पत्र सूचना कार्यालय

ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര മേഖലയും പുനരുൽപ്പാദന വളർച്ചയിലേക്കുള്ള പാതയും

ഉൽപ്പാദന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു പ്രധാന സ്തംഭമാണ് ഇന്ത്യയുടെ വ്യാവസായിക വളർച്ചയുടെ നൂൽനൂൽപ്പ് ചക്രമെന്ന് പലപ്പോഴും വിളിക്കപ്പെടുന്ന തുണിത്തര, വസ്ത്ര മേഖല. 2025-ലെ നാഷണൽ അക്കൗണ്ട് സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് പ്രകാരം ഈ മേഖല ഇന്ത്യയുടെ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ (GDP) ഏകദേശം 2 ശതമാനവും ഉൽപ്പാദന മേഖലയിലെ മൊത്ത മൂല്യവർധിത നിരക്കിന്റെ (GVA) ഏകദേശം 11 ശതമാനവും സംഭാവന ചെയ്യുന്നു. ആഗോള കയറ്റുമതിയിൽ ഏകദേശം 4 ശതമാനം വിഹിതമുള്ള ഇന്ത്യ വസ്ത്രങ്ങളുടെയും തുണിത്തരങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ ലോകത്തിലെ ആറാമത്തെ വലിയ കയറ്റുമതി രാജ്യം കൂടിയാണ്. നിരവധി സ്ത്രീകളും ഗ്രാമീണ തൊഴിലാളികളും ഉൾപ്പെടെ 4.5 കോടിയിലധികം ആളുകൾക്ക് ഈ മേഖല നേരിട്ട് തൊഴിൽ നൽകുന്നുമുണ്ട്.

അതിന്റെ സാമ്പത്തിക വ്യാപ്തി, കയറ്റുമതി ബന്ധങ്ങൾ, തൊഴിൽ സാധ്യതകൾ എന്നിവ കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ സുസ്ഥിരത എന്നത് ഈ മേഖലയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുള്ളതായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ആഗോള വിപണികൾ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരമായ ഉൽപ്പാദന രീതികളിലേക്ക് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ സ്വന്തം മത്സരശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു അവസരമാണ് ഇന്ത്യയുടെ ടെക്സ്റ്റൈൽ വ്യവസായത്തിന് മുന്നിലുള്ളത്.

ഈ പരിധിക്കുള്ളിൽ വസ്ത്രവ്യാപാര മേഖലയിലുടനീളം പുനരുൽപ്പാദന ഉൽപ്പാദന രീതികൾക്ക് വലിയ പ്രചാരം ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. പരിസ്ഥിതിക്ക് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ആഘാതം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ആഗോള വിപണിയിൽ കൂടുതൽ മൂല്യം ലഭിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര നിർമ്മാണ വൈദഗ്ധ്യത്തിന്റെ സമ്പന്ന പാരമ്പര്യവും വിഭവങ്ങൾ വിവേകപൂർവ്വം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഉൽപ്പാദന രീതികളും കൂടുതൽ വ്യാപകമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്രവ്യാപാര മൂല്യശൃംഖലയിൽ കാണുന്ന പുനരുൽപ്പാദന രീതികൾ

ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്രവ്യാപാര മൂല്യശൃംഖലയിലെ പുനരുൽപ്പാദന രീതികൾ കൃത്യമായി കണക്കാക്കാവുന്ന ശേഖരണം, പുനരുപയോഗം, ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു.

• പ്രതിവർഷം കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഏകദേശം 78 ലക്ഷം ടൺ വസ്ത്ര മാലിന്യങ്ങളിൽ 90 ശതമാനത്തിലധികവും ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദന ഘട്ടങ്ങളിലെ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്നും (ഫാക്ടറി സ്ക്രാപ്പ്) ഉപയോഗത്തിന് ശേഷമുള്ള മാലിന്യങ്ങളിൽ നിന്നും കണ്ടെത്തുന്നതാണ്.
• ആകെ വസ്ത്ര മാലിന്യത്തിന്റെ 70 ശതമാനത്തിലധികവും നിലവിൽ വീണ്ടെടുക്കുകയും പുനരുപയോഗം, ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കൽ, കുറഞ്ഞ മൂല്യമുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ നേരിട്ടുള്ള പുനരുപയോഗം എന്നിവയ്ക്കായി തിരിച്ചുവിടുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.
• ഉൽപ്പാദനത്തിന് മുൻപുള്ള ഘട്ടത്തിലാണ് മാലിന്യ ശേഖരണം ഏറ്റവും കരുത്തുറ്റ രീതിയിൽ നടക്കുന്നത്. ഇവിടെ വസ്ത്ര മാലിന്യത്തിന്റെ ഏകദേശം 95 ശതമാനവും ശേഖരിക്കപ്പെടുകയും നിലവിലുള്ള മൂല്യശൃംഖലകളിലൂടെ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• നൂൽനൂൽപ്പ് (സ്പിന്നിങ്) മേഖലയാണ് ക്ലോസ്ഡ്-ലൂപ്പ് പുനരുൽപ്പാദനത്തിന് ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണം കാണിക്കുന്നത്. നൂൽനൂൽപ്പ് പ്രക്രിയയിലെ ഏതാണ്ട് എല്ലാ അവശിഷ്ടങ്ങളും ഉൽപ്പാദനത്തിലേക്ക് തന്നെ തിരികെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു.
• ഉപയോഗത്തിന് ശേഷമുള്ള വസ്ത്രങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലും പുനരുൽപ്പാദന രീതി പ്രകടമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ വിപുലമായ ശേഖരണ-തരംതിരിക്കൽ ശൃംഖലയിലൂടെ ഈ മാലിന്യത്തിന്റെ 55 ശതമാനത്തോളവും ചപ്പുചവറുകൾ തള്ളുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ എത്തുന്നതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നു.
• ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥ ഏതാണ്ട് 40 മുതൽ 45 ലക്ഷം വരെയുള്ള ആളുകളുടെ ഉപജീവനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു; ഇതിൽ മാലിന്യ ശേഖരണം, തരംതിരിക്കൽ, പുനർവിതരണം എന്നിവയിൽ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്ത്രീകൾ വലിയൊരു പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.

