠানিক আৰু বিষয়বস্তুগত বিকাশত অৱদান আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ অগ্ৰাধিকাৰসমূহ উদীয়মান গোলকীয় প্ৰত্যাহ্বানৰ সৈতে বিকশিত হৈছে, যদিও ব্যৱহাৰিক সহযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব অক্ষুণ্ণ আছে। ভাৰতৰ ২০২৬ চনৰ অধ্যক্ষতাই এই অভিজ্ঞতা আৰু গোটটোৰ সম্প্ৰসাৰিত সদস্যপদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আগবাঢ়িছে।

BRICS ২০২৬: মন্ত্ৰী পৰ্যায়ৰ বৈঠকৰ পৰা উদীয়মান মুখ্য ফলাফলসমূহ

ভাৰতে ২০২৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত ইয়াৰ চতুৰ্থ BRICS অধ্যক্ষতা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ অধ্যক্ষতাৰ সময়ত ভাৰতে BRICS সহযোগিতাৰ অগ্ৰাধিকাৰ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ওপৰত ধাৰাবাহিক মন্ত্ৰী পৰ্যায়ৰ বৈঠক আহ্বান কৰে। বছৰটোৰ ভিতৰত BRICS সদস্য দেশসমূহে উমৈহতীয়া অগ্ৰাধিকাৰ আৰু গোলকীয় তথা আঞ্চলিক বিকাশৰ ওপৰত মতামত বিনিময় কৰে। এই আলোচনাসমূহে গোটটোৰ তিনিটা মৌলিক স্তম্ভৰ মাজেৰে সহযোগিতা আগুৱাই নিয়ে। স্তম্ভসমূহ হৈছে ৰাজনৈতিক আৰু সুৰক্ষা সহযোগিতা, অৰ্থনৈতিক আৰু বিত্তীয় সহযোগিতা, আৰু সাংস্কৃতিক তথা জনসাধাৰণৰ মাজৰ আদান-প্ৰদান।

ভাৰতৰ অধ্যক্ষতাৰ সময়ত ২৫খন চহৰত ৩৫০ৰো অধিক বৈঠক আৰু উচ্চ পৰ্যায়ৰ সম্পৃক্ততা অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই বৈঠকসমূহে সহযোগিতাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহত ব্যৱহাৰিক আৰু উন্নয়নমুখী ফলাফল সৃষ্টি কৰিছিল। ভাৰতৰ ২০২৬ চনৰ BRICS অধ্যক্ষতাৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মন্ত্ৰী পৰ্যায়ৰ বৈঠকসমূহৰ পৰা নিম্নলিখিত ফলাফলসমূহ উদ্ভৱ হৈছিল-

