पत्र सूचना कार्यालय

സമാധാനത്തിന്റെയും സുരക്ഷയുടെയും പുതിയ യുഗം

ഏകദേശം ആറ് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യ ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദവുമായി (LWE) മല്ലിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഇത് അകലെയുള്ളതോ അമൂർത്തമായതോ ആയ ഒരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആദിവാസി കുടുംബങ്ങളുടെയും റോഡുകൾ, സ്‌കൂളുകൾ, വികസന വാഗ്ദാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഒറ്റപ്പെട്ട ഗ്രാമങ്ങളുടെയും ജീവിത യാഥാർത്ഥ്യമായിരുന്നു. നിരന്തര അക്രമങ്ങളുണ്ടാവുകയും അനിശ്ചിതത്വം അനുദിന ജീവിതത്തെ നിർവചിക്കുകയും ചെയ്തു.

2026 മാർച്ച് 31-ന് ഇതിന് മാറ്റം വന്നു. രാജ്യം നക്സലിസത്തിൽ നിന്ന് ഫലപ്രദമായി മുക്തമായതോടെ ഇന്ത്യയുടെ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ യാത്രയിൽ ചരിത്രപരമായ ഒരു നാഴികക്കല്ല് കുറിക്കപ്പെട്ടു. 2014 മേയിൽ നിലവിലെ ഗവൺമെന്റ് അധികാരമേറ്റെടുക്കുമ്പോൾ ചുവപ്പ് ഇടനാഴി (റെഡ് കോറിഡോർ) ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായി തുടർന്നിരുന്നു. മുൻകാല സമീപനങ്ങൾ ഭൂരിഭാഗവും വിഘടിച്ചതും സംഭവബഹുലവുമായിരുന്നു. അവ പ്രശ്നത്തിന്റെ ഘടനാപരമായ വേരുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിന് പകരം ലക്ഷണങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുക മാത്രമാണ് ചെയ്തത്. തുടർന്ന് ഇത് പരിഹരിക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ സമഗ്രവും സംയോജിതവുമായ ഒരു തന്ത്രം സ്വീകരിച്ചു.

കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടയിൽ പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന മൂന്ന് കർമ്മ പദ്ധതികളിലൂടെയാണ് ഈ പരിവർത്തനം സാധ്യമായത്. വിശ്വാസവും പ്രത്യാശയും പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ ശക്തമാക്കിയ സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഏജൻസികൾക്കിടയിലെ മെച്ചപ്പെട്ട ഏകോപനം, വ്യവസ്ഥാപിതമായ കീഴടങ്ങൽ, പുനരധിവാസ ചട്ടക്കൂടുകൾ, നിരന്തര ജനസമ്പർക്കം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുക എന്നതുകൊണ്ട് ഗതാഗത-ഡിജിറ്റൽ കണക്റ്റിവിറ്റി മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഭരണസാന്നിധ്യം വ്യാപിപ്പിക്കൽ, ശാശ്വതമായ സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കൽ എന്നിവയാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടത്. ക്ഷേമപദ്ധതികൾ എത്തിക്കുന്നത് ആത്മാഭിമാനം, വിവേചനമില്ലാത്ത സേവന വിതരണം, സാംസ്കാരിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ, ബാധിത സമൂഹങ്ങളെ ദേശീയ വികസന പ്രക്രിയയുടെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരൽ എന്നിവയിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്.

ഈ ഓരോ ഘടകങ്ങളും പരസ്പരം ശക്തിപ്പെടുത്തി. സുരക്ഷ വികസനത്തിനുള്ള വഴിയൊരുക്കി. വികസനം വിശ്വാസത്തെ ദൃഢമാക്കി. വിശ്വാസം ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ വിതരണം വേഗത്തിലാക്കി. ഇത് ഒരു പ്രത്യേക ക്രമമല്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് പുരോഗതിയുടെ അവിഭാജ്യ ശൃംഖലയായിരുന്നു.

ഭരണകൂടത്തിലുള്ള വിശ്വാസം പുനഃസ്ഥാപിക്കൽ

ദുർബലവും വിദൂരവുമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ സുസ്ഥിര ഭരണസാന്നിധ്യം ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും പ്രത്യാശയും പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിലാണ് ഈ ശ്രമം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. ഫലപ്രദമായ പ്രതികരണശേഷി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി സുരക്ഷാ ഏജൻസികളും ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം ഇത് ശക്തിപ്പെടുത്തി. ഈ സമീപനം ജനങ്ങളും ഭരണസംവിധാനവും തമ്മിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ദീർഘകാല വിടവ് നികത്തി.

മാവോയിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളിലും സായുധ വിപ്ലവ സിദ്ധാന്തത്തിലും പ്രചോദിതമായി 1967-ൽ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ നക്‌സൽബാരി പ്രക്ഷോഭത്തിൽ നിന്നാണ് LWE ഉയർന്നുവന്നത്. 'അധികാരം തോക്കിൻ കുഴലിലൂടെ' എന്ന ലളിതവും അക്രമാസക്തവുമായ ഒന്നായിരുന്നു ഇതിന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ തത്വം. നക്‌സലൈറ്റുകളുടെ ആയുധങ്ങളിൽ 92 ശതമാനത്തോളവും പോലീസിന്റെ ആയുധപ്പുരകളിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് കൊള്ളയടിച്ചവയായിരുന്നു. കാലക്രമേണ, നിരവധി തീവ്രവാദ സംഘടനകൾ 2004-ൽ സി.പി.ഐ (മാവോയിസ്റ്റ്)യ്ക്ക് കീഴിൽ ലയിക്കുകയും ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളിയായി മാറുകയും ചെയ്തു.

2004 മുതൽ 2014 വരെയുള്ള ദശകം LWE ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും അക്രമസ്വഭാവമുള്ള കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. 2010-ൽ അക്രമങ്ങൾ അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തി. ഒരൊറ്റ വർഷത്തിൽ 1,936 അക്രമ സംഭവങ്ങളും 720 പേരുടെ മരണവും രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ പൂർണ്ണ ദശകത്തിൽ ആകെ 17,542 അക്രമ സംഭവങ്ങളും 1,913 സുരക്ഷാ സേനാംഗങ്ങളുടെ മരണവും 5,019 സാധാരണക്കാരുടെ മരണവും രേഖപ്പെടുത്തി.

