पत्र सूचना कार्यालय

ক্ৰমবৰ্ধমান কৃষি অৰ্থনীতিৰ বাবে সংৰক্ষণ ক্ষমতা নিৰ্মাণ

ভাৰতৰ শস্য সংৰক্ষণ ব্যৱস্থাই পৰম্পৰাগত সংৰক্ষণ পদ্ধতি, বিকেন্দ্ৰীকৃত স্থানীয় ব্যৱস্থা আৰু আধুনিক আন্তঃগাঁথনিৰ সংমিশ্ৰণৰ জৰিয়তে বিকশিত হৈছে। এই সংহত পদ্ধতিয়ে খাদ্য সংৰক্ষণ শক্তিশালী কৰাৰ লগতে দেশৰ খাদ্য সুৰক্ষাকো সমৰ্থন কৰিছে। মাটিৰ পাত্ৰ, মাটিৰ তলৰ গাঁত আৰু বোকাৰে লেপ দিয়া সংৰক্ষণ গাঁথনিৰ দৰে পৰম্পৰাগত সংৰক্ষণ পদ্ধতিসমূহ গুদাম আৰু চাইল’ভিত্তিক আন্তঃগাঁথনিৰ সৈতে একেলগে চলি আছে। অৱশ্যে, ক্ৰমবৰ্ধমান কৃষি উৎপাদন আৰু সম্প্ৰসাৰিত খাদ্য সুৰক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তাই সমগ্ৰ দেশতে আধুনিক, বিকেন্দ্ৰীকৃত সংৰক্ষণ সুবিধাৰ প্ৰয়োজনীয়তা বৃদ্ধি কৰিছে।

তৃতীয় অগ্ৰিম অনুমান (২০২৫-২৬) অনুসৰি, দেশৰ মুঠ খাদ্যশস্য উৎপাদন ৩৭৬.৫৬৩ নিযুত টন হ’ব বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যিটো যোৱা বছৰৰ ৩৫৭.৭৩২ নিযুত টনৰ উৎপাদনৰ তুলনাত প্ৰায় ১৮.৮ নিযুত টন (৫.৩ শতাংশ) অধিক। ভাৰতত ২০১৩ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য সুৰক্ষা আইন (National Food Security Act)-ৰ অধীনত বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ খাদ্য সুৰক্ষা কাৰ্যসূচীও চলি আছে, যাৰ অধীনত প্ৰায় ৮০ কোটি লোক সামৰি লোৱা হৈছে। এই প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণৰ বাবে এক শক্তিশালী শস্য সংৰক্ষণ সুবিধাৰ নেটৱৰ্কৰ প্ৰয়োজন। ভাৰতীয় খাদ্য নিগম আৰু ৰাজ্যিক সংস্থাসমূহে পৰিচালনা কৰা কেন্দ্ৰীভূত সংৰক্ষণ আন্তঃগাঁথনি গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ থকাৰ বিপৰীতে বিকেন্দ্ৰীকৃত সুবিধাসমূহো সমানেই প্ৰয়োজনীয়। সমবায় মন্ত্ৰালয়ে উৎপাদন কেন্দ্ৰৰ ওচৰত সংৰক্ষণ সুবিধা স্থাপনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। এই সুবিধাসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে ক্ৰয় কেন্দ্ৰসমূহৰ মাজত পৰিবহণ ব্যয় হ্ৰাস কৰা, খাদ্যশস্যৰ অপচয় ন্যূনতম কৰা আৰু খাদ্য সুৰক্ষাক সমৰ্থন কৰা।

এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত, সমবায় খণ্ডত বিকেন্দ্ৰীকৃত শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনা ৩১ মে’ ২০২৩ত পাইলট প্ৰকল্প হিচাপে ৰূপায়ণ কৰা হয়। এই পদক্ষেপে সমবায়সমূহৰ জৰিয়তে বিকেন্দ্ৰীকৃত শস্য সংৰক্ষণ শক্তিশালী কৰাৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে চিহ্নিত কৰে। সমবায় কাঠামোৰ ওপৰত আধাৰিত এই পদক্ষেপৰ উদ্দেশ্য হৈছে:

• খাদ্যশস্যৰ অপচয় হ্ৰাস কৰা আৰু খাদ্য সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰা,
• কৃষকসকলক দুৰৱস্থাজনিত বিক্ৰী এৰাই চলিবলৈ অধিক নমনীয়তা প্ৰদান কৰা আৰু উন্নত মূল্য লাভ নিশ্চিত কৰা,
• ক্ৰয় কেন্দ্ৰ, গুদাম আৰু ন্যায্য মূল্যৰ দোকানৰ মাজত পৰিবহণ ব্যয় হ্ৰাস কৰা,
• কৃষি কাৰ্যকলাপৰ বৈচিত্ৰ্যকৰণৰ জৰিয়তে প্ৰাথমিক কৃষি ঋণ সমিতি (পি.এ.চি.এছ.)-ৰ ভূমিকা সম্প্ৰসাৰিত কৰা (পি.এ.চি.এছ. হৈছে গাঁও পৰ্যায়ৰ প্ৰতিষ্ঠান, যিয়ে গ্ৰাম্য ঋণগ্ৰহণকাৰীসকলক স্বল্পম্যাদী ঋণ আৰু বিত্তীয় সেৱা প্ৰদান কৰে আৰু ঋণ পৰিশোধ সংগ্ৰহত সহায় কৰে)। আৰু,
• কৃষকসকলৰ বাবে অধিক আয়ৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰাত সহায় কৰা।

সংহত আন্তঃগাঁথনি আৰু সমন্বয় কাঠামো

সমবায় খণ্ডত বিকেন্দ্ৰীকৃত শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাই পি.এ.চি.এছ. পৰ্যায়ত সংহত কৃষি আন্তঃগাঁথনি সৃষ্টি কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। এই ব্যৱস্থাই বিদ্যমান চৰকাৰী আঁচনিসমূহৰ সমন্বয়ৰ জৰিয়তে কাম কৰে:

• কৃষি আন্তঃগাঁথনি পুঁজি আঁচনি: উত্তৰ-চপোৱাৰ আন্তঃগাঁথনি সৃষ্টি আৰু উন্নীতকৰণৰ বাবে বিত্তীয় সাহায্য আৰু সুতৰ ৰেহাই প্ৰদান কৰে।
• কৃষি বিপণন আন্তঃগাঁথনি আঁচনি: খাদ্যশস্য সংৰক্ষণ সুবিধা নিৰ্মাণৰ বাবে পিছত প্ৰদান কৰা মূলধনী ৰাজসাহায্য আগবঢ়ায়।
• কৃষি যান্ত্ৰিকীকৰণৰ উপ-মিছন: কাষ্টম হায়াৰিং চেণ্টাৰ স্থাপন আৰু কৃষি যন্ত্ৰপাতিৰ সুবিধা লাভত সহায় কৰে।
• প্ৰধানমন্ত্ৰী আনুষ্ঠানিকীকৰণ ক্ষুদ্ৰ খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ উদ্যোগ আঁচনি (Pradhan Mantri Formalisation of Micro Food Processing Enterprises – PMFME): ক্ষুদ্ৰ খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ এককসমূহৰ আনুষ্ঠানিকীকৰণ আৰু বিকাশক উৎসাহিত কৰে।

এই আঁচনিসমূহৰ সমন্বয়ে পি.এ.চি.এছ.সমূহক সংহত গ্ৰাম্য সেৱা কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হ’বলৈ সক্ষম কৰে, যাৰ ফলত কৃষি আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী হয়, মূল্য শৃংখল উন্নত হয় আৰু কৃষকৰ আয় বৃদ্ধি পায়।

সমবায় খণ্ডত বিকেন্দ্ৰীকৃত শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাৰ অধীনত মুখ্য সুবিধা আৰু সেৱাসমূহৰ ভিতৰত আছে:

• কাষ্টম হায়াৰিং চেণ্টাৰসমূহে পি.এ.চি.এছ.সমূহক কৃষি যন্ত্ৰপাতি ক্ৰয় কৰি কৃষকসকলক ভাড়াত দিয়াৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। সঁজুলিৰ ভিতৰত ট্ৰেক্টৰ, হাৰ্ভেষ্টাৰ, টিলাৰ আৰু অন্যান্য কৃষি যন্ত্ৰপাতি থাকিব পাৰে।
• ন্যায্য মূল্যৰ দোকানসমূহে শস্য বিতৰণ আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত প্ৰক্ৰিয়াকৃত খাদ্য সামগ্ৰী বিক্ৰীৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে।
• প্ৰাথমিক প্ৰক্ৰিয়াকৰণ এককসমূহে শস্য পৰিষ্কাৰ কৰা, বাছনি কৰা আৰু শুকুৱাই লোৱাৰ দৰে প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কাৰ্য সম্পাদন কৰে, যাৰ ফলত উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ গুণগত মান আৰু বজাৰযোগ্যতা উন্নত হয়।
• ক্ৰয় কেন্দ্ৰসমূহে ৰাজ্যিক সংস্থা আৰু ভাৰতীয় খাদ্য নিগমৰ বাবে পি.এ.চি.এছ.-ৰ দ্বাৰা শস্য ক্ৰয়ত সহায় কৰে।
• পৰিকল্পনাটোৱে সমবায় সংৰক্ষণ আৰ্হিৰ অধীনত ৫০ মেট্ৰিক টন, ১০০ মেট্ৰিক টন আৰু ২০০ মেট্ৰিক টন ক্ষমতাৰ চাইল’ভিত্তিক সংৰক্ষণ আন্তঃগাঁথনিৰ ব্যৱস্থা কৰিছে।

ৰূপায়ণ কাঠামোৱে পৰিকল্পনাত অংশগ্ৰহণ কৰা পি.এ.চি.এছ.-সমূহৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠানগত আৰু যোগ্যতাৰ মাপকাঠিও নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।

পি.এ.চি.এছ. বাছনি আৰু প্ৰতিষ্ঠানগত কাঠামো

“মাৰ্গদৰ্শিকা” মানক কাৰ্যপদ্ধতি অনুসৰি, জিলা সমবায় উন্নয়ন সমিতিয়ে পি.এ.চি.এছ.-সমূহ চিনাক্ত আৰু অনুমোদন কৰে। যিবোৰ অঞ্চলত সংৰক্ষণৰ চাহিদা আছে, সেই অঞ্চলসমূহত পি.এ.চি.এছ. বাছনি কৰা হয়।

পৰিকল্পনাখনে আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ বাবে ভূমি-সম্পৰ্কীয় চৰ্তসমূহো নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। পি.এ.চি.এছ.সমূহৰ নিজৰ ভূমি থকাটো অগ্ৰাধিকাৰযোগ্য। ভূমিখন জলমগ্ন হোৱা বা বনাঞ্চলত অৱস্থিত হোৱা উচিত নহয়। ভূমি ব্যৱহাৰৰ বাবে পি.এ.চি.এছ.-ৰ সদস্যসকলৰ সন্মতি প্ৰয়োজন। লীজত লোৱা ভূমিৰ ক্ষেত্ৰত, লীজৰ সময়সীমা ২০ বছৰতকৈ অধিক হ’ব লাগে।

ৰূপায়ণ ব্যৱস্থা:

ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় উন্নয়ন নিগম (National Cooperative Development Corporation – NCDC) হৈছে সমবায় খণ্ডত বিকেন্দ্ৰীকৃত শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাৰ ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা। ৰাষ্ট্ৰীয়, ৰাজ্যিক আৰু জিলা পৰ্যায়ত সমন্বয়ৰ জৰিয়তে ৰূপায়ণক সমৰ্থন কৰা হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত, আন্তঃমন্ত্ৰালয় সমিতি (Inter-Ministerial Committee – IMC)-য়ে পৰিকল্পনাৰ সামগ্ৰিক ৰূপায়ণ নিৰীক্ষণ কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ সমন্বয় সমিতি (National Level Coordination Committee – NLCC)-য়ে অংশগ্ৰহণকাৰী প্ৰতিষ্ঠান আৰু সংস্থাসমূহৰ মাজত কাৰ্যকৰী সমন্বয়ত সহায় কৰে। ৰাজ্যিক সমবায় উন্নয়ন সমিতি (State Cooperative Development Committees – SCDCs) আৰু জিলা সমবায় উন্নয়ন সমিতি (District Cooperative Development Committees – DCDCs)-য়ে ৰাজ্যিক আৰু জিলা পৰ্যায়ত ৰূপায়ণ আৰু সমন্বয়ত সহায় কৰে।

