Press Note Details: Press Information Bureau

Economy

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನ 2026

ನೇಕಾರರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದು, ಕ್ಷಿತಿಜವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು

Posted On: 06 AUG 2026 1:30PM

ಆಗಸ್ಟ್ 7 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನವು ಭಾರತದ ನೇಕಾರಿಕೆಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 35.22 ಲಕ್ಷ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಇವರಲ್ಲಿ ಶೇ. 72 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂದರ್ಭವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ವಿನ್ಯಾಸ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೈಮಗ್ಗಗಳು ಹೊಸ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ವಿಶಾಲವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿವೆ.

ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜವಳಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನ 2026

ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ಪರಂಪರೆಯು ಆಳವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತವೆ. ಋಗ್ವೇದ, ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ನೂಲುವುದು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆಯ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಈ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ, ನೇಯ್ಗೆಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳು ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನ

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ 7 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು 1905 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸ್ವದೇಶಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭವು ಭಾರತದ ನೇಯ್ಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.

2026ರಲ್ಲಿ, ಈ ಆಚರಣೆಯು ಈ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಕಾಲೀನ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಕೈಮಗ್ಗದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೈಮಗ್ಗದ ನೇಯ್ಗೆಯು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಇದರ ಗುರುತು ನೇಕಾರ, ಆ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಜವಳಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೈಮಗ್ಗದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವು ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ವಿನ್ಯಾಸ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಭಾರತೀಯ ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗದ ಹಿಂದಿನ ಜನರು

ನಾಲ್ಕನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕೈಮಗ್ಗ ಜನಗಣತಿ 2019-20, ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿಕೃತ ಜನಗಣತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 31.45 ಲಕ್ಷ ಕೈಮಗ್ಗ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 35.22 ಲಕ್ಷ ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ, 8.48 ಲಕ್ಷ ಜನರು ವಿಂಡಿಂಗ್, ವಾರ್ಪಿಂಗ್, ಡೈಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಮಗ್ಗದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಗ್ಗದ ನಂತರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾದರಿಗಳು ಕೈಮಗ್ಗವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೈಮಗ್ಗ ಜನಗಣತಿ

ಭಾರತವು ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ: 1987-88, 1995-96, 2009-10 ಮತ್ತು 2019-20.
ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಾಸರಿ 8 ರಿಂದ 12 ವರ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೈಮಗ್ಗ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ

ಜನಗಣತಿಯ ಮೂಲಕ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಪೆಹಚಾನ್ / ಇ-ಪೆಹಚಾನ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಇ-ಪೆಹಚಾನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ವಿವರಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಜುಲೈ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 84,000 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಇ-ಪೆಹಚಾನ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ

ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 25.46 ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ನೇಯ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೇಕಡಾ 72 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರ

ಕೈಮಗ್ಗ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯು 4.84 ಲಕ್ಷ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು, 6.28 ಲಕ್ಷ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು 12.67 ಲಕ್ಷ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಜನಗಣತಿಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ 28.20 ಲಕ್ಷ ಮಗ್ಗಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 25.30 ಲಕ್ಷ ಮಗ್ಗಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2.90 ಲಕ್ಷ ಮಗ್ಗಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ಮಗ್ಗಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿವೆ.

ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರಿಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು 2021-22 ರಿಂದ 2025-26 ರವರೆಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿ, ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಎನ್‌ಎಚ್‌ಡಿಪಿಘಟಕಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಮಗ್ಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕೈಮಗ್ಗ ನಿಗಮಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೇಕಾರರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು, ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ ಕಂಪನಿಗಳು ನೇಕಾರರನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಸದಸ್ಯರ ಒಡೆತನದ ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸುತ್ತವೆ. ಎನ್‌ಎಚ್‌ಡಿಪಿಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 2020-21 ರಿಂದ 2026-27 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 200 HPC ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ:

ಸಣ್ಣ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಎಸ್‌ಸಿಡಿಪಿ ಯು ಸಣ್ಣ ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ₹2 ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಹಾಯವು ಉತ್ತಮ ಮಗ್ಗಗಳು, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಶೆಡ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸ, ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

2021-22 ರಿಂದ 2026-27 ರವರೆಗೆ (ಜೂನ್ ವರೆಗೆ), ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 357 ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 2025-26 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದ ಶೆಡ್‌ಗಳು, ಮಗ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಜಾಕ್ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳಿಗಾಗಿ ₹94 ಕೋಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಎಸ್‌ಸಿಡಿಪಿಯ ಪ್ರಭಾವ