അന്ന് ഒരു സുസ്ഥിര ദേശീയ നയം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റുകൾ വെവ്വേറെയാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വ്യാപനത്തിൽ കശ്മീർ, വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളേക്കാൾ ഉപരിയായി ഇന്ത്യ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളി നക്സലിസമാണെന്ന് 2009-ൽ അന്നത്തെ ഗവൺമെന്റ് പോലും പരസ്യമായി സമ്മതിച്ചിരുന്നു.

LWE പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള ദേശീയ നയത്തിനും പ്രവർത്തന പദ്ധതിക്കും 2015-ൽ അംഗീകാരം ലഭിച്ചതോടെയാണ് ആദ്യത്തെ നിർണ്ണായക നടപടിയുണ്ടായത്. ഇത് മുൻകാല താത്കാലിക സമീപനത്തിന് പകരം വ്യവസ്ഥാപിതവും ഗവൺമെന്റിനെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഒരു ചട്ടക്കൂട് കൊണ്ടുവന്നു. സുരക്ഷയ്‌ക്കൊപ്പം സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക കാരണങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനോടൊപ്പം തന്നെ കേന്ദ്ര സായുധ പോലീസ് സേനയെ (CAPF) വിന്യസിക്കുകയും പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുകയും സെക്യൂരിറ്റി റിലേറ്റഡ് എക്സ്പൻഡിച്ചർ, സ്‌പെഷ്യൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ സ്‌കീം, സ്‌പെഷ്യൽ സെൻട്രൽ അസിസ്റ്റൻസ് (SCA) എന്നീ പദ്ധതികളിലൂടെ ഫണ്ട് അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. 2017-ൽ SCA പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതുമുതൽ ഇതുവരെ ഏകദേശം ₹4,289.20 കോടി അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പ്രത്യേക അടിസ്ഥാന സൗകര്യ പദ്ധതിക്ക് (SIS) കീഴിൽ സ്‌പെഷ്യൽ ഫോഴ്‌സുകൾ, സ്‌പെഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ബ്രാഞ്ചുകൾ, ജില്ലാ പോലീസ് എന്നിവയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഫോർട്ടിഫൈഡ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുമായി LWE ബാധിത സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ₹1,761 കോടിയുടെ പദ്ധതികൾ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പ്രവർത്തന ആവശ്യങ്ങൾ, സുരക്ഷാ സേനകളുടെ ശേഷി വർധിപ്പിക്കലും പരിശീലനവും, കീഴടങ്ങിയ ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദ കേഡറുകളുടെ പുനരധിവാസം, വീരമൃത്യു വരിച്ച സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും സാധാരണക്കാരുടെയും കുടുംബങ്ങൾക്കുള്ള ധനസഹായം എന്നിവ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി സെക്യൂരിറ്റി റിലേറ്റഡ് എക്സ്പൻഡിച്ചർ (SRE) പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ 2014-15 മുതൽ ₹3,805.04 കോടി അനുവദിച്ചു.

ആദ്യമായി ചർച്ച, സുരക്ഷ, ഏകോപനം എന്നീ മൂന്ന് തലങ്ങളുള്ള തന്ത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി LWE-യ്ക്കെതിരെ ഇന്ത്യ വ്യവസ്ഥാപിതവും സമഗ്രവുമായ ഒരു സമീപനം നടപ്പിലാക്കി. കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകൃതമായ ഏകോപിത ചട്ടക്കൂടിലൂടെയാണ് ഗവൺമെന്റിന്റെ പ്രതികരണം നയിക്കപ്പെട്ടത്. ഇത് നയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ കൂടുതൽ യോജിപ്പ് കൊണ്ടുവന്നു.

നക്സലിസത്തിന്റെ ഭയത്തിൽ നിന്നും അക്രമത്തിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയെ മുക്തമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യം കേന്ദ്രീകൃതമായ ആസൂത്രണത്തിലൂടെയും ഏകോപിപ്പിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും കൈവരിച്ചു. 2024 ഓഗസ്റ്റ് 24-ന് 2026 മാർച്ച് 31-നകം രാജ്യത്തെ നക്സൽ വിമുക്തമാക്കാനുള്ള ലക്ഷ്യം ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് നിശ്ചയിച്ചു. ശക്തമാക്കിയ സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ശക്തമായ ഏകോപനം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, ത്വരിതപ്പെടുത്തിയ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചു.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, പ്രത്യേക സേനകൾ, മെച്ചപ്പെടുത്തിയ പ്രവർത്തന ഏകോപനം എന്നിവയിലൂടെ നക്സൽ ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ സുരക്ഷയില്ലായ്മ ഗവൺമെന്റ് ക്രമബദ്ധമായി പരിഹരിച്ചു. ഈ സംയോജിത സമീപനം ചുവപ്പ് ഇടനാഴിയിലുടനീളം ഭരണകൂടത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം, ഗതാഗതക്ഷമത, രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കൽ, കലാപവിരുദ്ധ ശേഷികൾ എന്നിവ വർധിപ്പിച്ചു.

2014-ന് മുമ്പ് കേവലം 66 എണ്ണം മാത്രമായിരുന്ന സ്ഥാനത്ത് 663 ഫോർട്ടിഫൈഡ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. കൂടാതെ കഴിഞ്ഞ ഏഴ് വർഷത്തിനിടയിൽ സുരക്ഷാ വലയം ശക്തമാക്കുന്നതിനും പ്രദേശങ്ങളിൽ മേധാവിത്വം ഉറപ്പിക്കുന്നതിനും വിദൂര വനമേഖലകളിൽ തുടർച്ചയായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിലനിർത്തുന്നതിനുമായി 408 പുതിയ കേന്ദ്ര സായുധ പോലീസ് സേനാ (CAPF) സുരക്ഷാ ക്യാമ്പുകൾ സ്ഥാപിച്ചു. വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ അതിവേഗ സേനാ വിന്യാസം നടത്താനും സൈനികരുടെ നീക്കം, പരിക്കേറ്റവരെ മാറ്റൽ, നിരീക്ഷണം എന്നിവ സാധ്യമാക്കാനുമായി 68 നൈറ്റ്-ലാൻഡിംഗ് ഹെലിപാഡുകൾ നിർമ്മിച്ചു. സുരക്ഷാ സേനകൾക്ക് 400 ബുള്ളറ്റ് പ്രൂഫ്, ബ്ലാസ്റ്റ് പ്രൂഫ് വാഹനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുകയും അവരുടെ ക്ഷേമത്തിനും വൈദ്യസഹായത്തിനുമായി അഞ്ച് ആശുപത്രികൾ നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു.