বিত্তীয় সহায় আৰু প্ৰকল্পৰ ব্যৱহাৰিকতা

চৰকাৰে পৰিকল্পনাৰ অধীনত প্ৰকল্পৰ ব্যৱহাৰিকতা উন্নত কৰাৰ বাবে কেইবাটাও পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে কৃষি বিপণন আন্তঃগাঁথনি (Agricultural Marketing Infrastructure – AMI) আঁচনিৰ অধীনত ৰাজসাহায্য ২৫ শতাংশৰ পৰা ৩৩.৩৩ শতাংশলৈ বৃদ্ধি কৰা, মাৰ্জিন মানিৰ প্ৰয়োজনীয়তা ২০ শতাংশৰ পৰা ১০ শতাংশলৈ হ্ৰাস কৰা আৰু গুদাম নিৰ্মাণৰ ব্যয়ৰ মানদণ্ড পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা।

যোগ্য আঁচনিসমূহৰ অধীনত সুতৰ ৰেহাই আৰু ঋণ সহায়ৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তেও বিত্তীয় সহায় উপলব্ধ। AMI আঁচনিৰ অধীনত, ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি আৰু গ্ৰামোন্নয়ন বেংক (National Bank for Agriculture and Rural Development – NABARD) যোগ্য প্ৰকল্পসমূহৰ বাবে ৰাজসাহায্য পৰিচালনা কৰা সংস্থা হিচাপে কাম কৰে। ৰাজ্যিক সমবায় বেংক আৰু জিলা কেন্দ্ৰীয় সমবায় বেংকসমূহ পি.এ.চি.এছ.-ৰ বাবে প্ৰাথমিক ঋণ প্ৰদানকাৰী প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে কাম কৰে। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহে ৰূপায়ণ কাঠামোৰ অধীনত ঋণ অনুমোদন আৰু বিতৰণৰ দায়িত্ব পালন কৰে।

পৰিকল্পনাখনে অংশগ্ৰহণকাৰী সমবায়সমূহৰ বিত্তীয় বোজা হ্ৰাস কৰিবলৈ NABARD-ৰ বিশেষ পুনৰবিত্তীয় সুবিধাও ব্যৱহাৰ কৰে। কৃষি আন্তঃগাঁথনি পুঁজি (Agriculture Infrastructure Fund – AIF)-ৰ অধীনত উপলব্ধ ৩ শতাংশ সুতৰ ৰেহাইৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিলে, পৰিকল্পনাৰ অধীনত পি.এ.চি.এছ.-ৰ বাবে কাৰ্যকৰী ঋণৰ সুতৰ হাৰ ১ শতাংশলৈ হ্ৰাস পায়।

ভাৰতীয় খাদ্য নিগমকো নিৰ্ধাৰিত চৰ্তৰ অধীনত পৰিকল্পনাৰ অধীনত সৃষ্টি কৰা যোগ্য গুদামসমূহ নিশ্চিতভাৱে ভাড়াত লোৱাৰ বাবে অনুমোদন দিয়া হৈছে। এই ব্যৱস্থাই সংৰক্ষণ প্ৰকল্পসমূহৰ বিত্তীয় ব্যৱহাৰিকতা বৃদ্ধি কৰে আৰু পি.এ.চি.এছ.সমূহৰ অধিক অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰে।

কাঠামোটো কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত, পৰ্যায়ক্ৰমে সম্প্ৰসাৰণ কৌশলৰ জৰিয়তে ৰূপায়ণ আগবাঢ়ে।

