पत्र सूचना कार्यालय

Infrastructure

জীৱন ধাৰণৰ সহজতাঃ ভাৰতৰ অন্তৰ্ভুক্তিমূলক প্ৰগতিৰ যাত্ৰা

২০১৪ চনৰ পৰা ২০২৬ চনৰ ভিতৰত শাসন ব্যৱস্থাৰ এক নিৰ্ণায়ক যাত্ৰাই ভাৰতীয় নাগৰিকৰ দৈনন্দিন জীৱনক নতুন ৰূপ দিলে। নিৰাপদ আৱাস, পৰিষ্কাৰ ইন্ধন, বিশুদ্ধ খোৱাপানী আৰু উন্নত অনাময় ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে নতুন সুযোগৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিছিল। নিৰ্ভৰযোগ্য বিদ্যুৎ, সুলভ মূল্যৰ পোহৰ, আৰু সম্প্ৰসাৰিত পৰিবহন নেটৱৰ্কে লাখ লাখ লোকৰ বাবে আৰাম আৰু সংযোগ কঢ়িয়াই আনিছিল। পথ, উন্নীতকৃত ৰে’লপথ, মেট্ৰ’ ব্যৱস্থা আৰু আঞ্চলিক বিমান পথসমূহে ভ্ৰমণৰ ক্লান্তি হ্ৰাস কৰিছিল আৰু সমগ্ৰ অঞ্চলসমূহত প্ৰৱেশ শক্তিশালী কৰিছিল। আৰ্থিক অন্তৰ্ভুক্তিৰ ফলত জন ধন আৰু মুদ্ৰাৰ জৰিয়তে বাদ পৰা নাগৰিকৰ বাবে বেংকিং আৰু ক্ৰেডিট মুকলি কৰা হয়। অটল মিছন ফৰ ৰিজুভেনেচন এণ্ড আৰ্বান ট্ৰেন্সফৰ্মেচন(AMRUT)ৰ জৰিয়তে নগৰীয়া আন্তঃগাঁথনি উন্নত হয়। MyGovৰ দৰে ডিজিটেল সংস্কাৰ আৰু অংশগ্ৰহণমূলক মঞ্চই জবাবদিহিতা আৰু নাগৰিকৰ সংযোগ গভীৰ কৰি তুলিলে। এই পদক্ষেপসমূহে একেলগে দেশজুৰি পৰিয়ালসমূহৰ বাবে স্থিতিস্থাপকতা, মৰ্যাদা আৰু সুযোগৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ভাৰতৰ ১২ বছৰীয়া যাত্ৰাই সৰ্বাংগীন অগ্ৰগতিৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে, শাসন ব্যৱস্থাই দৈনন্দিন জীৱনক পুনৰ গঢ় দিছে আৰু লাখ লাখ লোকৰ বৃদ্ধিৰ ভেটি শক্তিশালী কৰিছে।

১২ বছৰীয়া পৰিৱৰ্তন: ভাৰতৰ জীৱন ধাৰণৰ সহজতাৰ কাহিনী

২০১৪ চনৰ পৰা ভাৰতৰ যাত্ৰাই মৰ্যাদা, সুযোগ আৰু সৰ্বাংগীন প্ৰগতিৰ দিশত এক নিৰ্ণায়ক পৰিৱৰ্তন প্ৰতিফলিত কৰিছে। যোৱা ১২ বছৰত শাসন ব্যৱস্থাৰ উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত ৰূপান্তৰ ঘটিছে, যিটো অভিলাষী কাৰ্যসূচী আৰু সংস্কাৰৰ দ্বাৰা সক্ষম হৈছে। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনাৰ অধীনত সুৰক্ষিত ঘৰ, প্ৰধানমন্ত্ৰী উজ্জ্বলা যোজনাৰ জৰিয়তে বিশুদ্ধ ইন্ধন, জল জীৱন অভিযানৰ অধীনত বিশুদ্ধ খোৱাপানীয়ে দৈনন্দিন জীৱনক নতুন ৰূপ দিছে। স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ জৰিয়তে দেশজুৰি অনাময় ব্যৱস্থাৰ উন্নতি হোৱাৰ বিপৰীতে সৌভাগ্য আঁচনিৰৰ জৰিয়তে লাখ লাখ পৰিয়াললৈ নিৰ্ভৰযোগ্য বিদ্যুৎ যোগান ধৰা হৈছে। নতুন ঘাইপথ, সুৰংগ, দলং, মেট্ৰ' নেটৱৰ্ক আৰু আঞ্চলিক বিমান পথৰ সৈতে পৰিবহন আৰু যোগাযোগ ঐতিহাসিক গতিৰে সম্প্ৰসাৰিত হৈছে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী জন ধন আঁচনি আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী মুদ্ৰা যোজনাৰ জৰিয়তে আৰ্থিক অন্তৰ্ভুক্তিয়ে নাগৰিকসকলক বেংকিং, ঋণ আৰু নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত শক্তিশালী কৰি তুলিচ্হে। অটল মিছন ফৰ ৰিজুভেনেচন এণ্ড আৰ্বান ট্ৰেন্সফৰ্মেচনৰ অধীনত নগৰ পৰিৱৰ্তনে হাজাৰ হাজাৰ চহৰৰ আন্তঃগাঁথনি আৰু সেৱাসমূহ শক্তিশালী কৰি তুলিলে। ডিজিটেল সংস্কাৰ আৰু MyGOVৰ দৰে নাগৰিক মঞ্চই অংশগ্ৰহণ, জবাবদিহিতা আৰু শাসনৰ ওপৰত আস্থা গভীৰ কৰি তুলিলে। এই পদক্ষেপসমূহে একেলগে আৰাম, নিৰাপত্তা আৰু সুযোগৰ এক নতুন পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছে।

গৃহ আৰু মৌলিক সুবিধাসমূহ

নিৰাপদ, পকী(স্থায়ী) ঘৰত প্ৰৱেশ কৰাটোৱেই হৈছে এক মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱনৰ ভেটি। ২০১৪ চনৰ আগতে ভাৰতৰ নগৰাঞ্চল আৰু গ্ৰামাঞ্চল উভয়তে চৰকাৰী গৃহ প্ৰদানৰ পৰিসৰ আৰু গতি প্ৰয়োজনৰ পৰা বহু কম হৈ পৰিছিল। নগৰ অঞ্চলৰ বাবে ২০১৫ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ২০১৬ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা-গ্ৰামীণ (PMAY-G)ৰ অধীনত ই গ্ৰামাঞ্চললৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল, যাৰ ফলত সুলভ মূল্যৰ গৃহ নিৰ্মাণৰ উচ্চাকাংক্ষা আৰু প্ৰদানক মৌলিকভাৱে পুনৰ সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা-নগৰীয়া (PMAY-U)

২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা-নগৰীয়া (PMAY-U)য়ে প্ৰতিটো যোগ্য নগৰীয়া পৰিয়ালক পকী ঘৰ প্ৰদান কৰে। এই আঁচনিখনে ভাৰতৰ সকলো চহৰ অঞ্চলতে অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল অংশ (EWS), কম আয়ৰ গোট (LIG), আৰু মধ্য আয় গোট (MIG) শ্ৰেণীক সেৱা আগবঢ়ায়।

২০২৪ চনত আৰম্ভ হোৱা PMAY-U 2.0ৰ জৰিয়তে যোগ্য পৰিয়াললৈ হিতাধিকাৰী নেতৃত্বাধীন নিৰ্মাণ (BLC) উলম্বৰ অধীনত ২.৫ লাখ টকা পৰ্যন্ত সাহাৰ্য প্ৰদান কৰা হয়। আঁচনিখনৰ মতে পৰিয়ালৰ কোনো মহিলা সদস্য মালিক বা সহ-মালিক হ'ব লাগে।

আৰম্ভণিৰ পৰাই PMAY-Uৰ অধীনত ১.২৫ কোটিৰো অধিক ঘৰ অনুমোদিত হৈছে। ইয়াৰে ৯৮ লাখৰো অধিক ঘৰ সম্পূৰ্ণ হৈছে। ২০০৫-১৪ চনৰ ভিতৰত পুৰণি আঁচনিৰ অধীনত মাত্ৰ ৮ লাখ নগৰীয়া ঘৰহে সম্পূৰ্ণ হৈছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা গ্ৰামীণ (PMAY-G)

২০১৬ চনত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনা গ্ৰামীণ (PMAY-G)য়ে সমতল অঞ্চলত গৃহ নিৰ্মাণৰ বাবে ১.২০ লাখ আৰু পাহাৰীয়া তথা দুৰ্গম অঞ্চলত প্ৰতিটো ঘৰত ক্ৰমে ১.৩০ লাখ টকা অনুদান আগবঢ়ায়। ২০১৬ চনৰ পৰা ২০২৬ চনৰ ভিতৰত মুঠ ৩.৯৮ কোটি ঘৰ নিৰ্মাণৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰে ৩.৯১ কোটি ঘৰ অনুমোদন কৰা হৈছে আৰু ৩.০৫ কোটি ঘৰ সম্পূৰ্ণ হৈছে। অনুমোদিত ঘৰৰ ৭৫ শতাংশ মহিলাৰ মালিকানাধীন বা যৌথ মালিকীস্বত্বত ৰখা হৈছে। এই সকলো ঘৰেই শৌচাগাৰ, খোৱাপানী, বিদ্যুৎ সংযোগ আদি সুবিধাৰ বাবে চৰকাৰী কাৰ্যসূচী মানি চলে।

