पत्र सूचना कार्यालय

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ: ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಶಾಲೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ, ಸಮಾನತೆ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಸಜ್ಜಿತ ಕಲಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದ 14.71 ಲಕ್ಷ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ 24.69 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಲಿಯುವವನ ಸಮಗ್ರ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವತ್ತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದೆ. 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (ಎನ್‌ಇಪಿ) 2020' ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ, 'ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ' ಉಪಕ್ರಮವು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿ, ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2022 ರಂದು ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾದ 'ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳು' ಯೋಜನೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿ, ಎನ್‌ಇಪಿ 2020 ರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮಾದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟು ₹27,360 ಕೋಟಿ ಯೋಜನೆ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ, 14,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸೂಕ್ತ ಕಲಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕಲಿಕಾ ಅನುಭವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಘಟನೆ, ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ 13,092 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಗದಿತ ಗುರಿಯ ಸುಮಾರು ಶೇ. 90 ರಷ್ಟನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಆದ್ಯತೆಗಳು

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದ ಮಾದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ (ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲ), ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ನೆರೆಹೊರೆಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾದರಿ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು 'ತರಂಗ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ'ಯಂತಹ (ಸರಣಿ ಪ್ರಭಾವ) ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲ ಆಶಯವು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಲಿಯುವ, ಕಲಿತದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಪುನಃ ಕಲಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪಕ ಉದ್ದೇಶವು ಸಮಾನ, ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನೀಯ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲ ಸಕ್ರಿಯ, ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಮೂಲಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಲವರ್ಧನೆ

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಯೋಜನೆಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಇಪಿ 2020 ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

'ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ' ಯೋಜನೆಯು 2022–23 ರಿಂದ 2026–27 ರವರೆಗಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ₹27,360 ಕೋಟಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು ₹18,128 ಕೋಟಿ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಜನಾ ಅನುಮೋದನಾ ಮಂಡಳಿಯು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲಿನ ಅನುದಾನವು 2023–24 ರಲ್ಲಿದ್ದ ₹2,520 ಕೋಟಿಯಿಂದ 2026–27 ರ ವೇಳೆಗೆ ₹5,224 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 107% ಗಳಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು: ಎನ್‌ಇಪಿ 2020 ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಯೋಜನೆಯು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020' ರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧಿಕ/ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಹಾಗೂ ಪರಿಪೂರ್ಣ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಾನ, ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಆನಂದದಾಯಕ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ತಾನು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಕಾಳಜಿಪೂರ್ವಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳು

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಧುನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಮಗ್ರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಎನ್‌ಇಪಿ 2020 ರ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಸಮಗ್ರ ಕಲಿಕೆ: ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಬಹುಭಾಷಾ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಸಮಾನ ಹಾಗೂ ಆನಂದದಾಯಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
• ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ: ಈ ಶಾಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮಾದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
• ಹಸಿರು ಶಾಲೆಗಳು: ಶಾಲಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಅನುಭವ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ: ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಟ ಮತ್ತು ಆಟಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನುಭವಜನ್ಯ, ಸಮಗ್ರ, ಸುಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು.
• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: ಕೇವಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯ ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುವುದು.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ಶಾಲೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಲಭ್ಯತೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು.
• ಭವಿಷ್ಯ ಸಜ್ಜಿತ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು: 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದು.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ: 'ಶಾಲಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಚೌಕಟ್ಟು' ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಆರು ಮೂಲಸ್ತಂಭಗಳು

'ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ' ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020 ರ 9 ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ಪಡೆದ 6 ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಪ-ವಿಭಾಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ವಿವರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಿಸುತ್ತವೆ

ಮಗುವಿನ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿನ್ಯಾಸಿತ ಕಲಿಕೆ

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವು ಎನ್‌ಇಪಿ 2020 ರ 5+3+3+4 ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ರಚನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವಾಗಲೇ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂದರ್ಭೋಚಿತಗೊಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನಮ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು ಚೀಲ ರಹಿತ ದಿನಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲೆಗಳು, ಕರಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅನುಭವ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಮಾನತೆ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ವಂಚಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ, ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನ ಕಲಿಕಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೆರವಾಗಿವೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಮಾತೃಭಾಷೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ UDISE+ 2025–26 ರ ದತ್ತಾಂಶವು ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ 6,102 ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿಕ್ಷಕರು, 1,994 ಉರ್ದು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು 9,152 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವೂ ಬಲವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚಾಲಿತ ಕಲಿಕೆ

ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಅಡಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ತರಗತಿಗಳು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕಾ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು 'ಸ್ಟೆಮ್' ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪೂರೈಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ, ಅನುಭವಜನ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ವಿವಿಧ ಕಲಿಕಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. 'ದೀಕ್ಷಾ' ದಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಭಂಡಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಡುವೆ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿಕಾಸ

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಕೌಶಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಬಹುಪರಿಮಾಣದ ವಿಧಾನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ-ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ನಾಯಕರ ಸಬಲೀಕರಣ

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು 'ಜಿಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ' ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಡಯಟ್‌ಗೆ ₹3 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷಯ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರು, ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಕರು, ಐಸಿಟಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಟ್ರೇನರ್‌ಗಳ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ₹2,500 ರವರೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಾಯಕತ್ವ, ಶಾಲಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಬೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರು 'ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಗತಿ ಕಾರ್ಡ್', ಶಾಲಾ ಭದ್ರತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಪ್ತಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಐಸಿಟಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಬೋಧನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಶಾಲಾ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲ

'ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ' ಉಪಕ್ರಮವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಘಟನೆ, ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ 13,092 ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 725 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು 8,340 ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು/ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಾಪ್‌ ಅನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಆಯ್ಕೆಯಾದ 13,092 ಶಾಲೆಗಳ ಪೈಕಿ 1,305 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, 3,102 ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, 3,141 ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 5,544 ಉನ್ನತ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಜಾಲವು 80 ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಗಾಂಧಿ ಬಾಲಿಕಾ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, 913 ಕೆವಿಎಸ್ ಶಾಲೆಗಳು, 620 ಎನ್‌ವಿಎಸ್ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 4 ಎನ್‌ಸಿಇಆರ್‌ಟಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಜಾಲದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಲುಪುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರಿತ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು 'ಚಾಲೆಂಜ್ ಮೋಡ್' (ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿ) ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಲು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ 3 ಹಂತಗಳು

• ಹಂತ 1: ಸಾಮರಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದು:

ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

• ಹಂತ 2: ಅರ್ಹ ಶಾಲೆಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ:

ಯುಡೈಸ್+ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಅರ್ಹವಿರುವ ಶಾಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಹಂತ 3: ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ:

ಹಂತ 2 ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಹ ಶಾಲೆಗಳು ನಿಗದಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾಲೆಗಳು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸವಾಲಿನ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.

• ಷರತ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೆವಿಎಸ್ ಅಥವಾ ಎನ್‌ವಿಎಸ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭೌತಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅರ್ಹ ಶಾಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಲೆಗಳ ಅಂತಿಮ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಗಳು ಪಕ್ಕಾ ಕಟ್ಟಡ, ತಡೆರಹಿತ ಪ್ರವೇಶ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಕೈ ತೊಳೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್, ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಪ್ರೌಢ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ದಾಖಲಾತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಖಲಾತಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಂತಹ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಲೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 70 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಲೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 60 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕಲಿಕಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿ, ಪಿಎಂ ಪೋಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಹಸಿರು ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಲಿರುವ ಶಾಲೆಗಳು

ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಯೋಜನೆಯು ಶಾಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೇವಲ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಮಗ್ರ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ, ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಸಜ್ಜಿತ ಕಲಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯತ್ತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ, ಶಿಕ್ಷಕರ ನಿರಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವರ್ಧಕ ಶಾಲಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾದರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ, ಪಿಎಂ ಶ್ರೀ ಶಾಲೆಗಳು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಶಾಲೆಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಅನುಕರಿಸಬಹುದಾದ ಹೊಸ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಈ ಮೂಲಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಸಜ್ಜಿತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜ್ಞಾನ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮರ್ಥ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ, ಸೃಜನಶೀಲ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕಲಿಯುವವರನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

References

Ministry of Education

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2290004&reg=48&lang=2

https://pmshri.education.gov.in/#aboutPmshri

https://pmshri.education.gov.in/assets/pdf/part1_pmshri.pdf

https://pmshri.education.gov.in/faqs

https://pmshri.education.gov.in/#main-content

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2291330&reg=1&lang=1

https://education.vikaspedia.in/viewcontent/education/policies-and-schemes/pm-schools-for-rising-india-scheme?lgn=en

https://sansad.in/getFile/annex/271/AU1144_1PgQNc.pdf?source=pqars

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2291279&reg=1&lang=1

https://x.com/EduMinOfIndia/status/1567485212476702721

NITI Aayog

https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2026-05/School-Education-System-in-India.pdf?utm_source=chatgpt.com

Click here to see pdf 

*****