വസ്ത്ര മേഖലയിലെ സുസ്ഥിരതയെ ഉൽപ്പാദന ചക്രത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ ഇനിയും മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും. ഇത് ഇപ്പോൾ മൂല്യശൃംഖലയിലുടനീളമുള്ള അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കൾ, ഉൽപ്പാദന പ്രക്രിയകൾ, ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡങ്ങൾ, വിപണി ലഭ്യത എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്.

ഇൻപുട്ട് ഘട്ടം: ഫൈബർ, കെമിക്കലുകൾ, സാമഗ്രികളുടെ സുസ്ഥിരത

വസ്ത്ര ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ സുസ്ഥിരത ആരംഭിക്കുന്നത് അതിന്റെ ഇൻപുട്ട് ഘട്ടത്തിലാണ്. ഫൈബർ, അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കൾ എന്നിവയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ മൊത്തം മൂല്യശൃംഖലയുടെയും പരിസ്ഥിതി ആഘാതത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നു. അതിനാൽ ജൈവ നാരുകൾ, ആധുനിക യുഗ പ്രകൃതിദത്ത നാരുകൾ, അപകടകരമായ വസ്തുക്കളുടെ കുറഞ്ഞ ഉപയോഗം എന്നിവയിലേക്ക് നയപിന്തുണ നൽകിവരുന്നു.

ജൈവ ഫൈബർ ഉൽപ്പാദനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ

സാക്ഷ്യപത്ര ചട്ടക്കൂടുകളിലൂടെയും കാർഷിക സഹായ പദ്ധതികളിലൂടെയും ഇന്ത്യയുടെ ജൈവ ഫൈബർ ഉൽപ്പാദനത്തിനായുള്ള ശ്രമങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

• ജൈവ ഉൽപ്പാദനത്തിനായുള്ള ദേശീയ പദ്ധതി (NPOP): ഇത് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ ജൈവ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വികസനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തൽ നൽകുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകുന്നതും ജൈവ ഉൽപ്പാദന മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ജൈവ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ പ്രചാരണത്തെയും വിപണനത്തെയും ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. സംസ്കരിക്കാത്ത സസ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കായുള്ള ഈ പദ്ധതിയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങളെ യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷനും സ്വിറ്റ്സർലൻഡും അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വസ്ത്രങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് വളരെ പ്രസക്തമാണ്. കാരണം ജൈവ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കൊപ്പം ജൈവ പരുത്തി നാരുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

• ജ്യൂട്ട്-ICARE: സുസ്ഥിരവും ശാസ്ത്രീയവുമായ ചണം കൃഷി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2015-ൽ ജ്യൂട്ട്-ICARE പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. ഉയർന്ന വിളവ് തരുന്ന സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ വിത്തുകളിലൂടെയും ചീയൽ പ്രക്രിയ വേഗത്തിലാക്കുന്ന ഘടകങ്ങളിലൂടെയും കർഷകർക്ക് പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നു. ഉൽപ്പാദനക്ഷമതയും നാരിന്റെ ഗുണനിലവാരവും വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി മെച്ചപ്പെട്ട കാർഷിക രീതികളെയും ഇത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചതുമുതൽ 7 സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ 130 ബ്ലോക്കുകളിൽ നിന്ന് 10 സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ 289 ബ്ലോക്കുകളിലേക്ക് ഇത് വ്യാപിച്ചു. ഇതിന്റെ പരിധി 2024-25 കാലഘട്ടത്തിൽ ഏകദേശം 1.11 ലക്ഷം ഹെക്ടറിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 2.15 ലക്ഷം ഹെക്ടറായി വർധിക്കുകയും ചെയ്തു.

• ന്യൂ ഏജ് ഫൈബർ മിഷൻ (MM-III): കോട്ടൺ പ്രൊഡക്റ്റിവിറ്റി മിഷന്റെ ഭാഗമായുള്ള ഉപ-ദൗത്യങ്ങളിലൊന്നായ ഇത്, അനുബന്ധ പ്രകൃതിദത്ത നാരുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

സുസ്ഥിരവും ഉയർന്ന ഗുണമേന്മയുള്ളതുമായ ഫൈബർ ഉൽപ്പാദനത്തിൽ ഇന്ത്യയെ ഒരു ആഗോള നേതാവായി ഉയർത്താനാണ് ഈ ദൗത്യം ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇത് കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ കൃഷിരീതി, യന്ത്രവൽക്കരണം, നൂതനാശയങ്ങൾ എന്നിവയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. കൃഷിരീതികൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ശക്തമായ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതോടൊപ്പം തന്നെ, കൃത്രിമ വസ്തുക്കൾക്ക് പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ ബദലുകളായി അനുബന്ധ പ്രകൃതിദത്ത നാരുകളുടെ ഉപയോഗത്തെയും ഈ സംരംഭം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

• ദേശീയ ഫൈബർ പദ്ധതി: പ്രകൃതിദത്ത നാരുകൾ, മനുഷ്യനിർമ്മിത നാരുകൾ, നവയുഗ നാരുകൾ എന്നിവയെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് ഫൈബർ മൂല്യശൃംഖലയിലുടനീളം സ്വയംപര്യാപ്തത ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഈ പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ആഭ്യന്തരമായി നാരുകളുടെ ലഭ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നതിലും, ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുന്നതിലും, നൂതന വസ്ത്ര സാമഗ്രികളിലെ പരീക്ഷണങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലും ഇത് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

പ്രകൃതിദത്തവും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയതുമായ ഘടകങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഈ നടപടികൾ പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമതയുടെ ആദ്യ പടിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. അതായത് അസംസ്‌കൃത വസ്തുക്കളുടെ ഘട്ടത്തിൽ തന്നെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുക എന്നത്.

