पत्र सूचना कार्यालय

ಭಾರತದ ಅಸಂಘಟಿತ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿಯ ಸಬಲೀಕರಣ

ಭಾರತವು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಕಲ್ಪನೆಯತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅದರ ಬೃಹತ್ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯವು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಾರತದ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಈ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಾ, 2021ರ ಆಗಸ್ಟ್ 26 ರಂದು ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಇದು 5 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ. ಇದು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಭಾರತದ ಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

ಇ-ಶ್ರಮ್ ಹಿಂದಿರುವ ದೂರದೃಷ್ಟಿ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್, ದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ಆಧಾರ್ ಆಧಾರಿತ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ 12 ಅಂಕಿಯ ಅನನ್ಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಖಾತೆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸೇವೆಗಳ ತಲುಪುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
• ಎಪಿಐ ಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು. ಇದು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಿಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟಬಿಲಿಟಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಯೋಚಿತ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು.

ಒನ್-ಸ್ಟಾಪ್ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ವಿಕಸನ

ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ 2024ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21 ರಂದು 'ಇ-ಶ್ರಮ್ ಒನ್-ಸ್ಟಾಪ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನೋಂದಣಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಏಕೀಕೃತ ಸೇವಾ ವಿತರಣಾ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಈಗ ಕಲ್ಯಾಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2024–25ರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ. ನೋಂದಾಯಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮಗೆ ಅರ್ಹವಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ಪಡೆದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಹ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

• ಒನ್-ಸ್ಟಾಪ್ ಪರಿಹಾರವು 15 ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಶ್ರಮಯೋಗಿ ಮಾನ್-ಧನ್ ಯೋಜನೆ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಂಎಸ್‌ಬಿವೈ), ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜೀವನ್ ಜ್ಯೋತಿ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಂಜೆಜೆಬಿವೈ), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆರವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಒನ್ ನೇಷನ್ ಒನ್ ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ–ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.
• ಇ-ಶ್ರಮ್ ನೋಂದಾಯಿತರು ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಂಎಸ್‌ಬಿವೈ) ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜೀವನ್ ಜ್ಯೋತಿ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಂಜೆಜೆಬಿವೈ) ಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪಿಎಂಎಸ್‌ಬಿವೈ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಮರಣ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗೆ ₹2 ಲಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಭಾಗಶಃ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ಆಕಸ್ಮಿಕ ವಿಮಾ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪಿಎಂಜೆಜೆಬಿವೈ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ₹2 ಲಕ್ಷಗಳ ಜೀವ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ಶಿಪ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಬ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮಗೆ ಅರ್ಹವಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮೈಸಕೀಮ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು.
• ಅರ್ಹ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಶ್ರಮಯೋಗಿ ಮಾನ್-ಧನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಇದು ಅರ್ಹತೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, 60 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ₹3,000 ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿದ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಭಾಷಿಣಿ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ 22 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಭಾಷಾ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯನ್ನು 2025 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

• ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕುಟುಂಬದ ವಿವರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಯಾ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಇತರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಸಂಚಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಇ-ಶ್ರಮ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ, ಸುಮಾರು 11.5 ಲಕ್ಷ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದತ್ತಸಂಚಯವು ಇಂತಹ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಮಗಳ ರೂಪೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬಹುದು.

ಇ-ಶ್ರಮ್ ನೋಂದಣಿ: ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಳ, ಸುಲಭ ಹಾಗೂ ಒಮ್ಮೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಅರ್ಹತೆ: ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ 16 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿದಾರರಾಗಿರಬಾರದು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ರಾಜ್ಯ ವಿಮಾ ನಿಗಮದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬಾರದು.

ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ: ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಗಿಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಬೀದಿ ಬದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಗೃಹ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ನೋಂದಾಯಿಸುವುದು ಹೇಗೆ: ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗೆ (https://register.eshram.gov.in/#/user/self) ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಃ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕವೂ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಹ ನೋಂದಣಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ನೋಂದಣಿ ವೆಚ್ಚ: ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಯಾವುದೇ ನೋಂದಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು: ನೋಂದಣಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ (eKYC ಗಾಗಿ) ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ (ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರುವುದು ಸೂಕ್ತ) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಅಸಂಘಟಿತ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಕಳೆದ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೋಂದಣಿಗಳು ಲಿಂಗ, ವಯೋಮಾನ, ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ (ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2026 ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ).

ಒಟ್ಟು ನೋಂದಣಿಗಳು: ಈ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ 31.89 ಕೋಟಿ ನೋಂದಣಿಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಲಿಂಗಾವಾರು ಹಂಚಿಕೆ: ನೋಂದಾಯಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 54.28% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಪುರುಷರು 45.72% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ವಯೋಮಾನದ ವಿವರ: 0.08% ರಷ್ಟು ಜನರು 16-18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ನೋಂದಾಯಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ 55.21% ರಷ್ಟು ಜನರು 18–40 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, 24.18% ರಷ್ಟು ಜನರು 40–50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 20.53% ರಷ್ಟು ಜನರು 50 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದಾರೆ (20 ಆಗಸ್ಟ್, 2026 ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ).

ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿಪರ ವರ್ಗಗಳು: ಕೃಷಿ, ಗೃಹ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಮನೆ ಕೆಲಸಗಾರರು, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು ವಲಯಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.

ನೋಂದಣಿ ವಿಧಾನ: ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋಂದಣಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನೋಂದಣಿ ಇದೆ.

ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ಭವಿಷ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣ

ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಭಾರತದ ಅಸಂಘಟಿತ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದೆ. ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು ಮತ್ತು ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಿರುವ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

References

Ministry of Labour & Employment

https://eshram.gov.in/

https://maandhan.in/

https://www.youtube.com/watch?v=b5anRFQBono

https://www.pib.gov.in/pressreleasepage.aspx?prid=1749294&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2090895&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2099153&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2109421&reg=48&lang=2

https://eshramwebportal-megh.azureedge.net/nduwwsmedia/sites/default/files/pdf/leaflets/leaflet-en.pdf

Ministry of Electronics & IT

https://www.nic.gov.in/newsletter-content/products-services/

Ministry of Finance

https://www.indiabudget.gov.in/doc/bspeech/bs2024_25.pdf

Click here to see pdf

*****