Social Welfare
ভাৰতৰ স্বাস্থ্যখণ্ডৰ ৰূপান্তৰ যাত্ৰা
Posted On:
06 JUN 2026 12:09PM
বিগত ১২ বছৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ভাৰতীয় স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাক যথেষ্ট শক্তিশালী কৰি তুলিছে। দৰাচলতে ৪৪ কোটিতকৈও অধিক পৰিয়ালক স্বাস্থ্য বীমাৰ অধীনত সামৰি লোৱা হৈছে আৰু ১.৮৬ লাখৰো অধিক প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে। মুঠ ১৮ হাজাৰৰো অধিক জনৌষধি কেন্দ্ৰই বজাৰ মূল্যতকৈ ৫০ৰ পৰা ৯০% কম মূল্যত জেনেৰিক ঔষধ যোগান ধৰিছে। প্ৰসংগক্ৰমে ৪৭ কোটিৰো অধিক টেলিমেডিচিন কনচালটেচনৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। দেশত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা দুগুণতকৈও অধিক বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৪ চনৰ পৰা ১২খন নতুন এইমছ কাৰ্যকৰী হৈছে। পৰম্পৰাগত চিকিৎসা বিজ্ঞানকো আনুষ্ঠানিকভাৱে জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থাত একত্ৰিত কৰা হৈছে। ২০১৪ চনৰ তুলনাত মাতৃ আৰু শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। যক্ষ্মা ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ হ্ৰাস পাইছে আৰু মেলেৰিয়াৰ ফলত মৃত্যুৰ হাৰ ৭৮% হ্ৰাস পাইছে। আন বহু ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱো কমি আহিছে। একেলগে ল’লে এই কৃতিত্বসমূহে জনস্বাস্থ্য আৰু সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজৰ উন্নতিৰ দিশত ভাৰতৰ অবিৰত অগ্ৰগতি প্ৰতিফলিত কৰে।
সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজৰ দিশত
ভাৰতৰ জনস্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনিত বিগত ১২ বছৰত এক বৃহৎ পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। স্বাস্থ্যসেৱা সেৱাসমূহ অধিক সুলভ, সুলভ আৰু উচ্চমানৰ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ প্ৰভাৱ তৃণমূল পৰ্যায়ত স্পষ্টকৈ দেখা যায়।
২০২৫ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসংখ্যা কাৰ্যালয়ে ১.৩৯ লাখৰো অধিক পৰিয়ালৰ তথ্য বিশ্লেষণ কৰি কৰা এক সমীক্ষাত দেখা গৈছে যে পূৰ্বতকৈ অধিক লোকে স্বাস্থ্যসেৱা সেৱা লাভ কৰিছে। বহিঃৰোগীৰ পৰামৰ্শ, ৰোগ নিৰ্ণয়, পৰীক্ষা আৰু ঔষধৰ বাবে চৰকাৰী চিকিৎসালয় আৰু স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰলৈ যোৱা বহু ৰোগীয়ে কোনো ধৰণৰ ধন খৰচ কৰিব নালাগে। চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হোৱা ৰোগীসকলৰ প্ৰায় আধা সংখ্যকে চিকিৎসাৰ বাবে ১১০০ টকাতকৈও কম খৰচ কৰে। বিশেষকৈ আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল পৰিয়ালসমূহে পকেটৰ পৰা ওলোৱা স্বাস্থ্যৰ ব্যয় অতি কম বা শূন্যৰ ফলত লাভৱান হৈছে। ইয়াৰ দ্বাৰা চৰকাৰী স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাৰ ওপৰত আস্থা বৃদ্ধি পোৱাৰ ইংগিত পোৱা যায়।
এই পৰিৱৰ্তন হঠাতে অহা নাছিল। সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজৰ দিশত ভাৰতৰ অগ্ৰগতি চৰকাৰী ব্যয় বৃদ্ধি আৰু পৰিকল্পিত স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ বিকাশৰ ফলত সম্ভৱ হৈছিল। স্বাস্থ্য বীমা আঁচনিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি সম্প্ৰসাৰণলৈকে—যোৱা ১২ বছৰত জনস্বাস্থ্যৰ ভেটিবোৰ ক্ৰমাগতভাৱে শক্তিশালী হৈ আহিছে।
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচীয়ে স্বাস্থ্য সেৱা অধিক লক্ষ্য কৰি তুলিছে। আধুনিক ডিজিটেল স্বাস্থ্য ব্যৱস্থা আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ব্যৱহাৰে স্বাস্থ্য সেৱাক এক নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছে। চিকিৎসক আৰু নাৰ্ছ উৎপাদনৰ ক্ষমতাও দুগুণতকৈও অধিক বৃদ্ধি পাইছে। এই পৰিৱৰ্তনৰ মূলতে আছে ২০১৮ চনত আৰম্ভ হোৱা বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজ কাৰ্যসূচী - আয়ুষ্মান ভাৰত।
আয়ুষ্মান ভাৰত: প্ৰতিজন নাগৰিকৰ বাবে সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজ
আয়ুষ্মান ভাৰতৰ লক্ষ্য দেশৰ প্ৰতিজন নাগৰিকক সুলভ মূল্যৰ আৰু মানসম্পন্ন স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰা। আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল পৰিয়াল আৰু ৭০ বছৰৰ ওপৰৰ জ্যেষ্ঠ নাগৰিকৰ বাবে ই বিশেষভাৱে সহায়ক হৈ পৰিছে।
আয়ুষ্মান ভাৰতৰ কাঠামো চাৰিটা মূল স্তম্ভৰ ওপৰত নিৰ্মিত। এই স্তম্ভসমূহে প্ৰতিৰোধমূলক, স্বাস্থ্য প্ৰসাৰ, নিৰাময় আৰু ডিজিটেল স্বাস্থ্য সেৱাসমূহ শক্তিশালী কৰে।
স্তম্ভ ১: আয়ুষ্মান ভাৰতৰ জৰিয়তে জনস্বাস্থ্য বীমা – প্ৰধানমন্ত্ৰী জন আৰোগ্য যোজনা (AB-PMJAY)
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য নীতি ২০১৭ য়ে দেশৰ স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাৰ বাবে এক নতুন দৃষ্টিভংগী নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। অসংক্ৰামক ৰোগ বৃদ্ধি আৰু চিকিৎসা ব্যয় বৃদ্ধিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ২০১৮ চনত আয়ুষ্মান ভাৰত-প্ৰধানমন্ত্ৰী জন আৰোগ্য যোজনা আৰম্ভ কৰা হৈছিল।
বৰ্তমান ই বিশ্বৰ ভিতৰতে চৰকাৰী পুঁজিৰে চলি থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ স্বাস্থ্য বীমা কাৰ্যসূচী।
এই আঁচনিৰ জৰিয়তে আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা পৰিয়ালসমূহক ৫০ টকা পৰ্যন্ত বিনামূলীয়া স্বাস্থ্য বীমা প্ৰদান কৰা হয়। বছৰি প্ৰতিটো পৰিয়ালত ৫ লাখ টকা। প্ৰায় ১২ কোটি পৰিয়াল বা দেশৰ প্ৰায় ৪০ শতাংশ জনসংখ্যা এই সুবিধাৰ অধীনত সামৰি লোৱা হৈছে। ফলত পৰিয়ালসমূহ বৃহৎ চিকিৎসা ব্যয়ৰ বোজাৰ পৰা ৰক্ষা পৰে।
২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ‘আয়ুষ্মান ভাৰত বৈদ্য’ৰ এক উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰসাৰণ আৰম্ভ কৰা হয়। ফলত ৭০ বছৰৰ ওপৰৰ সকলো জ্যেষ্ঠ নাগৰিক স্বাস্থ্য বীমাৰ অধীনত সামৰি লোৱা হয়।
এই বীমাত কৰ্কট আৰু হৃদৰোগকে ধৰি বহুতো জটিল ৰোগৰ চিকিৎসা, চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি আৰু বিশেষ সেৱাসমূহ সামৰি লোৱা হয়।
সমগ্ৰ দেশৰ তালিকাভুক্ত চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰী চিকিৎসালয়ত এই সেৱা উপলব্ধ। দৈনিক প্ৰায় ৪০ হাজাৰ দাবী নিষ্পত্তি কৰা হয় আৰু ১৯০০ৰো অধিক চিকিৎসা পেকেজ প্ৰদান কৰা হয়।
উল্লেখযোগ্য কৃতিত্ব-
- ৪৪.১৪ কোটি আয়ুষ্মান কাৰ্ড সৃষ্টি কৰা হৈছে।
- চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি খৰছ ৫০ লাখ টকা। ১২.০৩ কোটি টকা বহন কৰা হৈছে।
- ১,৮০,৪৩৫ কোটি টকাৰ চিকিৎসা সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছে।
- ৩৬,২১৮খন চিকিৎসালয় তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰে ১৯,৬৫৯খন চৰকাৰী আৰু ১৬,৫৫৯খন ব্যক্তিগত।
