Security
ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ
ಸಮಗ್ರ ತಂತ್ರಗಳು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವು
Posted On:
19 JUN 2026 1:29PM
|
31 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು, ಭಾರತವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರ, ದೇಶವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದಿಂದ (ನಕ್ಸಲ್ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ) ಮುಕ್ತವಾಯಿತು. ಈ ಸಾಧನೆಯು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು 'ವಿಶ್ವಾಸ', 'ನಿರ್ಮಾಣ' ಮತ್ತು 'ಜನ ಕಲ್ಯಾಣ' ಎಂಬ ಮೂರು ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಸಮತೋಲಿತ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಮಗಳು ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿ, ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. ಪುನರ್ವಸತಿ ನೀತಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಶರಣಾಗತರಾಗಲು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಮರಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದವು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದವು. ಇವು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಇವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಂದವು. 'ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ'ದ ಈ ಯಶಸ್ಸು, ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
|
ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಹೊಸ ಯುಗ
ಸುಮಾರು ಆರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ, ಭಾರತವು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ದೂರದ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸವಾಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ, ರಸ್ತೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಕಾಶಗಳಿಂದ ವಂಚಿತವಾದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ಇದು ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಕಟುವಾಸ್ತವವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂಸಾಚಾರವು ನಿರಂತರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯೇ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.
31 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಬದಲಾಯಿತು. ಭಾರತವು ನಕ್ಸಲಿಸಂನಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾದ ಮೂಲಕ, ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, 'ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್' (ನಕ್ಸಲ್ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚದುರಿದಂತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತಿದ್ದವು; ಅವು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ತದನಂತರ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರ ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.
ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು 'ವಿಶ್ವಾಸ', 'ನಿರ್ಮಾಣ' ಮತ್ತು 'ಜನ ಕಲ್ಯಾಣ' ಎಂಬ ಮೂರು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 'ವಿಶ್ವಾಸ'ವು ಬಲಪಡಿಸಲಾದ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯ, ರಚನಾತ್ಮಕ ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರಂತರ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. 'ನಿರ್ಮಾಣ'ವು ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು, ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಶಾಶ್ವತ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. 'ಜನ ಕಲ್ಯಾಣ'ವು ಘನತೆ, ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಧಿತ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ತಂಭವೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ಭದ್ರತೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿಸಿತು. ನಂಬಿಕೆಯು ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ರಮವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದು ಪ್ರಗತಿಯ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿತ್ತು.
ವಿಶ್ವಾಸ — ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು
'ವಿಶ್ವಾಸ'ವು ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಮೂಲಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭದ್ರತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಇದು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಈ ವಿಧಾನವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಇದ್ದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.
2014 ರ ಮೊದಲು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಉತ್ತುಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು
1967 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ನಕ್ಸಲ್ಬಾರಿ ದಂಗೆಯಿಂದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದವು ಬೆಳೆಯಿತು, ಇದು ಮಾವೋವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವವು ಸರಳ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು: ಅಧಿಕಾರವು ಬಂದೂಕಿನ ನಳಿಕೆಯಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಕ್ಸಲೈಟ್ಗಳ ಸುಮಾರು 92 ಪ್ರತಿಶತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರಗಳಿಂದಲೇ ದೋಚಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು 2004 ರಲ್ಲಿ ಸಿಪಿಐ (ಮಾವೋವಾದಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡು, ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದವು.
2004 ರಿಂದ 2014 ರವರೆಗಿನ ದಶಕವು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 2010 ರಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ತೀವ್ರಗೊಂಡು, ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1,936 ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದವು ಮತ್ತು 720 ನಾಗರಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಇಡೀ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 17,542 ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾದವು, ಇದರಲ್ಲಿ 1,913 ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು 5,019 ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿರವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, 2009 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೆಂದರೆ, ನಕ್ಸಲಿಸಂ ಎಂಬುದು ಭಾರತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲಾಗಿದ್ದು, ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತ್ತು.
ನೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆ: ಚದುರಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಏಕೀಕೃತ ತಂತ್ರದವರೆಗೆ
2015ರಲ್ಲಿ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ'ಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆತಾಗ ಮೊದಲ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಬೀಳಿತು. ಇದು ಹಿಂದಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತು, ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು 'ಭದ್ರತಾ ಸಂಬಂಧಿತ ವೆಚ್ಚ', 'ವಿಶೇಷ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆ' ಹಾಗೂ 'ವಿಶೇಷ ಕೇಂದ್ರ ನೆರವು' ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಧಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಭಾರತವು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ವಿರುದ್ಧ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ಎಂಬ ತ್ರಿಮುಖ ತಂತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಾದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನೀತಿ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ತಂದಿತು.
