पत्र सूचना कार्यालय

এটা শক্তিশালী সামুদ্ৰিক পৰিৱেশ-তন্ত্ৰ জাহাজ নিৰ্মাণ আৰু বন্দৰ পৰিচালনাৰ বাহিৰলৈও বিস্তৃত। ইয়াৰ বাবে জাহাজসমূহৰ সেৱা-জীৱনৰ শেষত দায়িত্বশীল ব্যৱস্থাপনাও প্ৰয়োজন। জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ সামুদ্ৰিক জীৱনচক্ৰৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। ই জাহাজসমূহৰ কাৰ্যকৰী জীৱনৰ শেষত সুৰক্ষিত, পৰিৱেশগতভাৱে সুস্থ আৰু সম্পদ-দক্ষভাৱে ভাঙনি সক্ষম কৰে। এক শক্তিশালী নিয়ন্ত্ৰণমূলক কাঠামোৰ অধীনত সম্পন্ন হ’লে, ই ষ্টীল আৰু অন্যান্য পুনৰ ব্যৱহাৰযোগ্য সামগ্ৰীৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ জৰিয়তে চক্ৰীয় অৰ্থনীতিৰ উদ্দেশ্যসমূহক সমৰ্থন কৰে। ই লগতে পৰিৱেশ সুৰক্ষিত কৰে আৰু শ্ৰমিকসকলৰ স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।

শক্তিশালী আইন আৰু উন্নত প্ৰতিষ্ঠানিক তদাৰকীয়ে পৰম্পৰাগত ভাঙনি পদ্ধতিৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ উদ্যোগলৈ পৰিৱৰ্তনক আগুৱাই নিছে। অনুপালন, বহনক্ষমতা আৰু শ্ৰমিকৰ সুৰক্ষা এতিয়া ইয়াৰ কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। এই সংস্কাৰসমূহে ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী স্থিতি শক্তিশালী কৰিছে। আজি ভাৰত পৰিৱেশগতভাৱে সুস্থ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ এক আগশাৰীৰ গন্তব্যস্থান হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।

সম্পদ সুৰক্ষা, অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু পৰিৱেশগত বহনক্ষমতাৰ বাবে জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ ভাৰতৰ বাবে কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

পৰিৱেশগত গুৰুত্ব

• নিয়ন্ত্ৰিত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰে সেৱাৰ অন্ত পৰিব পৰা জাহাজৰ অসুৰক্ষিত নিষ্কাশন প্ৰতিৰোধ কৰে। ই সামুদ্ৰিক আৰু উপকূলীয় প্ৰদূষণৰ আশংকা হ্ৰাস কৰে।
• সঠিক পুনঃব্যৱহাৰ পদ্ধতিয়ে কঠোৰ নিয়ন্ত্ৰণমূলক তদাৰকীৰ অধীনত বিপজ্জনক সামগ্ৰীৰ সুৰক্ষিত ব্যৱস্থাপনা নিশ্চিত কৰে।

সম্পদৰ গুৰুত্ব

• জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰে ঘৰুৱা ষ্টীল উদ্যোগৰ বাবে লৌহ স্ক্ৰেপৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস প্ৰদান কৰে। ই আমদানিকৃত কেঁচামালৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰে আৰু যোগানৰ সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰে।
• ষ্টীলৰ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পুনৰ ব্যৱহাৰে দক্ষ সম্পদ ব্যৱহাৰক সমৰ্থন কৰে আৰু চক্ৰীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰসাৰ ঘটায়।
• পুনঃব্যৱহৃত ষ্টীলৰ বাবে প্ৰাথমিক ষ্টীল উৎপাদনৰ তুলনাত যথেষ্ট কম শক্তিৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াৰ ফলত সেউজগৃহ গেছৰ নিৰ্গমনো কম হয়, যিয়ে ভাৰতৰ বহনক্ষমতা আৰু কাৰ্বনমুক্তকৰণৰ উদ্দেশ্যসমূহক সমৰ্থন কৰে।