- চলিত বৰ্ষৰ ৫ জুনলৈকে 'আয়ুষ্মান ভাৰত ভে বন্দনা' আঁচনিত ১.২ কোটি জ্যেষ্ঠ নাগৰিকক নামভৰ্তি কৰা হৈছে। প্ৰায় ৩ হাজাৰ কোটি টকাৰ ১৩.৮৪ লাখৰো অধিক চিকিৎসা সেৱা লাভ কৰিছে।
আয়ুষ্মান এপ
এই এপটোৱে PMJAY হিতাধিকাৰীসকলৰ বাবে একক ডিজিটেল সেৱা হাব হিচাপে কাম কৰে। দুয়োটা প্লেটফৰ্মতে - এণ্ড্ৰইড আৰু আই.অ'.এছ.ত ১৯টা আঞ্চলিক ভাষাত উপলব্ধ।
ইয়াৰ জৰিয়তে হিতাধিকাৰীসকলে-
- যোগ্যতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে,
- আয়ুষ্মান ই-কাৰ্ড ডাউনলোড কৰিব পাৰে
- বীমাৰ সুবিধাৰ গণনা চাব পাৰে,
- তালিকাভুক্ত চিকিৎসালয় বিচাৰি পাব পাৰে,
- অভিযোগ দাখিল কৰিব পাৰে।
জীৱনত দ্বিতীয়টো সুযোগ
বিহাৰৰ মতিহাৰীৰ এগৰাকী দিন হাজিৰা কৰা কৰ্মীৰ পত্নী ছোনী কাহটুনে বছৰ বছৰ ধৰি হাৰ্ট ভেলভৰ অৱস্থাত ভুগিছিল আৰু পৰিয়ালে আৰ্থিকভাৱে সংগ্ৰাম কৰি আছিল। চিকিৎসাৰ বাবে স্বামীয়ে ধাৰলৈ লৈছিল ৫০ টকা। ২.৫ লাখ টকা বিহাৰৰ এখন ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাৰ বাবে ল’লে যদিও কোনো সকাহ নিদিলে। AB-PMJAY ৰ অধীনত লক্ষ্ণৌৰ এখন বহু বিশেষজ্ঞ চিকিৎসালয়ত বিনামূলীয়াকৈ হাৰ্ট ভেলভ ৰিপ্লেচমেণ্টৰ অস্ত্ৰোপচাৰ লাভ কৰে। সুস্থ হৈ সন্তানৰ ওচৰলৈ ঘৰলৈ উভতি আহিল। আয়ুষ্মান ভাৰতে ছোনী আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আজীৱন আৰ্থিক জোৰ-জবৰদস্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে।
স্তম্ভ ২: আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰৰ জৰিয়তে প্ৰাথমিক যত্ন (AAM)
চৰকাৰে সৰু সৰু ৰোগৰ কম বিশেষ চিকিৎসা আৰু জনসাধাৰণৰ প্ৰসাৰ স্বাস্থ্য কাৰ্যসূচীৰ বাবে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ আন্তঃগাঁথনি বৃদ্ধি কৰিছে। প্ৰতিটো চুবুৰীতে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানৰ বাবে আয়ুষমান আৰোগ্য মন্দিৰ (AAM) স্থাপন কৰা হৈছে ৷ এই AAMসমূহ ভাৰতৰ সামূহিক স্বাস্থ্যৰ মূল শিলাস্তম্ভ, সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজ সম্প্ৰসাৰণ। তেওঁলোকে প্ৰতিৰোধমূলক, প্ৰচাৰমূলক, নিৰাময়মূলক, পুনৰ্বাসনমূলক আৰু প্ৰশমনমূলক যত্নৰ বিস্তৃত যত্ন প্ৰদান কৰে।
মাতৃ আৰু শিশুৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ বহু উৰ্ধত গৈ প্ৰতিটো AAMএ ১২টা বিনামূলীয়া সেৱা আগবঢ়ায়। ইয়াৰ ভিতৰত ৰোগৰ পৰীক্ষা আৰু ব্যৱস্থাপনা, মৌখিক, চকু আৰু কাণ-নাক-ডিঙিৰ যত্ন, মানসিক স্বাস্থ্যৰ সহায় আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এই কেন্দ্ৰসমূহত টেলিকনচালটেচন, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ জৰুৰীকালীন আৰু আঘাতৰ যত্ন, আৰু বিনামূলীয়াকৈ প্ৰয়োজনীয় ঔষধ আৰু নিদানৰ ব্যৱস্থাও কৰা হয়। আজিলৈকে আম সমূহে ৫৪০ কোটিৰো অধিক ক্ৰমবৰ্ধমান ফুটফল ৰেকৰ্ড কৰিছে । চৰকাৰে দ্ৰুতগতিত এই আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি তুলিছে। এতিয়া আছে:
১.৮৬ লাখতকৈও অধিক আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰ কাৰ্যক্ষম, য'ত আছে:
-
- ১.৩৪ লাখ উপ স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ
- ২৪,৪৮৩টা প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ
- ৫,৪৭৪ টা নগৰীয়া প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ
- ১২,২৫৯টা আয়ুষ কেন্দ্ৰ
- ৯,৭৫৮ টা নগৰীয়া স্বাস্থ্য আৰু সুস্থতা কেন্দ্ৰ (৫ জুন, ২০২৬ তাৰিখলৈকে)
AAMসমূহ সামূহিক স্বাস্থ্য কৰ্মী আৰু স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সামাজিক স্বাস্থ্য কৰ্মী (আশা)সকলৰ বাবে সামূহিক স্বাস্থ্য প্ৰচাৰৰ কেন্দ্ৰও। এই কেন্দ্ৰসমূহত তেওঁলোকে স্বাস্থ্য কাৰ্যসূচীৰ প্ৰতি সজাগতা বিয়পাই দিয়ে, ৰোগীৰ চেক ইন কৰে, আৰু সম্প্ৰদায়ৰ স্বাস্থ্যৰ খবৰ ৰাখে।
তৃণমূল পৰ্যায়ত জনস্বাস্থ্য উন্নত কৰা
বছৰ বছৰ ধৰি অসমৰ বঙাইগাঁও জিলাৰ লালমাটি উপকেন্দ্ৰই ১০খন গাঁৱৰ ১০ হাজাৰৰো অধিক লোকক সেৱা আগবঢ়াইছিল, কেৱল মৌলিক মাতৃ আৰু শিশু স্বাস্থ্য সেৱাহে প্ৰদান কৰিছিল। আয়ুষ্মান ভাৰত আঁচনিৰ জৰিয়তে যেতিয়া কেন্দ্ৰটো আমলৈ উন্নীত কৰা হ’ল, তেতিয়া সঁচা অৰ্থত ইয়াৰ ৰূপান্তৰ ঘটিল। AAMৰ সেৱা সম্প্ৰসাৰণ কৰি অসংক্ৰামক ৰোগৰ পৰীক্ষা, মানসিক স্বাস্থ্যৰ সহায়, মৌখিক আৰু চকুৰ যত্ন, আৰু জৰুৰীকালীন সেৱা সংযোজন কৰা হয়। এই সেৱাসমূহ প্ৰদান কৰা দলটোক নেতৃত্ব দিবলৈ প্ৰশিক্ষিত সামূহিক স্বাস্থ্য বিষয়াসকলক নিয়োগ কৰা হৈছিল।
এই পৰিৱৰ্তনৰ বাবে ২০২৪ চনৰ পৰা এই অঞ্চলত প্ৰতিৰোধযোগ্য কাৰণত মাতৃ আৰু শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ শূন্য হৈ পৰিছে।উচ্চ বিপদজনক গৰ্ভাৱস্থাৰ সংখ্যা আধাতকৈও অধিক হ্ৰাস পাইছে। সংক্ৰামক ৰোগ আৰু ৰক্তহীনতাৰ ক্ষেত্ৰতো হ্ৰাস পাইছে।
স্তম্ভ ৩: PM- ABHIMৰ জৰিয়তে মহামাৰীৰ প্ৰস্তুতি
ক’ভিড-১৯ৰ সময়ত দেখা পোৱাৰ দৰে জনস্বাস্থ্যৰ জৰুৰীকালীন অৱস্থাতো প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰসমূহে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ৰোগ নিৰীক্ষণ, পৰীক্ষা আৰু চিকিৎসাৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে ৷ মহামাৰীৰ প্ৰস্তুতি নিশ্চিত কৰিবলৈ চৰকাৰে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ আন্তঃগাঁথনি বহু পৰিমাণে সম্প্ৰসাৰণ কৰি আহিছে ৷
২০২১ চনৰ ২৫ অক্টোবৰত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী আয়ুষ্মান ভাৰত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি অভিযান (PM-ABHIM) হৈছে ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ সৰ্বৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী যাৰ লক্ষ্য হৈছে এক স্থিতিস্থাপক, সুলভ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীল জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা। ইয়াৰ মুঠ আৰ্থিক ব্যয় ৫০ লাখ টকা। ২০২১–২২ বিত্তীয় বৰ্ষৰ পৰা ২০২৫–২৬ চনলৈকে ব্যয় ৬৪,১৮০ কোটি টকা।
এই অভিযানে স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিটো স্তৰতে সামৰ্থ গঢ়ি তুলিছে আৰু এইসমূহ হৈছে:
- ১০ খন উচ্চ মনোনিৱেশ কৰা ৰাজ্যৰ ২৩,২২৪ টা গ্ৰাম্য স্বাস্থ্য আৰু সুস্থতা কেন্দ্ৰৰ বাবে সহায় প্ৰদান কৰা ।
- সকলো ৰাজ্যতে ১৩,৭৩৬ টা নগৰীয়া স্বাস্থ্য আৰু সুস্থতা কেন্দ্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা।
- ১১খন উচ্চ কেন্দ্ৰীভূত ৰাজ্যত ৩,৩৮৯টা ব্লক জনস্বাস্থ্য ইউনিট প্ৰতিষ্ঠা কৰা।
- সকলো জিলাতে ৭৪৪টা সংহত জনস্বাস্থ্য পৰীক্ষাগাৰ স্থাপন কৰা
- ৫ লাখতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা সকলো জিলাতে ৬৩১ টা জটিল যত্ন চিকিৎসালয় ব্লক স্থাপন কৰা।
ভৌতিক আন্তঃগাঁথনিৰ বাহিৰেও PM-ABHIMয়ে ভাৰতৰ মহামাৰী প্ৰতিৰক্ষা স্থাপত্যও গঢ়ি তুলিছে৷ ইয়াৰ ভিতৰত আছে:
- জৈৱ-নিৰাপত্তাৰ প্ৰস্তুতি, মহামাৰী গৱেষণা আৰু ৰোগ নিৰীক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত নিবেদিত বিনিয়োগ
- দেশত প্ৰৱেশৰ ৫০টা স্থানত প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ সঁহাৰি আৰু প্ৰস্তুতি
- ১২টা কেন্দ্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানত ১৫০খন বিচনাৰ সৈতে ক্ৰিটিকেল কেয়াৰ ব্লক স্থাপন কৰা হৈছে
স্তম্ভ ৪: আয়ুষ্মান ভাৰত ডিজিটেল অভিযান (ABDM)ৰ জৰিয়তে ডিজিটেল স্বাস্থ্য পৰিৱেশ তন্ত্ৰ
স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুলভতা উন্নত কৰাৰ বাবে ইটা-মৰা আন্তঃগাঁথনিৰ দৰেই এক শক্তিশালী ডিজিটেল স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনিও গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ মূলতে, ই নাগৰিকসকলক তেওঁলোকৰ নিজৰ স্বাস্থ্য তথ্যৰ মালিকীস্বত্ব প্ৰদান কৰে — ইয়াক দেশৰ যিকোনো প্ৰদানকাৰীক পৰ্টেবল, অভিগম্য আৰু ব্যৱহাৰযোগ্য কৰি তোলে। ই স্বাস্থ্য সুবিধা, পেছাদাৰী আৰু ফাৰ্মাচীৰ বাবে সত্যৰ একক উৎস সৃষ্টি কৰে, যাৰ ফলত উন্নত ক্লিনিকেল সিদ্ধান্ত আৰু যত্নৰ ধাৰাবাহিকতা সম্ভৱ হয়। ইয়াৰ উপৰিও ই এটা ৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যকোষো সৃষ্টি কৰে যিটো চৰকাৰে জনস্বাস্থ্যৰ ধাৰা বিশ্লেষণ কৰিবলৈ, চিকিৎসা গৱেষণাক সমৰ্থন কৰিবলৈ, আৰু হস্তক্ষেপৰ ক্ষেত্ৰত অধিক লক্ষ্যভিত্তিক পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে।
আয়ুষ্মান ভাৰত ডিজিটেল মিছন (ABDM)য়ে এক ব্যাপক, নাগৰিককেন্দ্ৰিক ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি তোলাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ABDMৰ মূলতে আছে আয়ুষ্মান ভাৰত স্বাস্থ্য একাউণ্ট (ABHA) — এটা অনন্য ১৪ সংখ্যাৰ স্বাস্থ্য পৰিচয় নম্বৰ যাৰ সৈতে এজন নাগৰিকৰ সম্পূৰ্ণ স্বাস্থ্য অভিলেখ সংযুক্ত হৈ থাকে । নাগৰিকৰ সন্মতি সাপেক্ষে এই ৰেকৰ্ডসমূহ সমগ্ৰ এবিডিএম নেটৱৰ্কৰ যিকোনো স্বাস্থ্যসেৱা পেছাদাৰীয়ে প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত কাগজবিহীন, নিৰৱচ্ছিন্ন যত্ন সক্ষম হয়। ABDMয়ে জনসংখ্যা পৰ্যায়ত অধিক ফলপ্ৰসূ স্বাস্থ্য পদক্ষেপৰ বাবে প্ৰমাণভিত্তিক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ সুবিধাও দিয়ে।
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য কৰ্তৃপক্ষৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ABHA এপটোত QR ভিত্তিক এপইণ্টমেণ্ট পঞ্জীয়ন সেৱা আছে, যিয়ে চিকিৎসালয় বা ক্লিনিকত দীঘলীয়া শাৰীৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ই ৰোগীৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰাত সহায় কৰে। এপটোৱে তলত উল্লেখিত সম্প্ৰসাৰণৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়িছে:
- এপটোত ২০.৪৯ কোটি পঞ্জীয়ন ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে
- ৩৬ খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত ২৭,৩২৮ টা সুবিধা এই প্লেটফৰ্মৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছিল (৩১ মাৰ্চ, ২০২৬ তাৰিখলৈকে)।
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযান(NHM): অসংখ্য ৰোগ আৰু ৰোগক লক্ষ্য কৰি লোৱা
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযান(NHM)এ ইয়াৰ দুটা উপ-অভিযানৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰাম্য স্বাস্থ্য অভিযান আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নগৰ স্বাস্থ্য অভিযানৰ সৈতে নিৰ্দিষ্ট ৰোগ, জনসংখ্যা আৰু স্বাস্থ্য প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা লক্ষ্যভিত্তিক কাৰ্যসূচী প্ৰদান কৰে।
NHMএ মাতৃ আৰু শিশুৰ স্বাস্থ্য, ৰোগ নিৰ্মূল আৰু প্ৰতিষেধক প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত জনস্বাস্থ্যৰ ফলাফল উন্নত কৰিছে ।
NHMৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয় হৈছে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰৰ পৰা কাম কৰা সামূহিক স্বাস্থ্য কৰ্মীসকল । আয়ুষ্মান ভাৰতৰ জৰিয়তে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱাৰ আন্তঃগাঁথনিৰ দ্ৰুত সম্প্ৰসাৰণ আৰু উন্নীতকৰণৰ বাবে এই স্বাস্থ্যকৰ্মীসকল পূৰ্বতকৈ অধিক সক্ষম। তেওঁলোকে অধিক লোকক, অধিক ঠাইত, পূৰ্বতকৈ উন্নত সঁজুলি আৰু তথ্যৰ সৈতে স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰে। তেওঁলোকৰ কামে মাতৃ আৰু শিশুৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কেইবাটাও লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা কাৰ্যসূচীৰ ক্ষেত্ৰক সামৰি লৈছে।
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানৰ অধীনত মাতৃ আৰু শিশু স্বাস্থ্যসেৱা
প্ৰধানমন্ত্ৰী সুৰক্ষিত মাতৃত্ব অভিযান (PMSMA) : ২০১৬ চনত আৰম্ভ হোৱা এই আঁচনিখনে চৰকাৰী স্বাস্থ্য সুবিধাসমূহত বিনামূলীয়া আৰু মানসম্পন্ন প্ৰসৱপূৰ্ব পৰীক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰে। কোটি কোটি মহিলা এই আঁচনিৰ দ্বাৰা উপকৃত হৈছে:
- ৭.৪৭ কোটিৰো অধিক গৰ্ভৱতী মহিলাক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল
- ২২,৩৪৯ টা সুবিধাই দেশজুৰি PMSMA সেৱা প্ৰদান কৰিছিল(২০২৬ চনৰ ৫ জুনলৈকে)।
জননী সুৰক্ষা যোজনা (JSY): এই আঁচনিখনে মহিলাসকলক প্ৰসৱৰ জৰিয়তে সহায় কৰে। ই দৰিদ্ৰ গৰ্ভৱতী মহিলা, বিশেষকৈ দৰিদ্ৰ সীমাৰেখাৰ তলৰ পৰিয়াল আৰু অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সুবিধাভিত্তিক প্ৰসৱক উৎসাহিত কৰে।
জননী শিশু সুৰক্ষা কৰ্মক্ৰম (JSSK): এই আঁচনিখনে ৰাজহুৱা সুবিধাৰ প্ৰতিগৰাকী গৰ্ভৱতী মহিলাক চৰকাৰী পুঁজিৰে বিনামূলীয়া প্ৰসৱ, ঔষধ, নিদান, খাদ্য আৰু পৰিবহণৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। পকেটৰ পৰা কোনো খৰচ নাই। ২০১৪ চনত গৰ্ভাৱস্থাৰ সকলো প্ৰসৱপূৰ্ব আৰু প্ৰসৱৰ পিছৰ জটিলতালৈ JSSK সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল।
এই কাৰ্যসূচীসমূহে একেলগে মাতৃৰ মৃত্যুৰ হাৰ যথেষ্ট হ্ৰাস কৰিছে।
সামূহিক স্বাস্থ্য কৰ্মীসকলে নিৰাপদ প্ৰতিষ্ঠানিক জন্ম নিশ্চিত কৰে
পনাক্কাদ নগৰীয়া পৰিয়াল স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰত মুবাছিৰা (কেৰালাৰ মালাপ্পুৰমৰ)ৰ গৰ্ভধাৰণক উচ্চ বিপদজনক বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ পিছত আশাকৰ্মীসকলে তেওঁৰ গোটেই গৰ্ভাৱস্থাত মাহেকীয়াকৈ ঘৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল । তেওঁলোকে মাতৃ আৰু ভ্ৰুণৰ স্বাস্থ্য দুয়োটাকে নিৰীক্ষণ কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰসৱৰ পূৰ্বে যত্ন লৈছিল আৰু মুবাছিৰাক টিকা (টিটেনাছ আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক ডিপথেৰিয়াৰ টিকা) দিছিল। স্থানীয় আৰক্ষী থানাকো আৰম্ভণিতে খবৰ দিয়া হৈছিল। নিয়মীয়াকৈ ফোনত হোৱা কথা-বতৰাবোৰে পৰিয়ালৰ সৈতে বিশ্বাস গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল। সামূহিক প্ৰচাৰৰ বাবে মুবাছিৰাই নিৰাপদে এখন চিকিৎসালয়ত এজনী ছোৱালী প্ৰসৱ কৰে।
