पत्र सूचना कार्यालय

Technology

ভাৰতৰ উদীয়মান প্ৰযুক্তি পৰিৱেশ তন্ত্ৰ

যোৱা এটা দশকত ভাৰতে এক বৃহৎ ডিজিটেল বজাৰৰ পৰা এক উদীয়মান বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তি শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। পূৰ্বতে ভাৰতক মূলতঃ ডিজিটেল সেৱা আৰু ইণ্টাৰনেট-চালিত প্লেটফৰ্মসমূহৰ বাবে এক বৃহৎ গ্ৰাহক বজাৰ হিচাপে দেখা হৈছিল। আজি দেশখনে Digital Public Infrastructure (DPI), দেশীয় উদ্ভাৱন, ষ্টাৰ্টআপ পৰিৱেশ আৰু উদীয়মান প্ৰযুক্তিগত সক্ষমতাৰ জৰিয়তে বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তি বিকাশক ক্ৰমাৎ প্ৰভাৱিত কৰি আছে। ধাৰাবাহিক চৰকাৰী বিনিয়োগে ৰাষ্ট্ৰীয় সক্ষমতা শক্তিশালী কৰিছে, প্ৰযুক্তিগত সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰিছে আৰু বিশ্বব্যাপী বিশ্বাসযোগ্যতা উন্নত কৰিছে। কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI), ছেমিকণ্ডাক্টৰ, কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি, ছুপাৰকম্পিউটিং, ক্লাউড কম্পিউটিং আৰু চাইবাৰ সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত মিছন-মোড পদক্ষেপসমূহে এক শক্তিশালী উদ্ভাৱনী পৰিৱেশ গঢ়ি তুলিছে। ভাৰতৰ বিশ্বাসযোগ্য Digital Public Infrastructure, অন্তৰ্ভুক্তিমূলক ডিজিটেল শাসন আৰু ক্ৰমবৰ্ধমান বিশ্বব্যাপী সহযোগিতাই দেশখনক এক নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰযুক্তি অংশীদাৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। এই সফলতাসমূহে বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ৰ ভেটি শক্তিশালী কৰিছে আৰু বিশ্ব প্ৰযুক্তি পৰিৱেশত ভাৰতৰ ভূমিকাক অধিক শক্তিশালী কৰিছে।

প্ৰগতিৰ আৰম্ভণি

১২ বছৰৰ পূৰ্বে ভাৰতে প্ৰযুক্তিক বিকশিত ভাৰতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চালিকা শক্তি হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ এক দৃঢ় যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত দেশখনে ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ, উদ্ভাৱন শক্তিশালী কৰা আৰু প্ৰতিজন নাগৰিকৰ বাবে প্ৰযুক্তিৰ সুবিধা সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে এক ধাৰাবাহিক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰচেষ্টা গ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰে ছেমিকণ্ডাক্টৰ, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI), কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি, ছুপাৰকম্পিউটিং, ব্লকচেইন আৰু ক্লাউড আন্তঃগাঁথনিৰ দৰে উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ মিছন-মোড কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তিগত সক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে। দীৰ্ঘম্যাদী নীতি সমৰ্থন আৰু কৌশলগত বিনিয়োগে দেশীয় প্ৰযুক্তি, সুৰক্ষিত ডিজিটেল ব্যৱস্থা আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক উদ্ভাৱনী পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছে। 

এই পৰিৱৰ্তন বৃহৎ পৰিসৰৰ দক্ষতা উন্নয়ন কাৰ্যসূচী, উন্নত গৱেষণা আন্তঃগাঁথনি, ষ্টাৰ্টআপ সমৰ্থন আৰু উদ্যোগ-শিক্ষা সহযোগিতাৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰীয় সক্ষমতা নিৰ্মাণৰ বৃহৎ বিনিয়োগে সমৰ্থন কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও, সমগ্ৰ দেশত উৎকৃষ্টতা কেন্দ্ৰ, গৱেষণা কেন্দ্ৰ, ছেমিকণ্ডাক্টৰ গৱেষণাগাৰ আৰু উদীয়মান প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰা হৈছে। এই পদক্ষেপসমূহে ভৱিষ্যৎ-প্ৰস্তুত কৰ্মশক্তি বিকাশৰ বাবে নতুন সুযোগ সৃষ্টি কৰিছে। 

বৰ্ধিত সক্ষমতা আৰু বিস্তৃত সামৰ্থ্যই ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তিগত বিশ্বাসযোগ্যতা অধিক শক্তিশালী কৰিছে। দেশখনে বিশ্বাসযোগ্য Digital Public Infrastructure (DPI), সুৰক্ষিত ডিজিটেল শাসন ব্যৱস্থা আৰু শক্তিশালী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি সহযোগিতা গঢ়ি তুলিছে। ভাৰতে বিশ্বক দেখুৱাইছে যে কেনেদৰে বৃহৎ জনসংখ্যাৰ পৰিসৰত অন্তৰ্ভুক্তি, সহজলভ্যতা আৰু সুলভতা নিশ্চিত কৰি প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। আজি ভাৰত কেৱল বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তি গ্ৰহণ কৰা দেশ নহয়, বৰঞ্চ বিশ্বাসযোগ্য, অন্তৰ্ভুক্তিমূলক আৰু মানৱ-কেন্দ্ৰিক প্ৰযুক্তিগত বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বব্যাপী আলোচনাকো প্ৰভাৱিত কৰি আছে।

উদীয়মান সক্ষমতাৰ মূল ভেটি হিচাপে ডিজিটেল ইণ্ডিয়া কাৰ্যসূচী

২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা ডিজিটেল ইণ্ডিয়া কাৰ্যসূচী-এ দেশজুৰি ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰি ভাৰতৰ উদীয়মান প্ৰযুক্তি পৰিৱেশৰ ভেটি স্থাপন কৰে। অপ্টিকেল ফাইবাৰ নেটৱৰ্কৰ দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণে উচ্চ-গতিৰ সংযোগৰ মূল ভেটি সৃষ্টি কৰে। অপ্টিকেল ফাইবাৰ কভাৰেজ ২০১৯ চনৰ ১৯.৩৫ লাখ ৰুট কিলোমিটাৰৰ পৰা ২০২৫ চনত ৪২.৩৬ লাখ ৰুট কিলোমিটাৰলৈ বৃদ্ধি পায়। এই সম্প্ৰসাৰণে নগৰ আৰু গ্ৰাম্য ভাৰতত ইণ্টাৰনেট প্ৰৱেশ, নেটৱৰ্কৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু ডিজিটেল সংযোগ উন্নত কৰিছে। ভাৰতে বিশ্বৰ অন্যতম দ্ৰুত 5G ৰ’লআউট সম্পন্ন কৰিছে, য’ত সেৱা ৯৯.৯% জিলালৈকে বিস্তাৰ লাভ কৰিছে। উন্নত ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনিয়ে দেশজুৰি ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি ত্বৰান্বিত কৰিছে। ইণ্টাৰনেট সংযোগ ২০১৪ চনৰ ২৫.১৫ কোটিৰ পৰা ২০২৬ চনত ১০২.৮৬ কোটি লৈ বৃদ্ধি পাইছে। অধিক ইণ্টাৰনেট প্ৰৱেশে ব্ৰডবেণ্ড সংযোগো বৃদ্ধি কৰিছে, যি ২০১৪ চনৰ ৬.১ কোটিৰ পৰা ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ৯৯.৫৬ কোটিলৈ বৃদ্ধি পাইছে। এই ডিজিটেল সম্প্ৰসাৰণে নাগৰিক, ষ্টাৰ্টআপ, ব্যৱসায়, শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান, স্বাস্থ্য সেৱা ব্যৱস্থা আৰু চৰকাৰী সেৱাসমূহক ডিজিটেল অৰ্থনীতিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। দ্ৰুত আৰু অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য সংযোগে AI, ক্লাউড কম্পিউটিং, ব্লকচেইন, ফিনটেক আৰু অন্যান্য তথ্য-ভিত্তিক প্ৰযুক্তিৰ বিকাশকো সক্ষম কৰিছে।

সুলভ ইণ্টাৰনেটে জনসংখ্যাৰ বৃহৎ পৰিসৰত প্ৰযুক্তি গ্ৰহণক অধিক ত্বৰান্বিত কৰিছে। গড় মাহিলী ডাটা ব্যৱহাৰ ২০১৪ চনৰ ৬১.৬৬ MBৰ পৰা ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ২৪.০১ GBলৈ বৃদ্ধি পাইছে। একে সময়তে ডাটাৰ মূল্য প্ৰতি GBত ২৬৯ টকাৰ পৰা হ্ৰাস পাই ৮-১০ টকালৈ আহিছে। কম ইণ্টাৰনেট খৰচে টেলিমেডিচিন, অনলাইন শিক্ষা, ডিজিটেল পেমেণ্ট, ই-কমাৰ্চ আৰু ই-শাসন সেৱাৰ প্ৰৱেশ বৃদ্ধি কৰিছে। এই ব্যাপক ডিজিটেল গ্ৰহণে উদ্ভাৱন, ষ্টাৰ্টআপ আৰু ডিজিটেল উদ্যোগিতাৰ বাবে এক শক্তিশালী ব্যৱহাৰকাৰী পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে।