വസ്ത്ര വിതരണ ശൃംഖലയിൽ അപകടകരമായ രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം കുറയ്ക്കൽ

• സുസ്ഥിര വസ്ത്ര ഉൽപ്പാദനത്തിനായുള്ള പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പദ്ധതികൾ: സുസ്ഥിര ഉൽപ്പാദനത്തെയും ഉപഭോഗത്തെയും കുറിച്ച് അവബോധം വളർത്തുന്നതിനായി നിരവധി പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ആഗോളതലത്തിലെ മികച്ച മാതൃകകളെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രവർത്തന ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്താനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായ രാസവസ്തുക്കൾ, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ വസ്ത്രങ്ങൾ, ജൈവ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇവ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന പ്രധാന മേഖലകൾ.

അത്തരത്തിലുള്ള ഒരു പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പദ്ധതിയാണ് “ഇന്ത്യയിലെ ടെക്സ്റ്റൈൽ ഫാഷൻ വിതരണ ശൃംഖലയിൽ നിന്ന് അപകടകരമായ രാസവസ്തുക്കൾ ഒഴിവാക്കൽ”. ഇത് എട്ട് ക്ലസ്റ്ററുകളിലായി 400 ഫാക്ടറികളെയും നാല് ഫാഷൻ ഹൗസുകളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഈ പദ്ധതി 1,47,000 ടൺ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിന് തുല്യമായ ഹാനികരമായ വാതകങ്ങളുടെ പുറന്തള്ളൽ (tCO2eq) ലഘൂകരിക്കുന്നതിനും കൂടാതെ ഹാനികരമായ രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം 10,530 ടൺ കുറയ്ക്കുന്നതിനുമായി വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്.

നിലവിൽ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ പദ്ധതി, ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര വിതരണ ശൃംഖലയിൽ നിന്ന് അപകടകരമായ രാസവസ്തുക്കൾ നീക്കം ചെയ്യാനും സുസ്ഥിരമായ ഉൽപ്പാദന രീതികൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും പരിസ്ഥിതി ആഘാതങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

• അപകടകരമായ ഡൈകളുടെയും (നിറം നൽകുന്ന വസ്തുക്കൾ) ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന മലിനീകരണ വസ്തുക്കളുടെയും നിയന്ത്രണം: ഡൈയിംഗ്, കളർ പ്രോസസ്സിംഗ് വ്യവസായങ്ങളിൽ ബെൻസിഡിൻ അധിഷ്ഠിത ഡൈകളുടെയും അവയുടെ ലവണങ്ങളുടെയും ഉപയോഗം നിയന്ത്രിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, 70 അസോ ഡൈകളുടെ (azo dyes) കൈകാര്യം ചെയ്യൽ നിരോധിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന ജൈവ മലിനീകരണ വസ്തുക്കളിൽ (POPs) നിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെയും പരിസ്ഥിതിയെയും സംരക്ഷിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള ആഗോള ഉടമ്പടിയായ സ്റ്റോക്ക്ഹോം കൺവെൻഷൻ 2006-ൽ ഇന്ത്യ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. അപകടകരമായ രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം കുറയ്ക്കുന്നത് പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമതയ്ക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്, കാരണം കൂടുതൽ ശുദ്ധമായ സാമഗ്രികൾ മൂല്യശൃംഖലയിലേക്ക് തിരികെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് എളുപ്പമാണ്.

ഉൽപ്പാദന ഘട്ടം: വസ്ത്ര സംസ്കരണവും നിർമ്മാണവും

നിർമ്മാണ ഘട്ടം എന്നത് വസ്ത്ര മേഖലയുടെ പരിസ്ഥിതി ആഘാതങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്, കാരണം ഇവിടെ ജലം, ഊർജ്ജം, മറ്റ് വിഭവങ്ങൾ എന്നിവ വളരെ കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. സുസ്ഥിരമായ നിർമ്മാണ നടപടികൾ കൂടുതൽ ശുദ്ധമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, വിഭവങ്ങളുടെ കാര്യക്ഷമമായ ഉപയോഗം, പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമത, കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ള ഉദ്‍വമനം എന്നിവയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