• কৃষি-পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ ওপৰত BRICS উৎকৰ্ষ কেন্দ্ৰসমূহক প্ৰাকৃতিক, জৈৱিক আৰু পুনৰুৎপাদনশীল কৃষি পদ্ধতিৰ ওপৰত যুটীয়া গৱেষণা, জ্ঞান বিনিময় আৰু সক্ষমতা নিৰ্মাণৰ বাবে এক সহযোগিতামূলক মঞ্চ হিচাপে সন্মতি দিয়া হৈছে, যাতে জলবায়ু-স্থিতিস্থাপক আৰু বহনক্ষম কৃষি ব্যৱস্থা উন্নীত কৰিব পৰা যায় (প্ৰাৰম্ভিকভাৱে ICAR-Indian Institute of Farming Systems Research, Modipuram-এ সমন্বয় কৰিব)। কৃষিক্ষেত্ৰত AI-চালিত সিদ্ধান্ত-সহায়ক ব্যৱস্থা, ভূ-স্থানিক বুদ্ধিমত্তা, IoT-সক্ষম নিৰীক্ষণ আৰু উন্নত তথ্য বিশ্লেষণৰ নিয়োগ গভীৰ আৰু বিস্তৃত কৰাৰ বাবে BRICS ডিজিটেল কৃষি নেটৱৰ্ক, (প্ৰাৰম্ভিকভাৱে IIT Delhi-এ সমন্বয় কৰিব)।
• BRICS AGRIN (Agro-Inputs, Genetic Resources and Information Network)-ক BRICS দেশসমূহৰ মাজত বীজ, জাৰ্মপ্লাজম আৰু কৃষি উপকৰণৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰিবলৈ এক স্বেচ্ছামূলক, কৃষক-কেন্দ্ৰিক সহযোগিতামূলক কাঠামো হিচাপে সন্মতি দিয়া হৈছে।
• BRICS স্বাস্থ্যকৰ জীৱনশৈলী অভিযান: BRICS যৌথ স্বাস্থ্যকৰ জীৱনশৈলী প্ৰচাৰৰ উদ্যোগৰ পথনক্সা (২০২৬–২০২৯)-ৰ সৈতে অগ্ৰাধিকাৰটো আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে কাৰিকৰী সহযোগিতা, জ্ঞান বিনিময় আৰু সমন্বিত সজাগতা উদ্যোগৰ বাবে এক সহযোগিতামূলক মঞ্চ হিচাপে কাম কৰা আৰু মেদবহুলতা আৰু অন্যান্য অসংক্ৰমণীয় ৰোগৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক আৰু জীৱনচক্ৰভিত্তিক পদ্ধতিৰ প্ৰচাৰ কৰা।
• পৰম্পৰাগত, পৰিপূৰক আৰু সমন্বিত চিকিৎসা (Traditional, Complementary and Integrative Medicine — TCIM)-ৰ ওপৰত BRICS বিশেষজ্ঞ কাৰ্যগোট: ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে TCIM-ৰ ওপৰত গাঁথনিবদ্ধ আৰু ঐকমত্যভিত্তিক সহযোগিতাৰ বাবে এক মঞ্চ হিচাপে কাম কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত নীতি সংলাপ, গৱেষণা আৰু প্ৰমাণ সৃষ্টি, সক্ষমতা নিৰ্মাণ আৰু শৈক্ষিক বিনিময়, ডিজিটেল জ্ঞান মঞ্চ, গুণগত আৰু নিয়ামক মানদণ্ড, আৰু পৰম্পৰাগত তথা থলুৱা জ্ঞানৰ সুৰক্ষা সামৰি লোৱা হৈছে।
• BRICS প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ নেটৱৰ্ক আৰু BRICS উৎকৰ্ষ কেন্দ্ৰসমূহৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব, ভাৰতৰ NIMHANS-এ সমন্বয়কাৰী কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিব। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে দক্ষতা উন্নীতকৰণ, কামৰ ভাগ-বতৰা আৰু মান্যকৃত প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে মানসিক স্বাস্থ্যৰ বাবে মানৱ সম্পদ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা আৰু প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱাত মানসিক সুস্থতাক সংযুক্ত কৰা।
• জনকেন্দ্ৰিক আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক অভিযোজনৰ জৰিয়তে জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতা আগবঢ়োৱাৰ বাবে BRICS নীতি আৰু পৰম্পৰাগত তথা থলুৱা জ্ঞান ব্যৱস্থাৰ ওপৰত শৈক্ষিক সহযোগিতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে BRICS নিৰ্দেশক নীতি গ্ৰহণৰ জৰিয়তে পৰম্পৰাগত জ্ঞানক মূলসুঁতিলৈ অনা।