ಕೆಲಸದ ಶೆಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ: ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಶೆಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೈಮಗ್ಗ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನೇಕಾರರು ಈ ಕೆಲಸದ ಶೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ:

ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶೇ. 53 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಸರಾಸರಿ ಕೆಲಸದ ಗಂಟೆಗಳು ಶೇ. 60 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ, ಮಾಸಿಕ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳು ಶೇ. 28 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಗಳಿಕೆಯು ₹328 ರಿಂದ ₹465 ಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಶೇ. 42 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಜಾಕ್ವಾರ್ಡ್: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಜಾಕ್ವಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾರ್ಪ್ ದಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವೇಗವಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಚಯವು ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.

ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಶೇ. 55 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಶೇ. 96 ರಷ್ಟು ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ವೇತನವು ₹360 ರಿಂದ ₹560 ಕ್ಕೆ, ಅಂದರೆ ಶೇ. 56 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯವು ₹9,600 ರಿಂದ ₹15,000 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

b. ಕೈಮಗ್ಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಹಾಯ

ಕೈಮಗ್ಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಹಾಯವು ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ, ಅರ್ಬನ್ ಹಾಟ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

2021-22 ರಿಂದ 2026-27 ರವರೆಗೆ (ಜೂನ್ ವರೆಗೆ), ಜಿಲ್ಲಾ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು 960 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೈಮಗ್ಗ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಎಚ್‌ಎಂಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂತ್ ಕಬೀರ್ ಕೈಮಗ್ಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸುತ್ತು 2024 ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು 2025 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನದಂದು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು 24 ಸಾಧಕರಿಗೆ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ 5 ಸಂತ ಕಬೀರ್ ಮತ್ತು 19 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂದಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ದಿವ್ಯಾಂಗ ನೇಕಾರರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂತ್ ಕಬೀರ್ ಕೈಮಗ್ಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಅಸಾಧಾರಣ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೇಕಾರರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ₹3.5 ಲಕ್ಷ ನಗದು, ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ, ತಾಮ್ರಪತ್ರ, ಶಾಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಕರಕುಶಲತೆ, ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ₹2 ಲಕ್ಷ ನಗದು, ತಾಮ್ರಪತ್ರ, ಶಾಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

c. ರಿಯಾಯಿತಿ ಸಾಲ / ನೇಕಾರ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಶೇ. 6 ರ ರಿಯಾಯಿತಿ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಸಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಶೇ. 7 ರವರೆಗಿನ ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂಚು ಹಣದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರ ಮುದ್ರಾ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯದ ಸಮಯೋಚಿತ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

2021-22 ರಿಂದ 2026-27 ರವರೆಗೆ (ಜೂನ್ ವರೆಗೆ), ಒಟ್ಟು ~40,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಲಗಳು, ಅಂದರೆ ~₹280+ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.
2026-27 ರಂತೆ, ಒಟ್ಟು 967 ಸಾಲಗಳು, ಅಂದರೆ ₹7.45 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.

D ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರ ಕಲ್ಯಾಣ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳು)

ನೇಕಾರರ ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ರಮಗಳು ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ:

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜೀವನ್ ಜ್ಯೋತಿ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ: ಪಿಎಂಜೆಜೆಬಿವೈ ಯು 18-50 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಜೀವ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ ₹2 ಲಕ್ಷ ವರೆಗಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ: ಪಿಎಂಎಸ್‌ಬಿವೈ ಯು 18-70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಅಪಘಾತ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪಘಾತದಿಂದ ಸಾವು ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ₹2 ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗಶಃ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂಜೆಜೆಬಿವೈ ಮತ್ತು ಪಿಎಂಎಸ್‌ಬಿವೈ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ

ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ನೋಂದಣಿಯು 2021-22 ರಲ್ಲಿ 1,11,957 ಇದ್ದದ್ದು, 2026-27 ರಲ್ಲಿ (ಮೇವರೆಗೆ) 2,02,393 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶೇ. 80.8 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಿಧಿಯು ₹204.83 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹335 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶೇ. 63.6 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ: ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜವಳಿ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ, ಪದವಿ ಅಥವಾ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೋಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿ ಕೈಮಗ್ಗ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ₹2 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆರಂಭದಿಂದ ಜೂನ್ 2026 ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 531 ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.

e. ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೆಗಾ ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಕನಿಷ್ಠ 10,000 ಕೈಮಗ್ಗಗಳು/ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ₹30 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಎಂಟು ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ₹370.72 ಕೋಟಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 1,62,682 ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿದೆ.

f. ಅಗತ್ಯತೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಶೇಷ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ₹12 ಕೋಟಿವರೆಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರು ಕರಕುಶಲ ಕೈಮಗ್ಗ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.

II ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೆಗಾ ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಕನಿಷ್ಠ 10,000 ಕೈಮಗ್ಗಗಳು/ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ₹30 ಕೋಟಿಯವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಎಂಟು ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮೆಗಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.
ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ₹370.72 ಕೋಟಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 1,62,682 ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಕಾರರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಿದೆ.

2026-27ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಡಿಪಿ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎಂಎಸ್‌ಎಸ್‌ಅನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ₹205 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ₹200 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

III. ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವಿನಾಯಿತಿ

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 56 ನೇ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ತಾರ್ಕೀಕರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 36 ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ದರವನ್ನು ಶೇ. 12 ರಿಂದ ಶೇ. 5 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹತ್ತಿ ಕೈಮಗ್ಗದ ರಗ್ಗುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದ ಕಂಬಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಶೇ. 5 ರ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ದರಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ.
ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೊಲಿಗೆ ಯಂತ್ರಗಳ ದರವನ್ನು ಕೂಡ ಶೇ. 12 ರಿಂದ ಶೇ. 5 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಟೈಲರಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ.

IV. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27: ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ನೀತಿ ಬೆಂಬಲ

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ 2026-27 ರಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಜವಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ:

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾರು ಯೋಜನೆ: ಜವಳಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ, ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಾಲದ ನಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಜವಳಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆ: ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಉಪಕ್ರಮ: ಇದು ಖಾದಿ, ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನೇಕಾರರು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರು ಮತ್ತು 'ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ' ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್, ತರಬೇತಿ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಡಿಒಪಿ ಉಪಕ್ರಮವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಿಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಸಮತೋಲಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ: ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಳಿಗೆಗಳವರೆಗಿನ ಪಯಣ

ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೂಲಕ ಕೈಮಗ್ಗದ ಮರುರೂಪಣೆ

ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾರುಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಮಾರುಗಳ ನೇಯ್ಗೆ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬೇರೂರಿವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ವೇದಿಕೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೇಯ್ಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹೊಸ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿವೆ.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಲವಾರು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಡಿಸಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಐಎಫ್‌ಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 61 ನೇ ಫೆಮಿನಾ ಮಿಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ 'ವಿಶ್ವ ಸೂತ್ರ' ವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದವು. ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಈ ಸಂಗ್ರಹವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ 30 ಕೈಮಗ್ಗ ನೇಯ್ಗೆಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ತಂದಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು 30 ದೇಶಗಳ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮರುರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಹೌಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜೋಡಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕೈಮಗ್ಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ದೃಢತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಜಾಗತಿಕ ವಿನ್ಯಾಸದ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದವು.

ಬ್ರೀದಿಂಗ್ ಥ್ರೆಡ್ಸ್ 'ಭಾರತ್ ಟೆಕ್ಸ್ 2025' ನಲ್ಲಿ 'ಬ್ರೀಥಿಂಗ್ ಥ್ರೆಡ್ಸ್' ಕೈಮಗ್ಗಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ಯಾಷನ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೇಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ 30 ವಿಭಿನ್ನ ಲುಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ಈ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದವು. ಚಂದೇರಿ, ಮಹೇಶ್ವರಿ, ಜಮ್ದಾನಿ, ಖುಣ್, ಬಾರಣಾಸಿ, ಕೋಟಾ ಡೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ನೇಯ್ಗೆಗಳು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.

ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2025 ರ ಐಎಫ್‌ಎಫ್‌ಐ ನಲ್ಲಿ, ಡಿಸಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ಸ್ 'ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಸಾರೀಸ್ ಇನ್ ಮೋಷನ್: 70ಎಂಎಂ ಆನ್ ರನ್ವೇ' ಮೂಲಕ ಉಡುಪು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು 1940 ರ ದಶಕದ ಆಕರ್ಷಕ ಸೆರಗಿನ ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು 2020 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಿಹೌಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿತು.

ತುಸ್ಸಾರ್, ಇಕತ್ ಪಶ್ಮಿನಾ, ಬಾರಣಾಸಿ, ಚಂದೇರಿ, ವೆಂಕಟಗಿರಿ ಮತ್ತು ಕುತಂಪಳ್ಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೇಯ್ಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಪಿಚ್ವಾಯಿ, ಪಟ್ಟಚಿತ್ರ, ವರ್ಲಿ, ಕಲಾಂಕಾರಿ, ಮಧುಬನಿ, ಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಭಿಲ್ ಕಲೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕಲಾವಿದರು ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸಹಯೋಗದ ವೇದಿಕೆಗಳು ಕೈಮಗ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.

