पत्र सूचना कार्यालय

ರೋಗಮುಕ್ತ ಜಾನುವಾರು ವಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಸರೆಯಾಗಿವೆ. 20 ನೇ ಜಾನುವಾರು ಗಣತಿ 2019 ರ ಪ್ರಕಾರ, 302.79 ಮಿಲಿಯನ್ ರಾಸುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 535.78 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಜಾನುವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಲುಬಾಯಿ ರೋಗ (ಎಫ್‌ಎಂಡಿ) ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ನಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹಾಲಿನ ಇಳುವರಿ ಇಳಿಕೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವೈಫಲ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

ಕಾಲುಬಾಯಿ ರೋಗ (ಎಫ್‌ಎಂಡಿ) ಎಂಬುದು ಹಸು, ಎಮ್ಮೆ, ಕುರಿ, ಮೇಕೆ ಮತ್ತು ಹಂದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೀಳುಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹರಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ವೈರಲ್ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಈ ರೋಗವು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ತಳಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೆಲಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣವು ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ಎಂಬುದು 'ಬ್ರೂಸೆಲ್ಲಾ ಅಬೋರ್ಟಸ್' ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಸು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಭಂಗ ತರುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ರಾಸುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಲಸಿಕಾಕರಣವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಉಪಾಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಲಸಿಕಾಕರಣದ ಮೂಲಕ ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡೆರಡು ಬಾರಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ವಿರುದ್ಧ 100% ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು 4-8 ತಿಂಗಳ ಹೆಣ್ಣು ಕರುಗಳಿಗೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ ಯ ಸಂಯೋಜಿತ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಜಾನುವಾರು ರೋಗದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಅರ್ಹವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡೆರಡು ಬಾರಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲುಬಾಯಿ ರೋಗವನ್ನು (ಎಫ್‌ಎಂಡಿ) ಹಾಗೂ 4-8 ತಿಂಗಳ ಹೆಣ್ಣು ರಾಸು ಕರುಗಳಿಗೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಲಸಿಕೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರೋಗ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಡ್-ಚೈನ್ ಪೂರೈಕೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಸುಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಮೇಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ (ಕುರಿ-ಮೇಕೆ) ಸಾಮೂಹಿಕ ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಲಸಿಕಾಕರಣ.
• ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ/ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

• ಕಿವಿಗೆ ಟ್ಯಾಗ್ ಹಾಕುವುದು, ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತ್ ಪಶುಧನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು (ಡೇಟಾ) ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು.
• ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ನೀಡಿದ ನಂತರದ ಮಾದರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಸೆರೋ-ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲಸಿಕೆ ತಲುಪಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಸಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಡ್-ಚೈನ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ.
• ರೋಗದ ಏಕಾಏಕಿ ಹರಡುವಿಕೆ (ಔಟ್‌ಬ್ರೇಕ್) ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ, ವೈರಸ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಮತ್ತು ಚೆಕ್-ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಚಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ.
• ನಿರಂತರ ದತ್ತಾಂಶ ರಚನೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.
• ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವವರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಲಸಿಕೆ ಡೋಸ್‌ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ₹3 ರಂತೆ ಸಂಭಾವನೆ.

ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬದ್ಧತೆ

ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ ಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರವು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು 'ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪರಿಷ್ಕೃತ ಎಲ್‌ಎಚ್‌ಡಿಸಿಪಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ, ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು 'ಪಶು ಷಧಿ' ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಗಿದೆ. 2026-27 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಟ್ಟು ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆ ₹2,010 ಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಿರಂತರ ಲಸಿಕಾಕರಣ, ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸಾಧಿಸಲಾದ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

ಕಾಲುಬಾಯಿ ರೋಗ (ಎಫ್‌ಎಂಡಿ)

ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಲಸಿಕಾಕರಣವು 147.16 ಕೋಟಿ ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಲಸಿಕೆ ಡೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು, 8.04 ಕೋಟಿ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.

ಸಾಕಣೆಗಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ (ವಲಸೆ) ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು

2024 ರಿಂದ, ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಲಸಿಕಾಕರಣವನ್ನು ಮೇಯಿಸುವ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಲಸೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಹರಿಯಾಣ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್‌ನ ವಲಸೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಸರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಬಲವರ್ಧಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರೋಗದ ಏಕಾಏಕಿ ಹರಡುವಿಕೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ

ಲಸಿಕೆ ನಂತರದ ಆಂಟಿಬಾಡಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಲಾದ ಸೆರೋ-ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯು, ಕಾಲುಬಾಯಿ ರೋಗದ (ಎಫ್‌ಎಂಡಿ) ವೈರಸ್ ಸೆರೋಟೈಪ್‌ಗಳಾದ ಒ, ಎ, ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ-1 ವಿರುದ್ಧದ ಸರಾಸರಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 78.1, ಶೇಕಡಾ 71.7 ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 77.6 ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಟ್ಟಗಳು ಬಲವಾದ ಹಿಂಡಿನ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಹರ್ಡ್ ಇಮ್ಯೂನಿಟಿ) ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸುಧಾರಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯು ರೋಗದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವರದಿಯಾದ ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ರೋಗದ ಏಕಾಏಕಿ ಹರಡುವಿಕೆಯ (ಔಟ್‌ಬ್ರೇಕ್) ಪ್ರಕರಣಗಳು 2019 ರಲ್ಲಿದ್ದ 132 ರಿಂದ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ 40 ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಇಳಿದಿವೆ. ಇದು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಲಸಿಕಾಕರಣದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್

ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 4-8 ತಿಂಗಳ ಹೆಣ್ಣು ರಾಸು ಕರುಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಬಲವರ್ಧಿತ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರೋಗದ ಏಕಾಏಕಿ ಹರಡುವಿಕೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ

2025ರಲ್ಲಿ, ಲಸಿಕೆ ನೀಡಿದ ನಂತರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯು ಹಸುವಿನ ಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 75.63 ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆ ಕರುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 67.17 ರಷ್ಟು 'ಸೆರೋಕಾನ್ವರ್ಷನ್' ದರವನ್ನು (ಆಂಟಿಬಾಡಿಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡ ಲಸಿಕೆ ಪಡೆದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು) ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತೀವ್ರ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ವರದಿಯಾದ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 2019 ರಲ್ಲಿದ್ದ 22 ರಿಂದ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ 15 ಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು

ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ಬೆಂಬಲ

ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಐಸಿಎಆರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಂಬಲವು ಲಸಿಕೆ ಸಂಶೋಧನೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಕಣ್ಗಾವಲು, ಸೆರೋ-ಕಣ್ಗಾವಲು, ರೋಗದ ಮಾದರಿ ತಯಾರಿಕೆ (ಮಾಡಲಿಂಗ್) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವಾರು ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಲಸಿಕೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆ

ಲಸಿಕಾಕರಣದ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಡ್-ಚೈನ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅರ್ಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಲಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ

ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿವರೆಗಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 29 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 4,019 ಮೊಬೈಲ್ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಘಟಕಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವು ಟೋಲ್-ಫ್ರೀ ಸಂಖ್ಯೆ 1962 ರ ಮೂಲಕ ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದುವರೆಗೆ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವು 136 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು 276 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದೆ.

ಭಾರತ್ ಪಶುಧನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಯೋಜನೆ

ಭಾರತ್ ಪಶುಧನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಜಾನುವಾರು ನೋಂದಣಿ, ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ಲಸಿಕಾಕರಣದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು (ಡೇಟಾ) ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಗೂ 12-ಅಂಕೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಟ್ಯಾಗ್ ಐಡಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 39.00 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನೈಜ-ಸಮಯದ (ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಸುಧಾರಿತ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ, ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಲಸಿಕಾಕರಣದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ನೈಜ-ಸಮಯದ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಯು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಗ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು.

ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ರೈತರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ 'ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ತಂತ್ರಜ್ಞರ' ಮೂಲಕ ರೈತರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ 39,810 ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆ (ಪಾಂಡೆಮಿಕ್ ಫಂಡ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್)

2024 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು "ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದನೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು" ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ನಿಧಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು G20 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ನಿಧಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ 25 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚದ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಏಷ್ಯನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ , ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ  ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಣ್ಗಾವಲು ಸೇರಿದಂತೆ ರೋಗಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ-ದಾಟಿದ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಗಡಿ-ದಾಟುವ ಪ್ರಾಣಿ ರೋಗಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಪತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಯೋಚಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ:
 

• ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ವೆಟರಿನರಿ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್ಸ್ (ಎಸ್‌ವಿಟಿಜಿ) / ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು: ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಔಷಧಿಗಳ ಸೂಕ್ತ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟು. ಇದು ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ನಿರೋಧಕತೆಯ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಣಿ ರೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ತುರ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆ (ಸಿಎಂಪಿ): ರೋಗದ ಏಕಾಏಕಿ ಹರಡುವಿಕೆಯ (ಔಟ್‌ಬ್ರೇಕ್) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಸ್ಪಂದನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು. ಇದು ರೋಗದ ಸಮಯೋಚಿತ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚೇತರಿಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಪಶುವೈದ್ಯರು, ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸಮಯೋಚಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸ್ಪಂದನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ಜಾನುವಾರು ಸಂಪತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ

ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ (ಡೇಟಾ-ಡ್ರೈವನ್) ಜಾನುವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ನಿರಂತರ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಲಸಿಕಾಕರಣ, ಬಲವಾದ ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ಹಣಕಾಸಿನ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸೆಲೋಸಿಸ್ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ. ರೋಗದ ಏಕಾಏಕಿ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಇಳಿಕೆ, ಸುಧಾರಿತ ಹಿಂಡಿನ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ (ಹರ್ಡ್ ಇಮ್ಯೂನಿಟಿ) ಮತ್ತು ರಾಸುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣವು ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ, ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೋಗಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಸೋಂಕುಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆಂಟಿಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಝೂನೋಟಿಕ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ - ಎಫ್‌ಎಂಡಿ ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಮಾನ್ಯತೆ (ಅಕ್ರೆಡಿಟೇಶನ್) ವಿಸ್ತರಣೆ, ಜೀನೋಮಿಕ್ ಕಣ್ಗಾವಲು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ರೋಗ ಜಾಣ್ಮೆ, ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು 'ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ' ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ.

ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾನುವಾರು ಲಸಿಕಾ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ರೋಗ ಕಣ್ಗಾವಲು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯವರೆಗೆ, ಎನ್‌ಎಡಿಸಿಪಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯಕರ, ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಾನುವಾರು ವಲಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047 ರತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ರೈತರ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿವೆ.

References

Ministry of Fisheries, Animal Husbandry & Dairying

https://bharatpashudhan.ndlm.co.in/

https://www.dahd.gov.in/schemes/programmes/nadcp

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2212290&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2101856

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1937850

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2117330

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2068146

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2157899&reg=3&lang=2

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AU3729_txHX3D.pdf?source=pqals

https://sansad.in/getFile/annex/268/AU1181_cZK9ZJ.pdf?source=pqars

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/185/AS371_0BKEvo.pdf?source=pqals

https://www.nddb.coop/sites/default/files/pdfs/NDDB_AR_2023_24_Eng.pdf

https://sansad.in/getFile/annex/270/AS349_IOMzfo.pdf?source=pqars

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/key%20results.pdf

https://www.dahd.gov.in/sites/default/files/2026-04/AnnualReport2025-26.pdf

Ministry of Health and Family Welfare

https://www.psa.gov.in/oneHealthMission

Office of the Principal Scientific Advisor to the Government of India

https://psa.gov.in/CMS/web/sites/default/files/psa_custom_files/Anthology%20of%20S%26T%20Activities_compressed%20%281%29.pdf

Cabinet

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2108419&reg=3&lang=2 

World Health Organization

https://www.who.int/health-topics/one-health#tab=tab_1

Click to see pdf

*****