পাইলটৰ পৰা সম্প্ৰসাৰণলৈ

পৰিকল্পনাখনে পৰ্যায়ক্ৰমে ৰূপায়ণ কৌশলৰ জৰিয়তে অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে, যি পাইলট প্ৰকল্পৰ পৰা আৰম্ভ হৈ বৃহৎ পৰিসৰৰ সম্প্ৰসাৰণলৈ আগবাঢ়িছে। পাইলট পৰ্যায়ত, ১১খন ৰাজ্যৰ ১১টা পি.এ.চি.এছ.ত গুদাম নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়, যাৰ ফলত ৯,৭৫০ মেট্ৰিক টন সংৰক্ষণ ক্ষমতা সৃষ্টি হয়। পাইলট প্ৰকল্পসমূহ মহাৰাষ্ট্ৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ, গুজৰাট, ৰাজস্থান, মধ্য প্ৰদেশ, উত্তৰাখণ্ড, তামিলনাডু, তেলেংগানা, অসম, কৰ্ণাটক আৰু ত্ৰিপুৰাত ৰূপায়ণ কৰা হৈছিল। এই পাইলটসমূহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যকৰী ভিত্তি প্ৰদান কৰিছে আৰু সমবায় পৰ্যায়ত স্থানীয় সংৰক্ষণ আন্তঃগাঁথনিৰ ব্যৱহাৰিকতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে।

এই ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ৰূপায়ণ যথেষ্ট পৰিমাণে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। জুলাই ২০২৬লৈকে, পৰিকল্পনাৰ অধীনত ১০১২টা পি.এ.চি.এছ. বা সমবায় সমিতি চিনাক্ত কৰা হৈছিল। জুলাই ২০২৬লৈকে ৩১৩টা পি.এ.চি.এছ.ত গুদাম নিৰ্মাণো সম্পূৰ্ণ হৈছে, যাৰ ফলত ১.৮০ লাখ টনতকৈ অধিক (LMT) সংৰক্ষণ ক্ষমতা সৃষ্টি হৈছে।

এই অগ্ৰগতিয়ে পৰিকল্পনাটো ধাৰণাগত পৰ্যায়ৰ পৰা বৃহৎ পৰিসৰৰ ৰূপায়ণৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতিফলন ঘটায়।

কাৰ্যক্ষেত্ৰত সমবায় সংৰক্ষণ: নেৰপিংলাই পি.এ.চি.এছ.

গুণগত মানৰ মানদণ্ড, ব্ৰেণ্ডিং আৰু স্বচ্ছতা

পৰিকল্পনাখনে আঁচনিৰ অধীনত সৃষ্টি কৰা সংৰক্ষণ আন্তঃগাঁথনিৰ বাবে একে ধৰণৰ ব্ৰেণ্ডিং নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰিছে। প্ৰতিটো সংৰক্ষণ গাঁথনিত অনুমোদিত শস্য সংৰক্ষণ ল’গ’ আৰু নিৰ্ধাৰিত ৰঙৰ আঁচনি প্ৰদৰ্শন কৰিব লাগিব। এই পদক্ষেপৰ উদ্দেশ্য হৈছে এই উদ্যোগটোৰ এক সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰা পৰিচয় সৃষ্টি কৰা আৰু অংশীদাৰসকলৰ মাজত সজাগতা শক্তিশালী কৰা।

গুণগত মান নিশ্চিতকৰণ:

আৰ্হিটোৱে গুদাম নিৰ্মাণ আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে গুণগত মানৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। সংৰক্ষণ গাঁথনিসমূহ গুদাম উন্নয়ন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ (Warehousing Development and Regulatory Authority – WDRA)-ৰ নিয়ম-নীতি অনুসৰি হ’ব লাগে আৰু স্থানীয় পৰিৱেশগত পৰিস্থিতিৰ সৈতে উপযোগী হ’ব লাগে। নিৰ্মাণত টেকসই, জাৰ-প্ৰতিৰোধী সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, লগতে শস্যৰ গুণগত মান বজাই ৰাখিবলৈ আৰু নষ্ট হোৱাটো প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ উপযুক্ত বায়ু চলাচল ব্যৱস্থা থাকিব লাগে।