• জ্ঞান বিনিময়, গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱন আৰু বহনক্ষম জীৱনশৈলী সপ্তাহ আগবঢ়াবলৈ BRICS প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে বহনক্ষম জীৱনশৈলী আগবঢ়োৱা হৈছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে নীতি, কাৰ্যসূচী, উদ্যোগ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পদ্ধতিৰ ওপৰত জ্ঞান বিনিময়; বিষয়ভিত্তিক ক্ষেত্ৰত সক্ষমতা নিৰ্মাণ কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত কৰা; শৈক্ষিক আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানকে ধৰি অংশীদাৰসকলৰ মাজত সংলাপৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা; আৰু কেছ ষ্টাডী সংকলন কৰা।
• দক্ষতা উন্নয়নৰ বাবে BRICS CONNECT: সক্ষমতা নিৰ্মাণ, নিয়োগযোগ্যতা আৰু নতুন দক্ষতা তথা প্ৰযুক্তিৰ বাবে BRICS সহযোগিতা নেটৱৰ্ক (BRICS Cooperation Network for Capacity Building, Employability, and New Skills and Technologies — BRICS CONNECT), BRICS ভাৰ্চুৱেল লিয়াজোঁ কাৰ্যালয়ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে। ই চাৰিটা উপাদান থকা এক নমনীয় মঞ্চ, যেনে সামাজিক সুৰক্ষা আগবঢ়োৱাৰ বাবে সক্ষমতা নিৰ্মাণ, কৰ্মশক্তিত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ, দক্ষতা আৰু নিয়োগযোগ্যতা, আৰু ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি। ইয়াৰ অধীনৰ সহযোগিতা স্বেচ্ছামূলক আৰু বাধ্যতামূলক নহয়।
• স্মাৰ্ট গ্ৰীড আৰু শক্তি সঞ্চয়: শক্তি সঞ্চয় আৰু স্মাৰ্ট গ্ৰীডৰ ওপৰত BRICS নিৰ্দেশক নীতি গ্ৰহণ কৰা হয় আৰু স্মাৰ্ট গ্ৰীড আৰু শক্তি সঞ্চয়ৰ বাবে BRICS ডিজিটেল উৎকৰ্ষ কেন্দ্ৰ আৰম্ভ কৰা হয়। ই BRICS দেশসমূহৰ মাজত জ্ঞান বিনিময়, সক্ষমতা নিৰ্মাণ, নীতি আৰু নিয়ামক শ্ৰেষ্ঠ পদ্ধতিৰ বিনিময় আৰু পাইলট উদ্যোগৰ প্ৰচাৰৰ বাবে এক স্বেচ্ছামূলক মঞ্চ হিচাপে কাম কৰিব।
• BRICS নগৰীয়া গতিশীলতা কেন্দ্ৰ স্থাপনৰ জৰিয়তে নগৰীয়া আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা হৈছে। ই এক ভাৰ্চুৱেল সহযোগিতামূলক মঞ্চ হিচাপে বহনক্ষম নগৰীয়া গতিশীলতাৰ ক্ষেত্ৰত জ্ঞান বিনিময়, সক্ষমতা নিৰ্মাণ আৰু কাৰিকৰী সহযোগিতা আগবঢ়াব। জলবায়ু-স্থিতিস্থাপক নগৰীয়া আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে BRICS স্বেচ্ছামূলক নীতি গ্ৰহণ কৰা হৈছে, যাতে নগৰ পৰিকল্পনা, নক্সা, বিনিয়োগ, নিৰ্মাণ আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণত জলবায়ু আৰু দুৰ্যোগৰ আশংকাৰ বিষয়সমূহ সংযুক্ত কৰিব পৰা যায়। লগতে প্ৰয়োগমূলক নগৰীয়া গৱেষণা, সীমান্ত-পাৰস্পৰিক সমন্বিত শিক্ষণ আৰু নিৰন্তৰ প্ৰতিষ্ঠানিক সহযোগিতাৰ বাবে BRICS নগৰীয়া গৱেষণা আৰু জ্ঞান নেটৱৰ্ক স্থাপন কৰা হৈছে।
• BRICS এম.এছ.এম.ই. সহযোগিতা পৰ্টেল, সকলো BRICS সদস্য দেশৰ বাবে উপলব্ধ এক ডিজিটেল পৰিৱেশ হিচাপে কাম কৰিব। ই MSME, প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ আৰু ক্লাষ্টাৰ, বাণিজ্য সংস্থা, বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান, প্ৰশিক্ষণ আৰু সক্ষমতা নিৰ্মাণ প্ৰতিষ্ঠান, নীতিনিৰ্ধাৰক আৰু অন্যান্য সংশ্লিষ্ট অংশীদাৰসকলক সহায় কৰিব। লগতে MSME-সমূহৰ বজাৰ আৰু বিত্তীয় প্ৰৱেশাধিকাৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ BRICS-ৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত MSME বিত্তৰ ওপৰত এক প্ৰতিষ্ঠানিকৃত সংলাপ আৰু MSME-সমূহৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়কৰণৰ ওপৰত কাৰ্য পৰিকল্পনা মুখ্য ফলাফল আছিল।
