पत्र सूचना कार्यालय

ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಜನರನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ದಾರ

ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿರುವ ಹತ್ತಿ ಹೊಲಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ; ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಹೂವುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮೃದುವಾದ ಹತ್ತಿಯ ಮೋಡಗಳಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಈ ಹೊಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಪ್ರಯಾಣವು ನೂಲುವ ಗಿರಣಿಗಳು, ಕೈಮಗ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜನರ ವಾರ್ಡ್ರೋಬ್‌ಗಳನ್ನು (ಉಡುಪುಗಳನ್ನು) ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬೆಳೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಒಂದೇ ನಿರಂತರ ಕಥೆಯಾಗಿ ಬೆಸೆಯುವ ಎಳೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ನಾರು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 23 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಬೆಳೆಯು ಸುಮಾರು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹತ್ತಿ ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಂತಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು 40-50 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉಡುಪುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಾರು, ನೂಲು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪುಗಳ ರಫ್ತಿನ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ಹತ್ತಿಯನ್ನು "ಬಿಳಿ ಬಂಗಾರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಹತ್ತಿ ವಲಯವು ಆಳ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಶಕ್ತಿಯು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಜವಳಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (ಎಂಎಸ್‌ಪಿ) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, 'ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಮಿಷನ್' ಮತ್ತು 'ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್' ನಂತಹ ನೀತಿಗಳ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಈ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಈ ವಲಯದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಸ್ವದೇಶಿಯಿಂದ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತದವರೆಗೆ

ಹತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ನಂಟು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಉಪಖಂಡವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಜವಳಿಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ತನ್ನ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಯು ವಿನಿಮಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಧುನಿಕ ಹತ್ತಿ ಉದ್ಯಮವು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಹಮದಾಬಾದ್ "ಭಾರತದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು 'ಸ್ವದೇಶಿ ಮಿಲ್ಸ್'ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯು ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಏರಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಇದು ಭಾರತದ ಹತ್ತಿ ಉದ್ಯಮದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಹತ್ತಿ ವಲಯದ ಬಹು ಆಯಾಮಗಳು

ನಾಲ್ಕು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಹತ್ತಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ದೇಶ ಭಾರತ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯನ್ ಹತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಿ. ಅರ್ಬೋರಿಯಮ್  ಮತ್ತು ಜಿ. ಹರ್ಬೇಶಿಯಮ್  ಸೇರಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದರೆ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಹತ್ತಿ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಜಿ. ಬಾರ್ಬಡೆನ್ಸೆ  ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಪ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹತ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಿ. ಹರ್ಸುಟಮ್. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 90 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಜಿ. ಹರ್ಸುಟಮ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಟಿ ಹತ್ತಿ ತಳಿಗಳು ಈ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಅದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಎಳೆಯ ಉದ್ದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದವು ನಾರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತಿಯ ಎಳೆಯ ಉದ್ದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ವರ್ಗೀಕರಣದ ವಿವರಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹರಡುವಿಕೆ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 9 ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು 3 ವಿಭಿನ್ನ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:

• ಉತ್ತರ ವಲಯ: ಪಂಜಾಬ್, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಮಧ್ಯ ವಲಯ: ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ದಕ್ಷಿಣ ವಲಯ: ತೆಲಂಗಾಣ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಈ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲದೆ, ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲೂ ಸಹ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹತ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ

ಭಾರತವು ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ (ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ 114.84 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ಒಟ್ಟು 304.08 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಸುಮಾರು 38 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿದೆ. ದೇಶದ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 62 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹತ್ತಿ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ 38 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಕೃಷಿ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ಬೇಲ್'ಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಹತ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಅಳತೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬೇಲ್ ಎಂದರೆ 170 ಕೆ.ಜಿ.ಗೆ ಸಮಾನ. 2024-25 ರ ಹತ್ತಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 297.24 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳಷ್ಟು (5.06 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್) ಇತ್ತು. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 20 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