സുസ്ഥിര നിർമ്മാണത്തിനായുള്ള സംയോജിത ടെക്സ്റ്റൈൽ പാർക്കുകൾ

പി.എം മെഗാ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ടെക്സ്റ്റൈൽ റീജിയൻ ആൻഡ് അപ്പാരൽ (PM MITRA) പാർക്കുകൾ നിക്ഷേപം, തൊഴിൽ, കയറ്റുമതി എന്നിവ വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ലോകോത്തരവും സംയോജിതവുമായ വസ്ത്ര നിർമ്മാണ കേന്ദ്രങ്ങളായാണ് വിഭാവനം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. '5F' ദർശനത്തെ (ഫാം ടു ഫൈബർ ടു ഫാക്ടറി ടു ഫാഷൻ ടു ഫോറിൻ - വയലിൽ നിന്ന് നാരുകളിലേക്ക്, നാരുകളിൽ നിന്ന് ഫാക്ടറിയിലേക്ക്, ഫാക്ടറിയിൽ നിന്ന് ഫാഷനിലേക്ക്, ഫാഷനിൽ നിന്ന് വിദേശത്തേക്ക്) അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഇവ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഈ സമീപനത്തിന് കീഴിൽ, തുടക്കം മുതൽ ഒടുക്കം വരെയുള്ള ഉൽപ്പാദന സൗകര്യങ്ങളോടു കൂടിയ ആധുനിക വസ്ത്ര നിർമ്മാണ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചുവരുന്നു. പൊതു മലിനജല സംസ്കരണ പ്ലാന്റുകൾ (CETP), മലിനജല പുനരുപയോഗം, ശാസ്ത്രീയമായ മാലിന്യ സംസ്കരണം, പങ്കിടാവുന്ന പൊതുസൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ സുസ്ഥിരത ഇതിൽ അന്തർലീനമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഏഴ് പി.എം മിത്ര (PM MITRA) പാർക്കുകളുടെ വികസനത്തിനായി 2027-28 വരെയുള്ള കാലയളവിലേക്ക് 4,445 കോടി രൂപയുടെ സാമ്പത്തിക വിഹിതം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. തമിഴ്‌നാട്ടിലെ വിരുതുനഗർ, തെലങ്കാനയിലെ വാറങ്കൽ, ഗുജറാത്തിലെ നവസാരി, കർണാടകയിലെ കലബുറഗി, മധ്യപ്രദേശിലെ ധാർ, ഉത്തർപ്രദേശിലെ ലഖ്‌നൗ, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ അമരാവതി എന്നീ ഏഴ് സ്ഥലങ്ങളാണ് ഇതിനായി അന്തിമമായി തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുള്ളത്.

2025 ഡിസംബർ വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച്, 27,434 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ നിക്ഷേപ സാധ്യതകളുള്ള ധാരണാപത്രങ്ങളിൽ ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ആവശ്യമായ ഭൂമി പൂർണ്ണമായും ഏറ്റെടുക്കുകയും അതത് പ്രത്യേക ഉദ്ദേശ്യ വാഹനങ്ങൾക്ക് (SPV/പ്രത്യേക സമിതികൾക്ക്) കൈമാറുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

റാംപ് (RAMP) പദ്ധതിക്ക് കീഴിലുള്ള ഹരിത, പുനരുൽപ്പാദന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ള പിന്തുണ

2023-24 ലെ സാമ്പത്തിക സർവേ പ്രകാരം, ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര, വസ്‌ത്രാലങ്കാര ഉൽപ്പാദന ശേഷിയുടെ 80 ശതമാനത്തിലധികവും MSME (ചെറുകിട-ഇടത്തരം സംരംഭങ്ങൾ) മേഖലയുടെ പങ്കാണ്. അതിനാൽ, MSME-കളുടെ പങ്കാളിത്തം ശക്തമാക്കുന്നതിനും അവരുടെ മത്സരശേഷി വർധിപ്പിക്കുന്നതിനും സുസ്ഥിരമായ വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നതിനുമായി നിരവധി സംരംഭങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്.

റാംപ് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിൽ ഗവൺമെന്റ് 2023-ൽ മൈക്രോ, സ്മോൾ എന്റർപ്രൈസസിനായി (അതിസൂക്ഷ്മ-ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾക്കായി) MSE-GIFT, MSE-സ്പൈസ് (MSE-SPICE) എന്നീ പദ്ധതികൾ അവതരിപ്പിച്ചു. ഈ പദ്ധതികൾ പലിശ ഇളവ്, മൂലധന സബ്‌സിഡി തുടങ്ങിയ പിന്തുണകളിലൂടെ സുസ്ഥിരമായ പ്രവർത്തന രീതികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

• MSE-GIFT: MSME-കളിൽ ഹരിത സാങ്കേതികവിദ്യകളും ശുദ്ധോർജ്ജവും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുകയാണ് ഈ പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. സാമ്പത്തിക സഹായത്തിലൂടെയും അവബോധം വളർത്തുന്നതിലൂടെയും സുസ്ഥിരമായ പ്രവർത്തന രീതികൾക്കായി അനുകൂലമായ ഒരു വ്യവസ്ഥിതി സൃഷ്ടിക്കാൻ ഇത് ശ്രമിക്കുന്നു. ഇതിൽ 2 കോടി രൂപ വരെയുള്ള ടേം ലോണുകൾക്ക് (കാലാവധി വായ്പകൾക്ക്) പ്രതിവർഷം 2 ശതമാനം പലിശ ഇളവ്, 75 ശതമാനം ക്രെഡിറ്റ് ഗ്യാരണ്ടി പരിരക്ഷ, കൂടുതൽ ആളുകളിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുന്നതിനുള്ള വിജ്ഞാന-വിനിമയ (IEC) പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.

• MSE-സ്കീം ഫോർ പ്രൊമോഷൻ ആൻഡ് ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ഇൻ സർക്കുലർ ഇക്കോണമി (MSE-SPICE): അതിസൂക്ഷ്മ, ചെറുകിട സംരംഭങ്ങളെ സുസ്ഥിരമായ രീതികൾ സ്വീകരിക്കാനും ഹരിത വികസനത്തിന് സംഭാവന നൽകാനും സഹായിക്കുകയാണ് ഈ പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. കാര്യക്ഷമതയും ചെലവ് കുറഞ്ഞ രീതികളും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതോടൊപ്പം തന്നെ പരിസ്ഥിതി ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്ന വിഭവ-കാര്യക്ഷമവും പുനരുൽപ്പാദനപരവുമായ പരിഹാരങ്ങളെ ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. യോഗ്യമായ പ്ലാന്റ്, യന്ത്രസാമഗ്രി നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് 25 ശതമാനം മൂലധന സബ്‌സിഡി നൽകുന്നതും രാജ്യവ്യാപകമായി ഇതിനായുള്ള അവബോധം വളർത്തുന്നതുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ.

