पत्र सूचना कार्यालय

ദീനദയാൽ അന്ത്യോദയ യോജന - ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യം
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപജീവന സംരംഭങ്ങളിലൊന്നാണ് ദീനദയാൽ അന്ത്യോദയ യോജന - ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യം (ഡി.എ.വൈ.-എൻ.ആർ.എൽ.എം.). ഇത് ഗ്രാമീണ ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങളെ, പ്രധാനമായും സ്ത്രീകളെ സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങളി(എസ്.എച്ച്.ജി.)ലേക്ക് അണിനിരത്തുന്നു. അവർക്ക് സുസ്ഥിരമായ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം, സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങളിലേക്കുള്ള അഭിഗമ്യത, നൈപുണ്യ വികസനം എന്നിവ നൽകുന്നതിലാണിത് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. 2026 ജൂൺ പകുതിയോടെ, 10.29 കോടിയിലധികം ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾ ഡി.എ.വൈ.-എൻ.ആർ.എൽ..എമ്മിന് കീഴിൽ സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങളിലേക്ക് സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

എസ്.വി.ഇ.പി.യുടെ തുടർച്ചയായ വിപുലീകരണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി, 2026 ഫെബ്രുവരി വരെ കേന്ദ്ര ഗവണ്‍മെൻ്റ്    942.09 കോടി രൂപയുടെ സഞ്ചിത കേന്ദ്ര വിഹിതം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരിപാടിയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ട 2016-നും 2018 ജനുവരിക്കും ഇടയിൽ അനുവദിച്ച 112.39 കോടി രൂപയേക്കാൾ ഏകദേശം 738 ശതമാനം കൂടുതലാണിത്.

ഗ്രാമീണ സംരംഭങ്ങളെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിനും വിപുലീകരിക്കുന്നതിനുമുള്ള മാർഗരേഖ
സംസ്ഥാന ഗ്രാമീണ ഉപജീവന ദൗത്യങ്ങൾ (എസ്.ആർ.എൽ.എം.) വഴിയാണ് എസ്.വി.ഇ.പി. നടപ്പിലാക്കുന്നത്. ഓരോ ബ്ലോക്കിനും 6.50 കോടി രൂപ വീതവും ഓരോ സംരംഭത്തിനും 27,083 രൂപയുടെ ശരാശരി നിക്ഷേപവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ബ്ലോക്ക് തലത്തിൽ, ബ്ലോക്ക്തല വിഭവ -സംരംഭ പ്രോത്സാഹന കേന്ദ്ര(ബി.ആർ.സി.-ഇ.പി.) ങ്ങളാണ് ആണ് പരിപാടിയുടെ നടത്തിപ്പ് ഏകോപിപ്പിക്കുന്നത്. പരിശീലനം ലഭിച്ച, സംരംഭകത്വ വികസനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സാമൂഹിക വിഭവ വ്യക്തികൾ (കമ്മ്യൂണിറ്റി റിസോഴ്സ് പേഴ്സൺസ്-എൻ്റർപ്രൈസ് പ്രമോഷൻ/സി.ആർ.പി.-ഇ.പി.) ആണ് സംരംഭ പ്രോത്സാഹനത്തിന് ബ്ലോക്ക് വിഭവ കേന്ദ്ര (ബി.ആർ.സി.)ങ്ങൾക്ക് സാങ്കേതിക സഹായം നൽകുന്നത്. അർഹതയുള്ള സംരംഭകർക്ക് ബാങ്കുകൾ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നു. സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങളും അവരുടെ ഫെഡറേഷനുകളും സാധ്യതയുള്ള സംരംഭകരെ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവയ്ക്ക് കൈതാങ്ങേകി മാർഗനിർദേശം നൽകുന്നതിനും സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. സാമൂഹിക സംരംഭ നിധി (സി.ഇ.എഫ്.) വഴിയാണ് അവർ വായ്പകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ സംരംഭങ്ങളുടെ പ്രകടനവും വളർച്ചയും പതിവായി നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ബിസിനസ് ആസൂത്രണം, വായ്പാ വിലയിരുത്തൽ, സംരംഭ നിരീക്ഷണം എന്നിവയെ ഡിജിറ്റൽ ഉപാധികൾ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഈ സംയോജിത സംവിധാനം ഫലപ്രദമായ നിർവഹണവും സംരംഭ വികസനവും ഉറപ്പാക്കുന്നു.