2025-26 ರ ಸಾಲಿಗೆ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ), ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 290.91 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳಷ್ಟು (4.95 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್) ಇತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಅಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ರಹಿತ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆಯು 328 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳಷ್ಟು (5.58 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್) ಇತ್ತು. ಇವು ಜಾಗತಿಕ ಹತ್ತಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಹತ್ತಿ ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು

ಜಾಗತಿಕ ಹತ್ತಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಬಲವಾದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 2024-25ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಅಂದಾಜು 18 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು 0.31 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ರಫ್ತಾದ 541.69 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳ (9.21 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್) ಸುಮಾರು 3.37 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹತ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, 2024-25ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (FY25) ಹತ್ತಿ ರಫ್ತು US$ 11.49 ಶತಕೋಟಿ ತಲುಪಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಹತ್ತಿ ರಫ್ತಿನ 26.35 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ 19.81 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ 5.11 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ (2.38 ಪ್ರತಿಶತ) ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (2.32 ಪ್ರತಿಶತ) ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

ಈ ರಫ್ತು ಮಾದರಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಗೆ ಇರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಜವಳಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಹತ್ತಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು

ಹತ್ತಿ ವಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಹುಮುಖಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಮುನ್ನಡೆಸಿದೆ. ಬೆಲೆ ಬೆಂಬಲ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಳ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳಾಗಿವೆ. ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಈ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ಹಲವಾರು ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (ಎಂಎಸ್‌ಪಿ) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ

ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಥಿರವಾದ ಆದಾಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲ ಬೆಲೆ (ಎಂಎಸ್‌ಪಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹತ್ತಿ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರಗಳು ಘೋಷಿತ ಬೆಂಬಲ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಇದು ಲಾಭದಾಯಕ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹತ್ತಿ ವರ್ಷದ (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ) ಮೊದಲು, ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಗಳ ಆಯೋಗವು ಎಂಎಸ್‌ಪಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಎಳೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದದ ಎಳೆಯ ಬೀಜ ಹತ್ತಿ (ಕಪಾಸ್) ತಳಿಗಳಿಗೆ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಕನಿಷ್ಠ 50 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಹತ್ತಿ ಎಂಎಸ್‌ಪಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಸಿಐನ ಪಾತ್ರ

ಹತ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಎಂಎಸ್‌ಪಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿ ನಿಗಮವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ. ಬೀಜ ಹತ್ತಿಯ ಬೆಲೆಗಳು ಎಂಎಸ್‌ಪಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ನೋಡಲ್ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿ, ಸಿಸಿಐತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜಾಲವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2024-25ರಲ್ಲಿ 508 ಇದ್ದದ್ದು, 2025-26ರಲ್ಲಿ 571ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು 11 ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ 152 ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಎಂಎಸ್‌ಪಿ ಮೂಲಕ ಹತ್ತಿ ರೈತರ ಸಬಲೀಕರಣ

• 2025-26ನೇ ಸಾಲಿಗೆ, ಮಧ್ಯಮ-ಎಳೆಯ ಹತ್ತಿಗೆ ಎಂ.ಎಸ್.ಪಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ₹7,710 ಮತ್ತು ಉದ್ದದ ಎಳೆಯ ಹತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ₹8,110 ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2026-27ನೇ ಸಾಲಿಗೆ, ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯಮ-ಎಳೆಯ ಹತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ₹8,267 ಮತ್ತು ಉದ್ದದ ಎಳೆಯ ಹತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ₹8,667 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಎರಡೂ ವಿಧದ ಹತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ₹557 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• 2025-26ರ ಹತ್ತಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿ ನಿಗಮ ಎಂ.ಎಸ್.ಪಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿ ರೈತರೊಂದಿಗೆ 24 ಲಕ್ಷ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೂಲಕ ₹41,530 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 105.09 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.

ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಮಿಷನ್

ಹತ್ತಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕೇವಲ ಲಾಭದಾಯಕ ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು 2025-26ರಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ 'ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಾಗಿ ಮಿಷನ್' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

₹5,659.22 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ, ಈ ಮಿಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ಕೀಟ ನಿರೋಧಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಹತ್ತಿ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ 'ಅತಿ ಉದ್ದದ ಎಳೆ' ಹತ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉಪಕರಣಗಳ ಬೆಂಬಲವಿರುತ್ತದೆ.

'ಫಾರ್ಮ್ (ಕೃಷಿ), ಫೈಬರ್ (ನಾರು), ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ಕಾರ್ಖಾನೆ), ಫ್ಯಾಶನ್ ಮತ್ತು ಫಾರಿನ್ (ವಿದೇಶ)' ಎಂಬ '5F' ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು, ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹತ್ತಿಯ ಸ್ಥಿರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿಷನ್ 14 ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳ 140 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 24 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 32 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಈ ಮಿಷನ್ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. 2031ರ ವೇಳೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 297 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳಿಂದ 498 ಲಕ್ಷ ಬೇಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ದೇಶೀಯ ಹತ್ತಿ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದು ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜವಳಿ ವಲಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆ

ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2023-24 ರಿಂದ, 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಮಿಷನ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ 8 ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೈಲಟ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 'ಹೈ-ಡೆನ್ಸಿಟಿ ಪ್ಲಾಂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' (ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನೆಡುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಮತ್ತು 'ಕ್ಲೋಸರ್ ಸ್ಪೇಸಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' (ಅಂತರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ನೆಡುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಸೇರಿವೆ. 'ಅತಿ ಉದ್ದದ ಎಳೆ' ಹತ್ತಿಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ನಾರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

2023-24ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ₹41.87 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ 9,175 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ತರಲಾಯಿತು. 2024-25ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ₹50.98 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 14,740 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳು ಹೈ-ಡೆನ್ಸಿಟಿ ಪ್ಲಾಂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು 'ಕ್ಲೋಸರ್ ಸ್ಪೇಸಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 32 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತರಾಗಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2025-26ನೇ ಸಾಲಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹60.32 ಕೋಟಿ (ಬದ್ಧ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಧನಾತ್ಮಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕಪಾಸ್ ಕಿಸಾನ್ ಆ್ಯಪ್

ಹತ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಂ.ಎಸ್.ಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು 'ಕಪಾಸ್ ಕಿಸಾನ್' ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನುಬುಕ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಯುವ ಸಮಯವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಸರತಿ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಿದೆ.

ಈವರೆಗೆ 41 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಆ್ಯಪ್ ಎಂ.ಎಸ್.ಪಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇದು ಮುಂಗಡ ಸ್ಲಾಟ್ ಬುಕಿಂಗ್, [ಆಧಾರ್ ಸಂಖ್ಯೆ] ಮೂಲಕ ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಎಸ್‌ಎಂಎಸ್ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಂದಣಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪಾವತಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಈ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಆ್ಯಪ್ ಹತ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಕಾಗದರಹಿತ ಮತ್ತು ರೈತ ಸ್ನೇಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ - ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್

'ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್' ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿ ನಿಗಮ ಮತ್ತು ಕಾಟನ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಪ್ರಮೋಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ₹30 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ₹15 ಕೋಟಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭರಿಸಿದರೆ, ಉಳಿದ ಸಮಾನ ಪಾಲನ್ನು ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್: ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• 'ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್' ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

• ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ: ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಜಿನ್ನರ್‌ಗಳ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ kasturicotton.com ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಸ್ತೂರಿ ಕಾಟನ್ ಭಾರತ್ ಅನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ನೋಂದಣಿ: ಈವರೆಗೆ 41 ಜಿನ್ನರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು 75 ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಸದಸ್ಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 116 ಘಟಕಗಳು ತಮ್ಮ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
• ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ: 2026ರ ಜೂನ್ 30ರ ವೇಳೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿ ನಿಗಮದ 3,22,400 ಬೇಲ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 3,29,550 ಬೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಮಾನದಂಡಗಳು: 28 ಮಿ.ಮೀ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದದ 'ಲಾಂಗ್-ಸ್ಟೇಪಲ್' ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು 35 ಮಿ.ಮೀ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದದ 'ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಲಾಂಗ್-ಸ್ಟೇಪಲ್' ಹತ್ತಿಗಳನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಗಳನ್ನು 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ರೆಡಿಟೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಶನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್' ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ: ಕ್ಯೂಆರ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಹತ್ತಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