CoBRA (കമാൻഡോ ബറ്റാലിയൻ ഫോർ റെസല്യൂട്ട് ആക്ഷൻ), CRPF, ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് റിസർവ് ഗാർഡ് (DRG), ഝാർഖണ്ഡ് ജാഗ്വാർ, ഛത്തീസ്ഗഢ് പോലീസ് യൂണിറ്റുകൾ, ആന്ധ്രാപ്രദേശിന്റെ ഗ്രേഹൗണ്ട്സ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാന യൂണിറ്റുകളെ ഏകോപിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ബഹുതലങ്ങളുള്ളതും പ്രത്യേക വൈദഗ്ധ്യമുള്ളതുമായ ഒരു സുരക്ഷാ സംവിധാനം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. DRG, STF, CRPF, CoBRA എന്നിവയിലുടനീളമുള്ള സംയുക്ത പരിശീലനം വ്യക്തമായ കമാൻഡ് ഘടനയുള്ള, പരസ്പരം ഏകോപിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു സേനയെ രൂപപ്പെടുത്തി.

2014-ന് ശേഷം ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വിപുലമായ ഉപയോഗത്തിലൂടെ കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റ് നക്സൽ വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പൂർണ്ണമായും മാറ്റിയെഴുതി. പൈലറ്റില്ലാ വിമാനങ്ങൾ (UAV), ഡ്രോണുകൾ, ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങൾ, എ.ഐ അധിഷ്ഠിത ഡാറ്റ വിശകലനം എന്നിവ തത്സമയ നിരീക്ഷണവും കൃത്യമായ മേൽനോട്ടവും സാധ്യമാക്കി. നൂതന ലൊക്കേഷൻ ട്രാക്കിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ, ശാസ്ത്രീയമായ കോൾ-ലോഗ് വിശകലനം, മൊബൈൽ ഡാറ്റ അനലിറ്റിക്സ്, സോഷ്യൽ മീഡിയ നിരീക്ഷണം എന്നിവ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കി. നീക്കങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും ആശയവിനിമയ രീതികൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനും പ്രവർത്തന ക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രാലയം സാങ്കേതികവിദ്യാധിഷ്ഠിത വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു.

ഗവൺമെന്റിന്റെ "കണ്ടെത്തുക, ലക്ഷ്യമിടുക, നിർവീര്യമാക്കുക" എന്ന സിദ്ധാന്തം ശ്രദ്ധേയ ഫലങ്ങൾ നൽകി. തുടർച്ചയായ സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും കൃത്യമായ രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള തന്ത്രങ്ങളിലൂടെയും മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദ സ്വാധീനത്തിലായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഗവൺമെന്റ് തിരിച്ചുപിടിച്ചു.

ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലാക്ക് ഫോറസ്റ്റ്, ഓപ്പറേഷൻ ഒക്ടോപസ്, ഓപ്പറേഷൻ ഡബിൾ ബുൾ, ഓപ്പറേഷൻ തണ്ടർസ്റ്റോം, ഓപ്പറേഷൻ ഭീംബർഗ്, ഓപ്പറേഷൻ ചക്രബന്ധ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഏകോപിത പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പരമ്പര ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലുടനീളമുള്ള മാവോയിസ്റ്റ് ശൃംഖലകളെ ഗണ്യമായി ദുർബലപ്പെടുത്തി. അവയിൽ ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലാക്ക് ഫോറസ്റ്റ് ഒരു വലിയ വഴിത്തിരിവായി ഉയർന്നുവരികയും പ്രധാന മാവോയിസ്റ്റ് താവളം തകർക്കുകയും 30-ലധികം മാവോയിസ്റ്റുകളെ വധിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുകയും അറസ്റ്റുകളിലും കീഴടങ്ങലുകളിലും വൻ വർധനവിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. ഓപ്പറേഷൻ ഡബിൾ ബുളിന്റെ ഫലമായി ഗുംല, ലോഹർദഗ, ലാതേഹാർ എന്നീ ജില്ലകൾ നക്സൽ വിമുക്തമായി. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളെല്ലാം ദീർഘകാലമായി ബാധിതമായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും തീവ്രവാദ സ്വാധീനം കുറയ്ക്കുകയും മെച്ചപ്പെട്ട സുരക്ഷ, ഭരണനിർവ്വഹണം, വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.

കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റ് സമഗ്രമായ ഒരു 'ഓൾ-ഏജൻസി' (എല്ലാ ഏജൻസികളെയും ഏകോപിപ്പിച്ചുള്ള) സമീപനം സ്വീകരിച്ചു. അക്രമാസക്തരായ കേഡറുകളെ മാത്രമല്ല, അവർക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്ന മുഴുവൻ ആവാസവ്യവസ്ഥയെയും ലക്ഷ്യമിട്ടു. വികസനത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് ഗവൺമെന്റിന്റെ ഏകോപിത സമീപനമായിരുന്നു. സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഇത് സമ്പൂർണ ഏജൻസി തന്ത്രത്തെയാണ് സൂചിപ്പിച്ചത്.