মাতৃ আৰু শিশুৰ যত্ন লোৱাৰ বাবে NHMৰ আন কেইবাখনো আঁচনিৰ প্ৰচলন আছে৷ ইয়াৰ ভিতৰত আছে:
মাতৃৰ স্বাস্থ্য
- সুৰক্ষিত মাতৃত্ব আশ্বাসন : জনস্বাস্থ্য কেন্দ্ৰত প্ৰতিগৰাকী মহিলা আৰু নৱজাতকৰ বাবে বিনামূলীয়া, মৰ্যাদাপূৰ্ণ স্বাস্থ্যসেৱাৰ নিশ্চয়তা প্ৰদান কৰে।
- ধাত্ৰী পদক্ষেপ : প্ৰেকটিচনাৰ ধাত্ৰীসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়ে
- মৃত-জন্ম মনিটৰিং আৰু সহাঁৰি: মৃত-জন্মৰ ঘটনাসমূহ অনুসৰণ কৰে আৰু কমায়, ২০৩০ চনৰ ভিতৰত প্ৰতি ১,০০০ জন্মত ১০ টাতকৈ কম মৃত-জন্ম হোৱাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।
শিশুৰ স্বাস্থ্য
- ঘৰুৱা নৱজাতকৰ যত্ন : আশা কৰ্মীসকলে জন্মৰ পিছত নৱজাতকৰ ঘৰত ৬টা সাক্ষাতেৰে নৱজাতকটিৰ স্বাস্থ্য নিৰীক্ষণ কৰে আৰু আগতীয়াকৈ ৰেফাৰেল কৰিব পাৰে।
- সৰু শিশুৰ ঘৰুৱা যত্ন : আশা কৰ্মীসকলে ৩–১৫ মাহ বয়সৰ শিশুৰ বাবে পাঁচটা সাক্ষাতেৰে পুষ্টি আৰু শিশুৰ প্ৰাথমিক বিকাশত সহায় কৰে।
- ৰাষ্ট্ৰীয় বাল স্বাস্থ্য কাৰ্যক্ৰম : শিশুৰ জন্মগত বিসংগতি, বিকাশত পলম হোৱা, অভাৱ আৰু ৰোগৰ পৰীক্ষা কৰে
পুষ্টি আৰু কিশোৰ-কিশোৰীৰ স্বাস্থ্য
- এনিমিয়া মুক্ত ভাৰত : গৰ্ভৱতী মহিলা, শিশু আৰু কিশোৰ-কিশোৰীক আইৰণ আৰু ফলিক এচিডৰ পৰিপূৰক প্ৰদান কৰে।
- সাপ্তাহিক আইৰণ ফলিক এচিডৰ পৰিপূৰক : কিশোৰ-কিশোৰীসকলক সাপ্তাহিকভাৱে আইৰণ আৰু ফলিক এচিডৰ টেবলেট প্ৰদান কৰে যাতে ইয়াৰ অভাৱ ৰোধ কৰিব পৰা যায়।
- মাতৃৰ নিৰপেক্ষ মৰম : ফ্ৰণ্টলাইন স্বাস্থ্যকৰ্মী প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে স্তনপান আৰু পৰিপূৰক খাদ্য প্ৰদানক প্ৰসাৰিত কৰে।
- কিশোৰ-কিশোৰীসকলৰ বাবে অনুকূল স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ : প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা পৰ্যায়ত কিশোৰ-কিশোৰীসকলক পৰামৰ্শ আৰু ক্লিনিকেল সেৱা প্ৰদান কৰা।
- ঋতুস্ৰাৱৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আঁচনি : কিশোৰী ছোৱালীয়ে তথ্য, অনাময় সামগ্ৰী, আৰু নিৰাপদ নিষ্কাশন ব্যৱস্থাৰ সুবিধা লাভ কৰাটো নিশ্চিত কৰে।
মিছন ইন্দ্ৰধনুষ
নৱজাতক আৰু গৰ্ভৱতী মাতৃৰ স্বাস্থ্য আৰু দীৰ্ঘায়ু নিশ্চিত কৰিবলৈ টিকাকৰণ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। চৰকাৰে ইউনিভাৰ্চেল ইমিউনাইজেচন প্ৰগ্ৰেম (UIP) চলায়, যিয়ে বছৰি ২.৬৭ কোটি নৱজাতক আৰু ২.৯ কোটি গৰ্ভৱতী মহিলাক লক্ষ্য কৰি লৈছে— ১২টা ৰোগৰ বিৰুদ্ধে বিনামূলীয়া প্ৰতিষেধক প্ৰদান কৰিছে ।
এই কাৰ্যসূচীৰ পিছতো বহু শিশু আৰু গৰ্ভৱতী মহিলাক টিকা দিয়া নহয় বা আংশিকভাৱে টিকাকৰণ কৰা নহয়। ২০১৪ চনত চৰকাৰে কম টিকাকৰণৰ হাৰ থকা এনে সম্প্ৰদায়ৰ বাবে কেচ-আপ প্ৰগ্ৰেম হিচাপে মিছন ইন্দ্ৰধনুষ আৰম্ভ কৰিছিল।
মিছন ইন্দ্ৰধনুষৰ জৰিয়তেঃ
- পূৰ্বে প্ৰতিষেধক নোলোৱা ৫.৪৬ কোটি শিশু আৰু ১.৩২ কোটি গৰ্ভৱতী মহিলাক টিকাকৰণ কৰা হৈছিল
ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য পৰিয়াল সমীক্ষা (২০২৩-২০২৪) অনুসৰি ২০২৩–২৪ চনত ১২–২৩ মাহৰ ৯৫ শতাংশতকৈ অধিক শিশুৱে জনস্বাস্থ্য কেন্দ্ৰত টিকাকৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল।
এই প্ৰচেষ্টাসমূহে একেলগে দেশজুৰি টিকাকৰণৰ কভাৰেজ যথেষ্ট উন্নত কৰিছে।
শূন্য মাত্ৰাৰ শিশুৰ অংশ — যিসকলে একেবাৰেই কোনো প্ৰতিষেধক লাভ কৰা নাই — ২০২৩ চনত জনসংখ্যাৰ ০.১১ শতাংশৰ পৰা ২০২৪ চনত ০.০৬ শতাংশলৈ হ্ৰাস পাইছে।
ভাৰতৰ প্ৰতিষেধক কাৰ্যসূচীয়েও মাতৃ আৰু নৱজাতকৰ টিটেনাছ নিৰ্মূল কৰাত অৰিহণা যোগাইছে, যিটো ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই প্ৰমাণিত কৰিছিল।
U-WIN
শিশু আৰু গৰ্ভৱতী মহিলাৰ সময়মতে টিকাকৰণ শক্তিশালী কৰিবলৈ চৰকাৰে ২০২৪ চনত সমগ্ৰ ভাৰতীয় ৰোলআউটৰ বাবে ইউনিভাৰ্চেল ইমিউনাইজেচন ৱেব-এনেবলড নেটৱৰ্ক (U-WIN) প্লেটফৰ্ম মুকলি কৰে। ই টিকাকৰণ বঞ্চিত বা অনুসৰণ নকৰাৰ ফলত হোৱা ব্যৱধান হ্ৰাস কৰিছিল।
- ১১.৮৭ কোটি শিশু আৰু ৩.৯৬ কোটি গৰ্ভৱতী মহিলাৰ এই প্লেটফৰ্মত পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে (২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে)।
২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চৰকাৰে তিনিমাহৰ বাবে ছাৰ্ভাইকেল কেন্সাৰ প্ৰতিৰোধ অভিযানো আৰম্ভ কৰিছিল।এই অভিযানত সমগ্ৰ দেশতে ১৪ বছৰীয়া ছোৱালীক বিনামূলীয়াকৈ হিউমেন পেপিলোমা ভাইৰাছ (HPV) প্ৰতিষেধক প্ৰদান কৰা হৈছিল, যাৰ সংখ্যা প্ৰায় ১.১৫ কোটি।
মাতৃ, শিশু আৰু কণমানি ছোৱালীক সুৰক্ষা দিয়াৰ বাহিৰেও ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযান(NHM)ৰ কাৰ্যসূচীয়ে ভাৰতৰ জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ ওপৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি বোজা জাপি দিয়া সংক্ৰামক ৰোগ নিৰ্মূলৰ ক্ষেত্ৰতো যথেষ্ট অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে।
সংক্ৰামক ৰোগ নিৰ্মূল কৰা
বিগত ১২ বছৰত সংক্ৰামক ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ হ্ৰাস কৰিছে চৰকাৰে। ৰোগ নিৰ্মূল আৰু চিকিৎসাৰ বাবে NHMৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা কাৰ্যসূচীয়ে যক্ষ্মা, মেলেৰিয়া আৰু কুষ্ঠ ৰোগৰ ক্ষেত্ৰত জুখিব পৰা ফলাফল প্ৰদান কৰিছে।
যক্ষ্মা ৰোগ
ভাৰতে ৰাষ্ট্ৰীয় যক্ষ্মা নিৰ্মূলকৰণ কাৰ্যসূচী (NTEP) ৰ জৰিয়তে যক্ষ্মা ৰোগ (TB)ৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ হ্ৰাস কৰিছে । এই কাৰ্যসূচীৰ লক্ষ্য হৈছে যক্ষ্মা ৰোগ দূৰ কৰা৷ এই কাৰ্যসূচী বহুমুখী আৰু ইয়াত চৰকাৰী সুবিধাৰ জৰিয়তে টিবিৰ পৰীক্ষা আৰু চিকিৎসা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
এই কাৰ্যসূচীৰ বাবেই বিশ্বজুৰি হ্ৰাস পোৱাৰ হাৰতকৈ যক্ষ্মা ৰোগী আৰু মৃত্যুৰ হাৰ অধিক দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পাইছে। এই কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে স্থাপন কৰা এটা শক্তিশালী সম্প্ৰদায় সমৰ্থন নেটৱৰ্কেও যক্ষ্মাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত সহায় কৰিছিল।
- ৩.৭৮ লাখতকৈ অধিক নি-ক্ষয় মিত্ৰই (যিসকল স্বেচ্ছাসেৱকে যক্ষ্মা ৰোগীক পুষ্টিমূলক, বৃত্তিগত আৰু নিদানমূলক সহায় আগবঢ়ায়) ২০ লাখৰো অধিক ৰোগীক সহায় কৰিছিল ।
- এই স্বেচ্ছাসেৱকসকলে ৪৫ লাখৰো অধিক খাদ্যৰ টোপোলা (২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে) যোগান ধৰিছিল। এই সমৰ্থনে ৰোগীসকলক যত্নৰ সম্পূৰ্ণ সময়ছোৱাত তেওঁলোকৰ চিকিৎসাৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ হৈ থাকিবলৈ সহায় কৰিছিল।
