पत्र सूचना कार्यालय

ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರವು 5 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವ ನಾಗರಿಕರ ಅಸಾಧಾರಣ ಎದೆಗಾರಿಕೆ, ಧೈರ್ಯ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಅಚಲವಾದ ಮನೋಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮೀಸಲಾದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು, ಆರು ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ: ಶೌರ್ಯ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಪರಿಸರ, ಕ್ರೀಡೆ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ. ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪುತ್ರರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಮೀಸಲಾದ 'ವೀರ ಬಾಲ ದಿವಸ'ದಂದು (ಡಿಸೆಂಬರ್ 26) ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮಕಾಲೀನ ಯುವ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯ ಕಾಲಾತೀತ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಕ್ಕಳು

ಭಾರತವು ಧೈರ್ಯವಂತರ ನಾಡು, ಇದು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಧೈರ್ಯ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಖರತೆ ಮತ್ತು ಯುವಕರ ತ್ಯಾಗದಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಖುದಿರಾಮ್ ಬೋಸ್ ಅವರಂತಹ ಪೌರಾಣಿಕ ಯುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವೇದಗಳನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಆದಿ ಶಂಕರರವರೆಗೆ—ಅಸಾಧಾರಣ ನಂಬಿಕೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯು ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ.

ಇಂದು, 5 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಲಾತೀತ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯು ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಇತರರು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯತ್ತ ಶ್ರಮಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಯುವ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ 'ವೀರ ಬಾಲ ದಿವಸ'ದಂದು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪದಕ, ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸಾಪತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಯುವ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವವರ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ಧೈರ್ಯ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಅಚಲವಾದ ಮನೋಸ್ಥೈರ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.

2019 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, 203 ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ಮಕ್ಕಳು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಡವಳಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ವೀರ ಬಾಲ ದಿವಸದಂದು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ್ 26 ರಂದು 'ವೀರ ಬಾಲ ದಿವಸ'ವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತನೇ ಸಿಖ್ ಗುರುಗಳಾದ ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಸಾಹೇಬ್‌ಜಾದಾ ಜೊರಾವರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಹೇಬ್‌ಜಾದಾ ಫತೇಹ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜೊರಾವರ್ ಮತ್ತು ಫತೇಹ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಆಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ 9 ಮತ್ತು 7 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 26, 1704 ರಂದು, ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹುತಾತ್ಮರಾದರು. ಅವರ ಹುತಾತ್ಮತೆಯು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ತೋರಿದ ಧೈರ್ಯ, ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತೋರಿದ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯವು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವೀರ ಬಾಲ ದಿವಸದಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವುದು, ಇತಿಹಾಸದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಭಾರತದ ಯುವಕರ ಪ್ರತಿಭೆ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ವಿವರಗಳು

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಆರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 25 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ:

• ಶೌರ್ಯ: ತನ್ನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಗಾಗಿ; ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕೂಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತೋರಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಕ್ಕಾಗಿ; ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ತನಗೂ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವಿರುವಾಗ ತೋರಿದ ಅಸಾಧಾರಣ ಮಾನಸಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಚುರುಕುತನ ಮತ್ತು ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಮಾಜ ಸೇವೆ: ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಇತರರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ, ಸಂಘಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ನಾಯಕತ್ವದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು.
• ಪರಿಸರ: ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು/ಸಾಧನೆಗಳು.
• ಕ್ರೀಡೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ (ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ), ನೃತ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ ಅಥವಾ ಕಲೆ/ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಯಾವುದೇ ಇತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗಳು.
• ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ, ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಅಥವಾ ನೈಜ ಪ್ರಪಂಚದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು/ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು — ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರ ವಿಜೇತರು

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರವು ತಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮೀರಿದ ಧೈರ್ಯ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಹೀಗಿದ್ದಾರೆ:

• ಅರ್ನವ್ ಅನುಪ್ರಿಯ ಮಹರ್ಷಿ (ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, 2025): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಔರಂಗಾಬಾದ್‌ನ 17 ವರ್ಷದ ಅಂಗವಿಕಲ ಬಾಲಕ. ಕೈ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ಸಾಧನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಕರೀನಾ ಥಾಪಾ (ಶೌರ್ಯ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಮರಾವತಿಯ 17 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕಿ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಳೆ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡದಿಂದ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಅನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು 36 ಜನರ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ 'ಫೈರ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.
• ಆದಿತ್ಯ ವಿಜಯ್ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ (ಶೌರ್ಯ, 2024): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಂದುರ್ಬಾರ್‌ನ 12 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ. ತನಗೆ ಈಜಲು ಬಾರದಿದ್ದರೂ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನದಿಗೆ ಹಾರಿ, ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಇವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಅನುಷ್ಕಾ ಪಾಠಕ್ (ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, 2024): ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕಥಾ ವಾಚನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, 22ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮದ್ ಭಾಗವತ್ ಕಥಾ ಮತ್ತು ರಾಮಚರಿತಮಾನಸ ಪಠಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಅರ್ಮಾನ್ ಉಭ್ರಾಣಿ (ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, 2024): ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಆರು ವರ್ಷದ "ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಥ್ ಬಾಯ್". 100 ಗುಣಾಕಾರ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಇಂಡಿಯಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಬಾಲಕ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಗಳ ತ್ರಿವಳಿಯನ್ನು ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಲೇಖಕ.
• ಹೆತ್ವಿ ಕಾಂತಿಭಾಯ್ ಖಿಮ್ಸುರಿಯಾ (ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ, 2024): ತೀವ್ರ ಸೆರೆಬ್ರಲ್ ಪಾಲ್ಸಿ (Cerebral Palsy) ಸಮಸ್ಯೆಯಿದ್ದರೂ, ವಡೋದರದ ಈ ಕಲಾವಿದೆ 250 ಫ್ರೀ-ಹ್ಯಾಂಡ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಮಕ್ಕಳ ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ಚಾರ್ವಿ ಎ (ಕ್ರೀಡೆ, 2024): ಬಾಲಕಿಯರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್-8 ಮತ್ತು ಅಂಡರ್-10 ಚೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಂಬರ್ 1 ಆಟಗಾರ್ತಿ; 2022ರಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್-8 ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್.
• ಆರ್. ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಸಾದ್ (ಕ್ರೀಡೆ, 2024): ಐದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ತರಬೇತಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 2022ರಲ್ಲಿ ಕಿಲಿಮಂಜಾರೋ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದರು; ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಇವರಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು.
• ಆದಿತ್ಯ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್ ಚೌಹಾಣ್ (ನಾವೀನ್ಯತೆ, 2023): ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಿಂದ ಮೈಕ್ರೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮತ್ತು ಶೋಧಿಸುವ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ "MICROPA"ವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
• ಅನುಷ್ಕಾ ಜೊಲಿ (ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, 2023): "ಆಂಟಿ-ಬುಲ್ಲಿಂಗ್ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ ಕವಚ್" ಆ್ಯಪ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
• ಅವನೀಶ್ ತಿವಾರಿ (ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, 2024): ಡೌನ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ. ತನ್ನ ಏಳನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗೆ ಚಾರಣ ಕೈಗೊಂಡು, TEDx ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರ 2026

ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ವಿವರಗಳು

ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಳ್ಳುವ ಮಕ್ಕಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು:

• ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು.
• 5 ರಿಂದ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿರಬೇಕು (ಜುಲೈ 31, 2026 ರ ಅನ್ವಯ).
• ಈ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರಬಾರದು.
• ಅವರು ಸಾಧಿಸಿದ ಕೃತ್ಯ, ಘಟನೆ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆಯು ಜುಲೈ 31, 2026 ರ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಅಂತಿಮ ದಿನಾಂಕದ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬೇಕು.

ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬಹುದು.

ಒಬ್ಬ ಮಗುವನ್ನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವಿವೇಚನಾ ಅಧಿಕಾರ ಸಮಿತಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಗುವನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬಹುದು. ಮಕ್ಕಳು ಸ್ವಯಂ-ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಮೂಲಕವೂ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳಿಂದಲೂ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

• ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು
• ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು
• ರಾಜ್ಯಪಾಲರು
• ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳು
• ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು
• ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು
• ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು
• ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು
• ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರಗಳು
• ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳು
• ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು
• ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಘಟನೆ ಅಥವಾ ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮಿತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳು.

ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾವಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶದ ಕುರಿತು ಗರಿಷ್ಠ 1,000 ಪದಗಳ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಎಲ್ಲಾ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಗಡುವಿನೊಳಗೆ https://awards.gov.in ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿ

ಕೇಂದ್ರ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಮಿತಿಯು, ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯ ತಜ್ಞರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಭರಿಸಲಾಗುವ ವೆಚ್ಚಗಳು

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಇಬ್ಬರು ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಬರುವ-ಹೋಗುವ ಎಕಾನಮಿ ಕ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಯಾಣ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆ, ಊಟ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಭರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ನಿವಾಸ ಅಥವಾ ಅವರು ಓದುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನವದೆಹಲಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಎಕಾನಮಿ ದರ ಅಥವಾ ನೈಜ ವೆಚ್ಚ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಡಿಮೆಯೋ ಅದರ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಭರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿವ್ಯಾಂಗ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಆಯಾಸವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಪೋಷಕರು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.

ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುವುದು

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಲ ಪುರಸ್ಕಾರ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪದಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಶಂಸಾಪತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದುದು. ಯುವ ನಾಗರಿಕರ ಧೈರ್ಯ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ದೇಶವು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವಿದು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ.

'ವೀರ ಬಾಲ ದಿವಸ'ದಂದು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ಇಂದಿನ ಸಾಧಕರನ್ನು ಕಾಲಾತೀತ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಹೇಬ್‌ಜಾದಾ ಜೊರಾವರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಹೇಬ್‌ಜಾದಾ ಫತೇಹ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ತ್ಯಾಗವು ಅವರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಮೀರಿದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಇಂತಹ ಅಡಗಿರುವ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ನಿಮ್ಮ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಶೌರ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ಮೌನ ಸಮರ್ಪಣೆಯಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಗು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಕಥೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಗೆ ತರುವುದು ನಿಮ್ಮ ಒಂದು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವೇ ಆ ಮಗುವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ.ಈಗಲೇ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ!

ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿ

References

Press Information Bureau: 

• https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=156743&ModuleId=3&reg=48&lang=2 
• https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2025/dec/doc20251226745801.pdf

Others:

•   https://www.facebook.com/indiainnorway/posts/on-26121704-7-9-year-old-baba-fateh-singh-zorawar-singh-the-sahibzade-of-10th-gu/499570798943757/ 
•   https://awards.gov.in/Home/AwardLibrary 

Click here for pdf file

*****