অটল মিছন ফৰ ৰিজুভেনেচন এণ্ড আৰ্বান ট্ৰেন্সফৰ্মেচন (AMRUT)

২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা অটল মিছন ফ’ৰ ৰিজুভেনেচন এণ্ড আৰ্বান ট্ৰেন্সফৰ্মেচন (AMRUT)য়ে নগৰাঞ্চলত থকা মৌলিক সেৱাৰ ব্যৱধানসমূহ সমাধান কৰিছিল। AMRUTৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত ৫০০খন চহৰ সামৰি লোৱা হৈছিল, য’ত পানী যোগান, নলা-নৰ্দমা, সেউজীয়া স্থান আৰু পৰিবহনৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছিল। ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত AMRUT 2.0এ 2.99 লাখ কোটি টকা খৰচৰ সৈতে সকলো ৪,৮০০ বিধিগত চহৰলৈ প্ৰসাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰে। এই আবণ্টন মূল মিছনতকৈ প্ৰায় তিনিগুণ বেছি আছিল। AMRUT আৰু AMRUT 2.0 ৰ অধীনত ২.৭৯ লাখ কোটি টকাৰ প্ৰকল্প অনুমোদন কৰা হৈছিল, যিটো ২০১৫ চনৰ পূৰ্বে JnNURMৰ অধীনত ৬২,৯৮৩ কোটি টকা আছিল।

সকলোৰে বাবে মৌলিক সেৱাৰ সাৰ্বজনীন উপলব্ধতা

২০১৪ চনৰ আগতে বহু নাগৰিকৰ মৰ্যাদাপূৰ্ণ জীৱনৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় সেৱাৰ অভাৱ আছিল। বিশেষকৈ গ্ৰামাঞ্চলৰ মহিলাসকলে বিশুদ্ধ ৰন্ধন ইন্ধন, বিশুদ্ধ খোৱাপানী, অনাময় ব্যৱস্থাৰ অবিহনে বিভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছিল। সমগ্ৰ দেশতে এই ব্যৱধানসমূহ পদ্ধতিগতভাৱে দূৰ কৰিবলৈ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা বিশেষ অভিযান আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলাফল পৰিৱৰ্তনশীল আছিল, প্ৰতিটো অঞ্চলৰ কোটি কোটি হিতাধিকাৰী লাভান্বিত হৈছে। এই পদক্ষেপসমূহে স্বাধীন ভাৰতৰ দৈনন্দিন জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ডৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য উন্নতিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী উজ্জ্বলা যোজনা (PMUY)

২০১৬ চনৰ মে’ মাহত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী উজ্জ্বলা যোজনা(PMUY)ই স্বচ্ছ এল.পি.জি. সংযোগৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰি গ্ৰাম্য ৰন্ধন পদ্ধতিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটালে। এই আঁচনিখন দেশজুৰি সম্প্ৰসাৰণ কৰি ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত ৮ কোটি সংযোগৰ প্ৰাৰম্ভিক লক্ষ্যত উপনীত হয়। বাকী পৰিয়ালসমূহক সামৰি ল’বলৈ ২০২১ চনৰ আগষ্ট মাহত PMUY 2.0 প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল ১ কোটি অতিৰিক্ত সংযোগ। এই লক্ষ্য ২০২২ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। চৰকাৰে আৰু অধিক ৬০ লাখ সংযোগ অনুমোদন জনায় আৰু ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত ১.৬০ কোটিত উপনীত হয়। ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত আৰু ৭৫ লাখ সংযোগ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত আৰু ২৫ লাখ অনুমোদন লাভ কৰা হয়, যাৰ ফলত এল.পি.জি.ৰ প্ৰৱেশৰ পৰিপূৰকতা নিশ্চিত কৰা হয়। এই পৰ্যন্ত ১০.৫৭ কোটিতকৈ অধিক পৰিষ্কাৰ ৰন্ধন গেছৰ সংযোগ প্ৰদান কৰা হৈছে, যাৰ ফলত পৰিসৰত প্ৰৱেশ আৰু মৰ্যাদা আহি পৰিছে।

ৰাষ্ট্ৰীয় এল.পি.জি. কভাৰেজ ৫৫.৯% (এপ্ৰিল ২০১৪)ৰ পৰা ১০৭.২% (এপ্ৰিল ২০২৬)লৈ বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে বিস্তৃত প্ৰৱেশৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। গ্ৰাহক ১৪.৫১ কোটি (এপ্ৰিল ২০১৪)ৰ পৰা ৩৩.৩৯ কোটি (এপ্ৰিল ২০২৬) লৈ বৃদ্ধি পাইছে, খৰচ দুগুণ বৃদ্ধি পাইছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ ভিতৰত সম্প্ৰসাৰিত বিতৰক আৰু বটলিং আন্তঃগাঁথনিৰ জৰিয়তে গ্ৰাম্য প্ৰৱেশৰ উন্নতি ঘটিছে।

জল জীৱন মিছন (JJM)

‘হৰ ঘৰ জল’ৰ লক্ষ্যৰে আৰম্ভ কৰা জল জীৱন মিছন (JJM)এ টেপৰ পানীৰ প্ৰৱেশৰ ক্ষেত্ৰত দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণ আগবঢ়াইছে। ২০১৯ চনত JJM আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত মাত্ৰ ৩.২৩ (১৬.৭২%) কোটি গ্ৰাম্য পৰিয়ালতহে টেপৰ পানীৰ সংযোগ আছিল। ২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে ১৫.৮৬ (৮১.৯৪%) কোটি পৰিয়ালে বিশুদ্ধ টেপৰ পানী উপভোগ কৰিছে। ২.০৮ লাখ কোটি টকা বিনিয়োগৰ দ্বাৰা সমৰ্থনেৰে মাত্ৰ ৬ বছৰত ১২ কোটি নতুন সংযোগ সংযোজন কৰা হ’ল।

JJM-এ সমগ্ৰ ভাৰতৰ গ্ৰামাঞ্চলত পৰিৱৰ্তনশীল ফলাফল প্ৰদান কৰিছে। ৯ কোটিৰো অধিক মহিলা পানী অনাৰ পৰা মুক্ত হৈ সময় ৰাহি কৰিছে আৰু স্বাস্থ্যৰ উন্নতি সাধন কৰে। ১.৮১ লাখ গাঁৱক গ্ৰামসভাৰ দ্বাৰা হৰ ঘৰ জল হিচাপে প্ৰমাণিত কৰা হৈছে, যাৰ ফলত সাৰ্বজনীন প্ৰৱেশ সুনিশ্চিত হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ১১খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলে সম্পূৰ্ণ গ্ৰাম্য পৰিয়ালৰ কভাৰেজ লাভ কৰি জল সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক মাইলৰ খুঁটি চিহ্নিত কৰে।

এই অভিযানত পানীৰ গুণাগুণকো সমানে অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে। ২০২৫-২৬ বিত্তীয় বৰ্ষলৈকে ২,৮৪৩টা পৰীক্ষাগাৰত ৩৮.৭৮ লাখ নমুনা পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ২৪.৮০ লাখৰো অধিক মহিলাক ফিল্ড টেষ্টিং কিট ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হৈছিল, যাৰ ফলত গাঁও পৰ্যায়ত মালিকীস্বত্ব আৰু বিশ্বাস নিশ্চিত কৰা হৈছিল।

২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত JJM 2.0 অধীনত ২০২৮ চনৰ ডিচেম্বৰলৈকে এই অভিযান বৃদ্ধি কৰা হয়। বৰ্ধিত কাঠামোত ৮.৬৯ লাখ কোটি টকাৰ বৃহৎ ব্যয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, য’ত ৩.৫৯ লাখ কোটি টকা কেন্দ্ৰীয় সমৰ্থন আছে।

স্বচ্ছ ভাৰত অভিযান (SBM)

২০১৪ চনত আৰম্ভ হোৱা স্বচ্ছ ভাৰত অভিযান-গ্ৰামীণ(SBM-G)এ গাঁৱে গাঁৱে মৰ্যাদা আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা নিশ্চিত কৰি সকলো গ্ৰাম্য পৰিয়ালক শৌচাগাৰৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। ২০১৪ চনত ৩৯%ৰ পৰা ২০১৯ চনত ১০০%লৈ অনাময় কভাৰেজ তীব্ৰভাৱে বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে দেশজোৰা পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা কৰিছে।