ನಕ್ಸಲಿಸಂನ ಭಯ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಯೋಜನಾಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರಂದು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 31 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರೊಳಗೆ ದೇಶವನ್ನು 'ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತ'ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತು. ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಬಲವಾದ ಸಮನ್ವಯ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವೇಗವರ್ಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಲುಪಲಾಯಿತು.
ಭದ್ರತಾ ಜಾಲದ ನಿರ್ಮಾಣ
ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಕ್ಸಲ್ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭದ್ರತಾ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತುಂಬಿತು. ಈ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನವು 'ರೆಡ್ ಕಾರಿಡಾರ್'ನಾದ್ಯಂತ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ, ಸಂಚಾರ ಸೌಲಭ್ಯ, ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
2014 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕೇವಲ 66 ಇದ್ದ ಭದ್ರತಾ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದೀಗ 597 ಸುಸಜ್ಜಿತ ಭದ್ರತಾ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಕ್ಸಲ್ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 333 ರಿಂದ 16 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭದ್ರತಾ ಜಾಲವನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲು, ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ದೂರದ ಅರಣ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು 408 ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ ಭದ್ರತಾ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ 68 ನೈಟ್-ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸೈನಿಕರ ಚಲನವಲನ, ಗಾಯಾಳುಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ 400 ಬುಲೆಟ್-ಪ್ರೂಫ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಸ್ಟ್-ಪ್ರೂಫ್ ವಾಹನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವಿಗಾಗಿ 5 ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳ ಏಕೀಕರಣ: ಕೋಬ್ರಾ, ಡಿಆರ್ಜಿ, ಎಸ್ಟಿಎಫ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಹೌಂಡ್ಸ್
ಕೋಬ್ರಾ (ಕಮಾಂಡೋ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಫಾರ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಟ್ ಆಕ್ಷನ್), ಸಿಆರ್ಪಿಎಫ್, ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ರಿಸರ್ವ್ ಗಾರ್ಡ್, ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಜಾಗ್ವಾರ್, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಪೊಲೀಸ್ ಘಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರೇಹೌಂಡ್ಸ್ನಂತಹ ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಹಂತ ಹಂತದ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಆರ್ಜಿ, ಎಸ್ಟಿಎಫ್, ಸಿಆರ್ಪಿಎಫ್ ಮತ್ತು ಕೋಬ್ರಾ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ತರಬೇತಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಮಾಂಡ್ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಪಡೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಆಟದ ನಿಯಮವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಅಂಶ
2014ರ ನಂತರ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಕ್ಸಲ್ ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಮಾನವರಹಿತ ವೈಮಾನಿಕ ವಾಹನಗಳು, ಡ್ರೋನ್ಗಳು, ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸುಧಾರಿತ ಸ್ಥಳ-ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್-ಲಾಗ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಮೊಬೈಲ್ ಡೇಟಾ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು, ಸಂವಹನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿತು.
ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ "ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ" ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಗಮನಾರ್ಹ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ನಿರಂತರ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ, ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಮರಳಿ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಿತು.
ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್', 'ಆಪರೇಷನ್ ಆಕ್ಟೋಪಸ್', 'ಆಪರೇಷನ್ ಡಬಲ್ ಬುಲ್', 'ಆಪರೇಷನ್ ಥಂಡರ್ಸ್ಟಾರ್ಮ್', 'ಆಪರೇಷನ್ ಭಿಮ್ಬಾರ್ಗ್' ಮತ್ತು 'ಆಪರೇಷನ್ ಚಕ್ರಬಂಧ' ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿಯು, ನಕ್ಸಲ್ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಮಾವೋವಾದಿ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, 'ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್' ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾವೋವಾದಿ ಭದ್ರಕೋಟೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತು, 30 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾವೋವಾದಿಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳು ಹಾಗೂ ಶರಣಾಗತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 'ಆಪರೇಷನ್ ಡಬಲ್ ಬುಲ್'ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗುಮ್ಲಾ, ಲೋಹರ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಲತೇಹರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತಗೊಂಡವು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಧಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು, ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಭದ್ರತೆ, ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು.
ಬೆಂಬಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುವುದು
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಶಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಇಡೀ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಗ್ರ 'ಸರ್ವ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಧಾನ'ವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇದು 'ಸಮಗ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಧಾನ'ವನ್ನು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ 'ಸಮಗ್ರ ಏಜೆನ್ಸಿ ತಂತ್ರ'ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ನಕ್ಸಲ್ ಹಣಕಾಸು ಜಾಲವನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, NIA 40 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು 12 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿತು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 40 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ, 111 ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆದು 98 ಆರೋಪ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, NIA ಪ್ರಕರಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ 112 ಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದು, 100 ಆರೋಪ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಕೆಂಪು ಹಾಸು
ಸರ್ಕಾರದ ದೃಢವಾದ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ, ಪುನರ್ವಸತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ಸಂದೇಶವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು: "ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಹಾಸಿನ ಸ್ವಾಗತವಿದೆ." ಶರಣಾಗತರಾದ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ₹5 ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ₹2.5 ಲಕ್ಷಗಳ ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, 36 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ₹10,000 ಗಳ ಗೌರವಧನವನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶರಣಾಗತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ₹50,000 ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಸಾಮೂಹಿಕ ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಪುನರ್ವಸತಿ ನೀತಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಶರಣಾಗತರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 2025 ರ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 2,337 ನಕ್ಸಲೈಟ್ಗಳು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 2024 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 3,927 ಮಂದಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಈ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. ಇವರು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಾಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಮರಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
'ವಿಶ್ವಾಸ'ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುಸಜ್ಜಿತ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಿಎಪಿಎಫ್ (CAPF) ಶಿಬಿರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಶರಣಾಗತಿ, ಈ ಹಿಂದೆ ತಲುಪಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ಭದ್ರತೆಯು ರಸ್ತೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯೇ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತವಾದ 'ನಿರ್ಮಾಣ'ಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.
ನಿರ್ಮಾಣ — ಹೊಸ ಭವಿಷ್ಯದ ನಿರ್ಮಾಣ
ನಕ್ಸಲಿಸಂ ಅನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಕಲ್ಪವು ಕೇವಲ ನಕ್ಸಲರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರನ್ನು ತಲುಪುವಂತಾಗಬೇಕು, ಇದರಿಂದ ಅವರ ಮಕ್ಕಳೂ ಉಜ್ವಲ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. 'ನಿರ್ಮಾಣ'ವು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಲುಪುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ಇದು ಅಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಲಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು.
ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ: 2014 ರಿಂದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 12,249 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ₹20,557 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದ 17,319 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕ: ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಟೆಲಿಕಾಂ ಸಂಪರ್ಕವು ಪ್ರಗತಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆಯ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 9,600 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್ ಟವರ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, 96% ಗ್ರಾಮಗಳು (46,592 ರಲ್ಲಿ 44,728 ಗ್ರಾಮಗಳು) ಈಗ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆನ್ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ: ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಕ್ಸಲ್ ಬಾಧಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರವರೆಗೆ, 1,804 ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ, 1,321 ಎಟಿಎಂಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ, 74,720 ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 6,025 ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಕಳೆದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 259 ಏಕಲವ್ಯ ಮಾದರಿ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 179 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 46 ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು 49 ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ₹800 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಈ ಕ್ರಮಗಳು, ಬುಡಕಟ್ಟು ಯುವಕರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಇದು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 90,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ನಾಗರಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳು: ನಾಗರಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ₹212 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಮಾಧ್ಯಮ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹50.45 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ 'ಬುಡಕಟ್ಟು ಯುವ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ' ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
'ನಿರ್ಮಾಣ'ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಟವರ್ಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ 'ಜನ ಕಲ್ಯಾಣ'ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇವು ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಕಲ್ಯಾಣ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ನಿರಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಧಾರಿತ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜನಸಂಚಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಜನ ಕಲ್ಯಾಣ — ಜನರ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಘನತೆ
'ಜನ ಕಲ್ಯಾಣ'ವು ಘನತೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಹಂತದವರೆಗೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸುವುದನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು
ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲಿನ ನಿರಂತರ ಗಮನವು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ (ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ, ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಬೆಸೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ದೂರದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿದೆ.
ಶರಣಾಗತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಪುನರ್ವಸತಿ ಚೌಕಟ್ಟು, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಜೀವನೋಪಾಯದ ನೆರವು, 'ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ'ಯಡಿ ವಸತಿ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಸೇರಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ. ನಕ್ಸಲ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಶರಣಾಗತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ 12ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗಿದೆ.
ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಿತ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು. 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ'ಯು ಭದ್ರತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು. 'ವಿಶೇಷ ಕೇಂದ್ರ ನೆರವು' ಯೋಜನೆಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. 'ಆಕಾಂಕ್ಷಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'ವು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕದಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು.
ಶಿಕ್ಷಣವು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 'ಏಕಲವ್ಯ ಮಾದರಿ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳ' ಬಲವರ್ಧನೆಯು, ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಸತಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 'ಪಿಎಂ-ಜನ್ಮನ್' ಉಪಕ್ರಮವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿ, ವಸತಿ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲು ನೆರವಾಯಿತು.