ഇന്ത്യൻ കാർബൺ മാർക്കറ്റിന് (ICM) കീഴിലുള്ള വസ്ത്ര വ്യാപാര മേഖല

CCTS പ്രകാരം കാർബൺ ഉദ്‌വമനം കൂടുതലുള്ള മേഖലകൾക്കായി ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉദ്‌വമന തീവ്രത (GEI) ലക്ഷ്യങ്ങൾ വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് പെട്രോളിയം റിഫൈനറികൾ, പെട്രോകെമിക്കൽസ്, വസ്ത്ര വ്യവസായം, സെക്കൻഡറി അലുമിനിയം എന്നിവയെ ഇന്ത്യൻ കാർബൺ മാർക്കറ്റ് (ICM) കംപ്ലയൻസ് സംവിധാനത്തിന് കീഴിൽ കൊണ്ടുവരുന്നു. ഈ ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ വസ്ത്ര മേഖലയിലുള്ളവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബാധ്യസ്ഥരായ സ്ഥാപനങ്ങൾ അവരുടെ സ്കോപ്പ്-1, സ്കോപ്പ്-2 ഉദ്‌വമനങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്:

• ഒരു സംഘടനയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലോ നിയന്ത്രണത്തിലോ ഉള്ള ഉറവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഹരിതഗൃഹ വാതക ഉദ്‌വമനമാണ് സ്കോപ്പ് 1 ഉദ്‌വമനം (Scope 1 emissions).
• ഒരു സംഘടന വിലയ്ക്ക് വാങ്ങുന്ന വൈദ്യുതി, നീരാവി, ചൂട്, അല്ലെങ്കിൽ തണുപ്പിക്കൽ സംവിധാനങ്ങൾ (cooling) എന്നിവയുടെ ഉപയോഗത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന പരോക്ഷമായ ഉദ്‌വമനമാണ് സ്കോപ്പ് 2 ഉദ്‌വമനം (Scope 2 emissions).

തങ്ങൾക്ക് നിശ്ചയിച്ചുനൽകിയിട്ടുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങളേക്കാൾ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ കാർബൺ ക്രെഡിറ്റ് സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ ലഭിക്കുന്നതിന് അർഹരാകുന്നു. ഈ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ പിന്നീട് തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൈവരിക്കാൻ സാധിക്കാത്ത സ്ഥാപനങ്ങളുമായി വ്യാപാരം ചെയ്യാൻ കഴിയും, ഇത് ഉദ്‌വമനം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി വിപണി അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു പ്രോത്സാഹനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

സുസ്ഥിര വസ്ത്ര നിർമ്മാണത്തിനായുള്ള റോഡ്‌മാപ്പ് (രൂപരേഖ)

കൂടുതൽ ശുദ്ധമായ വസ്ത്ര നിർമ്മാണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഗവൺമെന്റ് നിരവധി പഠനങ്ങളും പദ്ധതികളും ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ജല, ഊർജ്ജ കാര്യക്ഷമത, രാസവസ്തുക്കളുടെ മാനേജ്‌മെന്റ്, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് പ്രക്രിയകൾ എന്നിവയിലെ മികച്ച മാതൃകകളിലും വരുത്തേണ്ട മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾക്ക് വഴികാട്ടുന്നതിലുമാണ് ഇവ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. ലഭ്യമായ ഏറ്റവും മികച്ച സാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ റഫറൻസ്/വിപുലമായ വ്യവസായ രേഖ (BREF/COINDS) തയ്യാറാക്കുന്നതും ഹരിത പരിവർത്തനത്തിനായുള്ള ഒരു റോഡ്‌മാപ്പും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ടെക്സ് എക്കോ സംരംഭം

ഈ സംരംഭം ആഗോളതലത്തിൽ മത്സരശേഷിയുള്ളതും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരവുമായ തുണിത്തര, വസ്ത്ര നിർമ്മാണത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര വ്യവസായത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര സുസ്ഥിരതാ മാനദണ്ഡങ്ങളുമായും ഉയർന്നുവരുന്ന ഹരിത വിപണി അവസരങ്ങളുമായും പൊരുത്തപ്പെടുത്തുന്നു.

ഉൽപ്പാദനാനന്തര ഘട്ടം: മാലിന്യ സംസ്കരണം

വസ്ത്രങ്ങളുടെ ഉൽപ്പാദനാനന്തര ഘട്ടമാണ് വസ്ത്ര മാലിന്യങ്ങൾ എങ്ങനെ ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നു, പുനരുപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു, മൂല്യശൃംഖലയിലേക്ക് എങ്ങനെ തിരികെ ഉൾപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു എന്നിവ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഈ മേഖലയിലെ പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമത ശക്തമാക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ കൂടുതൽ മികച്ച മാലിന്യ മാപ്പിംഗ് (രേഖപ്പെടുത്തൽ), പുനരുപയോഗം, വിഭവങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കൽ എന്നിവയിലാണ് ഇപ്പോൾ കൂടുതലായി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

ഖരമാലിന്യ സംസ്കരണവും വിഭവങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കലും

1986-ലെ പരിസ്ഥിതി (സംരക്ഷണ) നിയമപ്രകാരമുള്ള ഖരമാലിന്യ സംസ്കരണ ചട്ടങ്ങൾ 2026 (Solid Waste Management Rules) 2026 ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ പൂർണ്ണമായി പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. പരിഷ്കരിച്ച ഈ ചട്ടങ്ങൾ പുനരുൽപ്പാദന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ തത്വങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും ഉൽപ്പാദകരുടെ വിപുലീകൃത ഉത്തരവാദിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതുമാണ്. മാലിന്യങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമായി തരംതിരിക്കുന്നതിലും സംസ്കരിക്കുന്നതിലും ഇവ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.

പുനരുപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഉണങ്ങിയ മാലിന്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്രദമായ രീതിയിൽ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥാപിത പാതയും ഇവ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സിമന്റ് പ്ലാന്റുകളും മാലിന്യത്തിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പ്ലാന്റുകളും ഉൾപ്പെടെ ഖര ഇന്ധനം ഉപയോഗിക്കുന്ന വ്യാവസായിക യൂണിറ്റുകൾ, വരും വർഷങ്ങളിൽ റെഫ്യൂസ് ഡിറൈവ്ഡ് ഫ്യുവൽ (RDF) അഥവാ മാലിന്യത്തിൽ നിന്നുള്ള ഇന്ധനത്തിന്റെ ഉപയോഗം ആറ് വർഷത്തിനുള്ളിൽ 5 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 15 ശതമാനമായി ഘട്ടം ഘട്ടമായി വർധിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

വസ്ത്ര മാലിന്യങ്ങളുടെ പരിവർത്തനത്തിനായുള്ള NTTM പിന്തുണ

ദേശീയ സാങ്കേതിക വസ്ത്ര മിഷന് (NTTM) കീഴിൽ സുസ്ഥിര സാങ്കേതികവിദ്യകൾക്കും സാമഗ്രികൾക്കുമായി നിരവധി ഗവേഷണ-വികസന (R&D) പദ്ധതികൾക്ക് അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. വസ്ത്ര മാലിന്യങ്ങൾ, ബയോമാസ്, ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയെ നൂതന ഹരിത സാമഗ്രികളാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കാർബൺ നാരുകളും പ്രവർത്തനക്ഷമമായ തുണിത്തരങ്ങളുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രങ്ങൾ.

ടെക്സ്റ്റൈൽ മേഖലയിലെ മാലിന്യ നിർമാർജ്ജന മാനദണ്ഡങ്ങൾ

വസ്ത്ര വ്യവസായം ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്‍വമനത്തിനും നിർമാർജ്ജനത്തിനുമുള്ള പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങൾ 1986-ലെ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ ചട്ടങ്ങൾക്ക് കീഴിലാണ് വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ഇവയ്ക്ക് കീഴിൽ വസ്ത്ര വ്യവസായശാലകളും അവയുടെ ക്ലസ്റ്ററുകളും മലിനജല സംസ്കരണ പ്ലാന്റുകളോ (ETP) പൊതു മലിനജല സംസ്കരണ പ്ലാന്റുകളോ (CETP) സ്ഥാപിക്കുകയും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. പുറന്തള്ളുന്ന മലിനജലം നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ള പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഇത് ഉറപ്പാക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര മാലിന്യ മൂല്യശൃംഖലയുടെ മാപ്പിംഗ്

2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ “മാപ്പിംഗ് ഓഫ് ടെക്സ്റ്റൈൽ വേസ്റ്റ് വാല്യൂ ചെയിൻ ഇൻ ഇന്ത്യ” എന്ന റിപ്പോർട്ട് വസ്ത്ര മാലിന്യ ഉൽപ്പാദനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരശേഖരണാധിഷ്ഠിതമായ ഒരു വിലയിരുത്തൽ നൽകുന്നു. വസ്ത്ര മൂല്യശൃംഖലയിലുടനീളം പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമത ശക്തമാക്കുന്നതിനുള്ള അവസരങ്ങളെ ഇത് തിരിച്ചറിയുന്നു. കൂടാതെ, വസ്ത്ര മാലിന്യങ്ങളെ പുനരുപയോഗം (recycling), ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളാക്കൽ (upcycling), വിഭവങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കൽ എന്നിവയിലൂടെ എങ്ങനെ ഒരു സാമ്പത്തിക വിഭവമാക്കി മാറ്റാം എന്നതിനായുള്ള പ്രായോഗികമായ ഒരു രൂപരേഖയും ഈ റിപ്പോർട്ട് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു.

പ്രോത്സാഹന ഘട്ടം: വിപണി, സംരംഭകത്വ പിന്തുണ

വസ്ത്ര മേഖലയിലെ സുസ്ഥിരത എന്നത് വെറും ഉൽപ്പാദനത്തിലും മാലിന്യ സംസ്കരണത്തിലും മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല. മാനദണ്ഡങ്ങൾ, ഉത്ഭവ കണ്ടെത്തൽ ശേഷി, വിപണി പിന്തുണ, പൊതുസംഭരണം, അവബോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെയും ഇത് പിന്തുണയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഈ നടപടികൾ വസ്ത്ര മൂല്യശൃംഖലയിലുടനീളം സുസ്ഥിരമായ രീതികൾ ഉൾച്ചേർക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

മാനദണ്ഡങ്ങളും സുസ്ഥിരതാ മാനദണ്ഡ സൂചികകളും

• സുസ്ഥിര വസ്ത്ര ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കായുള്ള ഇക്കോ-ലേബലിംഗ്: 2024-ലെ ഇക്കോ-മാർക്ക് പദ്ധതി പ്രകാരം ഇന്ത്യൻ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് കീഴിൽ ഇക്കോ മാർക്ക് സാക്ഷ്യപത്രത്തിന് അർഹതയുള്ള ഉൽപ്പന്ന വിഭാഗങ്ങളിൽ ഒന്നായി വസ്ത്രങ്ങളെ അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ മേഖലയ്ക്കായി 13 ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് തലക്കെട്ടുകൾ വിജ്ഞാപനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നിശ്ചിത പരിസ്ഥിതി മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കാണ് ഇക്കോ-മാർക്ക് അനുവദിക്കുന്നത്. വിഭവങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, കാലാവസ്ഥാ ആഘാതം, ജൈവവൈവിധ്യം, ഊർജ്ജ ഉപയോഗം, മാലിന്യം, ഉദ്‍വമനം, അപകടകരമായ വസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• ഇന്ത്യൻ വസ്ത്രങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാര സർട്ടിഫിക്കേഷനും ഉത്ഭവ കണ്ടെത്തൽ ശേഷിയും: വസ്ത്ര മേഖലയിൽ 'ബ്രാൻഡ് ഇന്ത്യ'യുടെ ആഗോള സ്ഥാനം ശക്തമാക്കുന്നതിനായി കസ്തൂരി കോട്ടൺ, സിൽക്ക് മാർക്ക് തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ പ്രീമിയം ഇന്ത്യൻ പരുത്തിക്ക് ആഭ്യന്തര, അന്തർദ്ദേശീയ വിപണികളിൽ ഒരു പ്രത്യേക വ്യക്തിത്വം നൽകുന്നു. ഉത്ഭവ കണ്ടെത്തൽ സംവിധാനങ്ങൾ ആഗോള ഉപഭോക്താക്കൾക്കായി ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഉറവിട കണ്ടെത്തലിനെയും കൂടുതൽ സുതാര്യ വിതരണ ശൃംഖലയെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