অৰ্থনৈতিক আৰু ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব   

• জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ খণ্ডই বৃহৎ পৰিসৰত নিয়োগ সৃষ্টি কৰে। ই ভাঙনি, প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু সামগ্ৰী পুনৰুদ্ধাৰৰ সৈতে জড়িত শ্ৰমিকসকলৰ জীৱিকা সমৰ্থন কৰে।
• ই আনুষংগিক উদ্যোগসমূহৰ এক বিস্তৃত নেটৱৰ্ককো টিকাই ৰাখে। ইয়াৰ ভিতৰত পৰিবহণ, পুনৰ-ৰোলিং মিল, সঁজুলি যোগানকাৰী আৰু আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা সেৱা অন্তৰ্ভুক্ত।
• পুনৰুদ্ধাৰ কৰা ষ্টীল আৰু পুনৰ ব্যৱহাৰযোগ্য উপাদানসমূহে ঘৰুৱা উৎপাদন আৰু ঔদ্যোগিক উৎপাদনক সমৰ্থন কৰে। ই মেক ইন ইণ্ডিয়া আৰু আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰতৰ দৰে ৰাষ্ট্ৰীয় পদক্ষেপসমূহৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।

ভাৰতৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ খণ্ডই শেহতীয়া বছৰসমূহত অব্যাহত বৃদ্ধি প্ৰত্যক্ষ কৰিছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বাণিজ্য আৰু উন্নয়ন সন্মিলন (United Nations Conference on Trade and Development - UNCTAD)-ৰ শেহতীয়া প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২৫ চনত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত বিশ্বত প্ৰথম স্থানত আছিল। ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ অংশীদাৰিত্ব ২০২৪ চনৰ ৩০.১%ৰ পৰা ২০২৫ চনত ৩৫.৪%লৈ বৃদ্ধি পায়। ই দেশখনৰ সামুদ্ৰিক আৰু ঔদ্যোগিক বিকাশৰ এক উল্লেখযোগ্য মাইলৰ খুঁটি।

ভাৰতত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ পৰিমাণো ২০২৪ চনৰ ১.৮৬ নিযুত গ্ৰছ টনৰ পৰা ২০২৫ চনত ২.৯৯ নিযুত গ্ৰছ টনলৈ বৃদ্ধি পায়। ই পুনঃব্যৱহাৰৰ পৰিমাণত প্ৰায় ৬০% বৃদ্ধি প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই বৃদ্ধি ভাৰতৰ বিস্তৃত হৈ অহা ক্ষমতাৰ প্ৰতিফলন আৰু বিশ্বব্যাপী বজাৰত ভাৰতীয় জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডসমূহৰ বৰ্ধিত প্ৰতিযোগিতামূলক সক্ষমতাৰ ইংগিত দিয়ে। মেৰিটাইম ইণ্ডিয়া ভিজন (Maritime India Vision - MIV) ২০৩০ৰ অধীনত বিশ্বৰ আগশাৰীৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হোৱাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ পাঁচ বছৰ আগতেই অৰ্জন কৰা হৈছে।

আলং-ছোছিয়া: ভাৰতৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ খণ্ডক শক্তিশালী কৰা

গুজৰাটৰ আলং-ছোছিয়া জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ ক্লাষ্টাৰ ভাৰতৰ পুনঃব্যৱহাৰ ক্ষমতাৰ মেৰুদণ্ড। ইয়াক বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। ক্লাষ্টাৰটোৱে ভাৰতৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰায় ৯৮% অংশ বহন কৰে। ইয়াৰ বছৰি প্ৰায় ৬ নিযুত গ্ৰছ টন পুনঃব্যৱহাৰ ক্ষমতা আছে। প্ৰাকৃতিক সম্পদ শোষণ নকৰাকৈ আলঙত বছৰি প্ৰায় ৩.৫০ নিযুত মেট্ৰিক টন (Million Metric Tonnes - MMT) ষ্টীল উৎপাদন কৰা হয়। ইয়াক অনুমোদিত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ড, পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ ষ্টীল পুনৰ-ৰোলিং মিল আৰু আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা আন্তঃগাঁথনিয়ে সমৰ্থন কৰে। বছৰসমূহৰ ভিতৰত ক্লাষ্টাৰটোৱে ব্যাপক আধুনিকীকৰণৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে আৰু ই বিশ্বব্যাপী জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ বজাৰৰ সৈতে ভাৰতৰ প্ৰাথমিক সংযোগস্থল হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।

