पत्र सूचना कार्यालय

ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮ: ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅವಕಾಶಗಳವರೆಗೆ

ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ಪಾದನೆ, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಲಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ನೀತಿ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಈ ವಲಯವು ಹೊಸ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯು ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರು, ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಈ ಉದ್ಯಮವು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮಣ್ಣಿನ ಗಾಡಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಧುನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಟಿಕೆಗಳವರೆಗೆ, ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸುಮಾರು 5,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯು ದೇಶದ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲತೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ರೋಮಾಂಚಕ ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿವೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತದ ಗ್ರಾಮಗಳ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮರದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಗೊಂಬೆಗಳು ಸಹ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾದವು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದವು.

ಇಂದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲತೆಯು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ರೂಪಾಂತರವು ಭಾರತವನ್ನು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಅವಕಾಶಗಳು

ಪೂರೈಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸುಲಭ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಕರಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಬೇಡಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಟಿಕೆಗಳು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ. ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳು ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

• ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕ ನೆಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 140 ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 25 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯು ಆಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಕ್ಷಿಪ್ರ ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿಯೂ ಸಹ ಆಧುನಿಕ, ನವೀನ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ.
• ಪೋಷಕರು ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಕೌಶಲ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ಈ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ವರ್ಧಿತ ವಾಸ್ತವತೆ ಮತ್ತು ವರ್ಚುವಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿನಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಆಟಿಕೆಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಪರಿಣಿತ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರಫ್ತು, ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ

ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅತಾರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಟಿಕೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಫ್ತು (ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ 9503, 9504 & 9505) 2017-18 ರಲ್ಲಿ 152.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು 2025-26 ರಲ್ಲಿ 384.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಶೇಕಡಾ 151.9 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್-ಅಲ್ಲದ ಆಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ (ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ 9503) ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ರಫ್ತು ಸುಮಾರು 160% ರಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿದ್ದು, 77.35 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ 200.89 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತು ತಾಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ, ಅಲ್ಲಿನ ರಫ್ತು 26.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 111.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ಪೋಲೆಂಡ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿವೆ.

ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್‌ಗಳು, ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ 9504) ರಫ್ತು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು 2017-18ರಲ್ಲಿ 15.68 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ 2025-26ರಲ್ಲಿ 46.75 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಗೇಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಎಇ, ರಷ್ಯಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಅಂತೆಯೇ, ಹಬ್ಬದ, ಕಾರ್ನೀವಲ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಮನರಂಜನಾ ಲೇಖನಗಳ (ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ 9505) ರಫ್ತು ಸುಮಾರು 130% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 2017-18ರಲ್ಲಿ 59.69 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ 2025-26ರಲ್ಲಿ 137.03 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ, ಜರ್ಮನಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಹಬ್ಬದ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಸರಕುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಮದಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಕನ್ಸೋಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಲೇಖನಗಳು ಮಿತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಟಿಕೆಗಳ ಆಮದು 66% ರಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಈ ಕುಸಿತವು ಈ ವಲಯದ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಭಾರತವು 2025-26ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಿಕೆ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ 9503, 9504 ಮತ್ತು 9505) 152 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. 2017-18ರಲ್ಲಿ ಆಮದು ರಫ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗ ದಾಖಲಾದ 213.01 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೊರತೆಗಿಂತ ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವ

ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ವಲಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.

ಈ ವಲಯವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ತಯಾರಕರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನವು ಈ ವಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ಆಟ ಮತ್ತು ಆಟಿಕೆಗಳ (ಎನ್‌ಐಸಿ ಕೋಡ್ 324) ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯೋಗವು 2018–19 ರಲ್ಲಿ 8,685 ಇದ್ದದ್ದು 2023–24 ರಲ್ಲಿ 17,693 ಕ್ಕೆ ಏರುವ ಮೂಲಕ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ಪಾದಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಈ ವಲಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

ಈ ವಲಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ರೋಮಾಂಚಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಿಕೆ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ, 2020

ಭಾರತೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆಟಿಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಎನ್‌ಎಪಿಟಿ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಆಟಿಕೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಆಮದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಿಕೆ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ 2020 ರಲ್ಲಿ ಆಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದು. ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆಟಿಕೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಕಳವಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಈ ಕ್ಯೂಸಿಒ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.

ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ತಯಾರಕರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು.

• ಇದು ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತರ (ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು) ಬಳಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಯಾರಿಸಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆ (ಜಿಐ) ಟ್ಯಾಗ್ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನೋಂದಾಯಿತ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಕ್ರಮವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಆಟಿಕೆಗಳು ನಿಗದಿತ ಭೌತಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. QCO ಜಾರಿಯು ದೇಶೀಯ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.