നക്സൽ സാമ്പത്തിക ശൃംഖലകളെ തകർക്കുന്നതിനായി നാഷണൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഏജൻസിയിൽ (NIA) ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗം തന്നെ രൂപീകരിച്ചു. 2025 ഡിസംബർ വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് NIA ₹40 കോടിയിലധികം മൂല്യമുള്ള സ്വത്തുക്കൾ കണ്ടുകെട്ടി. എൻഫോഴ്‌സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റ് (ED) ₹12 കോടിയുടെ സ്വത്തുക്കൾ കണ്ടുകെട്ടിയപ്പോൾ സംസ്ഥാന ഏജൻസികൾ അധികമായി ₹40 കോടിയുടെ സ്വത്തുക്കൾ പിടിച്ചെടുത്തു. 2025 ഡിസംബറോടെ 111 LWE കേസുകൾ അന്വേഷിക്കുകയും 98 കുറ്റപത്രങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2026 ജൂൺ വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് NIA കൈകാര്യം ചെയ്ത ആകെ കേസുകളുടെ എണ്ണം 112 ആയി ഉയരുകയും 100 കുറ്റപത്രങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഗവൺമെന്റിന്റെ ശക്തമായ സുരക്ഷാ പ്രതികരണത്തിന് അനുബന്ധമായി പുനരധിവാസത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്ന ഒരു സമീപനവുമുണ്ടായിരുന്നു. അതിൽ വ്യക്തമായ ഒരു സന്ദേശമുണ്ടായിരുന്നു: "ആയുധം വെച്ചു കീഴടങ്ങുന്നവർക്കായി ചുവപ്പ് പരവതാനി വിരിച്ചിരിക്കുന്നു." കീഴടങ്ങുന്ന ഉയർന്ന റാങ്കിലുള്ള കേഡറുകൾക്ക് 5 ലക്ഷം രൂപയും മറ്റുള്ളവർക്ക് 2.5 ലക്ഷം രൂപയും ഉടനടി ഗ്രാന്റായി ലഭിക്കും. ഒപ്പം 36 മാസത്തേക്ക് പ്രതിമാസം 10,000 രൂപാ വീതം വേതനവും ലഭിക്കും. കീഴടങ്ങുന്നതിനായി 50,000 രൂപയുടെ അധിക പ്രോത്സാഹന തുകയും നൽകുന്നുണ്ട്. ഇത് ഗ്രൂപ്പ് കീഴടങ്ങലുകളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇരട്ടിയാകും. ആയുധങ്ങൾ ഏൽപ്പിക്കുന്നതിന് അധിക നഷ്ടപരിഹാരവും ഇതിനൊപ്പം നൽകുന്നു.

പുനരധിവാസ നയം കീഴടങ്ങലുകളുടെ എണ്ണത്തിൽ സ്ഥിര വർധനവിന് വഴിവെച്ചു. 2025-ൽ മാത്രം 2,337 നക്സലൈറ്റുകൾ ആയുധം വെച്ചു കീഴടങ്ങിയപ്പോൾ 2024 മുതൽ 2026 മാർച്ച് വരെയുള്ള കാലയളവിൽ 3,927 കേഡറുകളാണ് കീഴടങ്ങിയത്. സിവിൽ സൊസൈറ്റി അംഗങ്ങൾ, മാധ്യമപ്രവർത്തകർ, സമുദായ നേതാക്കൾ, ജനപ്രതിനിധികൾ എന്നിവർ ഈ ശ്രമങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ കരുത്തേകി. പുനരധിവാസ നടപടികളിൽ ആത്മവിശ്വാസം വളർത്താനും ദുരിതബാധിതരായ വ്യക്തികളെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ഇവർ സഹായിച്ചു.

സമീപകാലത്തെ സംഭവവികാസങ്ങൾ, തുടർച്ചയായ സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും പുനരധിവാസത്തിന്റെയും ഈ സംയോജിത തന്ത്രത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2026 ജൂലൈ 28-ന് 'നയീ ദിശ, നയീ പഹൽ' നക്സൽ വിരുദ്ധ പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി കൊൽഹാൻ, ലാതേഹാർ മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള 16 സജീവ മാവോയിസ്റ്റുകൾ റാഞ്ചിയിൽ കീഴടങ്ങി. കീഴടങ്ങിയ കേഡറുകളിൽ ഒരു റീജിയണൽ കമാൻഡർ, മൂന്ന് സോണൽ കമാൻഡർമാർ, മൂന്ന് സബ് സോണൽ കമാൻഡർമാർ, ആറ് ഏരിയ കമാൻഡർമാർ, മൂന്ന് കേഡർ ലെവൽ അംഗങ്ങൾ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. 11 അത്യാധുനിക തോക്കുകൾ, 38 മാഗസിനുകൾ, 1,562 റൗണ്ട് വെടിയുണ്ടകൾ എന്നിവയുമായാണ് അവർ കീഴടങ്ങിയത്.

കൂടാതെ, 2026 ജൂലൈ 29-ന് ആകെ ₹49 ലക്ഷം പാരിതോഷികം പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്ന എട്ട് മാവോയിസ്റ്റുകൾ കൂടി ബിജാപൂർ പോലീസിന് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങി. ഇത് ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രചാരണത്തിലെ മറ്റൊരു നിർണ്ണായക വിജയമായി മാറി. അന്നേ ദിവസം തന്നെ സുരക്ഷാ സേന ₹1 കോടി പാരിതോഷികമുള്ള മുതിർന്ന മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവിനെയും പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗത്തെയും ധൻബാദ്-ഗിരിധ് അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നടത്തിയ സംയുക്ത നീക്കത്തിൽ ₹15 ലക്ഷം പാരിതോഷികമുള്ള റീജിയണൽ കമ്മിറ്റി അംഗത്തെയും ഒരു മാവോയിസ്റ്റ് കേഡറെയും രണ്ട് ഗ്രാമവാസികളെയും കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു.

ഈ സുരക്ഷാ നേട്ടങ്ങൾ ക്രമസമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിലും അപ്പുറത്തേക്ക് വ്യാപിച്ചു. ദീർഘകാല വികസനത്തിനുള്ള അടിത്തറ അവ സൃഷ്ടിച്ചു. ഓരോ ഫോർട്ടിഫൈഡ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനും ഓരോ CAPF ക്യാമ്പും കീഴടങ്ങിയ ഓരോ കേഡറും മുമ്പ് പ്രാപ്യമല്ലാതിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വർധിപ്പിച്ചു. റോഡുകൾ, സ്‌കൂളുകൾ, ആരോഗ്യ പരിപാലന സൗകര്യങ്ങൾ, ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവ ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നതിന് സുരക്ഷ വഴിതുറന്നു. ഈ സ്ഥിരതയുടെയും വിശ്വാസത്തിന്റെയും പുനഃസ്ഥാപനമാണ് തുടർന്നുണ്ടായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയത്.