ഇത്തരം മാനദണ്ഡങ്ങൾ വിഭവ, കാര്യക്ഷമവും പരിസ്ഥിതിയോട് ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതുമായ പ്രക്രിയകളിലൂടെ നിർമ്മിച്ച ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ വിപണിക്ക് വിശ്വാസ്യത സൃഷ്ടിക്കാൻ സഹായിക്കും.

പൊതു സംഭരണത്തിലൂടെ ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ളതാക്കി മാറ്റിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ പ്രോത്സാഹനം

പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ളതാക്കി മാറ്റിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ സംഭരണം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും വ്യവസ്ഥാപിതമാക്കുന്നതിനുമായി ടെക്സ്റ്റൈൽസ് കമ്മിറ്റി, ഗവൺമെന്റ് ഇ-മാർക്കറ്റ്പ്ലേസ് (GeM), സ്റ്റാൻഡിംഗ് കോൺഫറൻസ് ഓഫ് പബ്ലിക് എന്റർപ്രൈസസ് (SCOPE) എന്നിവർ ചേർന്ന് 2024-ൽ ഒരു ത്രികക്ഷി ധാരണാപത്രത്തിൽ (MoUs) ഒപ്പുവെച്ചു. വസ്ത്ര മേഖലയിൽ പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമതയ്ക്ക് പിന്തുണ നൽകുന്നതോടൊപ്പം തന്നെ കൂടുതൽ വിപുലമായ വിപണിസാധ്യതകൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ഇത് ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

സുസ്ഥിര വസ്ത്രങ്ങൾക്കായുള്ള അവബോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ

• SU.RE (സുസ്ഥിര പ്രമേയം): ഇന്ത്യൻ വസ്ത്ര വ്യവസായ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വമേധയാ ഉള്ള സുസ്ഥിരതാ പ്രതിജ്ഞകളിലൊന്നാണിത്. ക്ലോത്തിംഗ് മാനുഫാക്ചറേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ (CMAI), റിലയൻസ് ബ്രാൻഡ്സ് ലിമിറ്റഡ് (RBL), ഇന്ത്യയിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ (UN), കേന്ദ്ര ടെക്സ്റ്റൈൽസ് മന്ത്രാലയം എന്നിവയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ സംരംഭം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ സുസ്ഥിര രീതികളിലേക്ക് വ്യവസായ മേഖലയെ പരിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ഈ സംരംഭം ശ്രമിക്കുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഫാഷൻ വ്യവസായത്തെ കൂടുതൽ ശുദ്ധവും പരിസ്ഥിതിയോട് കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതുമായ ഒരു പാതയിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള കൂട്ടായ പ്രതിബദ്ധതയെയാണ് ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.
• സർക്കിൾ ബാക്ക് ക്യാമ്പയ്ൻ: വസ്ത്ര മൂല്യശൃംഖലയിലുടനീളം സുസ്ഥിരത പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഗവൺമെന്റ് നിരവധി പദ്ധതികൾ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുണ്ട്. വസ്ത്രങ്ങളുടെ പുനരുപയോഗത്തെക്കുറിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കിടയിൽ അവബോധം വളർത്തുന്ന 'സർക്കിൾ ബാക്ക് ക്യാമ്പയ്ൻ' ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഭാരത് ടെക്സ് 2024, 2025 എന്നിവയിലെ 'വസ്ത്ര കഥ' പോലുള്ള പ്രദർശനങ്ങൾ സുസ്ഥിര വസ്ത്ര നിർമ്മാണ രീതികൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന് സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.
• സുസ്ഥിര വസ്ത്ര നിർമ്മാണ രീതികൾക്കായുള്ള ESG പ്ലാറ്റ്‌ഫോം: സുസ്ഥിര ഉൽപ്പാദനം, സെർട്ടിഫിക്കേഷൻ, കയറ്റുമതി, അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റ് കാര്യങ്ങൾ എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു എൻവയോൺമെന്റ്, സസ്റ്റൈനബിലിറ്റി ആൻഡ് ഗവേണൻസ് (ESG) ടാസ്‌ക് ഫോഴ്‌സ് രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

അറിവ് പങ്കിടുന്നതിനും മികച്ച മാതൃകകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും ഇത് സർക്കുലർ സംവാദ്, ക്ലസ്റ്റർ എക്സ്ചേഞ്ച് മെക്കാനിസം തുടങ്ങിയ വ്യാവസായിക കേന്ദ്രീകൃത പരിപാടികൾക്ക് വഴിയൊരുക്കി.