SBM-Gৰ কৃতিত্ব উল্লেখযোগ্য। ২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে মুঠতে ১২.১৪ কোটিৰো অধিক ঘৰুৱা শৌচাগাৰ আৰু ২.৭৬ লাখ কমিউনিটি চেনিটেৰী কমপ্লেক্স সম্পূৰ্ণ হৈছে। ৫.৬৯ লাখৰো অধিক গাঁৱক ODF+ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে। ৫.৩৪ লাখ গাঁৱত কঠিন আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ ব্যৱস্থা আছে, আনহাতে ৫.৫৫ লাখ গাঁৱত তৰল আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ ব্যৱস্থা আছে।

স্বচ্ছ ভাৰত অভিযান‐নগৰীয়া (SBM-U): ২০১৪ চনত আৰম্ভ হোৱা এই অভিযানে চহৰ আৰু নগৰসমূহৰ ভিতৰত অনাময় ব্যৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটালে। ২০১৪ চনৰ পৰা ২০২৬ চনৰ ভিতৰত ৬৩ লাখতকৈ অধিক ঘৰুৱা শৌচাগাৰ আৰু ৬ লাখ সামূহিক শৌচাগাৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ২০১৪ চনৰ তুলনাত ২০২৬ চনত নগৰীয়া আৱৰ্জনা প্ৰক্ৰিয়াকৰণ ৮২ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে।

স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ সামগ্ৰিক প্ৰভাৱ জুখিব পৰা যায়। ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৩৫খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ সকলো নগৰীয়া স্থানীয় সংস্থাই (ULB) নিজকে ODF বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ তুলনাত ২০১৯ চনত ডায়েৰিয়াৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ সংখ্যা ৩,০০,০০০ কম বুলি WHO-এ অনুমান কৰিছে।

সকলোৰে বাবে বিদ্যুৎ: নিৰ্ভৰযোগ্য, সুলভ আৰু পৰিষ্কাৰ শক্তি

নিৰ্ভৰযোগ্য বিদ্যুৎ হৈছে আৰামদায়ক দৈনন্দিন জীৱনৰ আঁৰৰ নিস্তব্ধ শক্তি। যোৱা ১২ বছৰত ভাৰতে বিদ্যুৎ উৎপাদন, সংবহন আৰু শেষ মাইলৰ যোগানৰ ৰূপান্তৰ ঘটাইছে। ফলত প্ৰতিখন ঘৰতে অধিক পোহৰ, অধিক আৰাম আৰু অধিক মৰ্যাদা।

উৎপাদন ক্ষমতা আৰু এটা নিৰ্ভৰযোগ্য, পৰিষ্কাৰ গ্ৰীড    

যোৱা ১২ বছৰত মুঠ স্থাপন কৰা শক্তি ক্ষমতা দুগুণতকৈও অধিক বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৪ বিত্তীয় বৰ্ষত ২৪৮ গিগাৱাটৰ পৰা ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ৫৩২ গিগাৱাটৰ ওপৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে।

এতিয়া এই ক্ষমতাৰ আধাতকৈও অধিক নবীকৰণযোগ্য উৎসই গঠন কৰে। ২০১৪ চনত ৭৬.৩৮ গিগাৱাটৰ তুলনাত ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ক্ষমতা ২৭৪.৬৯ গিগাৱাটত উপনীত হয়। বৰ্তমান ভাৰতত বিশ্বৰ ভিতৰতে তৃতীয় বৃহত্তম স্বচ্ছ শক্তি ক্ষমতা আছে। ২০১৪ চনত ২.৮২ গিগাৱাটৰ তুলনাত এতিয়া সৌৰশক্তিৰ অৰিহণা ১৫০.২৬ গিগাৱাট। বতাহৰ শক্তিৰ ক্ষমতা ২.৬৬ গুণ বৃদ্ধি পাইছে, ২১.০৪ গিগাৱাট (মাৰ্চ ২০১৪)ৰ পৰা ৫৬.০৯ গিগাৱাট (মাৰ্চ ২০২৬)। পাৰমাণৱিক শক্তি ৮৪% বৃদ্ধি পাই ৪.৭৮ গিগাৱাট (মাৰ্চ ২০১৪)ৰ তুলনাত ৮.৭৮ গিগাৱাট (মাৰ্চ ২০২৬)ত উপনীত হয়। জল ক্ষমতা ৫১.৪ গিগাৱাট (মাৰ্চ ২০২৬), আনহাতে অন্যান্য উৎস (জৈৱবস্তু আদি) ১১.৭৪ গিগাৱাট (মাৰ্চ ২০২৬) অৰিহণা যোগায়।

নাগৰিকৰ বাবে এতিয়া প্ৰায় ২৪ ঘণ্টাই বিদ্যুৎ উপলব্ধ। ২০১৪ চনত গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ গড় যোগান ১২.৫ ঘণ্টাৰ পৰা ২০২৬ চনত ২২.৬ ঘণ্টালৈ বৃদ্ধি পাইছে। এতিয়া চহৰ অঞ্চলসমূহে প্ৰতিদিনে ২৩.৪ ঘণ্টালৈকে যোগান লাভ কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় শক্তিৰ নাটনি ৪.২% (২০১৩-১৪)ৰ পৰা মাত্ৰ ০.০৩% (২০২৫-২৬)লৈ তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পাইছে। জনমূৰি বিদ্যুতৰ ব্যৱহাৰ ৯৫৭ কিলোৱাট (২০১৩-১৪)ৰ পৰা ১,৪৬০ কিলোৱাট (২০২৪-২৫)লৈ বৃদ্ধি পাইছে।

২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত ট্ৰেন্সমিছন লাইনৰ নেটৱৰ্ক (২২০ কেভি আৰু তাৰ ওপৰৰ) ৫ লাখ চাৰ্কিট কিলোমিটাৰতকৈও অধিকলৈ বৃদ্ধি পায়। ৰূপান্তৰ ক্ষমতাই ১,৪০৭ জিভিএ (২২০ কেভি আৰু তাৰ ওপৰৰ) লাভ কৰে, আৰু আন্তঃআঞ্চলিক সংবহন ক্ষমতাই ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ১২০ জিডব্লিউ স্পৰ্শ কৰে। ভাৰত এতিয়া একক কম্পাঙ্কত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ সমন্বিত ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰীড হিচাপে চলি আছে।

সৌভাগ্যঃ প্ৰতিটো ঘৰলৈ শক্তি অনা

২০১৭ চনত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী সহজ বিজলী হৰ ঘৰ যোজনা (সৌভাগ্য)ৰ জৰিয়তে বিদ্যুৎবিহীন গ্ৰাম্য আৰু চহৰৰ ঘৰলৈ বিনামূলীয়াকৈ শেষ মাইল সংযোগ প্ৰদান কৰা হয়। ২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে প্ৰায় ২.৮৬ কোটি পৰিয়ালে বিদ্যুৎ সংযোগ লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আঁচনিখন বন্ধ হৈ পৰে কাৰণ সকলো লক্ষ্যত উপনীত হ’ল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী সূৰ্য ঘৰঃ ঘৰক শক্তি উৎপাদকলৈ ৰূপান্তৰ কৰা

২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী সূৰ্য ঘৰ মুফট বিজলী (প্ৰধানমন্ত্ৰী সূৰ্য ঘৰ বিনামূলীয়া বিদ্যুৎ) যোজনাৰ কেন্দ্ৰীয় ৰাজসাহাৰ্যৰে পৰিয়ালসমূহক ছাদত সৌৰ পেনেল স্থাপন কৰাত সহায় কৰে। প্ৰতিটো ঘৰতে মাহে ৩০০ ইউনিটলৈকে বিনামূলীয়া বিদ্যুৎ লাভ কৰাৰ যোগ্যতা আছে। এই ৰাজসাহাৰ্য ৭৮ হাজাৰ টকালৈ বৃদ্ধি পায়, যিটো পোনপটীয়াকৈ হিতাধিকাৰীক জমা কৰা হয়। ২০২৬ চনৰ মে’ মাহলৈকে ৪০ লাখৰো অধিক পৰিয়ালে ছাদৰ ওপৰত সৌৰ ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল। এই আঁচনিখনে ২০২৬-২৭ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত এক কোটি ঘৰৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, যাৰ সমৰ্থনত ৭৫,০২১ কোটি টকা। পৰিয়ালবোৰে এতিয়া বিল কৰ্তন কৰে আনকি উদ্বৃত্ত বিদ্যুৎ বিক্ৰী কৰিও উপাৰ্জন কৰে।

Unnat Jyoti by Affordable LEDs for All (UJALA): সুলভ আৰু শক্তি দক্ষ পোহৰ

UJALA আঁচনিৰ অধীনত যোৱা ১২ বছৰত ৩৭ কোটি এল.ই.ডি. বাল্ব বিতৰণ কৰা হয়, যাৰ ফলত বছৰি ঘৰুৱা সঞ্চয়ৰ পৰা ১৯,১৫৩ কোটি টকা ৰাহি হয়।

নিৰ্ভৰযোগ্য বিদ্যুতে এতিয়া গ্ৰাম্য আৰু চহৰীয়া দুয়োটা অঞ্চলতে শিক্ষা, উদ্যোগ আৰু ঘৰুৱা আৰামত সহায় কৰে। পৰিষ্কাৰ শক্তিৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত সম্প্ৰসাৰিত হৈছে, যাৰ ফলত বহনক্ষমতা শক্তিশালী হৈছে আৰু জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস পাইছে।