ভাৰতে ইয়াৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ ক্ষমতা প্ৰায় দুগুণ কৰি প্ৰায় ৯ নিযুত লাইট ডিছপ্লেচমেণ্ট টন (Light Displacement Tons - LDT) কৰাৰ লক্ষ্য লৈছে। পৰিকল্পিত আলং জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডৰ উন্নয়নৰ জৰিয়তে এই সম্প্ৰসাৰণ কৰা হ’ব। ভৱিষ্যতৰ চাহিদাক সমৰ্থন কৰিবলৈ এক বিস্তৃত মাষ্টাৰ প্লেন প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই পৰিকল্পনাই আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰা আৰু জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ বজাৰত ভাৰতৰ প্ৰতিযোগিতামূলক সক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

আলং-ছোছিয়া জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডৰ সুৰক্ষা প্ৰশিক্ষণ আৰু শ্ৰমিক কল্যাণ প্ৰতিষ্ঠানে সঞ্চিতভাৱে ১.৫ লাখতকৈ অধিক শ্ৰমিকক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছে। প্ৰশিক্ষণত পেছাগত সুৰক্ষা, বিপজ্জনক সামগ্ৰীৰ ব্যৱস্থাপনা আৰু জৰুৰীকালীন সঁহাৰি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও, ভাৰতত কলকাতাত অমৰ আইৰন উদ্যোগ (Amar Iron Udyog) আৰু কেৰালাত ষ্টীল ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েলছ কেৰালা লিমিটেড (Steel Industrials Kerala Limited - SILK)-ত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ড আছে।

আলং-ছোছিয়া জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ড

ভাৰতীয় জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডসমূহে শেহতীয়া বছৰসমূহত বৃহৎ পৰিসৰত উন্নীতকৰণৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে। এতিয়া ইয়াত তলত উল্লেখ কৰা সুবিধা আৰু ব্যৱস্থাসমূহ আছে:

• অভিযান্ত্ৰিকভাৱে নিৰ্মিত আৰু সীমা নিৰ্ধাৰিত পুনঃব্যৱহাৰ প্লট।
• অভেদ্য কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ পৃষ্ঠ আৰু নিষ্কাশন ব্যৱস্থা।
• যান্ত্ৰিকীকৃত সামগ্ৰী পৰিচালনা আৰু উত্তোলন সঁজুলি।
• পৃথক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰ।
• অনুমোদিত পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ৰ আৱৰ্জনা পৰিশোধন আৰু নিষ্কাশন সংযোগ।
• সুসংগঠিত সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু জৰুৰীকালীন সঁহাৰি ব্যৱস্থা।

এই উন্নতিসমূহে ভাৰতীয় জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডসমূহৰ সুৰক্ষা, পৰিৱেশগত অনুপালন আৰু কাৰ্যকৰী দক্ষতা শক্তিশালী কৰিছে।

ভাৰতে জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে এক ব্যাপক বিধিবদ্ধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণমূলক কাঠামো স্থাপন কৰিছে। এই কাঠামো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি আৰু স্বীকৃত বিশ্বব্যাপী উত্তম পদ্ধতিৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। ই সমগ্ৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ জীৱনচক্ৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত জাহাজ প্ৰস্তুতি, প্ৰমাণীকৰণ, য়াৰ্ডৰ অনুমোদন, কাৰ্যকলাপ আৰু অনুপালন নিৰীক্ষণ অন্তৰ্ভুক্ত।