ഒരു പുതിയ ഭാവി കെട്ടിപ്പടുക്കൽ: അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും കണക്റ്റിവിറ്റിയും

നക്സലിസം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള നിശ്ചയദാർഢ്യം ഒരിക്കലും നക്സലൈറ്റുകളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതായിരുന്നില്ല. വൻനഗരങ്ങളിൽ ലഭ്യമാകുന്ന എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളും ഈ മേഖലയിലെ പാവപ്പെട്ട ആദിവാസികളിലേക്ക് എത്തുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായിരുന്നു അത്. ഇതിലൂടെ അവരുടെ കുട്ടികൾക്കും ശോഭനമായ ഒരു ഭാവി ഉണ്ടാകും. ഈ ഘട്ടം വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, കണക്റ്റിവിറ്റി, ഭരണ നിർവ്വഹണം എന്നിവ വികസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. ഇത് അത്യാവശ്യ സേവനങ്ങൾ, റോഡുകൾ, ഡിജിറ്റൽ നെറ്റ്‌വർക്കുകൾ എന്നിവയിലേക്കുള്ള പ്രാപ്യത മെച്ചപ്പെടുത്തി. മുമ്പ് വികസനം എത്താതിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളെ പ്രധാന വികസന, ഭരണ സംവിധാനങ്ങളുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ ഈ ശ്രമങ്ങൾ സഹായിച്ചു.

റോഡ് കണക്റ്റിവിറ്റി: LWE ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ റോഡ് ഗതാഗതം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി അതിനായി മാത്രമുള്ള രണ്ട് പദ്ധതികളായ റോഡ് റിക്വയർമെന്റ് പ്ലാൻ (RRP), റോഡ് കണക്റ്റിവിറ്റി പ്രൊജക്ട് ഫോർ LWE അഫക്റ്റഡ് ഏരിയകൾ (RCPLWEA) എന്നിവയ്ക്ക് കീഴിൽ ആകെ 15,189 കിലോമീറ്റർ റോഡുകൾ നിർമ്മിച്ചു.

ഡിജിറ്റൽ & മൊബൈൽ കണക്റ്റിവിറ്റി: ആധുനിക സമൂഹങ്ങളിൽ പുരോഗതിയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ അടിത്തറയായി ടെലികോം കണക്റ്റിവിറ്റി ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഗ്രാമീണ ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് അതിലും പ്രധാനമാണ്. കാരണം ഡിജിറ്റൽ വിഭജനം നികത്തുന്നതിനും വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യപരിപാലനവും ലഭ്യമാക്കുന്നതിനും സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ വളർത്തുന്നതിനും സഹായിച്ചുകൊണ്ട് സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനായുള്ള നിർണ്ണായക പ്രേരകശക്തിയായി ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇത് മനസ്സിൽ വെച്ചുകൊണ്ട് 9,497 ടവറുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കി. LWE ഏറ്റവുമധികം ബാധിച്ചിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ 96% ഗ്രാമങ്ങളിലും (46,592 ഗ്രാമങ്ങളിൽ 44,728 എണ്ണത്തിൽ) ഇപ്പോൾ മൊബൈൽ കണക്റ്റിവിറ്റിയുണ്ട്. ഇത് വിദ്യാഭ്യാസം, സേവനങ്ങളുടെ ഓൺലൈൻ വിതരണം, സാമ്പത്തിക വളർച്ച എന്നിവയിലേക്കുള്ള വാതിലുകൾ തുറക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ: കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടയിൽ LWE ബാധിത ജില്ലകളിൽ സാമ്പത്തിക സാക്ഷരതയും ഉൾപ്പെടുത്തലും കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റ് ഗണ്യമായി വികസിപ്പിച്ചു. 2015 ഏപ്രിൽ മുതൽ 2026 മാർച്ച് വരെയുള്ള കാലയളവിൽ 1,804 ബാങ്ക് ശാഖകൾ ആരംഭിക്കുകയും 1,321 എ.ടി.എമ്മുകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും 74,720 ബാങ്കിംഗ് കറസ്പോണ്ടന്റുമാരെ നിയമിക്കുകയും 6,025 പോസ്റ്റ് ഓഫീസുകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

വിദ്യാഭ്യാസവും നൈപുണ്യ വികസനവും: കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടയിൽ 259 ഏകലവ്യ മോഡൽ റസിഡൻഷ്യൽ സ്‌കൂളുകൾക്ക് (EMRS) ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് അനുമതി നൽകി. കൂടാതെ 179 EMRS സ്‌കൂളുകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനുപുറമെ 47 ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ട്രെയിനിംഗ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളും (ITI), 49 നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങളും (SDC) ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ വികസിപ്പിച്ചു. ആകെ ഏകദേശം ₹800 കോടിയുടെ നിക്ഷേപത്തോടെയാണ് ഇത് സാധ്യമാക്കിയത്. ഇവ ആദിവാസി യുവാക്കൾക്കായി വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിലധിഷ്ഠിത പരിശീലനം, തൊഴിലവസരങ്ങൾ എന്നിവ വികസിപ്പിക്കുകയും വിദൂര സമൂഹങ്ങളെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക ധാരയുമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. 90,000-ത്തിലധികം യുവാക്കൾക്കും സ്ത്രീകൾക്കും നൈപുണ്യ പരിശീലനം നൽകി.

ഗോത്രവർഗ്ഗ യുവജന കൈമാറ്റ പരിപാടിക്ക് (TYEP) കീഴിൽ മുൻകാല LWE ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആദിവാസി യുവാക്കളെ ദേശീയ സമഗ്രത, സാംസ്കാരിക അവബോധം, വികസന അനുഭവം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള അനുഭവ പഠന യാത്രകൾക്കായി കൊണ്ടുപോകുന്നു. 2014 മുതൽ ആകെ 37,655 ആദിവാസി യുവാക്കൾ ഈ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തു.

സിവിക് ആക്ഷൻ പ്രോഗ്രാമുകൾ: സിവിക് ആക്ഷൻ പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ CAPF-കൾക്ക് അവയുടെ പ്രവർത്തന മേഖലകളിൽ ക്ഷേമാധിഷ്ഠിത പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കുന്നതിനായി ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നു. സൗജന്യ വൈദ്യപരിശോധനാ ക്യാമ്പുകൾ, കായിക മത്സരങ്ങൾ എന്നിവ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്കിടയിൽ അത്യാവശ്യ സാധനങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

2014 മുതൽ ഈ പദ്ധതിക്കായി ₹221.88 കോടി അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് സുരക്ഷാ സേനയും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിടവ് നികത്താനും വിശ്വാസം ശക്തിപ്പെടുത്താനും സഹായിച്ചു.