പരിശോധന, പരിശീലനം, സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയിലൂടെ എസ്.ആർ.എൽ.എമ്മുകളും പദ്ധതി നിർവഹണ ഏജൻസികളും സംയുക്തമായാണ് സി.ആർ.പി.-ഇ.പി.കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. അടിസ്ഥാന ബിസിനസ്, ഗണിത വൈദഗ്ധ്യമുള്ള തദ്ദേശവാസികൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നു. സി.ആർ.പി.-ഇ.പി.കളിൽ കുറഞ്ഞത് 90 ശതമാനം പേരെങ്കിലും സ്വയം സഹായ സംഘ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നത്, ഈ കേഡറിൽ കുറഞ്ഞത് 60 ശതമാനവും സ്ത്രീകളാണ്. ഓരോ സി.ആർ.പി.-ഇ.പി.യും 50 സംരംഭങ്ങൾക്ക് വരെ മാർഗനിർദേശം, പരിശീലനം, വായ്പാ സൗകര്യ പിന്തുണ എന്നിവ നൽകുന്നു.

ആവശ്യകത, ദാരിദ്ര്യ നില, സംരംഭക സാധ്യത എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ സംരംഭകരെ തിരിച്ചറിയുന്നത്. സംരംഭ പ്രവർത്തനക്ഷമത വിലയിരുത്തിയ ശേഷം ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് പരിശീലനം, മാർഗനിർദേശം, സാമ്പത്തിക സഹായം എന്നിവ ലഭിക്കും. സാമൂഹിക അധിഷ്ഠിത സംഘടനകളാണ് അന്തിമ വായ്പാ അംഗീകാരം നൽകുന്നത്.  വികലാംഗരുടെയും പട്ടികജാതി/പട്ടികവർഗ/ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങളുടെയും പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം, ഗുണഭോക്താക്കളിൽ കുറഞ്ഞത് 60 ശതമാനം സ്ത്രീകളായിരിക്കണമെന്ന് പരിപാടി അനുശാസിക്കുന്നു.

ത്രൈമാസ അവലോകനങ്ങളിലൂടെയും ആനുകാലിക വിലയിരുത്തലുകളിലൂടെയും സംസ്ഥാന, കേന്ദ്ര തലങ്ങളിൽ എസ്.വി.ഇ.പി. അവലോകനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, സംരംഭ പ്രകടനം, ഫണ്ട് വിനിയോഗം, പരിപാടിയുടെ പുരോഗതി എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഒരു കേന്ദ്രീകൃത എം.ഐ.എസ്. സംവിധാനവുമുണ്ട്.

ഗ്രാമീണ ഉപജീവനമാർഗ്ഗങ്ങളിലും സംരംഭകത്വത്തിലും എസ്.വി.ഇ.പി.യുടെ സ്വാധീനം

കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന് വേണ്ടി ഇന്ത്യൻ ഗുണനിലവാര സമിതി (ക്വാളിറ്റി കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇന്ത്യ/ക്യു.സി.ഐ.) എസ്.വി.ഇ.പി.യുടെ ഒരു ഇടക്കാല വിലയിരുത്തൽ നടത്തി. ഇതിൻ്റെ   ഭാഗമായുള്ള പ്രധാന ഫീൽഡ് പരിശോധനകൾ 2019-ലാണ് നടന്നത്. ഗ്രാമീണ സംരംഭങ്ങൾ, ഉപജീവനമാർഗ്ഗങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയിൽ പരിപാടിയുടെ സ്വാധീനം അവലോകനം വിലയിരുത്തി.

വരുമാന സൃഷ്ടി, സംരംഭ വികസനം, ദുർബല സമൂഹങ്ങളുടെ ശാക്തീകരണം എന്നിവയിൽ അനുകൂലമായ ഫലങ്ങൾ കണ്ടെത്തലുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു:

* എസ്.വി.ഇ.പി. പിന്തുണയുള്ള സംരംഭങ്ങളിൽ 99 ശതമാനവും ലാഭകരമായിരുന്നു.
* മൊത്തം കുടുംബ വരുമാനത്തിൻ്റെ   57 ശതമാനം സംഭാവന ചെയ്തത് എസ്.വി.ഇ.പി. സംരംഭങ്ങളാണ്.
* സംരംഭത്തിൻ്റെ   ശരാശരി പ്രതിമാസ വരുമാനം ഏകദേശം 39,000 രൂപ ആയിരുന്നു.
* ഉത്പാദന സംരംഭങ്ങൾ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ശരാശരി പ്രതിമാസ വരുമാനമായ 47,800 രൂപ രേഖപ്പെടുത്തി.
* 96 ശതമാനം സംരംഭകരും സമ്പാദ്യം വർദ്ധിച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തി.
* 75 ശതമാനം സംരംഭങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതോ അവർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതോ ആയിരുന്നു.