প্ৰধানমন্ত্ৰী যক্ষ্মা মুক্তি ভাৰত অভিযানঃ ২০২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত আৰম্ভ হোৱা প্ৰধানমন্ত্ৰী যক্ষ্মা মুক্তি ভাৰত অভিযান হৈছে ৰাষ্ট্ৰীয় যক্ষ্মা নিৰ্মূল কাৰ্যসূচী (NTEP)ৰ সম্প্ৰদায়ৰ নেতৃত্বাধীন উপাদান। ই যক্ষ্মা নিৰ্মূলকৰণক জান আন্দোলানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে — জন আন্দোলন।
- সজাগতা অভিযান আৰু সম্প্ৰদায় সংগঠনৰ জৰিয়তে ২০২৪ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰৰ পৰা ২০ কোটিতকৈ অধিক ব্যক্তিক যক্ষ্মাৰ পৰীক্ষা কৰা হৈছে আৰু ২৮ লাখতকৈ অধিক ৰোগীৰ ৰোগ ধৰা পৰিছে।
এই বৃহৎ পৰিসৰৰ পৰীক্ষাই সম্প্ৰদায়সমূহৰ ভিতৰত নীৰৱে প্ৰচলিত পূৰ্বতে ধৰা নপৰা যক্ষ্মা ৰোগী চিনাক্ত কৰাত সহায় কৰিছিল।
মেলেৰিয়া
এসময়ত বিশ্বজুৰি সৰ্বাধিক মেলেৰিয়াৰ বোজা থকা দেশসমূহৰ ভিতৰত থকা ভাৰতে NHMৰ জৰিয়তে স্থায়ী আৰু লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰি চৰকাৰী পদক্ষেপৰ জৰিয়তে ২০১৭ চনৰ পৰা ৰোগী আৰু মৃত্যুৰ সংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস কৰিছে।
২০১৬ চনত চৰকাৰে মেলেৰিয়া নিৰ্মূলৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিকাঠামো আৰম্ভ কৰে, যিয়ে ২০২৭ চনৰ ভিতৰত মেলেৰিয়া নিৰ্মূলৰ বাবে এটা ৰোডমেপ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ই ৰিয়েল-টাইম ডাটা ট্ৰেকিং বিকশিত কৰিছিল। এই পদক্ষেপসমূহে সমগ্ৰ ভাৰততে মেলেৰিয়া ৰোগী আৰু মৃত্যু দুয়োটাৰে ধাৰাবাহিকভাৱে হ্ৰাস কৰাত অৰিহণা যোগাইছে।
অন্যান্য সংক্ৰামক ৰোগ
NHMৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা কাৰ্যসূচীয়ে সংক্ৰমণ হ্ৰাস কৰা, মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা আৰু কেইবাটাও ৰোগ নিৰ্মূলৰ দিশত ঠেলি দি যক্ষ্মা আৰু মেলেৰিয়াৰ বাহিৰেও জুখিব পৰা অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে।
- এইচ.আই.ভি.-এইডছ(HIV- AIDS): ২০১০ চনৰ পৰা ২০২৪ চনৰ ভিতৰত মাতৃৰ পৰা শিশুলৈ সংক্ৰমণৰ হাৰ প্ৰায় ৭৪.৫% হ্ৰাস পাইছে।
- কালা-আজাৰ (Kala-Azar): ৫৪খন জিলাৰ ৬৩৩টা স্থানীয় ব্লকত প্ৰতি ১০ হাজাৰ জনসংখ্যাৰ বিপৰীতে এজনতকৈও কম ৰোগী ধৰা পৰিছে।
- জাপানীজ এনকেফেলাইটিছ(Japanese Encephalitis): ৰোগীৰ মৃত্যুৰ হাৰ ১৭.৬% (২০১৪)ৰ পৰা ৭.১% (২০২৪)লৈ হ্ৰাস পাইছে।
- ডেংগু(Dengue): ২০২৪ চনত ৰোগীৰ মৃত্যুৰ হাৰ ০.১৩% লৈ হ্ৰাস পাইছে।
- লিম্ফেটিক ফাইলেৰিয়াচিছ(Lymphatic Filariasis):
- ৩৪৮খন স্থানীয় জিলাৰ ভিতৰত ১৪৩খনে (৪১%) গণ ঔষধ প্ৰশাসন (MDA) বন্ধ কৰি সংক্ৰমণ মূল্যায়ন জৰীপত অনুমতি দিছে, যিটো ২০১৪ চনত ১৫% আছিল (MDA হৈছে ৰোগৰ অৱস্থা নিৰ্বিশেষে গোটেই জনসংখ্যালৈ ঔষধ প্ৰদান)।
- মুঠ জনসংখ্যাৰ বিপৰীতে MDA কভাৰেজ ৭৫% (২০১৪)ৰ পৰা ৮৫% (২০২৫)লৈ উন্নত হৈছে।
- কুষ্ঠ ৰোগ:
- এলিমিনেচন লাভ কৰা জিলাসমূহ (প্ৰতি ১০,০০০ জনৰ ভিতৰত <১জন ৰোগী), সেই সংখ্যা ৫৪২ (২০১৪-১৫) পৰা ৬৩৮ (২০২৪-২৫)লৈ বৃদ্ধি পাইছে।।
- নতুনকৈ ৰোগী ধৰা পৰাৰ হাৰ ২০১৪-১৫ চনত প্ৰতি এক লাখৰ বিপৰীতে ৯.৭৩ৰ পৰা ২০২৪-২৫ চনত প্ৰতি এক লাখৰ বিপৰীতে ৭.০লৈ হ্ৰাস পাইছে।
ক'ভিড-১৯ আৰু মহামাৰীৰ প্ৰতি সঁহাৰি
ভাৰতৰ মহামাৰীৰ সঁহাৰি আটাইতকৈ সক্ৰিয়তাৰ ভিতৰত আছিল৷ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঘৰুৱা ৰোগী ধৰা পৰাৰ পূৰ্বেই চৰকাৰে বিমানবন্দৰত স্ক্ৰীনিং আৰম্ভ কৰিছিল। ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহতো এটা নিৰ্দিষ্ট ভেকচিন টাস্ক ফৰ্চ গঠন কৰা হৈছিল৷ ভাৰত প্ৰথম, বিশ্বজুৰি, ৰেপিড এন্টিজেন টেষ্ট প্ৰৱৰ্তন কৰা দেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
২০২১ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীত ভাৰতে ৰাষ্ট্ৰীয় ক'ভিড-১৯ টিকাকৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে, যিটো বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ টিকাকৰণ অভিযানত পৰিণত হয়। দুটা থলুৱা ভেকচিনকে ধৰি ২২০ কোটিৰো অধিক মাত্ৰা চৰকাৰী বিদ্যালয়, ক্লিনিক, চিকিৎসালয় আৰু অন্যান্য স্থানত বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰা হৈছিল। প্ৰমাণপত্ৰসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰি COWIN ডিজিটেল প্লেটফৰ্মৰ জৰিয়তে প্ৰদান কৰা হৈছিল।
মহামাৰীৰ সময়ত চৰকাৰে তলত উল্লেখিত আন্তঃগাঁথনিসমূহ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি কৰিলে:
- টেষ্টিং লেব ১৪ৰ পৰা ৩৪০০লৈ বৃদ্ধি পাইছে|
- আই চি ইউৰ বিচনা ২১৬৮ৰ পৰা ১.৪৫ লাখলৈ বৃদ্ধি|
- অক্সিজেন সমৰ্থিত বিচনা ৫০,৫৮৩ৰ পৰা ৫.১৫ লাখলৈ বৃদ্ধি পালে|
- মহামাৰীৰ পূৰ্বে ভাৰতে ঘৰুৱাভাৱে কোনো PPE কিট উৎপাদন কৰা নাছিল। ক’ভিড-১৯ৰ সময়ত ঘৰুৱা PPE উৎপাদন শূন্যৰ পৰা প্ৰতিদিনে ৫ লাখতকৈ অধিক কিটলৈ বৃদ্ধি পালে৷
- ১,৫৬৩টাতকৈও অধিক প্ৰেচাৰ ছুইং এডছৰ্পচন (PSA) অক্সিজেন প্লাণ্ট অনুমোদন কৰা হয় আৰু সংকটৰ সময়ত প্ৰায় ৯০০খন অক্সিজেন এক্সপ্ৰেছ ৰে’লে ৩৬,৮৪০ টনতকৈ অধিক তৰল চিকিৎসা অক্সিজেন পৰিবহণ কৰিছিল ।
ভেকচিন মৈত্ৰীৰ অধীনত ভাৰতে ৪৮খন দেশলৈ বিনামূলীয়া ভেকচিনকে ধৰি প্ৰায় ১০০খন দেশলৈ ভেকচিন যোগান ধৰিছিল। এই মানৱীয় পদক্ষেপৰ অধীনত ভাৰতে প্ৰায় ৩০ কোটি ড’জ যোগান ধৰিছিল। প্ৰয়োজনৰ সময়ত বিশ্বৰ সৈতে থিয় দি ভাৰতে সঁচাকৈয়ে বসুধৈৱ কুটুম্বকমৰ নীতি-নিয়ম “পৃথিৱীখন এটা পৰিয়াল” পালন কৰিছিল।
অসংক্ৰামক ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসা
অসংক্ৰামক ৰোগ (NCDs) — হৃদৰোগ, ডায়েবেটিছ, কেন্সাৰ, ষ্ট্ৰোক — ভাৰতত সকলো মৃত্যুৰ ৬০% হিচাপে হয়। এই ক্ৰমবৰ্ধমান বোজা দূৰ কৰিবলৈ NHMৰ নেচনেল প্ৰগ্ৰেম ফৰ প্ৰিভেনচন এণ্ড কণ্ট্ৰল অৱ এন.চি.ডি. (NP-NCD)-এ আগতীয়াকৈ ধৰা পেলোৱা, নিদান আৰু চিকিৎসাৰ বাবে আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰি আহিছে।
আগতীয়াকৈ ধৰা পেলোৱা আৰু পৰীক্ষা কৰা
আয়ুষমান আৰোগ্য মন্দিৰ (AAM)সমূহে কেন্সাৰকে ধৰি NCDৰ সমুদায়ৰ পৰীক্ষাৰ বাবে মূল শিলাস্তম্ভ হিচাপে কাম কৰে। কৰ্কট ৰোগৰ পৰীক্ষা, ৰোগ নিৰ্ণয় আৰু ব্যৱস্থাপনাৰ বাবেও চৰকাৰে বিভিন্ন ক্লিনিক আৰু কেয়াৰ চেণ্টাৰ চলায়।
- AAMত মুখ, স্তন আৰু ছাৰ্ভাইকেল কেন্সাৰৰ বাবে ৬০ কোটিৰো অধিক স্ক্ৰীনিং কৰা হৈছে।
- ৩৫.৩ কোটি লোকৰ মুখৰ কৰ্কট ৰোগৰ পৰীক্ষা কৰা হৈছে যাৰ ভিতৰত:
- ২.৩ লাখ লোকৰ কৰ্কট ৰোগ ধৰা পৰিছে
- প্ৰায় ২ লাখ লোক চিকিৎসাধীন হৈ আছে
- ১৬.৫ কোটিৰো অধিক লোকৰ স্তন কেন্সাৰৰ পৰীক্ষা কৰা হৈছে
- ছাৰ্ভাইকেল কেন্সাৰৰ বাবে ৮.৭৩ কোটি স্ক্ৰীনিং কৰা হৈছে, ইয়াৰে:
- ১.১ লাখ মহিলাৰ ৰোগ ধৰা পৰিছে
- প্ৰায় ৯৭ হাজাৰ লোক চিকিৎসাধীন হৈ আছে
- ২০১৭ চনৰ পৰা ৪১.৫ কোটি লোকৰ উচ্চ ৰক্তচাপৰ পৰীক্ষা কৰা হৈছে, ইয়াৰে-
- ৭.১ কোটিৰ ৰোগ ধৰা পৰিছে, আৰু...
- ৫.৭ কোটি লোকক অৱগত কৰা হয়।
- ৪১.৩ কোটি লোকৰ ডায়েবেটিছ পৰীক্ষা কৰা হৈছে, ইয়াৰে ১.