• BRICS ইনকিউবেটৰ নেটৱৰ্ক, BRICS দেশসমূহৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ন’ডেল সংস্থা, নিৰ্বাচিত ইনকিউবেটৰ আৰু ষ্টাৰ্ট-আপসমূহক সংযোগ কৰা, অংশগ্ৰহণকাৰী ইনকিউবেটৰসমূহত পঞ্জীয়ন আৰু সংযোগৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা আৰু যোগ্য ষ্টাৰ্ট-আপসমূহক অন্যান্য BRICS দেশৰ ইনকিউবেটৰলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ বাবে এক ডিজিটেল আন্তঃপৃষ্ঠ/নেটৱৰ্ক।
• BRICS ষ্টাৰ্ট-আপ উদ্ভাৱন পুঁজি, প্ৰাৰম্ভিক আৰু বিকাশ পৰ্যায়ৰ ষ্টাৰ্ট-আপসমূহৰ বাবে বিত্তীয় সাহায্য অনুঘটিত কৰা আৰু BRICS দেশসমূহত উদ্ভাৱন-চালিত উদ্যোগশীলতা বৃদ্ধি কৰা।
• BRICS বিজ্ঞান আৰু গৱেষণা ভঁৰালক BRICS দেশসমূহৰ মাজত বৈজ্ঞানিক জ্ঞান সংৰক্ষণ আৰু বিনিময়ৰ বাবে এক গাঁথনিবদ্ধ মঞ্চ হিচাপে আদৰণি জনোৱা হৈছে।
• BRICS লজিষ্টিক যোগান-শৃংখলা সহযোগিতা কাঠামো: খণ্ডসমূহৰ মাজত পৰিবহণ লজিষ্টিকৰ স্থিতিস্থাপকতা আৰু বহনক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এক স্বেচ্ছামূলক, ঐকমত্যভিত্তিক কাঠামো। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে খণ্ডিত যোগান-শৃংখলা আৰু দুৰ্বল সংযোগৰ সমস্যাসমূহ সমাধান কৰা। ইয়াৰ বাবে কাৰিকৰী বিনিময়, মালবাহী আৰু জাহাজ পৰিবহণ সেৱাৰ ওপৰত জ্ঞান বিনিময়, স্থানীয় সংযোজন আৰু উৎপাদন পৰিৱেশ আৰু সক্ষমতা নিৰ্মাণক উৎসাহিত কৰাৰ লগতে পৰিৱেশগতভাৱে বহনক্ষম আৰু জলবায়ু-স্থিতিস্থাপক লজিষ্টিক আগবঢ়োৱা হ’ব।
• ২০২৬–২০৩০ চনৰ GVC কাৰ্য পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে BRICS-ৰ গোলকীয় মূল্য শৃংখলৰ (Global Value Chains — GVC) সহযোগিতা, য’ত এক কাৰিকৰী পৰিষদ আৰু GVC যুটীয়া অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত আছে, যাতে GVC-সমূহ স্থিতিস্থাপক, কাৰ্যকৰী আৰু উৎপাদনশীল হোৱাটো নিশ্চিত কৰিবলৈ BRICS সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰিব পৰা যায়; আৰু BRICS সদস্যসকলৰ মাজত বজাৰ মুকলি কৰা আৰু অৰ্থনৈতিক বৈচিত্ৰ্যকৰণ আগুৱাই নিব পৰা যায়।
• শুল্ক বিষয়ত সহযোগিতা আৰু পাৰস্পৰিক প্ৰশাসনিক সহায়তাৰ ওপৰত BRICS চুক্তি: সদস্যসকলে এই চুক্তিখন স্বাক্ষৰ কৰাৰ বাবে নীতিগত অনুমোদন আৰু ইচ্ছা নিশ্চিত কৰিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে দ্ৰুত বাণিজ্য, কম লেনদেন ব্যয়, অধিক সুৰক্ষিত সীমান্ত, বিশ্বাসযোগ্য বাণিজ্য সুবিধা, ব্যৱসায় কৰাৰ সহজতা উন্নত কৰা আৰু অবৈধ বাণিজ্য মোকাবিলা কৰা।
• মানকীকৰণৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা, BRICS ৰাষ্ট্ৰীয় মানক সংস্থাৰ মুৰব্বীসকলে স্বাক্ষৰ কৰা এক বুজাবুজিৰ চুক্তিৰ জৰিয়তে, মানদণ্ডৰ বিকাশ, গ্ৰহণ আৰু ৰূপায়ণত সহযোগিতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এক আনুষ্ঠানিক কাঠামো স্থাপন কৰা হৈছে। ই তথ্য বিনিময়, শ্ৰেষ্ঠ পদ্ধতিৰ বিনিময়, কাৰিকৰী সহযোগিতা আৰু সক্ষমতা নিৰ্মাণক উৎসাহিত কৰিব, গুণগত আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰিব, গ্ৰাহক সুৰক্ষা বৃদ্ধি কৰিব আৰু বাণিজ্যৰ কাৰিকৰী বাধা হ্ৰাস কৰিব।
• BRICS যুৱ সহযোগিতা কাঠামো ২০২৬ গ্ৰহণ কৰা হৈছে, যি ধাৰাবাহিকতা, সামঞ্জস্য আৰু গাঁথনিবদ্ধ সহযোগিতাক সমৰ্থন কৰিবলৈ এক প্ৰসংগ নথি হিচাপে কাম কৰিব। ই BRICS যুৱ ধাৰাৰ অধীনত ভৱিষ্যতৰ সংলাপ, অভিজ্ঞতা বিনিময় আৰু ব্যৱহাৰিক উদ্যোগৰ বিবেচনাক পথ প্ৰদৰ্শন কৰিব।
• ক্ৰীড়া প্ৰযুক্তি সহযোগিতা নতুন কাৰ্যগোটৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠানিক ৰূপ দিয়া হৈছে। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে শ্ৰেষ্ঠ পদ্ধতি, প্ৰতিষ্ঠানিক অভিজ্ঞতা, কাৰিকৰী তথ্য আৰু গৱেষণামূলক তথ্যৰ বিনিময়ৰ ৰূপত ক্ৰীড়া প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা।