আৰ্থিক অন্তৰ্ভুক্তি আৰু সবলীকৰণ

২০১৪ চনৰ পৰা ভাৰতে আন্তঃসংযোগী বিত্তীয় অন্তৰ্ভুক্তি আঁচনি প্ৰৱৰ্তন কৰিছে যিয়ে সঞ্চয়, ঋণ, বীমা আৰু পেঞ্চন সামৰি এক বিস্তৃত পৰিৱেশ তন্ত্ৰ গঢ়ি তুলিছে। এই পদক্ষেপসমূহে সুযোগ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল, নিৰাপত্তা শক্তিশালী কৰিছিল আৰু লাখ লাখ লোকক আধুনিক বিত্তীয় ব্যৱস্থাত আত্মবিশ্বাসেৰে অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম কৰিছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী জন ধন যোজনা (PMJDY)

জন ধন, আধাৰ, আৰু মোবাইলৰ JeM Trinity ভাৰতৰ কল্যাণমূলক প্ৰদানৰ মেৰুদণ্ড হৈ পৰিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী জন ধন যোজনাই প্ৰথম স্তম্ভ আছিল যাৰ ফলত কোটি কোটি বাদ পৰা নাগৰিকৰ বাবে বেংকিং প্ৰৱেশৰ সুবিধা মুকলি হৈছিল। ই লিকেজ নোহোৱাকৈ প্ৰত্যক্ষ বদলিৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল, সুবিধাসমূহ মানুহৰ ওচৰলৈ স্বচ্ছ আৰু সুৰক্ষিতভাৱে পোৱাটো নিশ্চিত কৰিছিল।

২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত ঘোষণা কৰা PMJDY হৈছে বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ বিত্তীয় অন্তৰ্ভুক্তিৰ পদক্ষেপ। ২০১৫ চনত ১৪.৭২ কোটিৰ পৰা ২০২৬ চনৰ জুনলৈকে একাউণ্ট ৫৮ কোটিৰ ওপৰত বৃদ্ধি পাইছে।২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে জমা ধন ৩ লাখ কোটি টকাৰ ওপৰত বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে বিশ্বাস আৰু সক্ৰিয় ব্যৱহাৰ দেখুৱাইছে।

PMJDY একাউণ্টসমূহ অভূতপূৰ্ব পৰিসৰত কল্যাণমূলক প্ৰদানৰ চেনেল হৈ পৰিল। কেৱল ২০২৪–২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত প্ৰত্যক্ষ লাভ হস্তান্তৰ (DBT) আঁচনিৰ অধীনত পোনপটীয়াকৈ ৬.৯ লাখ কোটি টকা জমা কৰা হৈছিল । DBTয়ে ৩২৭খন আঁচনি সামৰি লৈছে, যাৰ ফলত শাসন ব্যৱস্থাক অন্তৰ্ভুক্ত, জবাবদিহি আৰু দেশজুৰি প্ৰতিজন হিতাধিকাৰীৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা হৈছে। ২০২৬ চনৰ জুন মাহলৈকে দুৰ্ঘটনা বীমা কভাৰৰ সৈতে ৪০.৬০ কোটি টকা ডেবিট কাৰ্ড প্ৰদান কৰা হৈছিল।

ইয়াৰ ফলত লাখ লাখ নতুনকৈ বেংকত যোগদান কৰা নাগৰিকৰ আৰ্থিক সুৰক্ষা আৰু নিৰাপত্তা সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল, যাৰ ফলত দৈনন্দিন জীৱন উন্নত হৈছিল আৰু দুৰ্বলতা হ্ৰাস পাইছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী মুদ্ৰা যোজনা (PMMY)

বছৰ বছৰ ধৰি ক্ষুদ্ৰ আৰু ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগীসকলৰ আনুষ্ঠানিক ঋণৰ সুবিধা সীমিত আছিল। তেওঁলোকে শোষণমূলক হাৰ লোৱা অনানুষ্ঠানিক ঋণদাতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। ২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা PMMY-য়ে ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগসমূহক বৃদ্ধিৰ ইঞ্জিন হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল আৰু জামিনবিহীন প্ৰতিষ্ঠানিক ঋণ আগবঢ়াইছিল।

আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা PMMYৰ অধীনত ৪০ লাখ কোটি টকাৰ ৫৭.৭ কোটিতকৈ অধিক ঋণ অনুমোদন কৰা হৈছে। মুদ্ৰাৰ ৬৬% ঋণ মহিলাক অনুমোদন কৰা হৈছিল, যাৰ পৰিমাণ আছিল ১৬.৮৮ লাখ কোটি। প্ৰায় আধা হিতাধিকাৰী অনুসূচিত জাতি, অনুসূচিত জাতি আৰু অন্যান্য পিছপৰা সম্প্ৰদায়ৰ পৰা আহিছিল, ঋণৰ সুবিধাৰ সৈতে সামাজিক ইকুইটিৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাইছিল।

২০২৪–২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত নতুন তৰুণ প্লাছ শিতানৰ সৈতে ঋণৰ চিলিং ২০ লাখ টকালৈ বৃদ্ধি পায়। এই শ্ৰেণীটোৱে পূৰ্বৰ ঋণ পৰিশোধ কৰা উদ্যোগীসকলক সহায় কৰিছিল। লেবাৰ ব্যুৰোৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ২০১৫ চনৰ পৰা ২০১৮ চনৰ ভিতৰত PMMYৰ ঋণৰ ফলত ১.১২ কোটি চাকৰিৰ সৃষ্টি হৈছে।

পৰিবহন আৰু সংযোগ

সংযোগ হ’ল উন্নয়নৰ শক্তি, সুযোগ গঢ় দিয়া আৰু দেশজুৰি জীৱন-যাপনৰ সহজতা বৃদ্ধি কৰা। ২০১৪ চনত ভাৰতৰ পৰিবহন আন্তঃগাঁথনিয়ে ঘাইপথ নিৰ্মাণৰ গতি লেহেমীয়া, সীমিত মেট্ৰ’ কভাৰেজ আৰু বিৰল আঞ্চলিক বিমান সংযোগৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছিল। আধুনিক আন্তঃনগৰ ৰে’ল সেৱা নাছিল, যাৰ ফলত সাধাৰণ যাত্ৰীজনৰ হাতত পৰিবহনৰ বিকল্প আছিল সীমিত আৰু অদক্ষ। ২০১৪ আৰু ২০২৬ৰ মাজত ভাৰতে ৰাস্তা, ৰে’ল, বায়ু আৰু নগৰ পৰিবহন খণ্ডত দ্ৰুত পৰিবৰ্তন কৰিলে।

পথ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ

ভাৰতৰ পথ নেটৱৰ্ক ২০১৪ৰ পৰা ২০২৬ চনৰ ভিতৰত যথেষ্ট সম্প্ৰসাৰণ ঘটি সংযোগ আৰু দৈনন্দিন গতিশীলতাক পুনৰ গঠন হ’ল। ৬৩.৭৩ লাখ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ই এতিয়া বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম পথ নেটৱৰ্ক। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ বিত্তীয় বৰ্ষ ১৪ত ৯১,২৮৭ কিলোমিটাৰৰ পৰা ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ১,৪৬,৫৭২ কিলোমিটাৰলৈ বৃদ্ধি হৈ প্ৰায় ৬১% বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৪ চনত চাৰিলেন আৰু তাৰ ওপৰৰ ঘাইপথ ১৮,৩৭১ কিলোমিটাৰৰ পৰা ৪৫,৫১৬ কিলোমিটাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে। মুঠ ৩,৬৪৪ কিলোমিটাৰ প্ৰৱেশ নিয়ন্ত্ৰিত তীব্ৰবেগী কৰিড’ৰ/এক্সপ্ৰেছৱে’ এতিয়া দেশজুৰি কাৰ্যক্ষম হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত যাত্ৰাৰ সময় আৰু যানজঁট হ্ৰাস পাইছে। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ভাৰতমালাৰ অধীনত ২২,৫৯০ কিলোমিটাৰ পথ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল।

১২ বছৰৰ লেণ্ডমাৰ্ক সংযোগ:

• জেড মৰ্হ/সোনামাৰ্গ সুৰংগ(২০২৫)ই লাডাখৰ প্ৰৱেশ বৃদ্ধি কৰে, পৰ্যটন আৰু স্থানীয় জীৱিকা শক্তিশালী কৰে।
• সুদৰ্শন সেতু(২০২৪)এ ওখাক বেইট দ্বাৰকাৰ সৈতে সংযোগ কৰি তীৰ্থযাত্ৰা আৰু উপকূলীয় কাৰ্যকলাপক সমৰ্থন কৰে।
• মৈত্ৰী সেতু (২০২১)এ ত্ৰিপুৰাক বাংলাদেশৰ সৈতে সংযোগ কৰি বাণিজ্য আৰু যাত্ৰী চলাচল বৃদ্ধি কৰে।
• অটল সুৰংগ(২০২০)ই মানালি আৰু লাহাউল স্পিটিৰ মাজত সকলো বতৰৰ সংযোগ প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত দূৰত্ব ৪৬ কিলোমিটাৰ হ্ৰাস পাইছে।
• ড° শ্যামা প্ৰসাদ মুখাৰ্জী সুৰংগ(পূৰ্বতে চেনান-নাশ্ৰী সুৰংগ, ২০১৭ নামেৰে জনাজাত)এ জম্মু–শ্ৰীনগৰ ভ্ৰমণৰ সময় দুঘণ্টা হ্ৰাস কৰে।
• ধলা-শদিয়া দলং(২০১৭)এ অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশক সংযোগ কৰি উত্তৰ-পূবৰ প্ৰৱেশ সুদৃঢ় কৰি তুলিছে।