- ৪.৭ কোটি লোকক ডায়েবেটিছ ৰোগত আক্ৰান্ত বুলি ধৰা পৰিছে
- ৩.৪ কোটি লোকক চিকিৎসাধীন হৈ আছে।
চিকিৎসা আৰু যত্ন
কেন্সাৰ কেয়াৰ
চৰকাৰে বিগত ১২ বছৰে কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাক অগ্ৰাধিকাৰ দি আহিছে। ই জিলা পৰ্যায়ৰ পৰা তৃতীয় পৰ্যায়লৈকে কৰ্কট ৰোগৰ যত্ন সম্প্ৰসাৰণ কৰি আছে।
- তৃতীয় স্তৰৰ কেন্সাৰ কেয়াৰ চেণ্টাৰৰ সঁজুলিৰ শক্তিশালীকৰণ আঁচনিয়ে ১৯ টা ৰাজ্যিক কেন্সাৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু ২০ টা তৃতীয় স্তৰৰ কেন্সাৰ কেয়াৰ চেণ্টাৰ স্থাপন কৰিছে।
- ২২টা নতুন অল ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্স (AIIMS)ৰ আটাইকেইটাতে কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ সুবিধা অনুমোদন কৰা হয়। এই সুবিধাসমূহ নিদান, চিকিৎসা আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ ক্ষমতাৰে সজ্জিত।
- ৬০০ৰো অধিক কৰ্কট পঞ্জীয়ন স্থান আৰু ১০০ৰো অধিক ষ্ট্ৰোক পঞ্জীয়ন স্থানৰ জৰিয়তে ৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্কট পৰ্যবক্ষণ সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰৰ অসংক্ৰামক ৰোগসমূহ পৰিসৰত অনুসৰণ আৰু প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়।
বৃক্কৰ ৰোগ আৰু ডায়েলাইছিছ
NCDয়ে গৌণ অৱস্থাৰো সূচনা কৰিব পাৰে। দীৰ্ঘদিনীয়া বৃক্কৰ ৰোগ, উদাহৰণস্বৰূপে- অনিয়ন্ত্ৰিত ডায়েবেটিছ, উচ্চ ৰক্তচাপ আৰু অন্যান্য কাৰণত হ'ব পাৰে। শেষ পৰ্যায়ৰ বৃক্কৰ ৰোগ হৈছে দীৰ্ঘদিনীয়া বৃক্কৰ ৰোগৰ চূড়ান্ত আৰু আটাইতকৈ গুৰুতৰ পৰ্যায়। ইয়াৰ প্ৰাথমিক চিকিৎসা ডায়েলাইছিছ ব্যয়বহুল।
এই ৰোগত আক্ৰান্ত ৰোগীক সহায় কৰিবলৈ চৰকাৰে ২০১৬ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় ডায়েলাইছিছ কাৰ্যসূচী (PMNDP) আৰম্ভ কৰিছিল, য’ত দৰিদ্ৰ লোকসকলক বিনামূলীয়া ডায়েলাইছিছ চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয়।
এই কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তেঃ
- ৩১.৭৪ লাখ ৰোগীয়ে ডায়েলাইছিছৰ চিকিৎসা লাভ কৰিছিল
- ১৮১৬টা কেন্দ্ৰত ৪ কোটিৰো অধিক হেম’ডায়েলাইছিছ অধিবেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল
- এই কাৰ্যসূচীৰ ফলত ৰোগীৰ পকেটৰ বাহিৰৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ খৰচত ১০,১০২.২৫ কোটি টকা (২০২৬ চনৰ ৫ জুন তাৰিখলৈকে) খৰচ ৰাহি কৰিছে।
NCDৰ বহু চিকিৎসা পদ্ধতিও AB-PMJY বীমা আঁচনিৰ অধীনত সামৰি লোৱা হয়, যাৰ ফলত সমাজৰ দৰিদ্ৰ শ্ৰেণীক আৰোগ্য লাভৰ এক সুলভ উপায় প্ৰদান কৰা হয়।
প্ৰতিৰোধ: NCDৰ বিপদজনক কাৰক হ্ৰাস কৰা
বেছিভাগ সময় বহি থকা আৰু অস্বাস্থ্যকৰ জীৱনশৈলী প্ৰায়ে NCDৰ বাবে এক প্ৰধান কাৰণ, বিশেষকৈ মেদবহুলতা আৰু ডায়েবেটিছৰ বাবে। ২০১৪ চনৰ পৰা NCDৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ আৰু সুস্থ জীৱনশৈলীৰ প্ৰসাৰৰ বাবে চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ বাহিৰত কেইবাটাও পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে।
ইট ৰাইট ইণ্ডিয়া(Eat Right India)
মেদবহুলতা, ডায়েবেটিছ, পৰিপুষ্টি আৰু অণুপুষ্টিকৰ অভাৱৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া বা প্ৰতিৰোধৰ বাবে স্বাস্থ্যসন্মত খাদ্যৰ মূল চাবিকাঠি। ২০১৮ চনৰ জুলাই মাহত আৰম্ভ হোৱা ইট ৰাইট ইণ্ডিয়া আন্দোলনে নিৰাপদ, স্বাস্থ্যকৰ আৰু বহনক্ষম খাদ্যৰ প্ৰচাৰ কৰে। ই খাদ্য প্ৰতিষ্ঠানত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা, স্বাস্থ্যসন্মত খাদ্যাভ্যাস আৰু দূষিত পদাৰ্থমুক্ত খাদ্যৰ প্ৰসাৰ ঘটায়। এই পদক্ষেপে সমন্বিত ফলাফল প্ৰদান কৰিবলৈ মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগসমূহ পাৰ হৈ চৰকাৰৰ সকলো দিশক লৈ কাম কৰে। এই পদক্ষেপে মানুহৰ খাদ্যাভ্যাস আৰু জীৱনশৈলীৰ প্ৰথাৰ পৰিৱৰ্তনক প্ৰভাৱিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সমাজখনক জড়িত কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তেঃ
- ১৮২টা ক্লিন ষ্ট্ৰীট ফুড হাবক প্ৰমাণীকৰণ কৰা হৈছিল
- ৫৪৬খন ফলমূল আৰু শাক-পাচলিৰ বজাৰ প্ৰমাণিত কৰা হৈছিল
- ৪১১টা ৰে’লৱে ষ্টেচন আছিল (২০২৬ চনৰ ৫ জুন তাৰিখলৈকে)
- ২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত ২১ হাজাৰ কিলোতকৈ অধিক ব্যৱহৃত ৰন্ধন তেল সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল
ফিট ইণ্ডিয়া(Fit India)
শাৰীৰিক কাৰ্যকলাপত লিপ্ত হোৱাটোও NCDৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়। ২০১৯ চনত আৰম্ভ হোৱা ফিট ইণ্ডিয়া মুভমেণ্টে মানুহক নিজৰ দৈনন্দিন জীৱনত ফিটনেছক সন্নিৱিষ্ট কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। Fit India Sundays on Cycle অভিযানে চহৰীয়া স্থানত চাইকেল চলোৱাক সক্ৰিয় হৈ থকাৰ এক সহজ, সুলভ আৰু পৰিৱেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ উপায় হিচাপে প্ৰচাৰ কৰে।
- এই অভিযান আৰম্ভ হোৱাৰ পৰাই ২.৮ লাখৰো অধিক স্থানত ৩০ লাখৰো অধিক নাগৰিকক জড়িত কৰা হৈছে।
ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ
ধঁপাত সেৱন জনস্বাস্থ্যৰ এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈয়েই আছে, ভাৰতত বছৰি ১৩ লাখৰো অধিক লোকৰ প্ৰাণ হেৰুৱাইছে। ধঁপাত সেৱনও কেন্সাৰৰ এটা প্ৰধান কাৰণ।
ৰাষ্ট্ৰীয় ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে, ভাৰতে বিগত দশকত সামগ্ৰিক ধঁপাতৰ ব্যৱহাৰ ১৭.৩% হ্ৰাস লাভ কৰিছে।
স্কুললৈ যোৱা শিশুৰ মাজত ধঁপাতৰ ব্যৱহাৰো হ্ৰাস পালে:
- ২০০৯ চনত ১৪.৬% ৰ পৰা ২০১৯ চনত ৮.৫% লৈ হ্ৰাস পাইছে (Global Youth Tobacco Surveys 4 & 5)
NTCPৰ অধীনত বিভিন্ন পদক্ষেপে সম্প্ৰদায়সমূহক ধঁপাত সংযোজন আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰিছিল।
- এই কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে চৰকাৰে সমগ্ৰ দেশতে বিভিন্ন ধঁপাত বন্ধ কেন্দ্ৰ পৰিচালনা কৰে। সমগ্ৰ দেশতে জিলা চিকিৎসালয়, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু NCD ক্লিনিকত ২০০০ৰো অধিক ধঁপাত বন্ধ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল।
- ২০১৬ চনত চৰকাৰে টোল ফ্ৰী National Tobacco QuitLine (১৮০০-১১২-৩৫৬) আৰম্ভ কৰে যিয়ে বিনামূলীয়া পৰামৰ্শ আৰু সহায়ৰ লগতে অনুসৰণমূলক সহায় আগবঢ়ায়।
- ২০১৬ চনৰ জুন মাহৰ পৰা ২০২৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে এই হেল্পলাইনৰ জৰিয়তে ৬.৫ লাখৰো অধিক লোকক সহায় কৰা হৈছিল।
- স্থায়ী পৰামৰ্শই ৩৪.৫% ফোন কৰা লোকক ধঁপাত এৰিবলৈ সহায় কৰিছিল।
- চৰকাৰে ২০২৩ চনত ধঁপাতমুক্ত যুৱ অভিযান আৰম্ভ কৰিছিল — এতিয়া তৃতীয় সংস্কৰণ- যাতে স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু যুৱক-যুৱতীসকলে ধঁপাতৰ আসক্তিৰ সৃষ্টি নকৰে। একেৰাহে ৬০ দিনীয়া অভিযানসমূহৰ মাজেৰে:
- ৩.০৯ লাখৰো অধিক শিক্ষানুষ্ঠান আৰু ৩৯ হাজাৰ গাঁৱে ধঁপাতমুক্ত মৰ্যাদা লাভ কৰে
- ৫০ টকাৰ ওপৰত। ২.১ কোটি টকা জৰিমনা হিচাপে সংগ্ৰহ কৰা হয়
ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ভাৰতে ২০২৫ চনত ব্লুমবাৰ্গ ফিলান্থ্ৰপিজ বঁটা লাভ কৰিছিল। এই বঁটাৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ দেশৰ স্বাস্থ্য সুবিধাসমূহত National Tollfree Quitline আৰু cessation support সেৱাৰ জৰিয়তে ধঁপাত সেৱন ৰোধৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰৰ অগ্ৰগতিৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰা হয়।
সুলভ মূল্যৰ ঔষধ আৰু জৰুৰীকালীন পৰিবহণৰ ব্যৱস্থা কৰা
যেতিয়াই মানুহে চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজনীয় ঔষধ, পৰীক্ষা আৰু পৰিবহণৰ সামৰ্থ লাভ কৰিব পাৰে তেতিয়াই স্বাস্থ্যসেৱা সঁচাকৈয়ে সুলভ আৰু সমতাপূৰ্ণ হৈ পৰে। তিনিটা চৰকাৰী পদক্ষেপে প্ৰত্যক্ষভাৱে এই সমস্যাসমূহৰ সমাধান আৰু সমাধান কৰিছে।
প্ৰধানমন্ত্ৰী ভাৰতীয় জনৌষধি পৰিযোজনাই বজাৰৰ মূল্যতকৈ যথেষ্ট কম মূল্যত গুণগত মান নিশ্চিত জেনেৰিক ঔষধ প্ৰদান কৰে। এই ঔষধসমূহ সমগ্ৰ দেশৰ জনৌষাধি কেন্দ্ৰ (JAK)ত ক্ৰয় কৰিব পৰা যায়। এই পদক্ষেপে মানসম্পন্ন জেনেৰিক ঔষধ ব্ৰেণ্ডেড মূল্যৰ এটা অংশত উপলব্ধ কৰি তুলিছে যি সাধাৰণতে ৫০–৮০% সস্তা।
২০১৫ চনত আৰম্ভ হৈছিল AMRIT (Affordable Medicines and Reliable Implants for Treatment) ফাৰ্মাচীৰ পদক্ষেপ। এই ফাৰ্মাচীসমূহে জীৱন ৰক্ষাকাৰী আৰু অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধ ৫০%ৰ পৰা ৯০%লৈকে ৰেহাইত প্ৰদান কৰে। বিশেষকৈ কম আয়ৰ পটভূমিৰ ৰোগীৰ চিকিৎসাৰ খৰচ কমিছে।
- আজিলৈকে ২৫৫ টাতকৈও অধিক আউটলেট স্থাপন কৰি ৬.৮৫ কোটিৰো অধিক ৰোগীক আমৰিট ফাৰ্মাচী উপকৃত কৰিছে। ৰোগীয়ে সঞ্চয় কৰিছে প্ৰায় ৫০ টকা। এই আঁচনিৰ জৰিয়তে ৮,৪০০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰিব।
ডায়েগনষ্টিকছৰ ওপৰত পকেটৰ পৰা হোৱা অধিক ব্যয়ৰ সমাধানৰ বাবে চৰকাৰে ২০১৫ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানৰ অধীনত ফ্ৰী এচেন্সিয়েল ডায়েগনষ্টিকছ ইনিচিয়েটিভ আৰম্ভ কৰিছিল। এই পদক্ষেপে জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিটো স্তৰতে বিনামূলীয়াকৈ প্ৰয়োজনীয় পৰীক্ষা নিৰ্ধাৰণ কৰে|
এই পদক্ষেপে সামৰি লৈছে:
- উপকেন্দ্ৰ পৰ্যায়ত ৯টা পৰীক্ষা
- ১৯ প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰত
- ৩৯ জন সামূহিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰত
- জিলা চিকিৎসালয় পৰ্যায়ত ৫৭ জন
আলোচনা কৰা বিশেষত্বসমূহ হ’ল:
- ৰক্তবিজ্ঞান
- চেৰ’লজী
- জৈৱ ৰসায়ন বিজ্ঞান
- ক্লিনিকেল পেথ’লজি
- অণুজীৱবিজ্ঞান
- ৰেডিঅ’লজি
- কাৰ্ডিঅ’লজি
ফ্ৰী ডায়েগনষ্টিকছ ইনিচিয়েটিভ
২০১৬ চনত ফ্ৰী ডায়েগনষ্টিকছ ইনিচিয়েটিভ ৰূপায়ণ কৰা প্ৰথমখন ৰাজ্য আছিল অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ। ইয়াৰ পূৰ্বে ৰাজ্যখনৰ ৰোগীয়ে ৰাজহুৱা সুবিধাসমূহত মূল লেব’টৰী পৰীক্ষাসমূহ আৰু ৰেডিঅ’লজিৰ বাবে পকেটৰ পৰা ধন দিছিল। ৰাজ্য চৰকাৰে চৰকাৰী সা-সুবিধাত বিনামূলীয়া নিদান পদক্ষেপ ৰূপায়ণৰ বাবে ১৩ খন জিলাতে এন.টি.আৰ. বৈদ্য পৰীক্ষা পদক্ষেপ আৰম্ভ কৰে। বিনামূলীয়া লেব আৰু ৰেডিঅ’লজি সেৱাসমূহ নিম্নলিখিতলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল:
- ১১৮২টা প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰ
- ১৯২টা সামূহিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ
- ৩১ খন এলেকাৰ চিকিৎসালয়, আৰু...