যোৱা ১২ বছৰত ডিজিটেল ইণ্ডিয়া (Digital India) এক ডিজিটেল ৰূপান্তৰৰ মূল ভেটিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। এই কাৰ্যসূচীয়ে ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰিছে, সংযোগ বৃদ্ধি কৰিছে আৰু বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত প্ৰযুক্তি গ্ৰহণ ত্বৰান্বিত কৰিছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে ভাৰতক এক বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক ডিজিটেল অৰ্থনীতি হিচাপে স্থাপন কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যৎ প্ৰস্তুতি আৰু উদীয়মান প্ৰযুক্তিত ৰাষ্ট্ৰীয় সক্ষমতা বৃদ্ধিৰ বাবে শক্তিশালী ভেটি নিৰ্মাণ কৰিছে।

ভৱিষ্যত প্ৰস্তুতিৰ বাবে সক্ষমতা বিকাশ

ভাৰতে AI, ছেমিকণ্ডাক্টৰ, কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি আৰু ছুপাৰকম্পিউটিঙৰ দৰে ক্ষেত্ৰত ধাৰাবাহিক বিনিয়োগৰ জৰিয়তে এক ভৱিষ্যৎ-প্ৰস্তুত প্ৰযুক্তি পৰিৱেশ গঢ়ি তুলিছে। মিছন-ভিত্তিক কাৰ্যসূচীসমূহে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত দেশীয় উদ্ভাৱন, গৱেষণা সক্ষমতা আৰু ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰিছে। এই পদক্ষেপসমূহে উন্নত উৎপাদন, কৌশলগত প্ৰযুক্তি বিকাশক উৎসাহিত কৰাৰ লগতে ভাৰতক উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত এক নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক কেন্দ্ৰ হিচাপে শক্তিশালী কৰিছে।

উচ্চ-ক্ষমতা কম্পিউটিঙৰ বাবে ছুপাৰকম্পিউটাৰ

ছুপাৰকম্পিউটাৰ হৈছে অত্যন্ত শক্তিশালী কম্পিউটাৰ, যিয়ে প্ৰতি ছেকেণ্ডত কোটি কোটি গণনা সম্পন্ন কৰিব পাৰে। সাধাৰণ কম্পিউটাৰে দক্ষতাৰে সমাধান কৰিব নোৱাৰা জটিল সমস্যাসমূহ সমাধান কৰিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আজি বতৰ পূৰ্বানুমান, জলবায়ু মডেলিং, AI, ঔষধ আৱিষ্কাৰ আদি ক্ষেত্ৰত ছুপাৰকম্পিউটাৰ অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। তথ্যৰ পৰিমাণ আৰু গণনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ছুপাৰকম্পিউটাৰে বৈজ্ঞানিক উদ্ভাৱন ত্বৰান্বিত কৰে আৰু দ্ৰুত, তথ্য-ভিত্তিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত সহায় কৰে। প্ৰযুক্তিগত নেতৃত্ব আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে ই এক অত্যাৱশ্যকীয় আন্তঃগাঁথনি হৈ পৰিছে।

২০১৫ চনত ৪,৫০০ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰে আৰম্ভ কৰা National Supercomputing Mission (NSM)-ৰ অধীনত ভাৰতে আগশাৰীৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহত ৩৮টা ছুপাৰকম্পিউটাৰ স্থাপন কৰিছে, যাৰ মুঠ গণনাৰ ক্ষমতা ৪৭ পেটাফ্লপ। এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাফল্য হৈছে দেশীয়ভাৱে বিকশিত PARAM Rudra ছিৰিজ, যি ভাৰতীয় ডিজাইন কৰা হাৰ্ডৱেৰ আৰু ছফ্টৱেৰৰ সৈতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ই উচ্চ-ক্ষমতা কম্পিউটিঙত আত্মনিৰ্ভৰতা শক্তিশালী কৰাৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

ভাৰতৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ পৰিৱেশ

ছেমিকণ্ডাক্টৰ আধুনিক ডিজিটেল আৰু উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ মূল ভেটি। ই যোগাযোগ, গতি পৰিবহণ, প্ৰতিৰক্ষা, উৎপাদন আদি ক্ষেত্ৰত ব্যৱহৃত যন্ত্ৰসমূহক শক্তি প্ৰদান কৰে। AI, ক্লাউড কম্পিউটিং, IoT, 5G আৰু উন্নত ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ দৰে প্ৰযুক্তিসমূহ ছেমিকণ্ডাক্টৰ সক্ষমতাৰ ওপৰত অত্যন্ত নিৰ্ভৰশীল।

প্ৰযুক্তিগত সাৰ্বভৌমত্ব শক্তিশালী কৰাৰ বাবে চৰকাৰে ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ৭৬,০০০ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰে Semicon India Programme আৰম্ভ কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে ছেমিকণ্ডাক্টৰ উৎপাদন, ডিছপ্লে নিৰ্মাণ, চিপ ডিজাইন, পেকেজিং, পৰীক্ষণ, দক্ষতা বিকাশ আৰু গৱেষণা সহযোগিতাক উৎসাহিত কৰে। আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰত আৰু মেক-ইন-ইণ্ডিয়া (Make in India)ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য আছিল ভাৰতক বিশ্বব্যাপী ইলেক্ট্ৰনিক্স মূল্য শৃংখলাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা।

এই অগ্ৰগতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কেন্দ্ৰীয় বাজেট ২০২৬–২৭ত India Semiconductor Mission (ISM) 2.0 ঘোষণা কৰা হয়, যাৰ প্ৰাথমিক ব্যয় FY ২০২৬–২৭ৰ বাবে ১,০০০ কোটি টকা। ISM 2.0-এ ছেমিকণ্ডাক্টৰ সঁজুলি, সামগ্ৰী, দেশীয় বৌদ্ধিক সম্পত্তি, শক্তিশালী যোগান শৃংখলা, গৱেষণা, প্ৰশিক্ষণ আৰু উন্নত উৎপাদন সক্ষমতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে, যাৰ ফলত ভাৰতক এক বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক ছেমিকণ্ডাক্টৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্য লোৱা হৈছে।

আপুনি জানিছিলনে?

২০২১ চনত আৰম্ভ হোৱা Design Linked Incentive (DLI) Scheme-এ ভাৰতৰ কল্পনাতীত অৰ্ধপৰিবাহী পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বিকাশত বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। Semicon India Programme-ৰ অধীনত ৰূপায়িত এই আঁচনিয়ে ষ্টাৰ্টআপ, MSME আৰু শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহক আৰ্থিক ভাট্টা আৰু উন্নত ডিজাইন আন্তঃগাঁথনিৰ জৰিয়তে সহায় কৰে।

এই আঁচনিয়ে ছেমিকণ্ডাক্টৰ ডিজাইনৰ সম্পূৰ্ণ জীৱনচক্ৰ সামৰি লয়। দেশীয় চিপ ডিজাইন সক্ষমতা শক্তিশালী কৰি ই আমদানি নিৰ্ভৰতা হ্ৰাস কৰে আৰু ইলেক্ট্ৰনিক্স উৎপাদনত অধিক ঘৰুৱা মূল্য সংযোজন উৎসাহিত কৰে।

২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে DLI Scheme-ৰ অধীনত ২৪টা কোম্পানীয়ে বিত্তীয় সহায় লাভ কৰিছে আৰু ১০৫টা আবেদনকাৰীয়ে EDA tools support লাভ কৰিছে। ১৬টা tape-outৰ পৰা ৭টা চিপ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, য’ত উন্নত ১২ nm ডিজাইন অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে ISM-ৰ অধীনত প্ৰায় ১.৬৪ লাখ কোটি মূল্যৰ ১২টা প্ৰকল্প অনুমোদিত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে এটা Semiconductor Fab, দুটা Compound Semiconductor Fab আৰু ৯টা Packaging Unit। এইসমূহে ঘৰুৱা ছেমিকণ্ডাক্টৰ উৎপাদন পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে আৰু আমদানি নিৰ্ভৰতা হ্ৰাস কৰিছে।

কোৱাণ্টাম ভৱিষ্যত নিৰ্মাণ

কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি একবিংশ শতিকাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰযুক্তিগত সীমাৰেখা হিচাপে উদীয়মান হৈছে। এই প্ৰযুক্তিসমূহ কোৱাণ্টাম মেকানিক্স বা পৰমাণুৰ তলৰ কণাসমূহৰ ওপৰত প্ৰযোজ্য পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নিয়মৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। এই ক্ষেত্ৰখন সম্ভাৱনাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত, য’ত কোনো বস্তু একে সময়তে একাধিক অৱস্থাত থাকিব পাৰে। এই প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মিত সঁজুলিসমূহৰ শক্তিশালী গণনাৰ ক্ষমতা আছে আৰু সাধাৰণ প্ৰযুক্তিৰ তুলনাত অধিক সংবেদনশীল আৰু সুৰক্ষিত। ইয়াৰ স্বাস্থ্যসেৱা, বিত্ত, লজিষ্টিক, জলবায়ু মডেলিং আদি ক্ষেত্ৰত পৰিৱৰ্তন আনিব পৰা সম্ভাৱনা আছে আৰু অতি সুৰক্ষিত যোগাযোগ আৰু উন্নত তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ সক্ষম কৰিব পাৰে। বিশ্বৰ দেশসমূহে এই সক্ষমতা লাভৰ বাবে প্ৰতিযোগিতা কৰাৰ সময়ত কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি অৰ্থনৈতিক বিকাশ, প্ৰযুক্তিগত নেতৃত্ব আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চালিকা শক্তি হৈ পৰিছে।