ഗ്രാമങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന റോഡുകൾ, ആശയവിനിമയം സാധ്യമാക്കുന്ന മൊബൈൽ ടവറുകൾ, സാമ്പത്തിക പങ്കാളിത്തത്തിന് വഴിയൊരുക്കുന്ന ബാങ്കുകൾ, ആദിവാസി യുവാക്കൾക്ക് വാതിലുകൾ തുറന്നുനൽകുന്ന സ്‌കൂളുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടുന്ന ഈ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, താഴെത്തട്ടിൽ നേരിട്ടുള്ള ക്ഷേമമായി പരിണമിച്ചു. യഥാർത്ഥ ക്ഷേമവും ആത്മാഭിമാനവും സാംസ്കാരിക നവീകരണവും ഒടുവിൽ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഭൗതികവും ഭരണപരവുമായ ഒരു വേദിയാണ് ഇത് സൃഷ്ടിച്ചത്.

ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ സമഗ്രമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, തുടർച്ചയായ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ പ്രാദേശിക സംയോജനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. മെച്ചപ്പെട്ട കണക്റ്റിവിറ്റി സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങളെയും ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളെയും മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു. ദീർഘകാല നിക്ഷേപങ്ങൾ സുസ്ഥിരവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമായ വികസന പാതകളെ ഉറപ്പാക്കുന്നു.

ജനക്ഷേമവും ആത്മാഭിമാനവും

ഈ തന്ത്രത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടം ആത്മാഭിമാനത്തോടും സുതാര്യതയോടും കൂടിയുള്ള ക്ഷേമ വിതരണത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നു. ഇത് പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും താഴെത്തട്ടിലും സേവനങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്നത് ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. അത്യാവശ്യ പൊതുസേവനങ്ങളിലേക്ക് തുല്യമായ പ്രവേശനക്ഷമത ഈ സമീപനം ഉറപ്പാക്കുന്നു.

ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ ജീവനോപാധികൾ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ

വികസനം വ്യാപിപ്പിച്ചുകൊണ്ടും അവസരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രാപ്യത മെച്ചപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ടും ഗോത്രവർഗ്ഗ സമൂഹങ്ങളും ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ദൃഢമാക്കിക്കൊണ്ടും ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദത്തിന്റെ (LWE) സ്വാധീനം കുറയ്ക്കുന്നതിൽ ഗോത്രവർഗ്ഗ ക്ഷേമത്തിലുള്ള നിരന്തരമായ ശ്രദ്ധ സുപ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. സുരക്ഷാ നടപടികൾക്കൊപ്പം, മെച്ചപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, പാർപ്പിടം, ജീവനോപാധി സഹായങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ വിദൂര ഗോത്ര മേഖലകളിലേക്ക് വികസനം എത്തിച്ചേരുന്നുവെന്ന് ഗവൺമെന്റ് ഉറപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

കീഴടങ്ങിയ കേഡറുകൾക്കുള്ള പുനരധിവാസ ചട്ടക്കൂട്, നൈപുണ്യ വികസനം, ജീവനോപാധി സഹായം, പ്രധാൻ മന്ത്രി ആവാസ് യോജനയ്ക്ക് കീഴിലുള്ള പാർപ്പിട സഹായം, സ്വയംതൊഴിലിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം എന്നിവയിലൂടെ പ്രധാന സാമൂഹിക ധാരയിലേക്കുള്ള അവരുടെ സംയോജനത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. നക്സൽ സ്വാധീനം ഉന്മൂലനം ചെയ്യുകയും ജനാധിപത്യപരമായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പഞ്ചായത്തുകൾ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്ത ഗ്രാമങ്ങൾക്ക് വികസന ഗ്രാന്റുകൾ നൽകി. കീഴടങ്ങിയ കേഡറുകളുടെ കുട്ടികൾക്ക് പന്ത്രണ്ടാം ക്ലാസ് വരെ സൗജന്യ വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിച്ചു. ഇത് കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായ ഒരു ഭാവി പടുത്തുയർത്താൻ കുടുംബങ്ങളെ സഹായിച്ചു.

ലക്ഷ്യബോധത്തോടെയുള്ള നിരവധി സംരംഭങ്ങൾ ഈ പരിവർത്തനത്തിന് വേഗത കൂട്ടി. ദേശീയ നയവും പ്രവർത്തന പദ്ധതിയും സുരക്ഷ, വികസനം, സമുദായ അവകാശങ്ങളുടെ സംരക്ഷണം എന്നിവയെ ഏകോപിപ്പിച്ചു. സ്‌പെഷ്യൽ സെൻട്രൽ അസിസ്റ്റൻസ് പദ്ധതി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കപ്പെട്ട ജില്ലകളിൽ നിർണ്ണായകമായ പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു. 'ആസ്പിരേഷണൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ്സ് പ്രോഗ്രാം' (അഭിലാഷ ജില്ലകളുടെ പദ്ധതി) ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ, കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവയിലെ ഫലങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി നിരവധി ക്ഷേമപദ്ധതികളെ ഏകോപിപ്പിച്ചു.

പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി വിദ്യാഭ്യാസം ഉയർന്നുവന്നു. ഏകലവ്യ മോഡൽ റസിഡൻഷ്യൽ സ്‌കൂളുകൾക്കുള്ള (EMRS) വർധിപ്പിച്ച പിന്തുണ, ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദ (LWE) ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലുള്ളവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗത്തിലെ കുട്ടികൾക്ക് ഗുണനിലവാരമുള്ള റസിഡൻഷ്യൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവസരം വികസിപ്പിച്ചു. പി.എം-ജൻമൻ (PM-JANMAN) സംരംഭം പാർപ്പിടം, ശുദ്ധ ജലം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം, അത്യാവശ്യ കണക്റ്റിവിറ്റി എന്നിവയിലേക്കുള്ള പ്രാപ്യത മെച്ചപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് പ്രത്യേകം പരിഗണന അർഹിക്കുന്ന ഗോത്രവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങളിൽ (PVTG) കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും വികസനം എത്താതിരുന്ന സമൂഹങ്ങളെ വികസനത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു.