- ৮ খন জিলা চিকিৎসালয়।
যোগ্য ৰেডিঅ’লজিষ্টৰ অভাৱত ১২০টা সুবিধাত টেলি-ৰেডিঅ’লজি প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। পাব্লিক-প্ৰাইভেট-পাৰ্টনাৰশ্বিপ মোডত চাৰিটা নতুন কম্পিউটেড ট’ম’গ্ৰাফী (CT) চেণ্টাৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। তৎক্ষণাত সঁহাৰি আহিল-
- এই পদক্ষেপৰ জৰিয়তে প্ৰতি কৰ্মদিনত ৪৫,০০০ৰ পৰা ৫৫,০০০ পৰীক্ষা আৰু ১২০০ এক্স-ৰে কৰা হৈছিল।
- টেলি-ৰেডিঅ’লজিৰ জৰিয়তে দৈনিক প্ৰায় ৬০–৭০টা কম্পিউটেড ট’ম’গ্ৰাফী (CT) অধ্যয়নৰ ৰিপ’ৰ্ট দিয়া হৈছিল।
- ২০১৫ চনৰ একে সময়ছোৱাৰ তুলনাত ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী–জুনৰ ভিতৰত বহিঃৰোগীৰ ভ্ৰমণ ১৬ লাখতকৈ অধিক আৰু আন্তঃৰোগীৰ ভৰ্তি ২.৭২ লাখ বৃদ্ধি পাইছে।
- চলোৱাৰ খৰচ আছিল প্ৰায় ৫০ লাখ টকা। ৰাজ্যজুৰি ১৪০০ স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰত প্ৰতিমাহে ১০ কোটি টকা।
NHMৰ অধীনত অন্যান্য ৰাজ্যসমূহত প্ৰতিলিপিকৰণৰ বাবে এই মডেলটো ডিজাইন কৰা হৈছিল।
জৰুৰীকালীন পৰিবহনৰ ব্যৱস্থাও চৰকাৰৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হৈছে। বিগত ১২ বছৰত চৰকাৰে ভাৰতৰ প্ৰাথমিক জৰুৰীকালীন এম্বুলেন্স নেটৱৰ্ক সম্প্ৰসাৰণ কৰি এজন ৰোগী আৰু চিকিৎসালয়ৰ মাজৰ ব্যৱধান পদ্ধতিগতভাৱে বন্ধ কৰি দিছে।
Dial 108 আৰু Dial 102এ ৩৫খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত কাম কৰে। Dial 108 এ জটিল যত্ন, আঘাত আৰু দুৰ্ঘটনাৰ জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ দৰে চিকিৎসা জৰুৰীকালীন অৱস্থাসমূহ চম্ভালে। Dial 102এ গৰ্ভৱতী মহিলা আৰু শিশুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, জননী শিশু সুৰক্ষা কৰ্মক্ৰম (JSSk) আঁচনিৰ হিতাধিকাৰীসকলক শেষৰ পৰা শেষলৈকে পৰিচালনা কৰে। বিভিন্ন জৰুৰীকালীন সহায়ক বাহনে এই ব্যৱধান বন্ধ কৰি আছে:
- ৩,০৪৪খন এডভান্সড লাইফ চাপৰ্ট এম্বুলেন্স
- ১৫,২৮৩খন মৌলিক জীৱন সহায়ক এম্বুলেন্স
- কঠিনভাৱে পোৱা অঞ্চলৰ বাবে ৩,৯১৮খন ৰোগী পৰিবহন বাহন, ১৯খন নাও আৰু ৮১খন বাইক
মানুহ য'ত আছে তাত উপনীত হোৱা: ডিজিটেল আৰু শেষ-মাইলৰ স্বাস্থ্য সেৱা
২০১৪ চনৰ পৰা চৰকাৰে ডিজিটেল স্বাস্থ্য প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে শেষ মাইলৰ স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে। ভূগোল এতিয়া মানুহৰ আৰু তেওঁলোকৰ স্বাস্থ্যৰ মাজত বাধা হৈ থকা নাই। আগতে এখন সুদূৰ গাঁৱৰ এজন ৰোগীয়ে বিশেষজ্ঞৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ আশা কম আছিল। এতিয়া, তেওঁলোকে ভাৰ্চুৱেলী তেওঁলোকৰ পৰামৰ্শ ল’ব পাৰিব। এই প্ৰচেষ্টাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে তিনিটা মঞ্চ।
ই-সঞ্জীৱনী(eSanjeevani): ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিমেডিচিন সেৱা
ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিমেডিচিন প্লেটফৰ্ম eSanjeevani এই ডিজিটেল পৰিৱৰ্তনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। অভাৱগ্ৰস্ত বা দুৰ্গম অঞ্চলত বসবাস কৰা নাগৰিকে এতিয়া স্মাৰ্টফোন, কম্পিউটাৰৰ জৰিয়তে বা নিকটতম প্ৰাথমিক আৰু উপ-স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰত চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ ল’ব পাৰিব।
২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত মুকলি কৰা eSanjeevani প্ৰথম অৱস্থাত স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰৰ চিকিৎসকসকলে ইজনে সিজনৰ পৰামৰ্শৰ বাবে ডিজাইন কৰা হৈছিল। কিন্তু মহামাৰীয়ে চিকিৎসালয় আৰু ক্লিনিকলৈ যোৱাত বাধা দিয়াৰ লগে লগে প্লেটফৰ্মৰ চাহিদা বিস্ফোৰণ ঘটে।
এতিয়া এই প্লেটফৰ্মে মানুহক দেশৰ শীৰ্ষ চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানত বহি থকা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে ৷
মুকলি কৰাৰ পিছৰে পৰা:
- ৪৭ কোটিৰো অধিক ফোন ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল
- চিকিৎসক, বিশেষজ্ঞ আৰু ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিষ্টকে ধৰি ২.৩৪ লাখতকৈ অধিক স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানকাৰীক চৰকাৰী চিকিৎসালয়, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু আয়ুষ্মান আৰোগ্য মন্দিৰৰ প্লেটফৰ্মত অনবৰ্ড কৰা হৈছিল
টেলি-মানাছ(Tele-MANAS): ফোনত মানসিক স্বাস্থ্য
মানসিক স্বাস্থ্যসেৱা বিচৰাসকলৰ বাবে ২০২২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চৰকাৰে আৰম্ভ কৰা Tele-MANAS টেলিমেডিচিন সেৱা আছে। ই মানসিক স্বাস্থ্য চিকিৎসা — যাক ইতিকথাৰে কলঙ্কিত আৰু অসম্পূৰ্ণভাৱে সম্পদযুক্ত ধৰা হৈছিল — সেইসকল লোকৰ বাবে উপলব্ধ কৰিব পাৰে যিসকলে চহৰৰ বাহিৰে থাকে, য'ত এনে ব্যৱস্থা দীৰ্ঘদিন ধৰি কেন্দ্রীভূত হৈছিল।
এই সেৱা ৩৬খন ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ সকলোতে ২০টা ভাষাত উপলব্ধ। মানুহে Tele-MANASৰ জৰিয়তে জৰুৰী যত্নকে ধৰি টেলিফোন ভিত্তিক পৰামৰ্শ, মনোচিকিৎসা, মানসিক পৰামৰ্শ, আৰু ৰেফাৰেল সেৱা লাভ কৰিব পাৰে।
২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চৰকাৰে Tele-MANAS মোবাইল এপ মুকলি কৰে, যাৰ ফলত এই সেৱাৰ ব্যৱহাৰ সহজ হৈ পৰে। এই এপটোৱে দৃষ্টিহীন লোকসকলৰ বাবেও সেৱাসমূহ সুলভ কৰি তুলিছে। এইটো বিশেষভাৱে ডিজাইন কৰা, ব্যৱহাৰকাৰী-বন্ধুত্বপূৰ্ণ ডিজিটেল আন্তঃপৃষ্ঠ আৰু পৰ্দা ব্যৱহাৰৰ প্ৰয়োজন নোহোৱা টোল ফ্ৰী ফোন লাইনৰ জৰিয়তে কৰা হৈছে। এপটো মুকলি কৰাৰ পিছৰে পৰা টেলিমেডিচিন সেৱাৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছিল।
- বৰ্তমান এই প্লেটফৰ্মৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে ৫৩টা Tele-MANAS কোষ আৰু ২৩টা মেণ্টৰিং ইনষ্টিটিউট।
ঔষধ ডেলিভাৰীৰ বাবে i-DRONE
দুৰ্গম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলত বা কঠিন ভূখণ্ডত ঔষধ প্ৰদান কৰাটো প্ৰায়ে কঠিন। শাৰীৰিক অথবা অন্যান্য বাধাৰ বাবে ঔষধ লাভ কৰিব নোৱাৰা সকলক ঔষধ যোগান ধৰাৰ বাবে এতিয়া ড্ৰ’ন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইণ্ডিয়ান কাউন্সিল অৱ মেডিকেল ৰিচাৰ্চে ২০২১ চনত i-Drone সেৱা আৰম্ভ কৰিছিল। এই সেৱাৰ সহায়ত ঔষধ, ভেকচিন আৰু তেজৰ নমুনা ড্ৰ’নৰ জৰিয়তে পৰীক্ষাৰ বাবে পৰিবহন কৰা হয়।
- ড্ৰ’নৰ জৰিয়তে ৭,৭০০ কিলোমিটাৰ পথেৰে ২২ হাজাৰ ঔষধ যোগান ধৰা হয়।
- ৬৫টা স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰই এই সেৱা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ জৰিয়তে স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানৰ ৰূপান্তৰ