ವಿನ್ಯಾಸದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು

ವೀವ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ 4.0: ಅಪ್‌ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತ: ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ನವದೆಹಲಿಯ ದಿಲ್ಲಿ ಹಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 12-17, 2026 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ಮರುಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯಕಾರರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ತಂದಿತು. ಇದು ಅಪ್‌ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್, ದುರಸ್ತಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು.
ಕೈಮಗ್ಗ ಹ್ಯಾಕಾಥಾನ್ 2026: ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನ 2026 ಕ್ಕಾಗಿ 'ನೇಯ್ಗೆ ನಾವೀನ್ಯತೆ' ಎಂಬ ವಿಷಯದಡಿ ಕೈಮಗ್ಗ ಹ್ಯಾಕಾಥಾನ್ 2026 ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ನೇಕಾರರು, ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು ವಿನ್ಯಾಸ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಈ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕೈಮಗ್ಗಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋಗಳು, ಸೌಂದರ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಸಿನಿಮಾ, ಜವಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗದ ವಿನ್ಯಾಸ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೇಯ್ಗೆಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಜಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗೋಚರತೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ರಫ್ತು ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಶಾಲ ಕಥೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಖರೀದಿದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು

ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.

2025-26 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ರಫ್ತು ~₹1,330.96 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (ಯುಎಇ), ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದ ಗುರುತುಗಳು, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಜಿಐ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸುರಕ್ಷತೆಗಳು ನಿಜವಾದ ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೇಯ್ಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳು ಸಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು 1.50 ಲಕ್ಷ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗ ಘಟಕಗಳು ಜೆಮ್‌ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಭಾರತದ ಕೈಮಗ್ಗ ವೇದಿಕೆಯು ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಜಿಐ-ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು 2023-24 ಮತ್ತು ಜೂನ್ 2026 ರ ನಡುವೆ 4,186 ನೇಕಾರರು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಮಾರ್ಕ್: ಉತ್ಪನ್ನವು ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದದ್ದು ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು

2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಮಾರ್ಕ್ ಯೋಜನೆಯು ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ತಾವು ಖರೀದಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದದ್ದು ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಅದರ ತಯಾರಕರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಜೂನ್ 30, 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 29,402 ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಮಾರ್ಕ್ ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಲೇಬಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು 815 ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್: ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು

ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಲೂಮ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನದಂದು (ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2015) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಅಧಿಕೃತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಶೂನ್ಯ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಬಣ್ಣಗಳು, ಚರ್ಮ ಸ್ನೇಹಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ-ನಾರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಜೂನ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 184 ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ,305 ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

## ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೇಯ್ಗೆಯ ಗುರುತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು

ಜಿಐ ಕಾಯ್ದೆ, 1999 (GI Act, 1999) ನೋಂದಾಯಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು, ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಇಲಾಖೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ, ನೋಂದಣಿಗಳು 106 ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಆರು ಉತ್ಪನ್ನ ಲೋಗೋಗಳು ಮತ್ತು 227 ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಎನ್ನುವುದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಟ್ಯಾಗ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆ ಸರಕುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಖ್ಯಾತಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೂಲಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ.

ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ

ಕೈಮಗ್ಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1985 ಪವರ್‌ಲೂಮ್‌ಗಳು (ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳು) ಮತ್ತು ಮಿಲ್‌ಗಳ ಒತ್ತುವರಿಯಿಂದ ನೇಕಾರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 11 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜವಳಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೈಮಗ್ಗ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದೆ.

ಕೈಮಗ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪವರ್‌ಲೂಮ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಭವಿಷ್ಯವು ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದದ್ದು

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ದಿನ 2026 ಪರಂಪರೆಯ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕೈಮಗ್ಗಗಳು ಸ್ಥಳ, ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿವೆ, ಆದರೂ ಅವುಗಳ ಕಥೆಯು ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಪರಂಪರೆಯು ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಪಂಚವು ತನ್ನ ನೇಯ್ಗೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಕೈಮಗ್ಗವು ಅನುವಂಶಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಸ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ನೇಕಾರರ ಕೈಯಿಂದ ವಿಶಾಲ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.