আইনগত আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি

• জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ আইন, ২০১৯: এই আইনে ভাৰতত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে প্ৰাথমিক আইনগত কাঠামো প্ৰদান কৰে। ই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডসমূহক ঘৰুৱা আইনৰ ৰূপ দিয়ে। ই জাহাজ পৰিবহণৰ সঞ্চালক প্ৰধানক ৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্তৃপক্ষ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰে। এই আইনে অনুমোদন, প্ৰমাণীকৰণ, পৰিদৰ্শন আৰু প্ৰয়োগ ব্যৱস্থা বাধ্যতামূলক কৰে।
• জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ নিয়ম, ২০২১: এই নিয়মসমূহে পদ্ধতিগত আৰু কাৰিকৰী প্ৰয়োজনীয়তা নিৰ্ধাৰণ কৰি আইনখন কাৰ্যকৰী কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত সুবিধাৰ অনুমোদন, জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ পৰিকল্পনা, বিপজ্জনক সামগ্ৰী ব্যৱস্থাপনা, শ্ৰমিকৰ সুৰক্ষা, প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰতিবেদন দাখিলৰ বাধ্যবাধকতা অন্তৰ্ভুক্ত।
• জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ নিয়মাৱলী, ২০২৬: এই নিয়মাৱলীয়ে বিস্তৃত কাৰ্যকৰী, সুৰক্ষা আৰু পৰিৱেশগত মানদণ্ডৰ জৰিয়তে ৰূপায়ণ শক্তিশালী কৰে। ই জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ সুবিধাসমূহৰ মাজত একেধৰণৰ অনুপালন আৰু ফলপ্ৰসূ নিৰীক্ষণক সমৰ্থন কৰে।

একেলগে, আইন, নিয়ম আৰু নিয়মাৱলীয়ে ভাৰতত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ বাবে এক গাঁথনিবদ্ধ আৰু বলবৎযোগ্য নিয়ন্ত্ৰণমূলক কাঠামো স্থাপন কৰে। এই কাঠামোৱে ঘৰুৱা পদ্ধতিসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে গ্ৰহণযোগ্য মানদণ্ডৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰে।

হংকং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি (Hong Kong International Convention - HKC)- ৰ সৈতে সামঞ্জস্য

জাহাজৰ সুৰক্ষিত আৰু পৰিৱেশগতভাৱে সুস্থ পুনঃব্যৱহাৰৰ বাবে হংকং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হৈছে জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰধান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সঁজুলি। ইয়াত জাহাজ আৰু পুনঃব্যৱহাৰ সুবিধাসমূহৰ বাবে আইনগতভাৱে বাধ্যতামূলক প্ৰয়োজনীয়তা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে। চুক্তিখন ২৬ জুন ২০২৫ত কাৰ্যকৰী হয়। এই তাৰিখৰ পৰা অনুপালন বাধ্যতামূলক হৈ পৰে। ভাৰতে জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ আইন, নিয়ম আৰু নিয়মাৱলীৰ জৰিয়তে ইয়াৰ ঘৰুৱা কাঠামোক সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰিছে। জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডসমূহৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে ৫৩.৫ কোটি টকালৰ আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে। এই সহায়তাই ১১৫টা সুবিধাক হংকং চুক্তিৰ সৈতে অনুপালন অৰ্জন কৰাত সহায় কৰিছে।

গুজৰাটৰ আলঙৰ ৩৫টা জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ চোতালে ইউৰোপীয় সংঘৰ সেউজ তালিকাভুক্তিৰ বাবে আবেদন কৰিছে আৰু ইউৰোপীয় সংঘৰ পক্ষই ভাৰতীয় য়াৰ্ডসমূহৰ পৰিদৰ্শন প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিছে। Shree Ram Vessel Scrap আৰু Y. S. Investments-ক ১৬তম ইউৰোপীয় জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ সুবিধাৰ তালিকাৰ খচৰাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

বিপজ্জনক সামগ্ৰীৰ তথ্য (Inventory of Hazardous Materials – IHM)-ৰ জৰিয়তে সুৰক্ষিত পুনঃব্যৱহাৰ নিশ্চিত কৰা

বিপজ্জনক সামগ্ৰীৰ তথ্য (Inventory of Hazardous Materials – IHM) সুৰক্ষিত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান। ই জাহাজসমূহৰ কাৰ্যকৰী জীৱনকালত আৰু পুনঃব্যৱহাৰৰ পূৰ্বে জাহাজত উপস্থিত বিপজ্জনক পদাৰ্থসমূহ চিনাক্ত আৰু নথিভুক্ত কৰে। ভাৰতে জীৱনচক্ৰ-ভিত্তিক অনুপালন পদ্ধতি অনুসৰণ কৰে। ই নিশ্চিত কৰে যে জাহাজসমূহ অনুমোদিত পুনঃব্যৱহাৰ সুবিধাত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে স্বচ্ছতা, অনুসৰণযোগ্যতা আৰু ফলপ্ৰসূ বিপদ-প্ৰশমন নিশ্চিত হয়।