ಟಾಯ್ ಬಿಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್

ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖರೀದಿದಾರರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಟಿಕೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಇದು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತಯಾರಕರು, ಆಟಿಕೆ ವಿತರಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಖರೀದಿದಾರರ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಟಾಯ್ಕಥಾನ್

2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಟಾಯ್ಕಥಾನ್, 'ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ'ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ವಿನ್ಯಾಸಕರು, ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ನವೀನ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಳ ಸಹಯೋಗದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು, ವೀರರು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸು

ಇ-ಟಾಯ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬ್

ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು ನೋಯ್ಡಾದ ಸಿ-ಡಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ 'ಇ-ಟಾಯ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬ್', ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆಟಿಕೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾದರಿ (ಪ್ರೊಟೊಟೈಪ್) ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಯುವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷದ ರಚನಾತ್ಮಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಇ-ಟಾಯ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಆಟಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾನಕ್ ಮಂಥನ

2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕ ಸಂಸ್ಥೆ 'IS 9873 (Part 1):2025' ಕುರಿತು 'ಮಾನಕ್ ಮಂಥನ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಆಟಿಕೆಗಳ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಬಿಐಎಸ್‌ನ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಆಟಿಕೆ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಟಿಕೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ

'ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ, ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನ' ಉಪಕ್ರಮವು ದೇಶದ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸಮತೋಲಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಕೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ಪನ್ನ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಖರೀದಿದಾರರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಫ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಣಕಾಸು ನೆರವು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆ (ಜಿಐ) ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಆಟಿಕೆಗಳು

ಹಲವಾರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ಆಟಿಕೆಗಳು ಜಿಐ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಅವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕರಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಗೋಚರತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಕ್ಷಣೆಯು ಅವುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದ ಆಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳು, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಇಂದೋರ್‌ನ ಚರ್ಮದ ಆಟಿಕೆಗಳು, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಗೊಂಬೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಕಡಿತ

ಆಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಜಿಎಸ್‌ಟಿಯನ್ನು 12% ರಿಂದ 5% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿರುವುದು, ಆಟಿಕೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಆಟದ ಮೂಲಕ ಬಾಲ್ಯದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆಟಿಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಆಟಿಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶೀಯ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗೆ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು) ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು

ಭಾರತವು ಭಾರತ-ಯುಎಇ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ, ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ, ಭಾರತ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ, ಭಾರತ-ಒಮಾನ್ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ, ಭಾರತ-ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾಲುದಾರ ದೇಶಗಳು ಭಾರತೀಯ ಆಟಿಕೆಗಳ ರಫ್ತಿಗೆ ಸುಂಕ ರಹಿತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಡಿಇಎಚ್‌

ಉಪಕ್ರಮವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ರಫ್ತು ಉತ್ತೇಜನ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರನ್ನಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು 36 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಭಾರತದ ರಫ್ತನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಮತೋಲಿತ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಗತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಜಿಐ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕೃಷಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಿಕೆ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಆಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 10 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮ: ಭವಿಷ್ಯದ ನೋಟ

ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಸೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಉತ್ಪಾದನೆ, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯಶೀಲ ಕೊಡುಗೆದಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಈ ವಲಯವು ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯತ್ತ ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕಿದೆ.

ಈ ಮೂಲಕ, ಭಾರತದ ಆಟಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಟದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಲೇ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

References

Ministry of Tourism

https://www.cgihamburg.gov.in/pdf/press/Toy-Story-Incredible-India_23092020.pdf

Ministry of Commerce and Industry

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/traditional-toy-industry-new-indias-sunrise-sector

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/charting-growth-story-indian-toy-industry

https://www.investindia.gov.in/blogs/toy-story-india-look-indias-thriving-toy-retail-market

https://static.investindia.gov.in/s3fs-public/2025-08/2025089_v32_odop_product_list.pdf

https://www.investindia.gov.in/team-india-blogs/toycathon-202-highlight-indias-toy-industry-opportunity

https://www.investindia.gov.in/one-district-one-product

https://tradestat.commerce.gov.in/eidb/commodity_wise_export

https://tradestat.commerce.gov.in/eidb/commodity_wise_all_countries_export  

https://www.dgciskol.gov.in/writereaddata/Downloads/20251008161825A%20Brief%20Report%20on%20Indias%20Exports%20of%20Toys,%20Games%20and%20Sports%20Requisites.pdf

https://ipindia.gov.in/storage/uploads/docs-operator/aa9ef4c8-ae0e-477-98-52b6a9479b82.pdf 

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2002099&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2244401&reg=3&lang=1

https://static.investindia.gov.in/s3fs-public/inline-files/ODOP%20Brochure_Final.pdf

Ministry of Education

https://isid.org.in/wp-content/uploads/2024/05/WP279.pdf?utm

Ministry of Statistics and Programme Implementation

https://microdata.gov.in/NADA/index.php/catalog/256/related-materials

https://microdata.gov.in/NADA/index.php/catalog/50/related-materials

DD India

https://www.youtube.com/watch?v=n3OZiJ7FdDc  

PIB Headquarters

https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150302&reg=3&lang=2

Ministry of External Affairs

https://www.indianembassynetherlands.gov.in/section/forthcomming/17th-toy-biz-international-b2b-exhibition-from-4th-7th-july-2026-at-bharat-mandapam-pragati-maidan-new-delhi/

https://www.eoibogota.gov.in/page/6th-toy-biz-international-2025/

Ministry of Electronics & IT

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2109677&reg=48&lang=2

World Trade Organisation

https://www.wto.org/english/tratop_e/serv_e/cbt_course_e/c1s6p1_e.htm

Ministry of Women and Child Development

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1686286&reg=48&lang=2

Others

https://www.ibef.org/research/case-study/unlocking-play-evolution-of-india-s-toy-sector

https://wtocentre.iift.ac.in/PolicyBrief/Policy_Brief_23.pdf

https://silpasathi.wb.gov.in/export-hub/

https://invest.telangana.gov.in/toys-industry/

https://x.com/mygovindia/status/205409373429240565

https://www.mygov.in/campaigns/aatmanirbhartoys

https://x.com/mygovindia/status/2054093734292410565

See in PDF

*****