কোৱাণ্টামৰ কৌশলগত গুৰুত্ব স্বীকাৰ কৰি চৰকাৰে ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৬,০০৩.৬৫ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰে National Quantum Missionত অনুমোদন কৰে। এই মিছনে চাৰিটা মূল ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব দিয়ে- Quantum Computing, Quantum Communication, Quantum Sensing and Metrology, আৰু Quantum Materials and Devices। এই মিছনৰ লক্ষ্য হৈছে দেশীয় কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি বিকাশ কৰা, গৱেষণা আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা, দক্ষ মানৱ সম্পদ গঢ়ি তোলা, ষ্টাৰ্টআপসমূহক সমৰ্থন কৰা, উদ্যোগ-শিক্ষা সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ভাৰতক বিশ্বৰ আগশাৰীৰ কোৱাণ্টাম প্ৰযুক্তি দেশসমূহৰ ভিতৰত স্থান দিয়া।

ইয়াৰ ফলাফল ইতিমধ্যে দৃশ্যমান হৈছে। আগশাৰীৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহত চাৰিটা বিশেষ Thematic Hub স্থাপন কৰা হৈছে, য’ত ৪৩টা সংস্থাৰ ১৫২জনতকৈ অধিক গৱেষক জড়িত আছে। এই মিছনে ১৭টা ষ্টাৰ্টআপক সমৰ্থন কৰিছে, যাৰ ভিতৰত ৯টা deep-tech উদ্যোগ আছে, যিয়ে ভাৰতৰ উদ্ভাৱনী পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰিছে। ভাৰতে ১,০০০ কিলোমিটাৰ সুৰক্ষিত কোৱাণ্টাম যোগাযোগ নেটৱৰ্ক প্ৰদৰ্শন কৰি নিৰ্ধাৰিত সময়তকৈ ছয় বছৰ আগতেই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাফল্য লাভ কৰিছে। এই দৃষ্টিভংগীক অধিক আগুৱাই নিবলৈ ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত অমৰাৱতীত ভাৰতৰ প্ৰথম Quantum Valley-ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। ই ভৱিষ্যতৰ কোৱাণ্টাম গৱেষণা, উদ্ভাৱন আৰু কৌশলগত সক্ষমতাৰ বাবে এক বিশেষ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিব। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

ভাৰতৰ AI ৰূপান্তৰ

AI-এ দক্ষ স্বয়ংক্ৰিয়কৰণ, উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধি আৰু আধুনিক উদ্যোগিক উদ্ভাৱনৰ জৰিয়তে অৰ্থনীতিসমূহক ৰূপান্তৰিত কৰি আছে। শক্তিশালী ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি আৰু বৃহৎ প্ৰযুক্তিগত কৰ্মশক্তিৰ সহায়ত ভাৰত এক বৃহৎ বিশ্বব্যাপী AI পৰিৱেশ হিচাপে উদীয়মান হৈছে।

এই অগ্ৰগতিত অধিক গতি আনিবলৈ চৰকাৰে ২০২৪ চনত ১০,৩০০ কোটি টকাতকৈ অধিক ব্যয়ৰে IndiaAI Mission অনুমোদন কৰে। এই মিছনে দেশীয় AI কম্পিউটিং আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ আৰু উচ্চ-ক্ষমতাৰ GPU সুবিধাৰ প্ৰৱেশ বৃদ্ধি কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। ইয়াৰ উপৰিও AI গৱেষণা, ষ্টাৰ্টআপ বিকাশ, যুৱ দক্ষতা উন্নয়ন আৰু জনসেৱা উদ্ভাৱনক সমৰ্থন কৰে। প্ৰযুক্তিগত বিকাশৰ লগতে এই মিছনে সুৰক্ষিত, অন্তৰ্ভুক্তিমূলক আৰু দায়িত্বশীল AI ব্যৱস্থাৰ প্ৰচাৰ কৰে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে ভাৰতক কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ক্ষেত্ৰত এক বিশ্বব্যাপী বিশ্বাসযোগ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।

আৰম্ভণিৰ দুবছৰৰ ভিতৰত এই মিছনে ভাৰতৰ AI পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰাত সহায় কৰিছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ভাৰতত প্ৰায় ১.৮ লাখ ষ্টাৰ্টআপ আছে, যাৰ প্ৰায় ৮৯% নতুন ষ্টাৰ্টআপে AI সমাধান ব্যৱহাৰ কৰিছে। ৩৮,০০০ৰো অধিক GPU থকা এক সামূহিক কম্পিউটিং সুবিধা নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে উন্নত AI আন্তঃগাঁথনিৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰা। AI Kosh প্লেটফৰ্মত ২০টা ক্ষেত্ৰত ১২,১১৫টা ডেটাছেট আৰু ৩০৬টা AI মডেল উপলব্ধ আছে, যিয়ে বৃহৎ পৰিসৰত উদ্ভাৱন আৰু গৱেষণাক সক্ষম কৰিছে। এই পদক্ষেপসমূহে কম্পিউটিং শক্তি, তথ্য আৰু AI সঁজুলিৰ প্ৰৱেশ বৃদ্ধি কৰি ভাৰতক AI বিকাশৰ এক আগশাৰীৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছে।

ক্লাউড কম্পিউটিঙৰ জৰিয়তে ভৱিষ্যৎ আগুৱাই নিয়া

ক্লাউডে ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে সংৰক্ষণ, ছাৰ্ভাৰ, ছফ্টৱেৰ আৰু তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ দৰে কম্পিউটিং সেৱা প্ৰদান কৰে, যিয়ে শাসন, ব্যৱসায় আৰু বিত্ত আদি ক্ষেত্ৰত বিস্তৃত, ব্যয়-সাশ্ৰয়ী আৰু সুৰক্ষিত প্ৰৱেশ সক্ষম কৰে। ভাৰতৰ ডিজিটেল পৰিৱেশ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ক্লাউড আন্তঃগাঁথনি তথ্য সাৰ্বভৌমত্ব, ডিজিটেল শাসন আৰু জনসেৱা প্ৰদানৰ বাবে এক অত্যাৱশ্যকীয় প্ৰয়োজনীয়তা হৈ পৰিছে।

ভাৰতৰ দেশীয় ক্লাউড পৰিৱেশৰ আৰম্ভণি হৈছিল ২০১৪ চনত ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয় (MeitY)-ৰ দ্বাৰা মেঘৰাজ (MeghRaj) আৰম্ভ কৰাৰ জৰিয়তে, যি চৰকাৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্লাউড প্লেটফৰ্ম হিচাপে কাম কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত MeghRaj 2.0-এ হাইব্ৰিড ক্লাউড আৰ্হি আৰু অধিক শক্তিশালী চাইবাৰ সুৰক্ষাৰ জৰিয়তে এই পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰে। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰী বিভাগসমূহে সংবেদনশীল তথ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ বজাই ৰাখি উন্নত ক্লাউড সম্পদ সুৰক্ষিতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছে।

২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে MeghRaj ক্লাউড প্লেটফৰ্ম গ্ৰহণ কৰা চৰকাৰী বিভাগৰ সংখ্যা ২০১৫–১৬ চনৰ ৩৪২টাৰ পৰা বৃদ্ধি পাই ২,৩২৩টা হৈছে, যিয়ে DigiLocker, MyGov আৰু National Scholarship Portal আদিৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্লেটফৰ্মসমূহক শক্তি প্ৰদান কৰিছে।

আপুনি জানিছিলনে?

কেন্দ্ৰীয় বাজেট ২০২৬–২৭ত বৃহৎ নীতি প্ৰোৎসাহনৰ জৰিয়তে ক্লাউড আৰু AI আন্তঃগাঁথনি বিকাশক অধিক ত্বৰান্বিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে ২০৪৭ চনলৈকে কৰ ৰেহাই, কৰ নিশ্চিততাৰ বাবে ১৫% safe harbour ব্যৱস্থা আৰু safe harbour নিয়মৰ অধীনত যোগ্যতা সীমা ৩০০ কোটি টকাৰ পৰা বৃদ্ধি কৰি ২,০০০ কোটি টকা কৰা। ব্যৱসায় সহজ কৰাৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয় অনুমোদন ব্যৱস্থাও প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে।

ডিজিটেল উদ্ভাৱনৰ পৰৱৰ্তী ঢৌ সক্ষম কৰা ব্লকচেইন

ব্লকচেইন হৈছে এক সুৰক্ষিত, পৰিৱৰ্তন-প্ৰতিৰোধী ডিজিটেল লেজাৰ, যিয়ে কোনো মধ্যস্থতাকাৰী নোহোৱাকৈ এক বিতৰণ কৰা নেটৱৰ্কৰ মাজত লেনদেনসমূহ সংৰক্ষণ কৰে। ইয়াৰ স্বচ্ছতা, অপৰিৱৰ্তনীয়তা, অনুসৰণযোগ্যতা আৰু বিকেন্দ্ৰীকৰণৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহে ইয়াক শাসন, বিত্ত, যোগান শৃংখলা, ন্যায় ব্যৱস্থা আৰু ডিজিটেল সেৱা প্ৰদানৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰি তুলিছে। এই সম্ভাৱনা স্বীকাৰ কৰি MeitY-এ ২০২১ চনত ৬৪.৭৬ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰে National Blockchain Framework (NBF) আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে নাগৰিক-কেন্দ্ৰিক শাসন আৰু ডিজিটেল বিশ্বাসৰ বাবে এক সুৰক্ষিত, বিস্তৃত আৰু আন্তঃকাৰ্যক্ষম ব্লকচেইন পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা।