'ധർത്തി ആബ ജനജാതിയ ഗ്രാമ് ഉത്കർഷ് അഭിയാന്റെ' തുടക്കം ഗോത്രവർഗ്ഗ ഗ്രാമങ്ങളിലെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വിടവുകൾ നികത്തുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ കരുത്തേകി.

നിരവധി മന്ത്രാലയങ്ങളുടെ ഏകോപിപ്പിച്ചുള്ള ഇടപെടലുകളിലൂടെ ജീവിതനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താനും സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാനും ഗോത്രവർഗ്ഗ സമൂഹങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ വികസന യാത്രയിൽ പൂർണ്ണമായി പങ്കാളികളാകുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനും ഈ പദ്ധതികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

പഠന വിഷയം: നക്സലിസത്തിൽ നിന്നുള്ള വികസനത്തിലേക്കുള്ള ഛത്തീസ്ഗഢിന്റെ യാത്ര

പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ബസ്തർ രാജ്യത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ നക്സൽ ബാധിതമായ പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നായി തുടർന്നു. പരിമിതമായ കണക്റ്റിവിറ്റി, ദുർബലമായ ഭരണസാന്നിധ്യം, ദുർഘടമായ ഭൂപ്രകൃതി എന്നിവ തീവ്രവാദ ഗ്രൂപ്പുകൾക്ക് ശക്തമായ അടിത്തറയുണ്ടാക്കാൻ സഹായകമായി. കഴിഞ്ഞ 12 വർഷത്തിനിടയിൽ സുരക്ഷ, വികസനം, ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ പങ്കാളിത്തം എന്നിവ ഏകോപിപ്പിച്ചുള്ള ഒരു തന്ത്രം ഈ മേഖലയുടെ ഗതിയെത്തന്നെ മാറ്റിയെഴുതി.

2017-ൽ ബസ്തരിയ ബറ്റാലിയൻ (Bastariya Battalion) രൂപീകരിച്ചതോടെയാണ് ഒരു പ്രധാന വഴിത്തിരിവുണ്ടായത്. ബിജാപൂർ, സുക്മ, ദാന്തേവാഡ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഏകദേശം 400 പ്രാദേശിക യുവാക്കൾ ഉൾപ്പെടെ 1,143 ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഈ ബറ്റാലിയൻ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തു. പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്തം രഹസ്യാന്വേഷണ ശൃംഖലകളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും സുരക്ഷാ സേനയും ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളിലുള്ള ആത്മവിശ്വാസം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു.

സുരക്ഷാ സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെട്ടതോടെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വേഗത കൈവന്നു. ബസ്തർ, ബിജാപൂർ, ദന്തേവാഡ, സുക്മ, നാരായൺപൂർ, കാങ്കേർ, കൊണ്ടഗാവ് എന്നീ ജില്ലകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ബസ്തർ മേഖലയിലുടനീളം 3,240 കിലോമീറ്ററിലധികം റോഡുകൾ നിർമ്മിച്ചു. ഡിജിറ്റൽ കണക്റ്റിവിറ്റി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 889 മൊബൈൽ ടവറുകളും സ്ഥാപിച്ചു. ഒരുകാലത്ത് ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയിരുന്ന ഗ്രാമങ്ങൾ ചന്തകൾ, സ്‌കൂളുകൾ, ആരോഗ്യ പരിപാലന സൗകര്യങ്ങൾ, ബാങ്കിംഗ് സേവനങ്ങൾ, ഗവൺമെന്റ് പദ്ധതികൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

കീഴടങ്ങുന്നവരുടെ പുനരധിവാസത്തിലും സമൂഹത്തിലേക്കുള്ള പുനഃസംയോജനത്തിലും ഗവൺമെന്റ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. കീഴടങ്ങിയ ഏകദേശം 3,000 കേഡറുകൾക്കായി നൈപുണ്യ വികസനം, വിദ്യാഭ്യാസം, ജീവനോപാധി അവസരങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ₹20 കോടിയുടെ തുക അനുവദിച്ച് ഒരു പ്രത്യേക പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി. അക്രമ പരമ്പരയ്ക്ക് പകരം സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണത്തിലേക്കുള്ള പാതകൾ തുറന്നുനൽകുകയാണ് ഈ സംരംഭം ലക്ഷ്യമിട്ടത്.

2026 മേയിൽ സുരക്ഷാ നേട്ടങ്ങളെ ശാശ്വതമായ വികസനമാക്കി മാറ്റുന്നതിനായി 'ഷഹീദ് വീർ ഗുണ്ട ധൂർ സേവാ ഡെറ' (Shaheed Veer Gunda Dhur Seva Dera) സംരംഭം ആരംഭിച്ചു. ഏകദേശം 70 CAPF ക്യാമ്പുകളെ ഗവൺമെന്റ് പദ്ധതികൾ, ആരോഗ്യ പരിപാലനം, ബാങ്കിംഗ്, കാർഷിക പിന്തുണ, നൈപുണ്യ വികസനം, മറ്റ് ജനസേവനങ്ങൾ എന്നിവ ലഭ്യമാക്കുന്ന സേവന കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റിവരുന്നു. വീർ ഗുണ്ട ധൂറിന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ നേതനാറിൽ ഒരു കോമൺ സർവീസ് സെന്റർ (CSC) സ്ഥാപിച്ചത് ഒരുകാലത്ത് തീവ്രവാദം ബാധിച്ച പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് ഭരണനിർവഹണം തിരികെ വന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ്.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കും ക്ഷേമത്തിനും ഒപ്പം ബസ്തർ പണ്ഡും, ബസ്തർ ഒളിംപിക്സ് തുടങ്ങിയ സാംസ്കാരിക സംരംഭങ്ങൾ സമുദായ പങ്കാളിത്തവും ഗോത്രവർഗ്ഗ വ്യക്തിത്വവും ശക്തിപ്പെടുത്തി. ഈ വേദികൾ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആദിവാസി യുവാക്കളെയും കലാകാരന്മാരെയും ഒന്നിച്ചുകൊണ്ടുവരികയും സാമൂഹിക സംയോജനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും പങ്കാളിത്തത്തിനും നേതൃത്വത്തിനുമായി പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.