শেহতীয়া প্ৰকল্পসমূহে নগৰীয়া আৰু আঞ্চলিক গতিশীলতাক উন্নত কৰিছে:

• দিল্লী–ডেৰাডুন ইকনমিক কৰিড’ৰ (২০২৬)-এ এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া উচ্চ বন্যপ্ৰাণী কৰিড’ৰৰ সৈতে ভ্ৰমণৰ সময় ৬ ঘণ্টাৰ পৰা ২.৫ ঘণ্টালৈ হ্ৰাস কৰিছে।
• আহমেদাবাদ–ঢোলেৰা এক্সপ্ৰেছৱে’(২০২৬)-এ লজিষ্টিক শক্তিশালী কৰে আৰু যাত্ৰাৰ সময় হ্ৰাস কৰে।
• বিহাৰৰ গংগা নদীৰ ৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (২০২৫)ৰ ওপৰৰ দলঙে গধুৰ বাহনৰ পথ ১০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক হ্ৰাস কৰে।
• দিল্লীৰ তৃতীয় ৰিং ৰোড আৰ্বান এক্সটেনচন ৰোড II (২০২৫)-এ মালবাহী যাতায়ত ত্বৰান্বিত কৰে।
• দ্বাৰকা এক্সপ্ৰেছৱে (২০২৫)ৰ দিল্লী অংশই দিল্লী আৰু এন.চি.আৰ.ত যানজঁট লাঘৱ কৰে।

প্ৰধানমন্ত্ৰী গ্ৰাম সড়ক যোজনা (PMGSY):  গ্ৰাম্য পথ সংযোগক প্ৰতিটো বৰ্ষাৰ সময়তো চলিবলৈ যোগ্য শক্তিশালী ৰাস্তাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিবলৈ এই আঁচনিখন আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ই গাঁওসমূহক বজাৰ, বিদ্যালয়, চিকিৎসালয়ৰ সৈতে সংযোগ কৰি ভ্ৰমণ সহজ কৰি তুলিছিল আৰু দৈনন্দিন জীৱন উন্নত কৰিছিল। বাজেটৰ সমৰ্থন ২০১৪–১৫ চনত ৩৮৬ কোটি টকাৰ পৰা ২০২৬–২৭ চনত ১৯,০০০ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পায়। এতিয়ালৈকে ৯৯.৬% যোগ্য বাসস্থান সংযুক্ত আছিল, ২০০০-২০১৪ চনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱা পথসমূহ ৩.৮৬ লাখ কিলোমিটাৰৰ পৰা ২০১৪-২০২৬ চনৰ ভিতৰত ৪.১১ লাখ কিলোমিটাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে। একে সময়ছোৱাত দলঙৰ সংখ্যা ৪৮৪খনৰ পৰা ১০,২৯৩খনলৈ বৃদ্ধি পাই বিচ্ছিন্নতা হ্ৰাস পায় আৰু গ্ৰাম্য বৃদ্ধি শক্তিশালী হয়।

২০১৪ চনৰ পৰা ২০২৬ চনৰ ভিতৰত পথ পৰিবহন আৰু ঘাইপথৰ বাবে বাজেট আবণ্টন প্ৰায় দহগুণ বৃদ্ধি পাইছে। ঘাইপথ সম্প্ৰসাৰণে একাধিক অঞ্চলত লজিষ্টিক, পৰ্যটন, বাণিজ্য আৰু আঞ্চলিক উন্নয়ন ত্বৰান্বিত কৰিছিল।

ৰে’লৱে

ভাৰতীয় ৰে’লৱে দেশৰ জীৱনৰেখা হৈয়েই আছে। ই দৈনিক কোটি কোটি যাত্ৰী আৰু লাখ লাখ টন মাল কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। ২০১৪ চনৰ পৰা গতি, আৰাম, সুৰক্ষা আৰু ক্ষমতাৰ দিশত গুৰুত্ব নিৰ্ণায়কভাৱে স্থানান্তৰিত হৈছে। ৰে’ল নেটৱৰ্কৰ বৈদুতিকৰণ দ্ৰুতগতিত আগবাঢ়িছে, ২০১৪ চনৰ আগৰ ২০%ৰ পৰা ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ৯৯.৬%লৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। ই ৬৯,৮৭৩ পথ কিলোমিটাৰ সামৰি লৈছে, যাৰ ফলত জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ নিৰ্ভৰশীলতা ৰোধ কৰাৰ লগতে কাৰ্যক্ষমতা বৃদ্ধি পাইছে। ভাৰতৰ থলুৱা স্বয়ংক্ৰিয় ৰে’ল সুৰক্ষা ব্যৱস্থা কৱচ-এ ৰে’লৰ গতিবিধি নিৰীক্ষণ কৰে আৰু সংঘৰ্ষ ৰোধ কৰিবলৈ ব্ৰেক প্ৰয়োগ কৰে। ৩,১০৩ কিলোমিটাৰ পথত নিয়োজিত আৰু ২৪,৪২৭ কিলোমিটাৰত ৰূপায়ণ চলি আছে, ইয়াক ৪,২৭৭খন ইঞ্জিনত স্থাপন কৰা হৈছে আৰু আৰু ৮,৯৭৯খন ইঞ্জিনত আগবাঢ়িছে। ফলত ২০১৪–১৫ চনত ৰে’ল দুৰ্ঘটনা ১৩৫ ৰ পৰা ২০২৫–২৬ চনত মাত্ৰ ১৬লৈ তীব্ৰভাৱে হ্ৰাস পায়।

উদ্দেশ্যৰ পৰিসৰ বাজেটতেই দেখা যায়। এই সময়ছোৱাত ৰে’লৱেৰ বাবে মুঠ বাজেট আবণ্টন প্ৰায় ৯গুণ বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৪-১৫ চনত প্ৰায় ৩২,০০০ কোটি টকাৰ পৰা ২০২৬-২৭ চনত প্ৰায় ২.৭৮ লাখ কোটি টকালৈ বৃদ্ধি পাইছে। এই স্থায়ী বিনিয়োগে দৈনন্দিন ভ্ৰমণত দৃশ্যমান সহজতালৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে।

• বন্দে ভাৰত

২০১৯ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ থলুৱা ডিজাইনৰ ছেমি-হাইস্পীড ৰে’ল হিচাপে প্ৰথমখন বন্দে ভাৰত এক্সপ্ৰেছ মুকলি কৰা হৈছিল। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে দেশজুৰি ১৬২ টা সেৱা কাৰ্যক্ষম হৈ পৰিছিল, যাৰ ফলত সমগ্ৰ ভাৰতীয় ৰে’লৱেত দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত এই ৰে’লসমূহে ৩.৯৮ কোটি যাত্ৰী কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল, যিয়ে পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত ৩৪% বৃদ্ধি দেখুৱাইছে। আৰম্ভণিৰ পৰাই ৯.১ কোটিৰো অধিক যাত্ৰীয়ে প্ৰায় এক লাখ ভ্ৰমণৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰিছে, যিয়ে জনসাধাৰণৰ শক্তিশালী গ্ৰহণৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত হাওৰা আৰু গুৱাহাটী সংযোগী বন্দে ভাৰত শ্লীপাৰ সেৱা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। প্ৰথম তিনিমাহৰ ভিতৰত এই শ্লীপাৰখনে কৰা ১১৯টা ভ্ৰমণত ১.২১ লাখ যাত্ৰী কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।

• অমৃত ভাৰত ৰে’ল

অমৃত ভাৰত এক্সপ্ৰেছ ৰে’লসমূহে দীঘলীয়া পথত সুলভ আৰাম কঢ়িয়াই আনিছে। ৬০খন কাৰ্যক্ষম সম্পূৰ্ণ বাতানুকূলহীন অমৃত ভাৰত ৰে’ল সেৱাই Tier II আৰু Tier III চহৰৰ পৰা অহা যাত্ৰীসকলক সেৱা আগবঢ়ায়। এই ৰে’লসমূহে আধুনিক আসন আৰু সুৰক্ষা বৈশিষ্ট্যৰ সৈতে সুলভ মূল্যৰ, বাতানুকূলহীন, উচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন ভ্ৰমণৰ ব্যৱস্থা কৰে। ইহঁতে দুৰ্বল আৰু নিম্ন মধ্যম অংশৰ বাবে খৰচ-বহনক্ষম, আৰামদায়ক গতিশীলতা নিশ্চিত কৰে, দীৰ্ঘ দূৰত্বৰ অন্তৰ্ভুক্তি সম্প্ৰসাৰণ কৰে।