ഭാരത് ടെക്സ്: വസ്ത്ര മേഖലയിലെ സുസ്ഥിരതയും നൂതനാശയങ്ങളും മെച്ചപ്പെടുത്തൽ

ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആഗോള വസ്ത്ര വ്യാപാര മേളയാണ് ഭാരത് ടെക്സ്. ആഗോള വസ്ത്ര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ രാജ്യത്തിന് വർധിച്ചുവരുന്ന പങ്കിനെയാണ് ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത് നാരുകളും നൂലുകളും മുതൽ തുണിത്തരങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, സാങ്കേതിക വസ്ത്രങ്ങൾ, സുസ്ഥിരതയിലൂന്നിയ നൂതനാശയങ്ങൾ എന്നിവ വരെയുള്ള മൊത്തം വസ്ത്ര മൂല്യശൃംഖലയെയും ഒരൊറ്റ സംയോജിത പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു.

2024, 2025 വർഷങ്ങളിലെ ഇതിന്റെ ആദ്യ രണ്ട് പതിപ്പുകൾക്ക് ശേഷം ഭാരത് ടെക്സ് 2026 കൂടുതൽ വിപുലമായ ഒരു വ്യവസായ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നത്. ഇത് പ്രദർശനങ്ങൾ, വിജ്ഞാന സദസ്സുകൾ, റിവേഴ്സ് ബയർ-സെല്ലർ മീറ്റുകൾ, നയപരമായ ചർച്ചകൾ എന്നിവയെ ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരും. സുസ്ഥിരവും പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമതയുള്ളതുമായ വസ്ത്രങ്ങൾ, സാങ്കേതിക വസ്ത്രങ്ങൾ, MSME-കളുടെ പങ്കാളിത്തം, നൂതനാശയങ്ങൾ, ആഗോള വിപണി ലഭ്യത എന്നിവയ്ക്കാണ് ഈ പരിപാടിയിൽ പ്രത്യേക ഊന്നൽ നൽകുന്നത്.

ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര മേഖലയ്ക്ക് ഒരു സുസ്ഥിര ഭാവി

വസ്ത്രങ്ങളുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധം അതിന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറയിലെന്ന പോലെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിലും ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ ഒന്നാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യൻ കുടുംബങ്ങളും കരകൗശല സമൂഹങ്ങളും പുനരുപയോഗം, കേടുപാടുകൾ തീർക്കൽ, വിഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിവേകപൂർവ്വമായ ഉൽപ്പാദനം എന്നിവ ദീർഘകാലമായി പരിശീലിക്കുന്നു. ഈ പാരമ്പര്യങ്ങൾ ഇന്ന് പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമത എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിനെ കൃത്യമായി പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നവയാണ്. ഇന്ന് സുസ്ഥിര ഘടകങ്ങൾ, ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഉൽപ്പാദനം, മികച്ച മാലിന്യ സംസ്കരണം, ഉത്ഭവ കണ്ടെത്തൽ ശേഷി എന്നിവയ്ക്കുള്ള നയപിന്തുണയിലൂടെ ഇവ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ വസ്ത്ര മേഖലയിൽ സുസ്ഥിരതയും പുനരുൽപ്പാദന ക്ഷമതയും എങ്ങനെ പരസ്പരം കൂടുതൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്ന് ഈ നടപടികൾ കാണിച്ചുതരുന്നു. ഇത് പരമ്പരാഗത അറിവുകളെ ആധുനിക വ്യാവസായിക പരിവർത്തനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു മേഖലയിൽ മത്സരശേഷിയും പരിസ്ഥിതി പ്രതിരോധശേഷിയും ഒരുപോലെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

അവലംബം

Ministry of Textiles

https://www.texmin.gov.in/static/uploads/2026/03/407c2f186a2044a4497c9c9803d16a2c.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2208051&lang=1&reg=6

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2244420&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2222481&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2152544&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2227424&reg=3&lang=2

https://www.texmin.gov.in/static/uploads/2025/12/b56180fbde3114759a80f793979efe32.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221486&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241104&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2244420&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2237705&reg=3&lang=2

https://www.texmin.gov.in/offerings/schemes-and-services/details/pm-mitra-MzNzMTMtQWa

https://www.texmin.gov.in/static/uploads/2025/12/c865d599cae0c357c02d247a8a82d24e.pdf

https://www.texmin.gov.in/offerings/schemes-and-services/details/integrated-processing-development-scheme-ipds-YjN0MTMtQWa

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2237779&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2200825&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2204546&lang=2&reg=3

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2238148&reg=3&lang=2

https://www.texmin.gov.in/static/uploads/2026/03/407c2f186a2044a4497c9c9803d16a2c.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2263024&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2155461&lang=2&reg=3

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2208051&reg=48&lang=2

Ministry of Finance

https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf

Ministry of Commerce & Industry

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2009892&reg=3&lang=2

Ministry of Micro, Small & medium Enterprises

https://ramp.msme.gov.in/ramp/about-ramp.php

https://ramp.msme.gov.in/ramp/gift-scheme.php

https://ramp.msme.gov.in/ramp/spice-scheme.php

Ministry of Environment, Forest and Climate Change

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2217239&lang=1&reg=3

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2219676&lang=1&reg=3

https://moef.gov.in/storage/tender/1727787383.pdf

Ministry of Housing & Urban Affairs

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2249256&reg=48&lang=2

EAC-PM

https://eacpm.gov.in/wp-content/uploads/2023/07/17-Indias-Tryst-with-a-Circular-Economy.pdf

Press Information Bureau

https://blogs.pib.gov.in/iframeblogs.aspx?feaid=291

APEDA

https://organic.apeda.gov.in/npop

Bureau of Indian Standards

https://www.services.bis.gov.in/php/BIS_2.0/bisconnect/knowyourstandards/ecomark/isdetails/MTY=

Others

https://cdn.climatepolicyradar.org/navigator/IND/2023/eliminating-hazardous-chemicals-from-textile-fashion-supply-chains-in-india_e3453b045394a53488885461edb58f44.pdf

https://www.mckinsey.com/featured-insights/mckinsey-explainers/what-are-scope-1-2-and-3-emissions

https://www.sustainableresolution.com/about

Click here to see pdf

***

SK