സംരംഭകർക്ക് അവരുടെ പ്രാരംഭ അഭിലാഷങ്ങളെക്കാൾ വരുമാനം നേടാൻ എസ്.വി.ഇ.പി. സഹായിച്ചു. മെച്ചപ്പെട്ട ധനസഹായ ലഭ്യത സംരംഭകരെ അവരുടെ സംരംഭങ്ങൾ തുടങ്ങാനും വളർത്താനും സഹായിച്ചു. തുടർച്ചയായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം സംരംഭങ്ങളുടെ കൈകാര്യത്തെയും സുസ്ഥിരതയെയും ശക്തിപ്പെടുത്തി.

മാത്രമല്ല, എസ്.വി.ഇ.പി. സ്ത്രീകളെയും പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന സമൂഹങ്ങളെയും ഒന്നാം തലമുറ സംരംഭകരാകാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട ആത്മവിശ്വാസവും ഉപജീവനമാർഗ സുരക്ഷിതത്വും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. പല കുടുംബങ്ങൾക്കും മെച്ചപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസം, പോഷകാഹാരം, ആരോഗ്യം, ശുചിത്വസംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് മികച്ച പരിണതഫലങ്ങൾ ലഭ്യമായി. സംരംഭകർ ശക്തമായ ബിസിനസ് കൈകാര്യശേഷിയും സാമ്പത്തികപരമായ വൈദഗ്ധ്യവും നേടി. വർധിച്ച സമ്പാദ്യവും പുനർനിക്ഷേപവും ദീർഘകാല സംരംഭ വളർച്ചയെ പിന്തുണച്ചു. ഈ പരിപാടി ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് അവരുടെ സമൂഹത്തിലുള്ള സാമൂഹിക നില ഉയർത്താനും സഹായകരമായി.

ക്ഷേമത്തിൽ നിന്ന് സംരംഭാധിഷ്ഠിത വികസനത്തിലേക്ക്
ശക്തമായ സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പിന്തുണയുണ്ടെങ്കിൽ, ഗ്രാമീണ സംരംഭകത്വം എല്ലാവരെയും ഉൾച്ചേർക്കുന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ ശക്തമായ ചാലകശക്തിയായി പ്രവർത്തിക്കാനാവുമെന്ന് എസ്.വി.ഇ.പി. തെളിയിച്ചു. സ്ത്രീകൾ, പട്ടികജാതി/പട്ടികവർഗ സമൂഹങ്ങൾ, ഒന്നാം തലമുറ സംരംഭകർ എന്നിവരെ ശാക്തീകരിക്കുന്നതിലൂടെ, ഈ പരിപാടി പ്രാദേശിക അഭിലാഷങ്ങളെ സുസ്ഥിര സംരംഭങ്ങളാക്കി പരിവർത്തനം ചെയ്തു. ഇത് കൂടുതൽ ഉയർന്ന വരുമാനം, വർധിച്ച സമ്പാദ്യം, മെച്ചപ്പെട്ട കുടുംബക്ഷേമം എന്നിവയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, എല്ലാ ഗ്രാമങ്ങളിലും സംരംഭക കഴിവുകളുണ്ടെന്നും, ശരിയായ ആവാസവ്യവസ്ഥ ലഭ്യമാക്കിയാൽ അവയ്ക്ക് അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കാനാവുമെന്നും ഇത് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇന്ത്യ ഒരു ആഗോള സ്റ്റാർട്ട് അപ്പ് ഹബ്ബായി മാറുന്നതിലേക്ക് മുന്നേറുമ്പോൾ, എസ്.വി.ഇ.പി. പോലുള്ള പരിപാടികൾ ഊർജ്ജസ്വലമായ ഒരു ഗ്രാമീണ സ്റ്റാർട്ട് അപ്പ് ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് അടിത്തറ പാകുകയാണ്. ഇത് തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും, പ്രാദേശിക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഗ്രാമീണ കുടുംബങ്ങൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ഇത് സ്വയംപര്യാപ്തവും വികസിതവുമായ ഒരു ഇന്ത്യ എന്ന കാഴ്ചപ്പാടിന് സംഭാവന നൽകുന്നു.

അവലംബം

Click to See PDF

***