চৰকাৰে সমগ্ৰ স্বাস্থ্যসেৱাত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা নিয়োগ কৰি ইকুইটি, সুলভতা, ব্যয়সাধ্যতা আৰু গতি আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছে।
এআই-চালিত ক্লিনিকেল ডিচিচন ছাপৰ্ট চিষ্টেম (CDSS)এ eSanjeevaniৰ পৰামৰ্শৰ সময়ত চিকিৎসকসকলক গাঁথনিগত তথ্য সংগ্ৰহ আৰু ক্লিনিকেল সতৰ্কবাণীৰ জৰিয়তে সহায় কৰে।
- ২০২৩ চনৰ এপ্ৰিলৰ পৰা ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰলৈকে চিডিএছএছ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ পিছৰে পৰা ২৮.২ কোটি eSanjeevani পৰামৰ্শই প্ৰামাণিক এ.আই.-সক্ষম সমৰ্থনৰ দ্বাৰা লাভৱান হৈছে।
এ.আই. সঁজুলিয়েও ৰোগ পৰীক্ষণক শক্তিশালী কৰি তুলিছে। ‘Cough Against TB’ সঁজুলিটোৱে কাহৰ বিশ্লেষণৰ সহায়ত সম্ভাৱ্য যক্ষ্মা ৰোগী চিনাক্ত কৰে।
- এই সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি অতিৰিক্ত ১২-১৬% TB ৰিপ’ৰ্ট কৰা হৈছিল – যিবোৰ ক্ষেত্ৰত ৰোগীসকলক গতানুগতিক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি পৰীক্ষা কৰা হ’লে হেৰুৱাবলগীয়া হ’ব পাৰে।
- ২০২৩ চনৰ মাৰ্চৰ পৰা ২০২৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহলৈকে এই সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি ১.৬২ লাখতকৈ অধিক লোকৰ স্ক্ৰীনিং কৰা হৈছে।
MadhuNetrAI এ স্বয়ংক্ৰিয় ডায়েবেটিক ৰেটিনোপেথী স্ক্ৰীনিং সক্ষম কৰে, পৰিহাৰযোগ্য অন্ধতা প্ৰতিৰোধ কৰাত সহায় কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা পৰীক্ষাৰ সময়ত বিশেষজ্ঞ চকু বিশেষজ্ঞৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাইকিয়া হয়।
- ১১খন ৰাজ্যৰ ৩৮টা সুবিধাত এই সমাধান কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল
- ই ১৪,০০০ৰো অধিক ৰেটিনাৰ ছবি পৰীক্ষা কৰাৰ সময়ত এ.আই. সহায় আগবঢ়াইছিল, যাৰ ফলত ৭,১০০ ৰোগীয়ে উপকৃত হৈছিল (২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে)।
চিকিৎসা শিক্ষা আৰু কৰ্মশক্তি
বিগত ১২ বছৰত চৰকাৰে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীসকলৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণৰ বাবে চিকিৎসা শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছে।
নাৰ্চিঙকো সমানে মনোযোগ দিয়া হৈছে:
- নতুন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়সমূহৰ সমান্তৰালভাৱে ১৫৭খন নতুন নাৰ্চিং কলেজ স্থাপন কৰা হৈছে — বছৰি প্ৰায় ১৫,৭০০ নাৰ্চিং স্নাতক যোগ কৰা হৈছে।
- ২০১৪ চনৰ পৰাও নাৰ্চিং আসনৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে (২০২৫ চনৰ জুন মাহলৈকে):
- বি.এছ.চি. নাৰ্চিং আসন: ৫৩% বৃদ্ধি পাই ১,২৭,২৯০ লৈ হৈছে
- এম.এছ.চি. নাৰ্চিং আসন: ৩৯% বৃদ্ধি পাই ১৪,৯৮৬ লৈ হৈছে
বিকল্প স্বাস্থ্যসেৱা
আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সমান্তৰালকৈ চৰকাৰে ২০১৪ চনৰ পৰা পৰম্পৰাগত স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাকো জনস্বাস্থ্যৰ কাঠামোত আনুষ্ঠানিকভাৱে একত্ৰিত কৰিছে।
২০১৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গঠন হোৱা আয়ুষ মন্ত্ৰালয়ে (আয়ুৰ্বেদ, যোগ আৰু প্ৰাকৃতিক চিকিৎসা, ইউনানি, সিদ্ধ আৰু হোমিঅ’পেথী) ভাৰতৰ স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ সক্ৰিয় অংশ হিচাপে পৰম্পৰাগত চিকিৎসা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
- ৯৪২ টা আয়ুষ প্ৰতিষ্ঠান মুকলি কৰা হৈছিল (২০২৫ চনৰ হিচাপত)
ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ুষ অভিযানে জনস্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ আৰু জিলা চিকিৎসালয়ত আয়ুষৰ সুবিধাসমূহ সহযোগীভাৱে স্থাপন কৰে। পৰম্পৰাগত যত্নই এতিয়া আধুনিক চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ সৈতে আন্তঃগাঁথনি ভাগ কৰে।
- ১৩,০৯৩টা ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাস্থ্য অভিযানৰ সহ-অৱস্থিত সুবিধাসমূহত আয়ুষ যত্নক মূলসুঁতিলৈ অনা হৈছিল (২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে)।
পৰম্পৰাগত স্বাস্থ্যসেৱা পৰিৱেশ তন্ত্ৰক একত্ৰিত কৰিবলৈ আয়ুষ গ্ৰীডে দেশজুৰি সকলো আয়ুষ চিকিৎসালয় আৰু পৰীক্ষাগাৰ ডিজিটেলভাৱে সংযোগ কৰিব।
ভাৰতেও আয়ুষক বিশ্বব্যাপী অফাৰ হিচাপে স্থান দিছে আৰু ভাৰতত চিকিৎসা বিচৰা বিদেশী নাগৰিকৰ বাবে ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত এটা নিৰ্দিষ্ট আয়ুষ ভিছা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত দেশখনে বিশ্বৰ স্বাস্থ্য আৰু সুস্থতাৰ ৰাজধানী হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা বহু পৰিমাণে বৃদ্ধি পাইছে।
এক বিকশিত ভাৰতৰ দিশে ২০৪৭
বিগত ১২ বছৰৰ ভিতৰত চিকিৎসা আন্তঃগাঁথনি, প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা, আৰু চিকিৎসা শিক্ষাত বিনিয়োগে ভাৰতৰ স্বাস্থ্য খণ্ডক শক্তিশালী কৰি তুলিছে। এই প্ৰচেষ্টাসমূহে দেশখনক সাৰ্বজনীন স্বাস্থ্য কভাৰেজৰ দিশত ক্ৰমাগতভাৱে আগুৱাই লৈ গৈছে। ই হৈছে কাৰ্যক্ষেত্ৰত চৰকাৰৰ মূলমন্ত্ৰ-সবকা সাথ, সবকা বিকাশৰ পূৰ্ণতা।
সুস্থ জনসংখ্যা কেৱল নৈতিক কৃতিত্বই নহয়, ই অৰ্থনৈতিক কৃতিত্বও হয়। যেতিয়া চিকিৎসাৰ বিলৰ বাবে মানুহক দৰিদ্ৰতালৈ ঠেলি দিয়া নহয়, তেতিয়া তেওঁলোকে নিজৰ উন্নয়নৰ বাবে অধিক খৰচ কৰে। যেতিয়া শ্ৰমিকসকল প্ৰতিৰোধযোগ্য ৰোগত হেৰাই নাযায়, তেতিয়া তেওঁলোকে কৰ্মক্ষেত্ৰত অধিক উৎপাদনশীল হয়। যেতিয়া শিশুৱে প্ৰথম বছৰবোৰ জীয়াই থাকে আৰু ভালদৰে পুষ্টি লাভ কৰি ডাঙৰ হয়, তেতিয়া তেওঁলোকে শিকে, উপাৰ্জন কৰে আৰু অৰিহণা যোগায়।
যোৱা ১২ বছৰত লাভ কৰা সুবিধাসমূহ প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মলৈ বৃদ্ধি পাব। আজি প্ৰায় সাৰ্বজনীন প্ৰতিষেধক কভাৰেজ, সুলভ প্ৰাথমিক চিকিৎসা আৰু আগতীয়া ৰোগ পৰীক্ষাৰ ব্যৱস্থাত জন্ম লোৱা শিশুৱে পিতৃ-মাতৃতকৈ দীৰ্ঘ, সুস্থ জীৱন-যাপন কৰিব। তেওঁলোকে পাল পাতি শক্তিশালী স্বাস্থ্যৰ ভিত্তি ৰেখাও উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিব। ভাৰতে অবিৰতভাৱে বিকশিত ভাৰত @ ২০৪৭ৰ নিজৰ লক্ষ্য এখন অধিক স্বাস্থ্যৱান, শক্তিশালী আৰু সমৃদ্ধ ৰাষ্ট্ৰ, যি প্ৰতিজন নাগৰিকৰ বাবে উপযোগী হ'ব—দিহা কৰিছে।
তথ্যসূত্ৰ
প্ৰেছ ইনফ’ৰমেশ্যন ব্যুৰো
স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰালয়
অন্যান্য
PDF চাবলৈ ইয়াত ক্লিক কৰক
****
পি.আই.বি. গৱেষণা
(Explainer ID: 158877)
आगंतुक पटल : 99
Provide suggestions / comments