'ಧರ್ತಿ ಆಬಾ ಜಂಜತಿಯ ಗ್ರಾಮ ಉತ್ಕರ್ಷ ಅಭಿಯಾನ'ದ ಪ್ರಾರಂಭವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಬಹು ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ಸಮನ್ವಯದ ಮೂಲಕ, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿ: ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಬಸ್ತಾರ್ನ ನಕ್ಸಲಿಸಂನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯವರೆಗಿನ ಪಯಣ
ದಶಕಗಳ ಕಾಲ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಬಸ್ತಾರ್ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಕ್ಸಲ್ ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಸೀಮಿತ ಸಂಪರ್ಕ, ದುರ್ಬಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ನೆಲೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭದ್ರತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಮನ್ವಯದ ತಂತ್ರವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು.
2017 ರಲ್ಲಿ 'ಬಸ್ತಾರಿಯಾ ಬೆಟಾಲಿಯನ್' ರಚನೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಬಿಜಾಪುರ, ಸುಕ್ಮಾ ಮತ್ತು ದಂತೇವಾಡದ ಸುಮಾರು 400 ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 1,143 ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಈ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಗುಪ್ತಚರ ಜಾಲವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು, ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬಸ್ತಾರ್, ಬಿಜಾಪುರ, ದಂತೇವಾಡ, ಸುಕ್ಮಾ, ನಾರಾಯಣಪುರ, ಕಂಕೇರ್ ಮತ್ತು ಕೊಂಡಗಾಂವ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಸ್ತಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ 3,240 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು 889 ಮೊಬೈಲ್ ಟವರ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದ ಗ್ರಾಮಗಳು ಈಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ.
ಸರ್ಕಾರವು ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಮರು-ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. ಸುಮಾರು 3,000 ಶರಣಾಗತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳಿಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ₹20 ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣದ ಹಾದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಮೇ 2026 ರಲ್ಲಿ, ಭದ್ರತಾ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು 'ಶಹೀದ್ ವೀರ್ ಗುಂಡಾ ಧೂರ್ ಸೇವಾ ಡೇರಾ' ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 70 ಸಿಎಪಿಎಫ್ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಕೃಷಿ ಬೆಂಬಲ, ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವೀರ್ ಗುಂಡಾ ಧೂರ್ ಅವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾದ ನೇತನಾರ್ನಲ್ಲಿ 'ಕಾಮನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್' ಸ್ಥಾಪನೆಯು, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರವಾದದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವು ಮರಳಿದೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ, 'ಬಸ್ತಾರ್ ಪಂಡುಮ್' ಮತ್ತು 'ಬಸ್ತಾರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್'ನಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದವು. ಈ ವೇದಿಕೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಯುವಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿದವು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು.
ಬಸ್ತಾರ್ನ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು, ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳ ನಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಬಲೀಕರಣವು ನಡೆದಾಗ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಅನುಭವವು, ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಂತರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ, ಸ್ಥಳೀಯರ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ, ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಯನ್ನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಒಂದು ದಶಕದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು
2014 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 126 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದಿಂದ ಬಾಧಿತವಾಗಿದ್ದವು. 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 2 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿತವಾಗಿದ್ದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 35 ರಿಂದ ಸೊನ್ನೆಗೆ (0) ತಲುಪಿದ್ದು, ದೇಶದ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.
ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳಲ್ಲೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 2010 ರ ವರ್ಷವು ನಕ್ಸಲಿಸಂನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1,936 ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು 1,005 ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಅಂದಿನಿಂದ, ನಿರಂತರ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ಆಡಳಿತವು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಜಾಲವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿವೆ. ನಕ್ಸಲ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳು 2014 ರಲ್ಲಿ 870 ಇದ್ದದ್ದು, 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 234 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿವೆ. ಮೃತಪಟ್ಟವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ 2014 ರಲ್ಲಿ 310 ಇದ್ದದ್ದು, 2025 ರಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿನ ಈ ನಿರಂತರ ಇಳಿಕೆಯು ನಕ್ಸಲ್ ಗುಂಪುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಭದ್ರತಾ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಾಯ
31 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು ಭಾರತವು 'ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತ' ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು, ದೇಶದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯಶಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಾಯಕತ್ವ, ಸುಸ್ಥಿರ ನೀತಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಹುಆಯಾಮದ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದದ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಧೋರಣೆಯನ್ನು 'ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣ'ದಿಂದ 'ಸಕ್ರಿಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ'ಯತ್ತ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈಗ ಮುಂದಿನ ಪಯಣ ಈಗಾಗಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. 'ನಕ್ಸಲ್ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ'ದ ಈ ಸಾಧನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಂಗೆಯ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ; ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.
References:
Click here for pdf file
*****
(Explainer ID: 159015)
आगंतुक पटल : 63
Provide suggestions / comments