• অমৃত ভাৰত ষ্টেচন আঁচনি

২০২৩ চনত আৰম্ভ হোৱা অমৃত ভাৰত ষ্টেচন আঁচনিখনে দীৰ্ঘম্যাদী পুনৰ উন্নয়নৰ বাবে ১,৩৩৮টা ষ্টেচন চিনাক্ত কৰিছিল। ইয়াৰে ১৫৭টা ষ্টেচন আকাংক্ষিত জিলাসমূহত অৱস্থিত, যিয়ে অন্তৰ্ভুক্ত আন্তঃগাঁথনিৰ বৃদ্ধি নিশ্চিত কৰিছে। ২০২৬ চনৰ ০১ এপ্ৰিলৰ ভিতৰত ২০৮টা ষ্টেচন আধুনিক সুবিধা আৰু উন্নত যাত্ৰীৰ সুবিধাৰে উন্নীত কৰা হয়। এই উন্নীতকৰণসমূহৰ ভিতৰত আছে পাৰ্কিং, অপেক্ষাৰ লাউঞ্জ, লিফ্ট, এস্কেলেটৰ, উন্নত শৌচাগাৰ আৰু বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য ব্যৱস্থা। ২০২৫–২৬ বিত্তীয় বৰ্ষত ১১৯টা পুনৰ উন্নীত কৰা ষ্টেচন উদ্বোধন কৰা হয়, যিয়ে উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি চিহ্নিত কৰে।

• তীব্ৰবেগী ৰে’ল কৰিড’ৰ

আহমেদাবাদ–মুম্বাই বুলেট ট্ৰেইন প্ৰকল্প নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে, ইয়াৰ চুৰাট–বিলিমোৰা অংশৰ কাম ২০২৭ চনৰ পৰা আৰম্ভ হ’ব। ৫০৮ কিলোমিটাৰ কৰিড’ৰটো ঘণ্টাত ৩২০ কিলোমিটাৰ বেগত চলাচলৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। কেন্দ্ৰীয় বাজেট ২০২৬-২৭ত অতিৰিক্ত ৭টা বুলেট ট্ৰেইন কৰিডৰ ঘোষণা কৰা হৈছিল যাতে ডাঙৰ চহৰসমূহক হাই-স্পীড ৰে’লযোগে দ্ৰুত আৰু অধিক কাৰ্যক্ষমভাৱে সংযোগ কৰিব পৰা যায়। এই পথসমূহৰ ভিতৰত আছে:

• মুম্বাই–পুনে’
• পুনে’–হায়দৰাবাদ
• হায়দৰাবাদ–বেংগালুৰু
• হায়দৰাবাদ–চেন্নাই
• চেন্নাই–বেংগালুৰু
• দিল্লী–বাৰানসী
• বাৰাণসী–শিলিগুৰি

এই ঘোষণাসমূহে ভাৰতৰ বৃদ্ধি, সংহতি আৰু বহনক্ষম উন্নয়নত তীব্ৰবেগী ৰে’লৰ কৌশলগত ভূমিকাক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে।

অসামৰিক বিমান পৰিবহণ–UDAN

২০১৪ চনত মাত্ৰ ৭৪টা বিমানবন্দৰহে কাৰ্যক্ষম হৈ পৰিছিল, যাৰ ফলত সৰু চহৰবোৰত বিমান সংযোগৰ ব্যৱস্থা নাছিল। ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আৰম্ভ হোৱা আঞ্চলিক সংযোগ আঁচনি ‘উড়ে দেশ কা আম নাগৰিক (UDAN)’-এ এই পৰিৱেশক ৰূপান্তৰিত কৰিলে। ২০২৬ চনলৈকে ৯৫ টা বিমানবন্দৰ, হেলিপৰ্ট আৰু জল বিমানবন্দৰত UDANৰ অধীনত ৬৬৫টা পথ কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত ২০২৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত ভাৰতৰ মুঠ বিমানবন্দৰৰ সংখ্যা ১৬৫ লৈ বৃদ্ধি পায়। এই সম্প্ৰসাৰণ বজাই ৰাখিবলৈ চৰকাৰে ভায়েবিলিটি গেপ ফাণ্ডিং (VGF) সমৰ্থন বৃদ্ধি কৰিলে, যাৰ ফলত বিমান সংস্থাসমূহে নতুন পথ ফলপ্ৰসূভাৱে চলাবলৈ সক্ষম হ’ল। এই সাহাৰ্যই সুলভ ভাড়া নিশ্চিত কৰিছিল আৰু আঞ্চলিক সংযোগ শক্তিশালী কৰিছিল, যাৰ ফলত লাখ লাখ নাগৰিকৰ বাবে বিমান যাত্ৰা সুলভ হৈ পৰিছিল।

উন্মোচনৰ পিছৰে পৰা উডানে ৩.৪৫ লাখ বিমানত ১.৬৪ কোটিৰো অধিক যাত্ৰী কঢ়িয়াই আনিছে। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল, পাহাৰীয়া ৰাজ্য, দ্বীপ ভূখণ্ডকে ধৰি দূৰৱৰ্তী অঞ্চলসমূহ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় বিমান গ্ৰীডৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছিল। ৪,৮০০ কোটি টকাতকৈ অধিক বিনিয়োগে সেৱাহীন বিমানবন্দৰসমূহক পুনৰুজ্জীৱিত কৰে, আনহাতে ২০১৪ চনৰ পিছত নৱী মুম্বাই, নয়দা, মোপা, কান্নুৰ আৰু হোলংগীকে ধৰি ২৫টা গ্ৰীণফিল্ড বিমানবন্দৰ অনুমোদন লাভ কৰে।

২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ১২০টা নতুন গন্তব্যস্থানক লক্ষ্য কৰি আৰু ৪ কোটি অতিৰিক্ত যাত্ৰীক সেৱা আগবঢ়োৱাৰ লক্ষ্যৰে পৰিৱৰ্তিত UDAN আঁচনিখন অনুমোদন কৰা হয়। পৰিকল্পনাসমূহৰ ভিতৰত আছে ১০০টা বিমানবন্দৰ, ২০০টা আধুনিক হেলিপেড আৰু আকাংক্ষিত জিলাসমূহত সৰু সৰু বিমানবন্দৰ।

২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হোৱা ডিজি যাত্ৰাৰ দৰে পদক্ষেপৰ জৰিয়তেও যাত্ৰীসকলৰ সুবিধা উন্নত হয়, যিয়ে নিৰৱচ্ছিন্ন, কাগজবিহীন ভ্ৰমণৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। ২০২৬ চনৰ মে’ মাহলৈকে ৩৮টা বিমানবন্দৰত ৯.৩ কোটিতকৈ অধিক যাত্ৰীয়ে এই সুবিধা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ২০২৪ চনত আৰম্ভ হোৱা UDAN যাত্ৰী কেফে আৰু অভিযোগ নিৰাময় ব্যৱস্থাই যাত্ৰীসকলৰ আৰাম বৃদ্ধি কৰিছে। এই ব্যৱস্থাসমূহে একেলগে বিমান যাত্ৰাক সুলভ, সুলভ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য কৰি তুলিছিল, যাৰ ফলত লাখ লাখ নাগৰিকৰ গতিশীলতাক পুনৰ গঢ় দিছিল।

মেট্ৰ’ ৰে’ল

মেট্ৰ’ ৰে’লে গণ গতিশীলতাৰ বাবে আটাইতকৈ কাৰ্যক্ষম সমাধান হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে, যিয়ে সমগ্ৰ দেশতে নগৰীয়া পৰিবহণক ৰূপান্তৰিত কৰিছে। ২০১৪ চনত ২৪৮ কিলোমিটাৰ নেটৱৰ্কৰ সৈতে মাত্ৰ পাঁচখন চহৰত মেট্ৰ’ ৰে’ল চলিছিল। ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ভাৰতত ২৬খন চহৰত ১,১৫৫ কিলোমিটাৰ মেট্ৰ’ নেটৱৰ্ক কাৰ্যক্ষম হৈ উঠিছিল। এই সম্প্ৰসাৰণে ভাৰতক বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম মেট্ৰ’ নেটৱৰ্ক হিচাপে স্থান দিছিল।

২০১৩–১৪ চনত দৈনিক ৰাইডাৰশ্বিপ ২৮ লাখৰ পৰা ২০২৬ চনত ১.১৫ কোটিৰো অধিকলৈ বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৪ চনৰ আগতে প্ৰতিমাহে ০.৬৮ কিলোমিটাৰৰ পৰা প্ৰায় ৬ কিলোমিটাৰলৈ কমিছনিঙৰ গতি ৯গুণ বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৩–১৪ চনত ৫,৭৯৮ কোটি টকাৰ পৰা ২০২৫–২৬ চনত ২৯,৫৫০ কোটি টকালৈ বাজেটৰ সমৰ্থনো তীব্ৰভাৱে বৃদ্ধি পাইছে।