চৰকাৰৰ অনুকূল নীতিৰ সহায়ত ভাৰতৰ ব্লকচেইন পৰিৱেশ দেশীয় প্লেটফৰ্ম যেনে Vishvasya Blockchain Stack, NBFLite sandbox, Praamaanik app verification system আৰু National Blockchain Portal-ৰ জৰিয়তে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। এই ফ্ৰেমৱৰ্কে ভুৱনেশ্বৰ, পুনে আৰু হায়দৰাবাদৰ NIC data centres-ৰ জৰিয়তে Blockchain-as-a-Service (BaaS) সমৰ্থন কৰে।

ব্লকচেইন প্ৰয়োগসমূহে ইতিমধ্যে সুৰক্ষিত নথি পৰীক্ষণ, ন্যায়িক ৰেকৰ্ড, ঔষধ যোগান শৃংখলা অনুসৰণ আৰু সম্পত্তি ব্যৱস্থাপনাৰ জৰিয়তে শাসনত পৰিৱৰ্তন আনিছে। ই স্বচ্ছতা বৃদ্ধি কৰিছে, জালিয়াতি হ্ৰাস কৰিছে আৰু ডিজিটেল ইণ্ডিয়া আৰু আত্মনিৰ্ভৰ ভাৰত দৃষ্টিভংগীক শক্তিশালী কৰিছে।

২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ব্লকচেইন প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে ৩ কোটিৰো অধিক সম্পত্তিৰ নথি পৰীক্ষা কৰা হৈছে, যিয়ে পৰিৱৰ্তন কৰিব নোৱাৰা ৰেকৰ্ড সৃষ্টি কৰিছে আৰু ভূমি সম্পৰ্কীয় বিবাদ হ্ৰাস কৰিছে। NIC-এ ব্লকচেইন প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱন আগুৱাই নিবলৈ Centre of Excellence স্থাপন কৰিছে। ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক (RBI)-এ Digital Rupeeৰ পৰীক্ষামূলক প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছে, আনহাতে Telecom Regulatory Authority of India (TRAI)-এ স্পেম নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্লকচেইন-ভিত্তিক Distributed Ledger Technology (DLT) গ্ৰহণ কৰিছে। National Securities Depository Limited (NSDL)-এও সুৰক্ষিত audit trailsৰ বাবে ব্লকচেইন ব্যৱহাৰ কৰে। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

ভাৰতৰ ডিজিটেল অৰ্থনীতিৰ ভেটি হিচাপে ডাটা চেন্টাৰ

ডাটা চেন্টাৰসমূহে সুৰক্ষিত সুবিধা, যিয়ে ডিজিটেল তথ্যৰ সংৰক্ষণ, প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু স্থানান্তৰক শক্তি প্ৰদান কৰে। ই ক্লাউড সেৱা, AI, ব্লকচেইন প্ৰয়োগ আৰু ভৱিষ্যতৰ কোৱাণ্টাম কম্পিউটিঙৰ দৰে প্ৰযুক্তিৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰে। বিশ্বাসযোগ্য ডাটা চেন্টাৰ আন্তঃগাঁথনিয়ে উচ্চ-ক্ষমতা কম্পিউটিং, সুৰক্ষিত ডিজিটেল সেৱা আৰু বাস্তৱ-সময়ৰ তথ্য প্ৰৱেশ সক্ষম কৰে। ভাৰতৰ বাবে ই প্ৰযুক্তিগত আত্মনিৰ্ভৰতা শক্তিশালী কৰে, ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাথনিক সমৰ্থন কৰে, বিনিয়োগ আকৰ্ষণ কৰে, দক্ষ চাকৰি সৃষ্টি কৰে আৰু বিশ্ব ডিজিটেল অৰ্থনীতিত দেশৰ ভূমিকাক শক্তিশালী কৰে। ভাৰতৰ ডাটা চেন্টাৰ খণ্ডই দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণ লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ক্ষমতা ২০২০ চনৰ প্ৰায় ৩৭৫ মেগাৱাটৰ পৰা ২০২৫ চনত প্ৰায় ১,৫০০ মেগাৱাটলৈ বৃদ্ধি পাইছে। মুম্বাই, নৱী মুম্বাই, হায়দৰাবাদ, বেংগালুৰু, নয়ডা আৰু জামনগৰত বৃহৎ ডাটা চেন্টাৰ হাব গঢ় লৈ উঠিছে। একেদৰে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, গুজৰাট, মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশত কেইবাটাও বৃহৎ hyperscale আৰু AI-কেন্দ্ৰিক ডাটা চেন্টাৰ বিকশিত কৰা হৈছে, যিয়ে ভাৰতৰ ভৱিষ্যৎ-প্ৰস্তুত ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰিছে। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

জৈৱ প্ৰযুক্তি: উদ্ভাৱন-চালিত বিকাশৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়

জৈৱ প্ৰযুক্তি প্ৰযুক্তি-সক্ষম উদ্যোগিক প্ৰয়োগত উদ্ভাৱন আগুৱাই নিয়া এক কৌশলগত প্ৰযুক্তি ক্ষেত্ৰ হিচাপে উদীয়মান হৈছে। জিনোমিক্স, precision therapeutics, synthetic biology আৰু digital biotechnology-ৰ অগ্ৰগতিয়ে অৰ্থনীতি ৰূপান্তৰিত কৰিছে আৰু স্বাস্থ্য আৰু খাদ্য সুৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছে। বিশ্বব্যাপী অৰ্থনীতিসমূহে জৈৱ অৰ্থনীতিভিত্তিক বিকাশত অধিক বিনিয়োগ কৰাৰ লগে লগে জৈৱ প্ৰযুক্তি ভৱিষ্যতৰ উদ্যোগিক প্ৰতিযোগিতা, বৈজ্ঞানিক উদ্ভাৱন আৰু অৰ্থনৈতিক স্থিতিস্থাপকতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্তম্ভ হৈ পৰিছে।

যোৱা এটা দশকত ভাৰত চৰকাৰে মিছন-ভিত্তিক নীতি আৰু কৌশলগত বিনিয়োগৰ জৰিয়তে জৈৱ প্ৰযুক্তি পৰিৱেশক সমৰ্থন কৰিছে। Department of Biotechnology (DBT) আৰু Biotechnology Industry Research Assistance Council (BIRAC)-এ উদ্ভাৱন, উদ্যোগিতা আৰু জৈৱ উৎপাদন ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ লক্ষ্যভিত্তিক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত আছে ২০১৭ চনত ১,৫০০ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰে অনুমোদিত National Biopharma Mission (NBM), ২০২৩ চনত আৰম্ভ কৰা BioE3 Policy, BioNEST incubators আৰু Intensifying the Impact of Industrial Innovation (i4) আৰু Promoting Academic Research Conversion to Enterprise (PACE)ৰ দৰে উদ্ভাৱনী আঁচনি। চৰকাৰে থলুৱা উদ্ভাৱন আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক জৈৱ প্ৰযুক্তিৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰ শক্তিশালী কৰিবলৈ অনুবাদমূলক গৱেষণা আন্তঃগাঁথনি, প্ৰযুক্তি হস্তান্তৰ সমৰ্থন, আৰু জৈৱ প্ৰযুক্তি ইনকিউবেচন সুবিধাসমূহো সম্প্ৰসাৰণ কৰে। ভাৰতৰ জৈৱ প্ৰযুক্তি খণ্ডই যোৱা এটা দশকত উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধি লাভ কৰিছে।

২০২৩ চনত ই ১৫০ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰ সীমা অতিক্ৰম কৰিছে, যিয়ে National Biotech Development Strategy 2021-ৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰিত সময়তকৈ দুবছৰ আগতেই লাভ কৰিছে আৰু ২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে ১৯০ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰত উপনীত হৈছে। উদ্ভাৱনী সক্ষমতা শক্তিশালী কৰিবলৈ DBT-BIRAC-এ ২৫খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত ৯৪টা bioincubator স্থাপন কৰিছে আৰু ষ্টাৰ্টআপ তথা গৱেষণা-ভিত্তিক উদ্যোগসমূহক ৫০ লাখৰ পৰা ১০.৫ কোটি টকা পৰ্যন্ত আৰ্থিক সহায় প্ৰদান কৰিছে। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