'ಕಸ್ತೂರಿ ವಿಲೇಜಸ್', ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್, ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಕೇತವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹತ್ತಿ: ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ ಹತ್ತಿಯ ಬಹುಮುಖತೆ

ಹತ್ತಿಯು ಬಟ್ಟೆಗಾಗಿ ನಾರಿನ ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಳೆಯು ಆಹಾರ, ಮೇವು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕಚ್ಚಾ ಹತ್ತಿ ಬೀಜವು ಸರಿಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಲಿಂಟ್ (ನಾರು) ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜವು ಸುಮಾರು 18 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಖಾದ್ಯ ತೈಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಜಾನುವಾರುಗಳು, ಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಮೇವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹತ್ತಿಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಹಾರ್ಟ್ ಆಯಿಲ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎಣ್ಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 30 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸುಮಾರು 50 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪಾಲಿಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಹೃದಯದ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ಅವಶೇಷವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇವಿಗಾಗಿ 'ಡಿಯಾಯ್ಲ್ಡ್ ಕೇಕ್' ಆಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಪ್ಪೆಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಆದರೆ ಒಣಗಿದ ಹತ್ತಿ ಕಡ್ಡಿಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಹತ್ತಿ ನಾರುಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ನೂಲುವಿಕೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ-ಎಳೆಯ ನಾರುಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹತ್ತಿಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬಳಕೆಗಳು ಪೋಷಣೆ, ಜಾನುವಾರು, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ವಿಶಾಲವಾದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯು ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯ ಎಳೆಗಳು

ಭಾರತದ ಹತ್ತಿಯ ಕಥೆಯು ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಈ ವಲಯವು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಹತ್ತಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯವರೆಗೆ, ಹತ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭೂದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಹೊಸ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಗುಣಮಟ್ಟ, ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಈ ವಲಯವು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನೋಪಾಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

References

Ministry of Agriculture and Farmers Welfare

https://seednet.gov.in/cms/home/readyreckoner/Seed_4/19_Cotton_Seeds_Price_Control_Order_2015.PDF

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2042234&reg=3&lang=2

https://ecotton.dac.gov.in/HomeController/about_project

https://ecotton.dac.gov.in/high-density-planting-system

https://ecotton.dac.gov.in/closer-spacing-planting-system

https://ecotton.dac.gov.in/extra-long-staple

https://cotton.dac.gov.in/circular.aspx

https://cotton.dac.gov.in/Mis/Docs/636990420200358183-d6fe6a24-6bfd-463f-b1e3-f3505913aa8822.1._Publication-Status_Paper_of_Indian_Cotton-compressed.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2258187&reg=3&lang=1

Ministry of Textiles

https://www.texmin.gov.in/static/uploads/2025/07/db767d1d1501e27672906cd8c320c5f4.pdf

https://cotcorp.org.in/faq

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2227424&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2099411&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2146756&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=2217001&reg=1&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241807&reg=3&lang=2#:~:text=In%20a%20significant%20step%20towards,of%20India%20(CCI)%20for%20the

https://www.texmin.gov.in/static/uploads/2026/05/5c48e80d2180ca3194b9e9b01340696d.pdf

Ministry of Culture

https://www.indianculture.gov.in/digital-district-repository/district-repository/establishment-swadeshi-mill-or-model-mill-1890

Ministry of Commerce and Industry

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/cotton-textile-industry-india

https://www.ibef.org/exports/cotton-industry-india

Click here to see pdf

*****