ভাৰতৰ মেট্ৰ’ সম্প্ৰসাৰণে লেণ্ডমাৰ্ক কৃতিত্ব প্ৰদান কৰিলে। কলকাতাই ২০২৪ চনত হুগলী নদীৰ তলত দেশৰ প্ৰথমটো পানীৰ তলৰ মেট্ৰ’ সুৰংগ উদ্বোধন কৰে৷ ১০টা দ্বীপক বৈদ্যুতিক হাইব্ৰিড নাঁৱেৰে সংযোগ কৰি কোচি ৱাটাৰ মেট্ৰ' সেৱা কাৰ্যকৰী কৰা প্ৰথমখন চহৰ হৈ পৰে। ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ অৰ্থনৈতিক পৰামৰ্শদাতা পৰিষদে (EAC‐PM) ভাৰতত আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ সোণালী দশক শীৰ্ষক এক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে। উক্ত অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে মেট্ৰ’ ৰে’লৰ সুবিধাই ঘৰুৱা ঋণ পৰিশোধৰ অনুশাসন উন্নত কৰে আৰু আৰ্থিক চাপ হ্ৰাস কৰে। এই মাইলৰ খুঁটিসমূহে প্ৰতিফলিত কৰে যে কেনেকৈ মেট্ৰ’ ৰে’লে নগৰীয়া গতিশীলতাক নতুন ৰূপ দিছে আৰু ভ্ৰমণৰ ক্লান্তি হ্ৰাস কৰিছে, যাৰ ফলত লাখ লাখ নাগৰিকৰ মাজলৈ আধুনিক ট্ৰেনজিট আহিছে।

নমো ভাৰত- আঞ্চলিক দ্ৰুত ট্ৰেনজিট ব্যৱস্থা (RRTS)

দিল্লী–মেৰুট আঞ্চলিক দ্ৰুত ট্ৰেনজিট ব্যৱস্থা (RRTS)ৰ নমো ভাৰত ৰে’লখন ২০২৩ চনৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল আৰু ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যক্ষম হৈছিল। এই ৰে’লখন ১৬০ কিলোমিটাৰ/ঘণ্টা বেগত চলি থাকে আৰু ইয়াৰ ডিজাইন স্পিড ১৮০ কিলোমিটাৰ/ঘণ্টা, যাৰ ফলত ভ্রমণ দ্ৰুত হয়।। এই ব্যৱস্থাটোত LTE ৰেডিঅ’ বেকব’ন ব্যৱহাৰ কৰি হাইব্ৰিড লেভেল III সংকেত প্ৰদানৰ সৈতে বিশ্বৰ প্ৰথমটো ইউৰোপীয় ৰে’ল নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা (ETCS) লেভেল II আছে। বিশ্বজুৰি প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাইব্ৰিড স্তৰ III ৰেডিঅ'-ভিত্তিক সংকেত প্ৰদান এই কৰিড’ৰত LTE মেৰুদণ্ডত কাম কৰে। এই উন্নত প্ৰযুক্তিয়ে ৰে’ল পৰিচালনাক স্মাৰ্ট আৰু নিৰাপদ কৰি তোলে যাৰ ফলত যাত্ৰীসকলৰ আত্মবিশ্বাস আৰু নিৰাপত্তা বৃদ্ধি পায়।

প্ৰশাসনিক সংস্কাৰ

প্ৰশাসনিক ​​সংস্কাৰে নাগৰিকে প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে কেনেদৰে যোগাযোগ কৰে তাৰ নতুন ৰূপ দিছে। অনুসৰণৰ বোজা হ্ৰাস কৰা, জবাবদিহিতা শক্তিশালী কৰা আৰু সেৱাসমূহ অধিক স্বচ্ছ কৰি তোলাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। আইনগত পৰিৱৰ্তন আৰু নাগৰিকমুখী মঞ্চই দৈনন্দিন প্ৰয়োজনীয়তাৰ বাবে দ্ৰুত, ন্যায্য আৰু অধিক অনুমানযোগ্য ব্যৱস্থাৰ সৃষ্টি কৰিছে।

বিধান সৰলীকৰণ: জন বিশ্বাস আইন

জন বিশ্বাস (বিধান সংশোধনী) আইন, ২০২৩, অনুসৰণৰ বোজা হ্ৰাস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক টাৰ্নিং পইণ্ট হিচাপে চিহ্নিত কৰিলে। ই একাধিক কেন্দ্ৰীয় আইনসমূহৰ মাজেৰে বিধানসমূহ সংশোধন কৰিছিল, সৰু সৰু ডিফল্টসমূহক অপৰাধমূলক শাস্তিৰ পৰা দেৱানী প্ৰতিকাৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰিছিল। নাগৰিক আৰু উদ্যোগসমূহে আৰু সৰু সৰু ভুলৰ বাবে কাৰাদণ্ডৰ সন্মুখীন নহ’ল, যাৰ ফলত ভয় হ্ৰাস পালে আৰু স্বেচ্ছামূলক নিয়ম মানি চলিবলৈ উৎসাহিত হ’ল।

জন বিশ্বাস (বিধান সংশোধনী) আইন, ২০২৬, ইয়াৰ পৰিসৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিলে। ইয়াৰ দ্বাৰা ৭৯টা কেন্দ্ৰীয় আইনত ৭৮৪টা বিধান সামৰি লোৱা হৈছে, ৭১৭টা বিধানক অপৰাধমুক্ত কৰা হৈছে আৰু নাগৰিকসকলক প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰভাৱিত কৰা ৬৭টা বিধান সংশোধন কৰা হৈছে।

• কাৰাদণ্ডৰ দফাসমূহৰ ঠাইত আৰ্থিক শাস্তি বা সতৰ্কবাণী দিয়া হৈছে, যাৰ ফলত সৰু সৰু পদ্ধতিগত ভুলৰ বাবে উদ্বেগ হ্ৰাস পাইছে।
• প্ৰথমবাৰৰ বাবে হোৱা উলংঘাসমূহ পৰামৰ্শমূলক জাননীৰ জৰিয়তে সমাধান কৰা হয়, শাস্তিৰ পূৰ্বে ন্যায়পৰায়ণতা নিশ্চিত কৰা হয়।
• অপৰাধৰ অনুপাতে শাস্তি যুক্তিসংগত কৰা হয়, যাৰ ফলত সুষম আৰু অনুমানযোগ্য বলবৎকৰণৰ সৃষ্টি হয়।
• দ্ৰুত সমাধান নিশ্চিত কৰিবলৈ আৰু অনুসৰণৰ গোচৰত পলম হ্ৰাস কৰিবলৈ বিচাৰক বিষয়া নিযুক্তি দিয়াৰ ব্যৱস্থা।
• সময়মতে প্ৰতিকাৰ প্ৰদান আৰু প্ৰাকৃতিক ন্যায়ৰ নীতিসমূহ ৰক্ষা কৰিবলৈ আপীল কৰ্তৃপক্ষক নিযুক্তি দিয়াৰ ব্যৱস্থা।
• জৰিমনা আৰু শাস্তি সময়ে সময়ে পুনৰীক্ষণৰ আওতাত থাকে, যাৰ ফলত বলবৎকৰণ প্ৰাসংগিক আৰু সঁহাৰিজনক হৈ থাকে।

নাগৰিকমুখী মঞ্চ

নাগৰিকমুখী মঞ্চসমূহ সঁহাৰিজনক শাসনৰ সন্মুখৰ ৰেখাত পৰিণত হৈছে, যিয়ে দ্ৰুত অভিযোগ নিৰাময় আৰু অংশগ্ৰহণমূলক মাধ্যম আগবঢ়াইছে।

• কেন্দ্ৰীভূত ৰাজহুৱা অভিযোগ প্ৰতিকাৰ আৰু নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা (CPGRAMS): অভিযোগ নিষ্পত্তিৰ সম্পৰ্কে নাগৰিক সন্তুষ্টি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ CPGRAMS মন্ত্ৰালয়, বিভাগ, ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বাবে উপলব্ধ এটা নিৰ্দিষ্ট প্ৰতিক্ৰিয়া পৰ্টেল। ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত প্ৰায় ৬ লাখ অভিযোগ সমাধান কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৬৯.৮% অভিযোগকাৰীয়ে সন্তোষজনক বুলি ৰেটিং দিছিল। ইয়াৰ ফলত জবাবদিহি সেৱা প্ৰদানৰ দিশত এক মৌলিক পৰিৱৰ্তন দেখা গ’ল।
• MyGov: ২০১৪ চনত আৰম্ভ হোৱা MyGov-এ শাসন ব্যৱস্থাত নাগৰিকৰ অংশগ্ৰহণ শক্তিশালী কৰে। এই মঞ্চই নীতি নিৰ্ধাৰণত জনসাধাৰণৰ কণ্ঠক বৃদ্ধি কৰি ইন্টাৰেক্টিভ গণতন্ত্ৰৰ এক নতুন যুগৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ৬ কোটিতকৈ অধিক পঞ্জীয়নভুক্ত ব্যৱহাৰকাৰীৰ সৈতে ই নাগৰিক আৰু চৰকাৰৰ মাজত গতিশীল সেতু হিচাপে কাম কৰে। মাইগভে ২৮খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত ৰাজ্যিক দৃষ্টান্তও আৰম্ভ কৰিছে, যিয়ে দেশজুৰি অংশগ্ৰহণমূলক প্ৰসাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে। এই দৃষ্টান্তসমূহ বিশেষভাৱে ব্যক্তিগত ৰাজ্যসমূহৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছে। MyGov এ পৰামৰ্শ, নীতি প্ৰচাৰ আৰু আঁচনিৰ তথ্যৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে; শাসন ব্যৱস্থাই সামূহিক জ্ঞান প্ৰতিফলিত কৰাটো নিশ্চিত কৰে।