ভাৰতৰ ২০২৬ চনৰ BRICS অধ্যক্ষতাৰ অধীনত মন্ত্ৰী পৰ্যায়ৰ বৈঠকসমূহৰ ফলাফলে ব্যৱহাৰিক সহযোগিতা, অন্তৰ্ভুক্তিমূলক বৃদ্ধি আৰু গোলকীয় দক্ষিণৰ বাবে অধিক শক্তিশালী কণ্ঠৰ ওপৰত অব্যাহত গুৰুত্ব প্ৰতিফলিত কৰে।

২০২৬: অধিক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক ভৱিষ্যতৰ দিশে BRICS-ক পৰিচালনা

ভাৰতৰ ২০২৬ চনৰ BRICS অধ্যক্ষতা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গোলকীয় পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত আহিছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাই অৰ্থনৈতিক খণ্ডীকৰণ, প্ৰযুক্তিগত বিঘিনি আৰু ভূ-ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ সন্মুখীন হৈছে। জলবায়ু পৰিৱৰ্তন আৰু সম্পদৰ ওপৰত চাপেও অধিক জটিলতা বৃদ্ধি কৰিছে। এই আন্তঃসংযুক্ত প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ বাবে এনে সহযোগিতাৰ প্ৰয়োজন যি অন্তৰ্ভুক্তিমূলক, ব্যৱহাৰিক আৰু বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিস্থিতিৰ প্ৰতি সঁহাৰিমূলক।