ভাৰত চৰকাৰৰ ধাৰাবাহিক বিনিয়োগ আৰু মিছন-মোড কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে উন্নত প্ৰযুক্তি পৰিৱেশত ভৱিষ্যৎ প্ৰস্তুতি শক্তিশালী কৰিছে। কৌশলগত নীতি সমৰ্থন আৰু উদ্যোগ সহযোগিতাই দেশীয় প্ৰযুক্তি বিকাশ আৰু উদ্ভাৱন-চালিত বৃদ্ধিক অধিক ত্বৰান্বিত কৰিছে। এই পদক্ষেপসমূহে এক শক্তিশালী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্ভাৱনী পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে আৰু ভাৰতক পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ প্ৰযুক্তিৰ এক বিশ্বাসযোগ্য বিশ্বব্যাপী কেন্দ্ৰ হিচাপে স্থাপন কৰিছে। চৰকাৰৰ নেতৃত্বত ভাৰত বিকশিত ভাৰতৰ দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ধীৰে ধীৰে এক বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তি শক্তি হিচাপে উদীয়মান হৈছে।

ভাৰতৰ সক্ষমতা, শিক্ষা, গৱেষণা আৰু দক্ষতা নিৰ্মাণৰ নতুন যুগ

ভৱিষ্যৎ গঢ়ি তোলা প্ৰযুক্তিসমূহৰ বাবে কেৱল আন্তঃগাঁথনি আৰু বিনিয়োগেই যথেষ্ট নহয়। ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন দক্ষ কৰ্মশক্তি, শক্তিশালী গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আৰু উদ্ভাৱনৰ সংস্কৃতি। এই কথা উপলব্ধি কৰি ভাৰতে মানৱ সম্পদ গঢ়ি তোলা, গৱেষণা পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰা আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক প্ৰযুক্তি-চালিত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে এক বিস্তৃত প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰিছে।

গৱেষণা, দক্ষতা বিকাশ, উচ্চ শিক্ষা আৰু উদ্যোগ সহযোগিতাত বিনিয়োগৰ জৰিয়তে ভাৰত চৰকাৰে উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ যুগত প্ৰতিযোগিতা কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ভেটি সৃষ্টি কৰিছে।

গৱেষণা আৰু বিকাশ পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰা

এই দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ আছিল ২০২৪ চনত Anusandhan National Research Foundation (ANRF)-ৰ কাৰ্যকৰীকৰণ। ANRF-এ উচ্চ-প্ৰভাৱশালী গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱন ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ শিক্ষা, উদ্যোগ, ষ্টাৰ্টআপ আৰু চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰে। ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে AI, ছেমিকণ্ডাক্টৰ, উন্নত সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য সীমান্তৱৰ্তী প্ৰযুক্তি। Mission for Advancement in High-impact Areas (MAHA), Partnerships for Accelerated Innovation and Research (PAIR) আৰু ANRF Translational Research and Innovation (ATRI)-ৰ দৰে কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে এই ফাউণ্ডেচনে গৱেষণাগাৰৰ গৱেষণাক বাস্তৱ প্ৰয়োগলৈ ৰূপান্তৰ কৰাত সহায় কৰিছে।

ANRF-এ যুৱ গৱেষক, post-doctoral scholar আৰু বিদেশত থকা ভাৰতীয় বিজ্ঞানীসকলৰ বাবে ফেল’শ্বিপ আৰু অনুদান আৰম্ভ কৰিছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে উচ্চ-প্ৰভাৱশালী প্ৰযুক্তি ক্ষেত্ৰসমূহত ২৬৪.৭০ কোটি টকাৰ অনুদান প্ৰদান কৰা হৈছে। Deep-tech উদ্ভাৱন অধিক শক্তিশালী কৰিবলৈ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত ১ লাখ কোটি টকাৰ corpus-ৰ সৈতে Research Development and Innovation (RDI) Scheme অনুমোদন কৰে। ANRF-ৰ অধীনত আৰু DST-ৰ দ্বাৰা ৰূপায়িত এই আঁচনিয়ে ব্যক্তিগত খণ্ডৰ গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱন সমৰ্থন কৰিবলৈ দীৰ্ঘম্যাদী আৰু সুলভ বিত্তীয় সহায় প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে AI, উন্নত উৎপাদন, critical technologies, deep-tech startups আৰু কৌশলগত উদ্যোগ।

ANRF আৰু RDI-এ বৈজ্ঞানিক গৱেষণা, উদ্যোগিক উদ্ভাৱন আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ মাজত এক শক্তিশালী সংযোগ সৃষ্টি কৰিছে।

আপুনি জানিছিলনে?

Mumbai আৰু Ahmedabad-ত Indian Institutes of Skills (IIS)-ৰ প্ৰথম পৰ্যায় ২০২৪ চনৰ ৯ অক্টোবৰ তাৰিখে Public-Private Partnership (PPP) মডেলৰ অধীনত Tata IIS-ৰ operating partner হিচাপে কাৰ্যকৰী কৰা হয়। এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে Artificial Intelligence, mechatronics, digital manufacturing, data analytics, factory automation আৰু additive manufacturing-ৰ দৰে ক্ষেত্ৰত hands-on training প্ৰদান কৰি Industry 4.0-ৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰ্মশক্তি গঢ়ি তোলা।

উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ বাবে ভাৰতক দক্ষ কৰি তোলা

ভাৰতৰ প্ৰযুক্তিগত আকাংক্ষাসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ উদীয়মান ডিজিটেল দক্ষতাৰে সজ্জিত এক কৰ্মশক্তিৰ প্ৰয়োজন। এই প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ ২০১৮ চনত MeitY আৰু NASSCOM-ৰ সহযোগিতাত FutureSkills PRIME কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰা হৈছিল। এই কাৰ্যসূচীয়ে AI, Big Data Analytics, Internet of Things (IoT), Cyber Security, Blockchain আৰু Augmented and Virtual Reality (AR/VR)-ৰ দৰে ক্ষেত্ৰত দক্ষতা বিকাশ, পুনৰ-দক্ষতা আৰু উন্নত-দক্ষতা প্ৰদানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। শিক্ষাৰ্থীসকলে অনলাইন মাধ্যমত উদ্যোগ-ভিত্তিক পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰিব পাৰে আৰু স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিব পাৰে।

FutureSkills PRIME ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ ডিজিটেল দক্ষতা উন্নয়ন উদ্যোগ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে এই প্লেটফৰ্মত ২৭.৫৩ লাখতকৈ অধিক প্ৰাৰ্থীয়ে পঞ্জীয়ন কৰিছে, আনহাতে ১৭.১৪ লাখতকৈ অধিক শিক্ষাৰ্থীয়ে নামভৰ্তি বা প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰিছে। উল্লেখযোগ্যভাৱে, প্ৰায় ৮০% শিক্ষাৰ্থী Tier-2 আৰু Tier-3 চহৰৰ পৰা আহিছে, যিয়ে বৃহৎ নগৰ কেন্দ্ৰৰ বাহিৰলৈও সুযোগ সম্প্ৰসাৰণ কৰাত সহায় কৰিছে। এই ব্যাপক অংশগ্ৰহণে ভাৰতৰ ডিজিটেল প্ৰতিভাৰ ভেটি শক্তিশালী কৰিছে আৰু প্ৰযুক্তি অৰ্থনীতিত অন্তৰ্ভুক্তি বৃদ্ধি কৰিছে।

National Institute of Electronics and Information Technology (NIELIT)-এও প্ৰযুক্তিগত প্ৰতিভা বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। ৫৬টা কেন্দ্ৰ, ৭৫০টা সংযুক্ত প্ৰতিষ্ঠান আৰু ৯,০০০ৰো অধিক facilitation centre-ৰ জৰিয়তে NIELIT-এ AI, Cyber Security, Blockchain, IoT, Cloud Computing আৰু Electronics System Design and Manufacturing-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰে। ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত ই Deemed-to-be University হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে আৰু দেশজুৰি এক কোটিৰো অধিক প্ৰাৰ্থীৰ বাবে পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰিছে। NIELIT-এ ২৭টা কেন্দ্ৰত IndiaAI Data Labs স্থাপন কৰিছে আৰু আকাংক্ষী জিলাসমূহত ডিজিটেল দক্ষতা উন্নয়ন কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণ কৰিছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে ভৌগোলিকভাৱে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ আৰু ভৱিষ্যৎ-প্ৰস্তুত কৰ্মশক্তি গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছে।

NIELIT সম্প্ৰসাৰণ:

আগৰতলা, আইজল, আজমেৰ, ঔৰংগাবাদ, বালাসৌৰ, ভুৱনেশ্বৰ, বিকানেৰ, বাক্সাৰ, কালিকাট, চণ্ডীগড়, চেন্নাই, চিত্ৰদুৰ্গা, চুচুয়িমলাং, চুৰাচান্দপুৰ, দমন, দিল্লী, পূব দিল্লী, দক্ষিণ পশ্চিম দিল্লী, ডিব্ৰুগড়, ডিমাপুৰ, গংটক, গোৰখপুৰ, গুৱাহাটী, হৰিদ্বাৰ, হায়দৰাবাদ, ইম্ফল, ইটানগৰ, জম্মু, যোৰহাট, কাৰ্গিল, কোহিমা, কলকাতা, কোকৰাঝাৰ, কুৰুক্ষেত্ৰ, লেহ, লক্ষ্ণৌ, লুংলেই, মাজুলী, মাণ্ডী, মুজাফ্ফৰপুৰ, নয়ডা, পাছিঘাট, পাটনা, পালি, পিলিভীত, ৰাঁচী, ৰোপাৰ, সেনাপতি, শিলচৰ, শিমলা, শিলচৰ, শ্ৰীনগৰ, তেজপুৰ, তেজু, তিৰুপতি আৰু তুৰা।

কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা সক্ষমতা আগুৱাই নিয়া

ভাৰতে AI-ত নেতৃত্ব গঢ়ি তুলিবলৈ বিশেষ প্ৰতিষ্ঠানসমূহতো বিনিয়োগ কৰি আছে। "Make AI in India and Make AI Work for India" দৃষ্টিভংগীৰ অধীনত চৰকাৰে মুঠ ১,৪৯০ কোটি টকাৰ আবণ্টনেৰে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ৪টা Centre of Excellence (CoE) স্থাপন কৰিছে। এই কেন্দ্ৰসমূহে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, বহনক্ষম নগৰ আৰু কৃষি ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব দিয়ে আৰু ক্ৰমে Indian Institute of Technology Madras, Indian Institute of Science Bengaluru, Indian Institute of Technology Kanpur আৰু Indian Institute of Technology Ropar-ৰ নেতৃত্বত পৰিচালিত হৈছে।

আপুনি জানিছিলনে?