এই মঞ্চসমূহে নাগৰিকসকলক প্ৰত্যক্ষ কণ্ঠস্বৰ আৰু দ্ৰুত অভিযোগ নিষ্পত্তি প্ৰদান কৰিছিল যাৰ ফলত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ওপৰত আস্থা বৃদ্ধি পাইছিল।

প্ৰধানমন্ত্ৰী গতিশক্তি মাষ্টাৰপ্লেন

২০২১ চনত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী গতিশক্তি আঁচনিখনে সংহত পৰিকল্পনাৰ বাবে ৫৮টা মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগক অনবৰ্ড কৰিছে। তেওঁলোকৰ তথ্য স্তৰসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰু পৰিকল্পনাত একত্ৰিত কৰা হৈছে, যাৰ ফলত বিভিন্ন খণ্ডত সমন্বিত আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন সম্ভৱ হয়। GIS ভিত্তিক পৰ্টেলত কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰালয় আৰু ৰাজ্যসমূহৰ পৰা ৩,২০৪টা ডাটা লেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এই মঞ্চখন পৰম্পৰাগত আন্তঃগাঁথনিৰ বাহিৰলৈও বিস্তৃত হৈ আছে, অন্তৰ্ভুক্ত বৃদ্ধিৰ বাবে শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ দৰে সামাজিক খণ্ডসমূহ সামৰি লৈছে। PM GatiShakti মাষ্টাৰপ্লেনে ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত সত্তাৰ বাবেও বিস্তৃত অংশগ্ৰহণৰ বাবে সুযোগ দিছে।

এই সংস্কাৰ আৰু মঞ্চসমূহে অনুসৰণৰ বোজা হ্ৰাস কৰিলে, স্বচ্ছতা শক্তিশালী কৰিলে আৰু দৈনন্দিন পাৰস্পৰিক কাৰ্যকলাপ উন্নত কৰিলে। নাগৰিকসকলে দ্ৰুত সেৱা, ন্যাৰ্য বলবৎকৰণ আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত অধিক অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিছিল। ৰুটিন প্ৰক্ৰিয়াসমূহ কম মানসিক চাপৰ, অধিক ভৱিষ্যদ্বাণীযোগ্য আৰু অধিক শক্তিশালী হৈ পৰিছিল, যিয়ে বিশ্বাস আৰু সুবিধাৰ দিশত নিৰ্ণায়ক পৰিৱৰ্তন প্ৰতিফলিত কৰিছিল।

বিকশিত ভাৰতৰ ভেটি হিচাপে জীৱন ধাৰণৰ সহজতা

২০১৪ চনৰ পৰা ২০২৬ চনলৈকে ভাৰতৰ শাসন যাত্ৰাৰ সাৰমৰ্ম হৈছে মানুহৰ জীৱনক অধিক মৰ্যাদাপূৰ্ণ আৰু সবল কৰি তোলা। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৱাস যোজনাৰ অন্তৰ্গত প্ৰতিটো ঘৰে পৰিয়ালক নিৰাপত্তাহীনতাৰ পৰা মুক্ত কৰাৰ বিপৰীতে প্ৰতিটো নলৰ পানীৰ সংযোগে দীঘলীয়া সময় হাড় ভাঙি পেলোৱা পৰিশ্ৰমৰ পৰা মুক্ত কৰিছে। বিশেষকৈ মহিলাসকলে শিক্ষা আৰু জীৱিকাৰ বাবে অধিক সময় লাভ কৰিছে। প্ৰতিটো জন ধন একাউণ্টে পৰিয়ালসমূহক মূলসুঁতিৰ বিত্তীয় ব্যৱস্থালৈ আদৰণি জনাইছে, তেওঁলোকৰ সঞ্চয় আৰু ঋণৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰিছে। পথ, মেট্ৰ’ আৰু বিমানবন্দৰে মানুহক সুযোগৰ সৈতে সংযোগ কৰি বিচ্ছিন্নতা হ্ৰাস কৰিছে আৰু বৃদ্ধিৰ দুৱাৰ মুকলি কৰিছে। এই কৃতিত্ববোৰ কেৱল পৰিসংখ্যা নহয়; ইহঁতে গাঁও, চহৰ আৰু চহৰৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ দৃশ্যমান আৰু স্পষ্ট পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ভাৰতে ২০৪৭ চনৰ ভিতৰত ‘বিকশিত ভাৰত’ লাভৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে এই ভেটিটো ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰগতিৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয় হৈয়েই আছে। প্ৰতিজন নাগৰিকৰ সৰ্বাংগীন বৃদ্ধি, বহনক্ষমতা আৰু মৰ্যাদা পৰিপূৰক লক্ষ্য, প্ৰতিযোগী অগ্ৰাধিকাৰ নহয়। ২০১৪ চনৰ পৰা ২০২৬ চনলৈকে এই ১২ বছৰে প্ৰমাণ কৰিছে যে নাগৰিককেন্দ্ৰিক, মিছন-চালিত আৰু প্ৰযুক্তি-সক্ষম শাসনে বিপুল পৰিসৰত সুবিধা প্ৰদান কৰিব পাৰে। এই সুবিধাসমূহে মানুহৰ জীৱনক ইমান দ্ৰুত আৰু গভীৰভাৱে নতুন ৰূপ দিছে, বিশ্বক পৰিৱৰ্তনৰ পাঠ আগবঢ়াইছে যে শিকিবলগীয়া বহু কথা আছে।

তথ্যসূত্ৰঃ

গৃহ নিৰ্মাণ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ঃ

https://pmaymis.gov.in/pmaymis2_2024/PMAY_SURVEY/EligiblityCheck.aspx

https://www.pib.gov.in/pressreleasepage.aspx?prid=1777284&reg=3&lang=2

https://amrut.mohua.gov.in/uploads/AMRUT_2.0_Operational_Guidelines.pdf

https://sbmurban.org/

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2220345&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2066736&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1944744&reg=3&lang=2

https://pmayg.dord.gov.in/netiayHome/Home.aspx

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2075171&reg=3&lang=2

শক্তি মন্ত্ৰালয়ঃ

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2256313&reg=3&lang=1

https://newsonair.gov.in/pm-surya-ghar-scheme-achieves-major-milestone-as-40-lakh-households-embrace-rooftop-solar/

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2111106&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2217216&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2090639&reg=3&lang=2#:~:text=36.87%20crore%20LED%20bulbs%20distributed,Introduction

প্ৰেছ ইনফৰমেশ্যন ব্যুৰ’:

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=154355&ModuleId=3&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2182568&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2191618&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressNoteDetails.aspx?NoteId=155102&ModuleId=3&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2241822&reg=3&lang=2

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2021/oct/doc202110101.pdf

কেবিনেটঃ

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2237548&reg=3&lang=1

জল শক্তি মন্ত্ৰালয়ঃ

https://ejalshakti.gov.in/jjmreport/jjmindia.aspx

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2226993&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2114291&reg=6&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2114291&reg=6&lang=1

https://swachhbharatmission.ddws.gov.in/about_sbm

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2040171&reg=3&lang=2

https://sbm.gov.in/sbmgdashboard/statesdashboard.aspx

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2248393&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2237010&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2247224&reg=3&lang=1

প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ঃ

https://www.pmindia.gov.in/en/government_tr_rec/leveraging-the-power-of-jam-jan-dhan-aadhar-and-mobile/

বিত্ত মন্ত্ৰালয়ঃ

https://www.pmjdy.gov.in/account

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2069170&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2249915&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1896725&reg=3&lang=2

বাণিজ্য আৰু উদ্যোগ মন্ত্ৰালয়:

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2246226&reg=3&lang=1

কৰ্মচাৰী, ৰাজহুৱা অভিযোগ আৰু পেঞ্চন মন্ত্ৰালয়:

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/187/AU6033_XP4G1y.pdf?source=pqals

MyGov:

https://www.mygov.in/overview

অসামৰিক বিমান পৰিবহণ মন্ত্ৰালয়:

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1657813&reg=48&lang=2

পেট্ৰলিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ মন্ত্ৰালয়:

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/187/AU3352_6sijmI.pdf?source=pqals

https://www.facebook.com/PetroleumMinIndia/videos/iea-applauds-india-for-pm-ujjwala-yojanadr-fatih-birol-executive-director-of-iea/378453946154485/

এছিয়ান ডেভেলপমেণ্ট বেংক (ADB):

https://www.adb.org/publications/energy-resilience-social-protection-india

*****

PDF চাবলৈ ক্লিক কৰক