BRICS-এ সংলাপ আৰু সমন্বিত কাৰ্যৰ জৰিয়তে এই প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰাৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ সম্প্ৰসাৰিত সদস্যপদে প্ৰধান উদীয়মান অৰ্থনীতিসমূহৰ বিভিন্ন দৃষ্টিভংগী একত্ৰিত কৰে। গোটটোৱে উন্নয়ন, জলবায়ু কাৰ্য, প্ৰযুক্তি, শক্তি আৰু বিত্তীয় স্থিতিস্থাপকতাৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা আগুৱাই নিয়াত সহায় কৰিব পাৰে। ই গোলকীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সংস্কাৰৰ আলোচনাতো অৱদান আগবঢ়াব পাৰে।

ভাৰতৰ বাবে উদ্দেশ্য কেৱল গোটটোৰ পৰিসৰ সম্প্ৰসাৰণৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়। ই অধিক প্ৰতিনিধিত্বক অৰ্থপূৰ্ণ সহযোগিতা আৰু বাস্তৱ ফলাফললৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বিষয়। ভাৰতৰ অধ্যক্ষতাই বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ সদস্যসকলৰ মাজত ঐকমত্য গঢ়ি তোলাৰ লগতে বিদ্যমান ব্যৱস্থাসমূহৰ কাৰ্যকাৰিতা শক্তিশালী কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে। ভাৰতে অধিক অন্তৰ্ভুক্তিমূলক গোলকীয় ব্যৱস্থাৰ বাবে BRICS-ক এক গঠনমূলক শক্তি হিচাপে পুনৰ শক্তিশালী কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে।

তথ্যসূত্ৰসমূহ

কেবিনেট

• https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=115907&reg=3&lang=2

বিশেষ সেৱা আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ

• https://www.pib.gov.in/newsite/printrelease.aspx?relid=151515&reg=3&lang=2

প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়

• https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=151706&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=151645&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1951681&reg=48&lang=2
• https://archivepmo.nic.in/drmanmohansingh/getdoc.php?id=4M83IV14071H.pdf
• https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=94317&utm
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1481070&reg=48&lang=2
• https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=151707&utm

বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ মন্ত্ৰালয়

• https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=153980&reg=3&lang=2

পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2118492&reg=48&lang=2

ক্ষুদ্ৰ, লঘু আৰু মজলীয়া উদ্যোগ মন্ত্ৰালয়

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2258985&reg=3&lang=1

ব্ৰিকছ (BRICS)

• https://brics.br/en/about-the-brics
• https://www.brics2026.gov.in/about-us/
• https://d2jiw2zrmmyqt8.cloudfront.net/wp-content/uploads/2025/12/26170832/13th-BRICS-Summit-New-Delhi-Declaration-2021-3.pdf
• https://d2jiw2zrmmyqt8.cloudfront.net/wp-content/uploads/2026/08/28100036/27-August.pdf

বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়

• https://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/BRICS-2025.pdf
• https://www.mea.gov.in/bilateral-documents?dtl/19158/Fourth_BRICS_Summit_Delhi_Declaration
• https://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/BRICS-2025.pdf

কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰালয়

• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU271_UZhNkJ.pdf?source=pqals

স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1808277&reg=48&lang=2

pdf চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক

***

পিআইবি গৱেষণা

RR