Technology
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭವಿಷ್ಯ
Posted On:
28 AUG 2026 10:29AM
|
ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಇಂಧನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲಲು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅಪಾರ ಥೋರಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವೆಂದರೆ ಸ್ವದೇಶಿಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಮೂರು-ಹಂತದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯುರೇನಿಯಂ ಆಧಾರಿತ ಇಂಧನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಥೋರಿಯಂ ಆಧಾರಿತ ಇಂಧನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವದೇಶಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ, ಸ್ವಚ್ಛ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು 2047ರ ವೇಳೆಗೆ 100 ಗಿಗಾವಾಟ್ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
|
ಭಾರತದ ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ
'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ'ದ ಕಡೆಗಿನ ತನ್ನ ಪಯಣಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಇಂಧನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಭಾರತ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೇಸ್ಲೋಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಮಾಣu ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಂಧನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ. ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ 24×7, ಕಡಿಮೆ-ಕಾರ್ಬನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ'ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ವಿನ್ಯಾಸ, ಇಂಧನ ತಯಾರಿಕೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಚಕ್ರದಾದ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತವು ಪ್ರಸ್ತುತ 8.78 GW (ಗಿಗಾವಾಟ್) ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ೨೪ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. 7.5 GW ಸಂಯೋಜಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂಬತ್ತು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಘಟಕಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಫ್ಲೀಟ್ ಮೋಡ್ನಲ್ಲಿ 10 ಸ್ವದೇಶಿ ಒತ್ತಡದ ಭಾರಿ ನೀರು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಎರಡು 500 MW ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಿಗೆ ಯೋಜನಾ ಪೂರ್ವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. 'ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಮಿಷನ್ (2025-26)' ಮತ್ತು 'ಶಾಂತಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2025' ಸೇರಿದಂತೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ನೀತಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ, ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮತ್ತು 2047 ರ ವೇಳೆಗೆ 100 GW ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಭಾರತದ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಮಾಣು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.
|
ಬೇಸ್ಲೋಡ್ ವಿದ್ಯುತ್
ಸ್ಥಿರವಾದ ಬೇಸ್ಲೋಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಬುದು ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ, ತಡೆರಹಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲಗಳು, ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿಕೋಪ ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬೇಸ್ಲೋಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
|
ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆ: ಒಂದು ಅವಲೋಕನ
ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು 'ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆ' ಎಂಬ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಶಾಖವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಶಾಖವು ನೀರನ್ನು ಹಬೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಜನರೇಟರ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ಟರ್ಬೈನ್ ಅನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮನೆಗಳು, ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅನೇಕ ಸುಧಾರಿತ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ತಡೆಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ
ಪರಮಾಣು ಇಂಧನವು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನೊಳಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಇದರ ಪರಮಾಣುಗಳು ವಿಭಜನೆಗೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಖವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಶಾಖವು ನೀರನ್ನು ಹಬೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಹಬೆಯು ಟರ್ಬೈನ್ಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಇಂಧನಗಳು 'ಫಿಲೈಲ್' (ಸರಪಳಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ) ಅಥವಾ 'ಫರ್ಟೈಲ್' (ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನೊಳಗೆ ಮೊದಲು ಫಿಲೈಲ್ ಇಂಧನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ) ವಸ್ತುಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಯುರೇನಿಯಂ, ಯುರೇನಿಯಂ-235 (U-235), ಲೋ-ಎನ್ರಿಚ್ಡ್ ಯುರೇನಿಯಂ, ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239 ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಸ್ಡ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಧನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನಗಳಾಗಿವೆ.
ಅಮೆರಿಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳು ಲೈಟ್ ವಾಟರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಲೋ-ಎನ್ರಿಚ್ಡ್ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒತ್ತಡದ ಭಾರಿ ನೀರು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಮೃದ್ಧೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ MOX ಇಂಧನವನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಯುರೇನಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಮದುಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರಕವಾಗಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತವು ವಿಪುಲವಾದ ಥೋರಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಫಿಲೈಲ್ ವಸ್ತುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಫರ್ಟೈಲ್ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಕರಾವಳಿ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನೊಳಗೆ, Th-232 ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಯುರೇನಿಯಂ-233 ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಫಿಲೈಲ್ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ತನ್ನ ಮೂರು-ಹಂತದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮೃದ್ಧ ಥೋರಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.
|
ಭಾರತದ ಮೂರು-ಹಂತದ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ
ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಡಾ. ಹೋಮಿ ಜೆ. ಭಾಭಾ ಅವರು 1954 ರಲ್ಲಿ ಮೂರು-ಹಂತದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಕಲ್ಪಕ್ಕಂನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕಣದ ವಿಘಟನೆಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಎಂಬುದು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಿಲೈಲ್ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ಇಂಧನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರು-ಹಂತದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಸಮೃದ್ಧ ಥೋರಿಯಂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ತರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಲು: ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಒತ್ತಡದ ಭಾರಿ ನೀರು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬಳಸಿದ ಇಂಧನವನ್ನು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು ಈ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫಿಲೈಲ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಥೋರಿಯಂನಿಂದ ಯುರೇನಿಯಂ-೨೩೩ ಅನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ಮೂರನೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಮೂರನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಥೋರಿಯಂ ಆಧಾರಿತ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು ಭಾರತದ ಸಮೃದ್ಧ ಥೋರಿಯಂ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯುರೇನಿಯಂ-೨೩೩ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪರಮಾಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು (ಐಜಿಸಿಎಆರ್) ಭಾರತದ ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನ ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶೀಕರಣದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಹಯೋಗದ ಮೂಲಕ, ಐಜಿಸಿಎಆರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶೇಕಡಾ 90 ರಷ್ಟು (90%) ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಸುಧಾರಿತ ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂರು-ಹಂತದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಎರಡನೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ.