নিৰ্ধাৰিত নক্সা আৰু সুৰক্ষা মানদণ্ডৰ সৈতে সামঞ্জস্য নিশ্চিত কৰিবলৈ নিয়মীয়া পৰিদৰ্শন আৰু গুণগত মানৰ অডিটৰ প্ৰয়োজন। পি.এ.চি.এছ.-ৰ সদস্যসকলে প্ৰকল্পৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিব বুলি আশা কৰা হয়, আনহাতে প্ৰকল্প পৰিচালনা পৰামৰ্শদাতা (Project Management Consultants – PMC)-সকলে নিৰ্মাণ কাৰ্যকলাপ আৰু ব্যয়ৰ বিষয়ে তথ্য ভাগ-বতৰা কৰে, যাতে ৰূপায়ণ পদ্ধতিৰ অধীনত স্বচ্ছতা আৰু জবাবদিহিতা বৃদ্ধি পায়।

এই ব্যৱস্থাসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে পৰিকল্পনাৰ অধীনত সৃষ্টি কৰা আন্তঃগাঁথনি দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে টেকসই, জবাবদিহিমূলক আৰু নিৰ্ধাৰিত গুণগত মানৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ হৈ থকাটো নিশ্চিত কৰা।

ভাৰতৰ বিকেন্দ্ৰীকৃত শস্য সংৰক্ষণ নেটৱৰ্ক শক্তিশালীকৰণ

সমবায় খণ্ডত বিকেন্দ্ৰীকৃত শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাই সমবায়সমূহৰ জৰিয়তে কৃষি আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰাৰ এক সংহত পদ্ধতি প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পি.এ.চি.এছ. পৰ্যায়ত সংৰক্ষণ, প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, ক্ৰয় আৰু বিতৰণৰ সংযোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে পৰিকল্পনাখনে উৎপাদন কেন্দ্ৰৰ ওচৰত খাদ্যশস্য ব্যৱস্থাপনা শক্তিশালী কৰে।

এই পদক্ষেপে খাদ্য সুৰক্ষাও শক্তিশালী কৰে, অপচয় হ্ৰাস কৰে আৰু গ্ৰাম্য সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক শক্তিশালী কৰে। পৰিকল্পনাৰ পৰ্যায়ক্ৰমে সম্প্ৰসাৰণ বিদ্যমান আঁচনিসমূহৰ সমন্বয়, প্ৰতিষ্ঠানগত সমন্বয় আৰু বিত্তীয় সহায় ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত। এই কাঠামোৱে দেশত বিকেন্দ্ৰীকৃত কৃষি আন্তঃগাঁথনি আৰু দীৰ্ঘম্যাদী খাদ্যশস্য ব্যৱস্থাপনা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰাৰ দিশত এক সমবায়-নেতৃত্বাধীন পদ্ধতি প্ৰতিফলিত কৰে।

তথ্যসূত্ৰসমূহ

সমবায় মন্ত্ৰালয়

https://www.cooperation.gov.in/en/worlds-largest-grain-storage-plan-cooperative-sector-0

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2146718&reg=3&lang=2

https://www.cooperation.gov.in/sites/default/files/2025-08/DGSP%20English%20Margdarshika%20SOP.pdf

https://www.cooperation.gov.in/en/worlds-largest-decentralized-grain-storage-program-cooperative-sector-ensure-food-security

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241928&reg=3&lang=1

কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰালয় আৰু আইচিএআৰ (ICAR)

http://www.ftic.co.il/2016NewDelhiPDF/PP047-052-A008-SESSION02.pdf

https://agriwelfare.gov.in/Documents/Time_Series_3rdAE_2025_26_En.pdf

গ্ৰাহক পৰিক্ৰমা, খাদ্য আৰু ৰাজহুৱা বিতৰণ মন্ত্ৰালয়

https://dfpd.gov.in/WriteReadData/AnnualRecordUploadDocuments/b9c640b8-5889-4ffd-a62d-5b56c5d4f029_Food%20AR%202024-25%20English%20small%20size.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2210211

বিত্ত মন্ত্ৰালয়

https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf

পিআইবি বেকগ্ৰাউণ্ডাৰ

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2172351&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2215759&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150721&reg=48&lang=1

pdf চাবলৈ ক্লিক কৰক

***

পিআইবি গৱেষণা

RR