पत्र सूचना कार्यालय

ಭಾರತದ ಪರಂಪರೆಗೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು

ಪರಂಪರೆಯು ಗತಕಾಲದ ನೆನಪಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದುದು. ಅದು ಪ್ರಸ್ತುತವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾದಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯಗಳು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಕಥೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯು ಗುರುತು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಯ ಭರಿಸಲಾಗದ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.

ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಬುಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಿತಿಯ 48ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, 2026 ರ ಜುಲೈ 25 ರ ಸಂಜೆ, ಸಾರನಾಥದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ತಾಣವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು ಈಗ ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 45 ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಮನ್ನಣೆಯು ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಹೊಸ ನಮೂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಇದು ವಿವಿಧ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 196 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುವ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಾವೇಶದ ಆಶಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬದ್ಧತೆಯು 1972 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಾಣಗಳು ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವವು ಇಡೀ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಮುಂಬರುವ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿರುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಪರಂಪರೆ ಎಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾರನಾಥದ ಕಥೆ

ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರನಾಥಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಎರಡು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಚೌಖಂಡಿ ಸ್ತೂಪ ಮತ್ತು ಸಾರನಾಥದ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು. ಈ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಧಮೇಕ್ ಸ್ತೂಪ, ಧರ್ಮರಾಜಿಕ ಸ್ತೂಪ, ಮೂಲಗಂಧಕುಟಿ ವಿಹಾರ, ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ತಾಣದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಬೌದ್ಧ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಋಷಿಪಟನ, ಇಷಿಪಟನ ಮತ್ತು ಮೃಗದಾವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾರನಾಥವು, ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 6 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. "ಧರ್ಮಚಕ್ರ ಪ್ರವರ್ತನ" ಅಥವಾ "ಧರ್ಮದ ಚಕ್ರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಉಪದೇಶವು, ಬೌದ್ಧ ಸಂಘದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮಾರ್ಗದ ತತ್ವಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

ಶತಮಾನಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ರಾಜಮನೆತನಗಳು, ಮಠಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ಸಾರನಾಥವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಬುದ್ಧನ ಮೊದಲ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊದಲ ಐದು ಮಂದಿ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ಭೇಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಲವಾರು ಸ್ತೂಪಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ತಾಣವು ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ಶತಮಾನಗಳ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 4 ರಿಂದ 3 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೌರ್ಯಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಸಾರನಾಥವು ಅವನತಿ ಹೊಂದಿ ನಾಶವಾದ 12 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪತ್ತೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಈ ತಾಣವು ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯತ್ತ ಪಯಣ

ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾರನಾಥದ ಪಯಣವು ಅತ್ಯಂತ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಜಾಗರೂಕತೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ತಾಣವನ್ನು 1998 ರಲ್ಲೇ ಭಾರತದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಇದರ ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಿತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ, ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ತಾಣದ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಐಸಿಒಎಂಒಎಸ್‌ ನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಿಯೋಗದ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯಿತು. ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಐಸಿಒಎಂಒಎಸ್‌, ಸೇರ್ಪಡೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ತಾಣಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಬುಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಿತಿಯ 48ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.

ಸಾರನಾಥದ ಪ್ರಾಚೀನ ಬೌದ್ಧ ತಾಣವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪಟ್ಟಿಯ (ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಾವೇಶದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ) ಮಾನದಂಡ (iii) ಮತ್ತು (vi) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಮಾನದಂಡ (iii) ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸಾರನಾಥದ ಶಾಶ್ವತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾನದಂಡ (vi) ಬೌದ್ಧ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರನಾಥಕ್ಕಿರುವ ನೇರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಬೋಧಗಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಬೋಧಿ (ಜ್ಞಾನೋದಯ) ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರ ಮೊದಲ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊದಲ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗಿನ ಭೇಟಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹಲವಾರು ರಚನೆಗಳು ಈ ಘಟನೆಗಳು, ಬುದ್ಧನ ಬೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿರತ್ನಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯ ನಿರಂತರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಾವೇಶದ ವ್ಯಾಪಕ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರನಾಥ: ಶಾಂತಿಯ ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ

ಸಾರನಾಥವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದುದು. ಇದು ಜಪಾನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಬೌದ್ಧರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜನೀಯ ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಇದು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿ ಭಾರತದ ಗುರುತನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡನಾಟಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರನಾಥದ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಬುದ್ಧನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಈಗ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಂತಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನೇಪಾಳದ ಲುಂಬಿನಿ, ಬಿಹಾರದ ಬೋಧಗಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಬೋಧಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರನಾಥ. ಇವು ಭಾರತದ ಸಾಂಚಿ, ನಾಲಂದ ಮತ್ತು ಅಜಂತಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅನುರಾಧಪುರ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪಹಾರ್‌ಪುರ್, ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ತಕ್ಷಶಿಲಾ ಮತ್ತು ತಖ್ತ್-ಇ-ಬಹಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬೌದ್ಧ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಈ ಮನ್ನಣೆಯು ಸಾರನಾಥದ ಅಸಾಧಾರಣ ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ತಾಣದ ನೈಜತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಫರ್ ಝೋನ್ (ಸಂರಕ್ಷಿತ ವಲಯ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಶಸ್ವಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಹಿಂದೆ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಗತ ತಳಪಾಯದ ಶ್ರಮವಿರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ವಿಧಾನವು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ನಿಕಟ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ಜೊತೆಗಿನ ಭಾರತದ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅಂಶಗಳ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಂಪರೆ ರಕ್ಷಣಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 28 ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 3,688 ಕೇಂದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕೆಲಸವು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಶೌಚಾಲಯಗಳು, ಕಾಲುದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯದಂತ ಸಂದರ್ಶಕರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎರಡು ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಜಾರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಅವುಗಳೆಂದರೆ 'ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅವಶೇಷಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 1958' ಮತ್ತು 'ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾ ಸಂಪತ್ತು ಕಾಯ್ದೆ, 1972'. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಮಾರಕದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪಟ್ಟಿ

ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲುಗಳು, ಲಿಪಿಗಳು ಅಥವಾ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಮಿತವಾದುದಲ್ಲ. ಅದು ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಪ್ರತಿ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕೋಟೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹರಿದುಬಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾನಪದ ಹಾಡಿನಲ್ಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದು, ಭಾರತವು 37 ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, 7 ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು 1 ಮಿಶ್ರ ತಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ 45 ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಿಗೆ ತಾಯ್ನಾಡಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶವನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಂದವು. ತಾಜ್ ಮಹಲ್, ಎಲ್ಲೋರಾ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1983 ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಕೋಟೆಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಗುಹೆಗಳು, ರೈಲ್ವೆಗಳು, ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು, ಯೋಜಿತ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮಿತಿಯ 47 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮರಾಠ ಸೈನಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವರ್ಷ ಬುಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 48 ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಸಾರನಾಥದ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗ 45 ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ದೇಶವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ 69 ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಭಾರತವು ತನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಲವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ದೇಶದ ಕಾಲಾತೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ

ಭಾರತವು 669 ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 2014 ರಿಂದೀಚೆಗೆ 656 ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಎಎಸ್‌ಐ, ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಯುಎಸ್ ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 657 ಭಾರತೀಯ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿವೆ. ಮರಳಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಚೋಳರ ಕಾಲದ ಶಿವ ನಟರಾಜ, ಪಾರವೈ ಜೊತೆ ಸನ್ಯಾಸಿ ಸುಂದರರ್, ಮತ್ತು ಸೋಮಾಸ್ಕಂದ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ಅಡಾಪ್ಟ್ ಎ ಹೆರಿಟೇಜ್

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಲಾದ 'ಅಡಾಪ್ಟ್ ಎ ಹೆರಿಟೇಜ್ 2.0' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಎನ್‌ಜಿಒಗಳು, ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (CSR) ಮತ್ತು ಇತರ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸುಧಾರಿತ ತಾಣ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗಿತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಳದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ದತ್ತು ಪಡೆದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬಲವಾದ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ತಾಣಗಳು 2024–25 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 13.59 ಮಿಲಿಯನ್ (1.35 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಭೇಟಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.

ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬಲವಾದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಲಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅನುಕೂಲಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಉತ್ತಮ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ದತ್ತು ಪಡೆದ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಜ್ಞಾನ ಭಾರತಂ ಮಿಷನ್

2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ಜ್ಞಾನ ಭಾರತಂ ಮಿಷನ್' ಭಾರತದ ವಿಶಾಲವಾದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆಪೊಸಿಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಜಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ'ಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1.19 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಿಸಿದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 8 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 4.40 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಭಾರತಂ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾರು ಲಭ್ಯವಿವೆ.

'ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಾಕೇಂದ್ರ'ವು ಸಹ 'ಅಭಿಲೇಖ್ ಪಟಲ್' ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ 18.23 ಕೋಟಿ ಪುಟಗಳು, 0.73 ಕೋಟಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು 0.38 ಕೋಟಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್

ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ಎಎಸ್‌ಐ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಿತ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳ ಯೋಜನೆ, ಆದ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಗತಕಾಲದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ

ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ, ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಜೋಡಿಸುವ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾರನಾಥದ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಅತ್ಯಸಾಧಾರಣ ಮೌಲ್ಯದ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ದೇಶದ ನಿರಂತರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ತನ್ನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅದರ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

References:

Ministry of Culture

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2260755&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2243788&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2289399&reg=48&lang=1

https://culture.gov.in/ministry/about-us

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2293807&reg=48&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=158940&ModuleId=3&reg=48&lang=2

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/187/AU2704_e4BQSu.pdf?source=pqals

UNESCO

https://www.unesco.org/en/world-heritage

https://whc.unesco.org/en/statesparties/in

https://whc.unesco.org/en/list/stat#s2

https://whc.unesco.org/en/list/

Department of Culture, Uttar Pradesh

https://www.facebook.com/photo?fbid=1356550013329538&set=pcb.1356550116662861

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1356550016662871&set=pcb.1356550116662861

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1356550023329537&set=pcb.1356550116662861

Click here for pdf file

*****