|
ಪರಮಾಣು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಪರಮಾಣು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪರಮಾಣುವಿನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಸಂಲೀನ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಒಂದು ಯುರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಪರಮಾಣುವಿನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಪರಮಾಣುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 'ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಘಟನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ, ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸರಪಳಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಶಾಖವನ್ನು ನೀರನ್ನು ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ಹಬೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬೆಯು ಜನರೇಟರ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ಟರ್ಬೈನ್ ಅನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಟರ್ಬೈನ್ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜನರೇಟರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
|
ಪರಮಾಣು ಸಂಲೀನ
ಪರಮಾಣು ಸಂಲೀನವು ಎರಡು ಹಗುರವಾದ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಒಂದು ಭಾರವಾದ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಲೀನವು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸಂಲೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇಂದಿಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.
|
ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಎಂಬುದು ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದ ಹೃದಯಭಾಗವಿದ್ದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುರೇನಿಯಂ ಅಥವಾ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂನಂತಹ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ, ವಿಘಟನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರಾಡ್ಗಳು, ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಶಾಖವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕೂಲೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಅನೇಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಯುರೇನಿಯಂ ಆಧಾರಿತ 'ಒತ್ತಡದ ಭಾರಿ ನೀರು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು' ಬಳಸುತ್ತದೆ. ದೇಶವು 'ಬಾಯ್ಲಿಂಗ್ ವಾಟರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು' ಮತ್ತು 'ಪ್ರೆಶರೈಸ್ಡ್ ವಾಟರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು' ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತವು ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಥೋರಿಯಂ ಆಧಾರಿತ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು 'ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೀಡರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು' ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಭಾರತವು 'ಸ್ಮಾಲ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು' (ಎಸ್ಎಂಆರ್s) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
|
ಸ್ಮಾಲ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ (ಎಸ್ಎಂಆರ್)
ಸ್ಮಾಲ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ವಿಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ 300 MWe (ಮೆಗಾವಾಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್) ವರೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕಾರ್ಖಾನೆ ಆಧಾರಿತ ತಯಾರಿಕೆ, ವೇಗವಾದ ನಿರ್ಮಾಣ, ಸುಧಾರಿತ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹಂತ-ಹಂತದ ನಿಯೋಜನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. 2025-26ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ 'ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಮಿಷನ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವದೇಶಿ ಎಸ್ಎಂಆರ್ ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ₹20,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಭಾರತವು BARC ಮತ್ತು ಎನ್ಪಿಸಿಐಎಲ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ 220 MWe ನ 'ಭಾರತ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್' (Bಎಸ್ಎಂಆರ್-200), 55 MWe ನ 'ಎಸ್ಎಂಆರ್-55', ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ 'ಹೈ-ಟೆಂಪರೇಚರ್ ಗ್ಯಾಸ್-ಕೂಲ್ಡ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್' ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. 2033ರ ವೇಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಸ್ವದೇಶಿ ಎಸ್ಎಂಆರ್ ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತರುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.
|
|
ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು (700–1600 MW) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್ಗಳು, ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ಬೇಸ್ಲೋಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಮಾಲ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು (300 MW ವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳು (20 MW ವರೆಗೆ) ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು, ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ತಾಪಮಾನ ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.
|
ಪರಮಾಣು ತ್ಯಾಜ್ಯ
ಪರಮಾಣು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಂಬುದು ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಳಸಿದ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ನಂತರ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಡುಪುಗಳು, ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳಂತಹ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವುದರಿಂದ, ಜನರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್ (ಮುಚ್ಚಿದ) ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಚಕ್ರ
ಭಾರತವು ಕ್ಲೋಸ್ಡ್ (ಮುಚ್ಚಿದ) ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಚಕ್ರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನವನ್ನು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಮೌಲ್ಯಯುತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ದ್ರವ ರೂಪದಿಂದ ಘನರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೂರು-ಹಂತದ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
|
ವಿಟ್ರಿಫಿಕೇಶನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಟ್ರಿಫಿಕೇಶನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಗಾಜಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ವಿಲೇವಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
|
ಭಾರತದ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುವುದು
ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ದೇಶದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ. 'ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ'ದತ್ತ ದೇಶವು ಸಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯು ಇತರ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಿದ್ದು, ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ, ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಿದೆ.
References:
Department of Atomic Energy
NITI Aayog
Bhabha Atomic Research Centre (BARC)
Nuclear Fuel Complex
Nuclear Power Corporation of India Limited (NPCIL)
Indira Gandhi Centre for Atomic Research
Press Information Bureau
International Atomic Energy Agency (IAEA)
Nuclear Energy Institute
US Department of Energy
- https://www.energy.gov/ne/articles/fission-and-fusion-what-difference
Click here to see PDF
(Explainer ID: 159744)
आगंतुक पटल : 22
Provide suggestions / comments