এই CoE-সমূহে ইতিমধ্যে ব্যৱহাৰিক সমাধান প্ৰদান কৰি আছে। Sustainable Cities CoE-এ AI-ভিত্তিক যান-বাহন আৰু বান পূৰ্বানুমান ব্যৱস্থা বিকাশ কৰি আছে। Healthcare CoE-এ মুখৰ কেন্সাৰ, স্তন কেন্সাৰ, চকুৰ ৰেটিনা সমস্যা আৰু ডায়েবেটিছৰ দৰে ৰোগ চিনাক্ত কৰিবলৈ AI সঁজুলি বিকাশ কৰি আছে। Agriculture CoE-এ Automatic Weather Stations স্থাপন কৰি জলবায়ু-স্মাৰ্ট কৃষিক সমৰ্থন কৰিছে আৰু কৃষি সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ উন্নত কৰিছে। এই পদক্ষেপসমূহে দেখুৱাইছে যে AI-এ বাস্তৱ জীৱনৰ সমস্যাসমূহ সমাধান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ উদ্ভাৱনী সক্ষমতাও শক্তিশালী কৰিব পাৰে।

AI-ৰ বাবে দক্ষতা বিকাশৰ পৰিপূৰক হিচাপে Ministry of Skill Development and Entrepreneurship-এ ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত Skilling for AI Readiness (SOAR) কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে। SOAR-এ ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পৰা দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈকে শিক্ষাৰ্থীসকলক লক্ষ্য কৰি Skill India Digital Hub-ত উপলব্ধ self-paced course-ৰ জৰিয়তে AI সাক্ষৰতা বৃদ্ধি কৰে। এই কাৰ্যসূচীত উদ্যোগ-নিৰ্মিত পাঠ্যক্ৰম, National Skills Qualifications Framework (NSQF)-ৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ micro-credentials আৰু শিক্ষক আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে বিশেষ মডিউল প্ৰদান কৰা হয়।

আপুনি জানেনে?

Skill India Digital Hub (SIDH) ভাৰতৰ দক্ষতা উন্নয়ন পৰিৱেশৰ ডিজিটেল ভেটি হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে এই প্লেটফৰ্মত ১.৫ কোটিৰো অধিক প্ৰাৰ্থীয়ে পঞ্জীয়ন কৰিছে আৰু ২৩টা ভাষাত ১,০০০ৰো অধিক পাঠ্যক্ৰম উপলব্ধ আছে। SIDH-এ একক বিশ্বাসযোগ্য ডিজিটেল প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে দক্ষতা উন্নয়ন, কৰ্মসংস্থান, apprenticeship আৰু উদ্যোগিতাৰ সুযোগসমূহক একত্ৰিত কৰিছে, যাৰ ফলত সমগ্ৰ দেশৰ নাগৰিকসকলে সহজে কেৰিয়াৰ পথ আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ সুযোগ লাভ কৰিছে।

২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহলৈকে “AI to be Aware” অধীনত ১৫,৬৪৩টা প্ৰমাণপত্ৰ, “AI to Aspire” অধীনত ৫,৮৮৫টা আৰু “AI to Acquire” অধীনত ৪,০৬৫টা প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও “AI for Educators” কাৰ্যসূচীৰ অধীনত ৪,১৭৮টা প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰদান কৰা হৈছে। এই কাৰ্যসূচীত এতিয়া Microsoft, NASSCOM, CII আৰু অন্যান্য উদ্যোগ অংশীদাৰৰ সহযোগিতাত বিকশিত ৫০টা AI আৰু AI-প্ৰয়োগভিত্তিক পাঠ্যক্ৰম উপলব্ধ আছে, যিয়ে AI দক্ষতাৰ প্ৰৱেশ অধিক গণতান্ত্ৰিক কৰি তুলিছে।

ভাৰতৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ প্ৰতিভা ভেটি নিৰ্মাণ

ছেমিকণ্ডাক্টৰ আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু, সেয়েহে দক্ষ মানৱ সম্পদ বিকাশ এক ৰাষ্ট্ৰীয় অগ্ৰাধিকাৰ হৈ পৰিছে। এই প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ MeitY-এ ২০২২ চনত পাঁচ বছৰৰ বাবে ২৫০ কোটি টকাৰ ব্যয়ৰে Chips to Start-up (C2S) Programme আৰম্ভ কৰে। এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য হৈছে স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ আৰু ডক্টৰেল পৰ্যায়ত ছেমিকণ্ডাক্টৰ আৰু চিপ ডিজাইনৰ ক্ষেত্ৰত ৮৫,০০০ উদ্যোগ-প্ৰস্তুত পেছাদাৰী ব্যক্তি গঢ়ি তোলা। ই Startup incubation, patent generation, প্ৰযুক্তি স্থানান্তৰ আৰু অতি বৃহৎ-মাপৰ সংহতি (VLSI), Application-Specific Integrated Circuits (ASICs), System-on-Chip (SoC) design আৰু embedded systems-ৰ ক্ষেত্ৰত উন্নত গৱেষণাকো সমৰ্থন কৰে। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

প্ৰায় এক লাখ ব্যক্তিয়ে ৪০০টা সংস্থা, যাৰ ভিতৰত ৩০০টা শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আৰু ৯৫টা ষ্টাৰ্টআপ অন্তৰ্ভুক্ত, সেইসমূহৰ মাজত ভাগ-বতৰা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় Electronic Design Automation (EDA) infrastructure ব্যৱহাৰ কৰিছে। ২৬৫টাতকৈ অধিক উদ্যোগ-নেতৃত্বাধীন প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীয়ে চিপ ডিজাইন সক্ষমতা অধিক শক্তিশালী কৰিছে। মোহালীৰ ছেমিকণ্ডাক্টৰ লেবৰেটৰীৰ ChipIN Centre-এ ৬টা shared wafer run সম্পন্ন কৰিছে, যাৰ ফলত ৪৬টা প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ১২২টা chip design submission সম্ভৱ হৈছে। অংশগ্ৰহণকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহে ৭৫টাতকৈ অধিক patent দাখিল কৰিছে, আনহাতে ৫০০ৰো অধিক IP core, ASIC আৰু SoC design বিকাশৰ অধীনত আছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে এক শক্তিশালী ছেমিকণ্ডাক্টৰ প্ৰতিভা পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিছে আৰু ভাৰতক বিশ্বব্যাপী চিপ ডিজাইন আৰু উৎপাদনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্যক সমৰ্থন কৰিছে। এই সক্ষমতাসমূহ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ভাৰত কেৱল নিজৰ কৰ্মশক্তিক ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা নাই, বৰঞ্চ জ্ঞান, উদ্ভাৱন আৰু প্ৰযুক্তিগত নেতৃত্বৰ এক বিশ্বব্যাপী কেন্দ্ৰ হিচাপেও নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।

ভাৰতৰ বৃদ্ধি পোৱা বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তিগত বিশ্বাসযোগ্যতা

ভাৰতৰ বৃদ্ধি পোৱা বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তিগত বিশ্বাসযোগ্যতা ইয়াৰ বিশ্বাসযোগ্য ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি, বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰযুক্তি প্ৰয়োগ আৰু বিস্তৃত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰ জৰিয়তে প্ৰতিফলিত হৈছে। দেশখনে প্ৰমাণ কৰিছে যে কেনেদৰে অন্তৰ্ভুক্তিমূলক, সুৰক্ষিত আৰু সুলভ প্ৰযুক্তি সমাধানসমূহ বৃহৎ জনসংখ্যাৰ পৰিসৰত ৰূপায়ণ কৰিব পাৰি। শক্তিশালী নীতি সমৰ্থন আৰু উদ্ভাৱন-চালিত বিকাশৰ জৰিয়তে ভাৰত ক্ৰমাৎ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ প্ৰযুক্তি বিকাশত এক নিৰ্ভৰযোগ্য বিশ্বব্যাপী অংশীদাৰ হিচাপে উদীয়মান হৈছে।

Global Innovation Index-ত অগ্ৰগতি:

ভাৰত Global Innovation Index 2025-ত ৩৮তম স্থানলৈ উন্নীত হৈছে, যি ২০১৫ চনত ৮১তম স্থানত আছিল। এই অগ্ৰগতি ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী উদ্ভাৱন কেন্দ্ৰ হিচাপে দ্ৰুত বিকাশক প্ৰতিফলিত কৰে। Start-Up India, Digital India আৰু Atal Innovation Mission-ৰ দৰে পদক্ষেপে উদ্যোগিতা, ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি, গৱেষণা আৰু প্ৰযুক্তি বিকাশক উৎসাহিত কৰিছে। শক্তিশালী চৰকাৰী সমৰ্থন, ষ্টাৰ্টআপ পৰিৱেশ, বৌদ্ধিক সম্পত্তি কাঠামো আৰু উদ্যোগ-শিক্ষা সহযোগিতাই ভাৰতৰ উদ্ভাৱনী সক্ষমতা আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক ক্ষমতা শক্তিশালী কৰিছে।

Network Readiness Index (NRI)

NRI Portulans Institute-এ প্ৰকাশ কৰে। এই প্ৰতিবেদনত অৰ্থনৈতিক বিকাশ, শাসন আৰু উদ্ভাৱনৰ বাবে অৰ্থনীতিসমূহে ICT কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰে সেয়া মূল্যায়ন কৰা হয়। যোৱা এটা দশকত সূচকাংকত ভাৰতৰ ধাৰাবাহিক উন্নতিয়ে ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি, টেলিকম সংযোগ আৰু প্ৰযুক্তিগত প্ৰস্তুতিত হোৱা বৃহৎ উন্নতিক প্ৰতিফলিত কৰে। Digital India, BharatNet, Startup India, টেলিকম সংস্কাৰ আৰু Bharat 6G Vision-ৰ দৰে পদক্ষেপে ডিজিটেল প্ৰৱেশ, উদ্ভাৱন আৰু ব্যৱসায় সহজীকৰণ শক্তিশালী কৰিছে। এই উন্নয়নসমূহে ভাৰতক এক দ্ৰুত বিকাশশীল বিশ্বব্যাপী ডিজিটেল অৰ্থনীতি আৰু ভৱিষ্যৎ প্ৰযুক্তিৰ উদীয়মান নেতা হিচাপে স্থাপন কৰিছে।

Global Capability Centres (GCC)

GCC হৈছে বহুজাতিক কোম্পানীসমূহে ভাৰতৰ দৰে দেশত স্থাপন কৰা বিশেষ কেন্দ্ৰ, যিয়ে ছফ্টৱেৰ বিকাশ, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা, তথ্য বিশ্লেষণ, চাইবাৰ সুৰক্ষা, বিত্ত, গৱেষণা আৰু ডিজিটেল কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰে। সময়ৰ লগে লগে ভাৰতৰ GCC-সমূহ কেৱল back-office support unit-ৰ পৰা বিশ্বব্যাপী উদ্যোগসমূহৰ বাবে কৌশলগত উদ্ভাৱন আৰু মূল্য সৃষ্টিৰ কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। ভাৰতত এতিয়া ৩,৭২৮টা unit-ত ২,১০০ৰো অধিক GCC আছে, য’ত প্ৰায় ২৩.৬ লাখ পেছাদাৰী ব্যক্তি নিয়োজিত আছে। ২০২১ চনৰ পিছত স্থাপন হোৱা প্ৰায় আধা GCC-ই আৰম্ভণিৰ পৰাই AI-কেন্দ্ৰিক হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছে। এই বিকাশ বৃহৎ প্ৰতিভা ভেটি, Centre of Excellence, বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ষ্টাৰ্টআপ সহযোগিতাৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত হৈছে। “Delivery centre”ৰ পৰা “enterprise nerve centre”লৈ এই পৰিৱৰ্তনে ভাৰতৰ দক্ষ কৰ্মশক্তি, উদ্ভাৱনী পৰিৱেশ আৰু ডিজিটেল সক্ষমতাৰ ওপৰত বিশ্বব্যাপী বিশ্বাস প্ৰতিফলিত কৰে। ই ভাৰতক সীমান্তৱৰ্তী প্ৰযুক্তি আৰু ভৱিষ্যতৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ চালিকা শক্তি হিচাপে স্থাপন কৰিছে। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

ভাৰতৰ ৬ জি এলায়েন্স (B6GA)

B6GA ২০২৩ চনত গঠন কৰা হৈছিল। ই এক উদ্যোগ-নেতৃত্বাধীন, চৰকাৰ-সহায়ক পদক্ষেপ, যিয়ে টেলিকম সেৱা প্ৰদানকাৰী, শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান, গৱেষণা সংস্থা আৰু মান নিৰ্ধাৰণ সংস্থাসমূহক একত্ৰিত কৰে। ই দেশীয় 6G গৱেষণা আৰু বিকাশক আগুৱাই নিয়ে, যাতে এক আত্মনিৰ্ভৰ আৰু বিশ্বব্যাপী প্ৰতিযোগিতামূলক উন্নত যোগাযোগ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰিব পৰা যায়। ইয়াৰ গুৰুত্ব multi-chip modules, SoCs আৰু উন্নত IoT applications-ৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। B6GA-ই ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ বাবে এক সহযোগিতামূলক মঞ্চ প্ৰদান কৰে আৰু Spectrum, Technology, Applications, Green & Sustainability আৰু Use Cases সামৰি সাতটা কাৰ্যগোষ্ঠী গঠন কৰিছে। অধিক পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

আপুনি জানেনে?

New, Emerging and Strategic Technologies (NEST) Division ২০২০ চনত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত স্থাপন কৰা হৈছিল। এই বিভাগে 5G, 6G, AI, Biotech, Semiconductors আৰু Clean Technologies-ৰ দৰে প্ৰযুক্তিৰ বৈদেশিক নীতি আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনী দিশসমূহ পৰিচালনা কৰে। এই বিভাগে ঘৰুৱা অংশীদাৰ আৰু বিদেশী সহযোগীসকলৰ সৈতে সমন্বয় স্থাপন কৰাৰ লগতে প্ৰযুক্তি কূটনীতিৰ বাবে আভ্যন্তৰীণ সক্ষমতা গঢ়ি তোলে। ই বিশ্বব্যাপী সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি শাসনৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ স্থিতি গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।

Semicon 2025

SEMICON India 2025-এ ভাৰতৰ এক বিশ্বাসযোগ্য বিশ্বব্যাপী ছেমিকণ্ডাক্টৰ গন্তব্যস্থান হিচাপে উদীয়মান হোৱাক প্ৰদৰ্শন কৰে। এই অনুষ্ঠানত ৪৮খন দেশ আৰু অঞ্চলৰ ৩৫০ৰো অধিক প্ৰদৰ্শনকাৰী কোম্পানীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে। এই সন্মিলনে ছেমিকণ্ডাক্টৰ ডিজাইন, fabrication, packaging আৰু manufacturing-ৰ ক্ষেত্ৰত বিনিয়োগ, কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব, গৱেষণা সহযোগিতা আৰু কৰ্মশক্তি বিকাশৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰে। ১৩টা MoU স্বাক্ষৰ আৰু আগশাৰীৰ বিশ্বব্যাপী ছেমিকণ্ডাক্টৰ CEO-সকলৰ অংশগ্ৰহণে ভাৰতৰ নীতি কাঠামো আৰু দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগীৰ ওপৰত বৃদ্ধি পোৱা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্বাস প্ৰতিফলিত কৰে। এই অনুষ্ঠানটোৱে বিশ্বব্যাপী ছেমিকণ্ডাক্টৰ যোগান শৃংখলাত ভাৰতৰ বিশ্বাসযোগ্য অংশীদাৰ হিচাপে পৰিচয় অধিক শক্তিশালী কৰিছে।

AI Impact Summit 2026

India AI Impact Summit 2026-এ দায়িত্বশীল আৰু অন্তৰ্ভুক্তিমূলক AI-ৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী নেতৃত্বক অধিক শক্তিশালী কৰিছে। এই সন্মিলনত ১০০খনতকৈ অধিক দেশ আৰু ২০টা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ প্ৰতিনিধি অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু প্ৰত্যক্ষ আৰু ভাৰ্চুৱেল মাধ্যমৰ জৰিয়তে প্ৰায় ১৫ লাখ অংশগ্ৰহণকাৰীক আকৰ্ষণ কৰে। এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাফল্য আছিল India AI Impact Summit Declaration গ্ৰহণ, য’ত ৯২খন দেশ আৰু সংস্থাই সমৰ্থন আগবঢ়ায়। ই বিশ্বাসযোগ্য আৰু উন্নয়নমুখী AI-ৰ বাবে ভাৰতৰ দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি বিশ্বব্যাপী সমৰ্থন প্ৰকাশ কৰে। এই অনুষ্ঠানটোৱে AI-সম্পৰ্কীয় বিনিয়োগ প্ৰতিশ্ৰুতি হিচাপে ২০০ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰৰো অধিক আকৃষ্ট কৰে আৰু ভাৰতৰ বৃদ্ধি পোৱা sovereign AI infrastructure প্ৰদৰ্শন কৰে। এই ফলাফলসমূহে ভাৰতক এক বিশ্বাসযোগ্য বিশ্বব্যাপী সমন্বয়ক, উদ্ভাৱন অংশীদাৰ আৰু AI গৱেষণা, আন্তঃগাঁথনি আৰু ডিজিটেল জনসাধাৰণৰ সম্পদৰ উদীয়মান কেন্দ্ৰ হিচাপে অধিক শক্তিশালী কৰিছে।

আপুনি জানিছিলনে?