സുരക്ഷാ നടപടികൾക്ക് പിന്നാലെ വികസനവും ക്ഷേമ വിതരണവും സമുദായ ശാക്തീകരണവും ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് ശാശ്വതമായ സമാധാനം കൈവരിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നാണ് ബസ്തറിന്റെ ഈ പരിവർത്തനം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഗവൺമെന്റിന്റെ നിരന്തര സാന്നിധ്യം, പ്രാദേശിക പങ്കാളിത്തം, എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വളർച്ച എന്നിവയ്ക്ക് സംഘർഷഭരിതമായ ഒരു പ്രദേശത്തെ എങ്ങനെ വികസനത്തിന്റെയും അഭിവൃദ്ധിയുടെയും പാതയിലേക്ക് മാറ്റാൻ കഴിയുമെന്ന് ഛത്തീസ്ഗഢിന്റെ അനുഭവം കാണിച്ചുതരുന്നു.

ഒരു പതിറ്റാണ്ടുകാലത്തെ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ

ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദ ബാധിത ജില്ലകളുടെ എണ്ണം 2014-ലെ 126-ൽ നിന്ന് 2026 മാർച്ച്-ഏപ്രിൽ മാസത്തോടെ പൂജ്യമായി കുറഞ്ഞു. കൂടാതെ ഏറ്റവുമധികം ബാധിക്കപ്പെട്ട ജില്ലകളുടെ എണ്ണവും 35-ൽ നിന്ന് പൂജ്യമായി കുറഞ്ഞു. ഇത് സുരക്ഷാ മേഖലയിൽ നിർണ്ണായക മാറ്റം അടയാളപ്പെടുത്തി.

അക്രമത്തിന്റെ എല്ലാ പ്രധാന സൂചകങ്ങളിലും ഇതിന്റെ സ്വാധീനം പ്രകടമായി. 1,936 നക്സൽ വിരുദ്ധ സംഭവങ്ങളും 1,005 മരണങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട 2010 നക്സലിസത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായക ഘട്ടങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. അന്നുമുതൽ തുടർച്ചയായ സുരക്ഷാ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വികസന ഇടപെടലുകൾ, മെച്ചപ്പെട്ട ഭരണനിർവ്വഹണം എന്നിവ ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദ (LWE) ശൃംഖലകളെ ഗണ്യമായി ദുർബലപ്പെടുത്തി. നക്സൽ വിരുദ്ധ സംഭവങ്ങൾ 2014-ലെ 870-ൽ നിന്ന് 2026-ൽ കേവലം 33 ആയി കുത്തനെ കുറഞ്ഞു (2026 ജൂലൈ 29 വരെയുള്ള കണക്ക്). ഇതേ കാലയളവിൽ മരണസംഖ്യ 310-ൽ നിന്ന് 11 ആയി കുറഞ്ഞു.

അക്രമങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായുണ്ടാകുന്ന ഈ കുറവ് നക്സൽ സംഘങ്ങളുടെ പ്രവർത്തന ശേഷി ദുർബലമായതിനെയും ബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ സുരക്ഷ, കണക്റ്റിവിറ്റി, ജനവിശ്വാസം എന്നിവ ക്രമേണ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സുരക്ഷാ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഉണ്ടായ നിർണ്ണായകമായ പുരോഗതിയെയാണ് ഈ പ്രവണത പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് ഇടയ്ക്കിടെ അക്രമങ്ങൾ നടന്നിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ സമാധാനത്തിലും പൊതുജന സുരക്ഷയിലും പ്രകടമായ മുന്നേറ്റത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.

ഇന്ത്യയുടെ സുരക്ഷാ, വികസന ചരിത്രത്തിലെ ഒരു നിർണ്ണായക അധ്യായം

ഇന്ത്യ കൈവരിച്ച 'നക്സൽ വിമുക്ത ഭാരതം' എന്നത് സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ വിജയങ്ങളിലൊന്നാണ്. നിർണ്ണായക നേതൃത്വം, സുസ്ഥിര നയരൂപീകരണം, സുരക്ഷ, വികസനം, പുനരധിവാസം എന്നിവ കോർത്തിണക്കിയ ബഹുതല തന്ത്രം എന്നിവയുടെ സ്വാധീനത്തെയാണ് ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.

കഴിഞ്ഞ ഒരു പതിറ്റാണ്ടിൽ ഇന്ത്യ ഇടതുപക്ഷ തീവ്രവാദത്തോടുള്ള (LWE) സമീപനത്തെ പ്രതിരോധ തന്ത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് സജീവമായ ഉന്മൂലനത്തിലേക്ക് പൂർണ്ണമായും മാറ്റിയെടുത്തു. അടുത്ത യാത്ര ഇതിനകം ആരംഭിച്ചുകഴിഞ്ഞു. 'നക്സൽ വിമുക്ത ഭാരതം' എന്ന നേട്ടം ഒരു കലാപത്തിന്റെ അവസാനം മാത്രമല്ല. അത് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ദുർബലരായ ചില സമൂഹങ്ങൾക്ക് സമാധാനത്തിന്റെയും ഉൾപ്പെടുത്തലിന്റെയും പുരോഗതിയുടെയും ഒരു പുതിയ അധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കം കൂടിയാണ്.

അവലംബം

• https://sansad.in/getFile/annex/271/AU1196_egtT1x.pdf?source=pqars
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2291043&reg=48&lang=1
• https://newsonair.gov.in/security-forces-arrest-top-maoist-leader-misir-besra-in-jharkhand/
• https://newsonair.gov.in/jharkhand-police-secure-surrender-of-16-maoists-under-anti-naxal-campaign/
• https://www.facebook.com/reel/1779062126443871
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2262512&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2247134&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2120771&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2247134&reg=20&lang=1
• https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2025-12/FAQs_LWE_18122025.pdf
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2182437&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/newsite/erelcontent.aspx?relid=50833&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2262997&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2003503&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2172513&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=156467&ModuleId=3&reg=1&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1532871&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2203440&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2172513&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2130295&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2163233&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2204629&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2180005&reg=3&lang=2
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2262365&reg=3&lang=1
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2262365&reg=3&lang=2
• https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2026-04/MonthlyMajormarch_20042026.pdf  
• https://x.com/mygovindia/status/2067107501196378260?s=20

Click here to see pdf

PIB Research

***

SK