শ্বীপ-ব্ৰেকিং ক্ৰেডিট নোট আঁচনি (Ship-breaking Credit Note Scheme)

জাহাজ নিৰ্মাণ আৰ্থিক সাহায্য আঁচনি (SBFA) ২.০ৰ অধীনত প্ৰৱৰ্তন কৰা শ্বীপ-ব্ৰেকিং ক্ৰেডিট নোট আঁচনি(Ship-breaking Credit Note Scheme)- এ জাহাজৰ মালিকসকলক অনুপালনকাৰী ভাৰতীয় জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। ই ভাৰতীয় জাহাজ নিৰ্মাণ য়াৰ্ডত নতুন জাহাজ নিৰ্মাণকো উৎসাহিত কৰে। এই আঁচনিয়ে পুনঃব্যৱহৃত জাহাজৰ স্ক্ৰেপ মূল্যৰ ৪০%ৰ সমতুল্য ক্ৰেডিট নোট প্ৰদান কৰি জাহাজ স্ক্ৰেপিংক উৎসাহিত কৰে। ইয়াক ভাৰতীয় জাহাজ নিৰ্মাণ য়াৰ্ডত নিৰ্মিত নতুন জাহাজৰ মূল্যৰ ৫% পৰ্যন্ত পৰিশোধৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এই আঁচনিয়ে বহনক্ষম জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ আৰু ভাৰতৰ জাহাজ নিৰ্মাণ উদ্যোগৰ বিকাশ দুয়োটাকে সমৰ্থন কৰে।

ভাৰতত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ এক আধুনিক, নিয়ন্ত্ৰিত আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ উদ্যোগলৈ বিকশিত হৈছে। এই খণ্ডই সম্পদ সুৰক্ষা, অৰ্থনৈতিক বিকাশ, নিয়োগ সৃষ্টি আৰু পৰিৱেশগত বহনক্ষমতাত অৰিহণা যোগায়। নিৰন্তৰ আন্তঃগাঁথনি উন্নীতকৰণ আৰু সংস্কাৰৰ জৰিয়তে ভাৰতে ইয়াৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ পৰিৱেশ-তন্ত্ৰৰ সুৰক্ষা আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক সক্ষমতা শক্তিশালী কৰিছে। ২০২৫ চনত বিশ্বৰ আগশাৰীৰ জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে ভাৰতৰ আত্মপ্ৰকাশে এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ সফলতা প্ৰতিফলিত কৰে। বজাৰ অংশীদাৰিত্ব আৰু পুনঃব্যৱহাৰৰ পৰিমাণৰ বৃদ্ধিয়ে ভাৰতীয় জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰ য়াৰ্ডসমূহৰ বিস্তৃত হৈ অহা ক্ষমতা আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক সক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰে। এই সাফল্যই মেৰিটাইম ইণ্ডিয়া ভিজন ২০৩০ৰ অধীনত গ্ৰহণ কৰা নীতি ব্যৱস্থাসমূহৰ কাৰ্যকৰিতাকো উজ্জ্বল কৰি তোলে। জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ বিকাশ অব্যাহত থকাৰ লগে লগে ভাৰত জাহাজ পুনঃব্যৱহাৰৰ এক বিশ্বাসযোগ্য গন্তব্যস্থান হিচাপে থাকিবলৈ সুস্থিৰভাৱে প্ৰস্তুত।

বন্দৰ, জাহাজ আৰু জলপথ মন্ত্ৰালয়

https://dgma.gov.in/engineering-wing/ew-ship-recycling-in-india

https://shipmin.gov.in/en/content/nodal-responsibility-entire-shipbuilding-and-ship-repair-industry-vests-ministry-shipping

https://shipmin.gov.in/sites/default/files/Modified%20Guidelines%20for%20implementation%20of%20Shipbuilding%20Financial%20Assistance%20Scheme%20%28SBFAS%29_0.pdf

https://shipmin.gov.in/sites/default/files/Annual%20Report%202024-25%20-%20English.pdf

https://shipmin.gov.in/sites/default/files/Annual%20Report%202025-26%20english.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2098573&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2280098&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2276739&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1659960&lang=2

প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1483700&lang=2

pdf চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক

****

পিআইবি গৱেষণা

RR