Pax Silica হৈছে বিশ্বাসযোগ্য গণতান্ত্ৰিক দেশসমূহৰ এক কৌশলগত মিত্ৰজোঁট, যিয়ে সম্পূৰ্ণ "silicon stack" সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কাম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে গুৰুত্বপূৰ্ণ খনিজ সম্পদ, ছেমিকণ্ডাক্টৰ fabrication, উন্নত AI system আৰু deployment infrastructure। এই পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে যোগান শৃংখলাৰ অতিমাত্ৰা কেন্দ্ৰীভৱন হ্ৰাস কৰা আৰু স্বৈৰাচাৰী শক্তিৰ দ্বাৰা অৰ্থনৈতিক চাপ প্ৰয়োগ ৰোধ কৰা। India AI Impact Summit 2026-ৰ পঞ্চম দিনা ভাৰতে আনুষ্ঠানিকভাৱে এই মিত্ৰজোঁটত যোগদান কৰে।

Digital Public Infrastructure (DPI) আৰু India Stack Diplomacy-ত বিশ্বব্যাপী নেতৃত্ব

DPI হৈছে এনে ডিজিটেল ব্যৱস্থা, যিয়ে চৰকাৰসমূহক দক্ষ, সুৰক্ষিত আৰু বৃহৎ পৰিসৰত সেৱা প্ৰদান কৰাত সহায় কৰে। ভাৰতৰ DPI পৰিৱেশ, যাক India Stack হিচাপে জনা যায়, ২০১৪ চনৰ পিছত Aadhaar, UPI, DigiLocker, CoWIN, UMANG আৰু GeM-ৰ দৰে প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে অধিক শক্তিশালী হয়। এই প্লেটফৰ্মসমূহে ডিজিটেল পৰিচয়, তৎক্ষণাৎ পেমেণ্ট, অনলাইন নথি, স্বাস্থ্যসেৱা আৰু শাসন সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত বৃহৎ পৰিৱৰ্তন আনিছে। ভাৰতে DPI সহযোগিতাৰ বাবে ২৩খন দেশৰ সৈতে চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছে। UPI বৰ্তমান ছিংগাপুৰ, ইউনাইটেড আৰব এমিৰেটছ, ফ্ৰান্স, নেপাল আৰু শ্ৰীলংকাৰ দৰে দেশত কাৰ্যকৰী হৈ আছে। ই ভাৰতৰ ডিজিটেল শাসন আৰু fintech উদ্ভাৱনৰ ক্ষেত্ৰত এক বিশ্বাসযোগ্য বিশ্বব্যাপী নেতা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা শক্তিশালী কৰিছে। আৰু পঢ়িবলৈ ক্লিক কৰক

ভাৰত উদ্ভাৱন, অন্তৰ্ভুক্তি আৰু আত্মনিৰ্ভৰতাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এক প্ৰযুক্তি পৰিৱেশ গঢ়ি তুলিছে। বৃদ্ধি পোৱা বিনিয়োগ, শক্তিশালী ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি আৰু মিছন-ভিত্তিক সংস্কাৰে দেশখনক এক প্ৰযুক্তি গ্ৰহণকাৰী দেশৰ পৰা বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তি সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে আগুৱাই লৈ গৈছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে বিকশিত ভাৰতৰ যাত্ৰাক ত্বৰান্বিত কৰিছে আৰু বিশ্বজুৰি উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ ভৱিষ্যৎ গঢ়ি তোলাত ভাৰতৰ ভূমিকাক শক্তিশালী কৰিছে।

ভাৰতৰ মুহূৰ্ত, ভাৰতৰ নিৰ্মাণ

বাৰ বছৰৰ পূৰ্বে ভাৰত এক বৃহৎ ডিজিটেল বজাৰ আছিল। আজি ই এক বিশ্বব্যাপী ডিজিটেল শক্তি হিচাপে উদীয়মান হৈছে। এই ৰূপান্তৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰযুক্তি ক্ষেত্ৰসমূহত ধাৰাবাহিক চৰকাৰী বিনিয়োগ, দীৰ্ঘম্যাদী নীতি দৃষ্টিভংগী আৰু মিছন-মোড ৰূপায়ণৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছে। এই যাত্ৰা তিনিটা আন্তঃসংযুক্ত স্তম্ভৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল: ৰাষ্ট্ৰীয় সক্ষমতা সম্প্ৰসাৰণ, প্ৰযুক্তিগত সামৰ্থ্য শক্তিশালীকৰণ,আৰু বিশ্বব্যাপী বিশ্বাসযোগ্যতা নিৰ্মাণ। ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনিয়ে অন্তৰ্ভুক্তিমূলক বিকাশৰ ভেটি সৃষ্টি কৰিছে। সুলভ সংযোগ, Digital Public Infrastructure (DPI), ক্লাউড ব্যৱস্থা আৰু তথ্য নেটৱৰ্কে নাগৰিক, ব্যৱসায় আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহক অভূতপূৰ্ব পৰিসৰত সংযুক্ত কৰিছে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত নগৰ আৰু গ্ৰাম্য উভয় অঞ্চলতে ডিজিটেল সেৱা, উদ্ভাৱন আৰু উদ্যোগিতাৰ সুযোগ দ্ৰুতভাৱে বৃদ্ধি কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। চৰকাৰে একে সময়তে উদীয়মান প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত কেন্দ্ৰীভূত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে দেশীয় প্ৰযুক্তিগত সক্ষমতা শক্তিশালী কৰিছে।

গৱেষণা আন্তঃগাঁথনি, Centre of Excellence, ষ্টাৰ্টআপ, দক্ষতা উন্নয়ন পৰিৱেশ আৰু উদ্যোগ-শিক্ষা সহযোগিতাত বৃহৎ বিনিয়োগে উদ্ভাৱন আৰু ভৱিষ্যৎ প্ৰস্তুতি ত্বৰান্বিত কৰিছে। বিশ্বাসযোগ্য শাসন কাঠামো, সুৰক্ষিত ডিজিটেল ব্যৱস্থা, স্বচ্ছ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰযুক্তি অংশীদাৰিত্বৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ বিশ্বব্যাপী বিশ্বাসযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছে।  বিশ্বব্যাপী বিনিয়োগকাৰী, প্ৰযুক্তি কোম্পানী আৰু কৌশলগত অংশীদাৰসকলে ভাৰতক উদ্ভাৱন, উৎপাদন, প্ৰতিভা আৰু ডিজিটেল ৰূপান্তৰৰ এক বিশ্বাসযোগ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে ক্ৰমাৎ গ্ৰহণ কৰিছে।

যোৱা বাৰ বছৰৰ সফলতাসমূহ কেৱল পৃথক পৃথক মাইলৰ খুঁটি নহয়। এইসমূহ বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ৰ প্ৰযুক্তিগত ভেটিৰ প্ৰতীক। ভাৰত এতিয়া কেৱল বিশ্বব্যাপী প্ৰযুক্তি গ্ৰহণ কৰা দেশ নহয়। ই ক্ৰমাৎ অন্তৰ্ভুক্তিমূলক, বিশ্বাসযোগ্য আৰু মানৱ-কেন্দ্ৰিক প্ৰযুক্তিগত বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বব্যাপী আলোচনাকো গঢ়ি তুলিছে।

ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়

https://sansad.in/getFile/annex/270/AU865_2GaGCa.pdf?source=pqars

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2148393&reg=6&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2202897&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2239616&reg=3&lang=1

https://futureskills.nasscom.in/about-futureskill.html

https://www.nielit.gov.in/NielitMain/DAM

https://sansad.in/getFile/annex/270/AU2473_9cvHYc.pdf?source=pqars

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2230648&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2173529&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2227612&reg=3&lang=2

যোগাযোগ মন্ত্ৰালয়

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2235044&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2158853&reg=48&lang=2

পিআইবি বেকগ্ৰাউণ্ডাৰ

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=157237&ModuleId=3&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=157352&ModuleId=3&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2182023&reg=3&lang=2

কেবিনেট

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2258116&reg=3&lang=1

বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1940458&reg=3&lang=2

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/186/AU499_H7srwI.pdf?source=pqals

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2225097&reg=48&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2121845&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2250162&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2238915&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2238346&reg=3&lang=2

প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2049356&reg=48&lang=2​​​​​​​

বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়

https://www.mea.gov.in/Images/CPV/BriefNestDivision.pdf

উচ্চ শিক্ষা বিভাগ (শিক্ষা মন্ত্ৰালয়)

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/187/AU2622_O4tdFi.pdf?source=pqals

দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যমিতা মন্ত্ৰালয়

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2236967&reg=3&lang=2

প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=1827885&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2162043&reg=3&lang=2

বিত্ত মন্ত্ৰালয়

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2219992&reg=3&lang=2 

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1955516&reg=3&lang=2

নেটৱৰ্ক প্ৰস্তুতি সূচকাংক

https://networkreadinessindex.org/

NASSCOM

https://community.nasscom.in/communities/nasscom-insights/gcc-value-orbit-delivery-engine-enterprise-nerve-centre

PDF চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক

******

পিআইবি গৱেষণা