Press Note Details: Press Information Bureau

Economy

ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ: ಭಾರತದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು

Posted On: 07 JUN 2026 10:55AM

ವ್ಯಾಪಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಸರಳೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರವೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾಗದರಹಿತವಾಗಿವೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳು, ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಅನುಮೋದನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅನುಮೋದನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಖರೀದಿ ವೇದಿಕೆಗಳು, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕವು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಸುಲಭ ಸಾಲದ ಪ್ರವೇಶ, ಸರಳೀಕೃತ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ. ಅನುಸರಣೆಯ ಕಡಿತ, ಅಪರಾಧೀಕರಣವಲ್ಲದ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ನಿರ್ಣಯದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೌಲಭ್ಯ-ಚಾಲಿತ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಬಲವಾದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಸುಧಾರಿತ ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ವ್ಯವಹಾರ ವಾತಾವರಣದ ಪರಿವರ್ತನೆ

ಭಾರತವು ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ನಿಯಂತ್ರಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನವು ಕ್ರಮೇಣ ಅನುಸರಣೆಯ ಭಾರೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸೌಲಭ್ಯ-ಚಾಲಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾದ್ಯಂತ ವೇಗ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದು ಭಾರತದ ವ್ಯವಹಾರ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು (ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ) ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ 'ಡೂಯಿಂಗ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ 2020' ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಗತಿಯು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 2014 ರಲ್ಲಿ 142 ರಿಂದ 2019 ರಲ್ಲಿ 63 ಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸಿತು, ಇದು ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 79 ಸ್ಥಾನಗಳ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 'ಐಎಂಡಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾಂಪಿಟೇಟಿವ್‌ನೆಸ್ ರ‍್ಯಾಂಕಿಂಗ್ 2025' ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ದಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು 2021 ರಲ್ಲಿ 43 ರಿಂದ 2025 ರಲ್ಲಿ 41 ಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಇದು ಬಲವಾದ ವ್ಯವಹಾರ ವಾತಾವರಣ, ಸುಧಾರಿತ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ 'ಗವ್‌ಟೆಕ್ ಮೆಚ್ಯೂರಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್', ಭಾರತವನ್ನು 2020, 2022 ಮತ್ತು 2025 ರಲ್ಲಿ 'ಗ್ರೂಪ್ ಎ' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದೆ. ಈ ವರ್ಗವು ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಗರಿಕ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಗವ್‌ಟೆಕ್ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಮತ್ತು ನವೀನ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು 'ಇ-ಸರ್ಕಾರ ಸಮೀಕ್ಷೆ'ಯನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇದರೊಳಗೆ, ಭಾರತವು 'ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್'ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಭಾರತವು 'ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್' ಮತ್ತು 'ಹ್ಯೂಮನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್' ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಬಲವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ, ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನಾಗರಿಕರ ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿವೆ. ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯವಹಾರದ ಜೀವನಚಕ್ರದಾದ್ಯಂತ ಅನುಸರಣೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಹಿಡಿದು ದಿವಾಳಿತನ ನಿರ್ಣಯದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಇದು ವ್ಯವಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರವೇಶ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮುನ್ನಡೆ

ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗಾಗಿ ವೇಗವಾದ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಕಾಗದರಹಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ.

ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ

ಜನವರಿ 2016ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 'ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಉಪಕ್ರಮವು ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆಂಬಲ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಡ್ ಫಂಡ್, ಫಂಡ್ ಆಫ್ ಫಂಡ್ಸ್, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಂಪರ್ಕ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆ ಸೇರಿವೆ.

2016ರಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 502 ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇವು 308 ನೇರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ, 2.23 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇವು 23.3 ಲಕ್ಷ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಈ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಈ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ~48% ರಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಅಥವಾ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

A blue and white graph with a rocket in the sky

SPICe+ ಫಾರ್ಮ್

2020 ರಲ್ಲಿ SPICe+ ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೊಂದಿಗೆ, ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಗಮವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಯೋಜಿತ ವೆಬ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ 3 ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದ 11 ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 3 ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಎನ್‌ಸಿಟಿ ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಸಮಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಫಾರ್ಮ್ 10 ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪನೆ,
ಡಿಐಎನ್ ಹಂಚಿಕೆ,
ಪ್ಯಾನ್ ವಿತರಣೆ,
ಟ್ಯಾನ್ ವಿತರಣೆ,
ಇಎಸ್ಐಸಿ ನೋಂದಣಿ ವಿತರಣೆ,
ಇಪಿಎಫ್ಒ ನೋಂದಣಿ ವಿತರಣೆ,
ವೃತ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ನೋಂದಣಿ ವಿತರಣೆ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ),
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವಿಕೆ,
ಜಿಎಸ್‌ಟಿಐಎನ್ ಹಂಚಿಕೆ (ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೆ), ಮತ್ತು
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯ ನೋಂದಣಿ.

ನೈಜ-ಸಮಯದ ದತ್ತಾಂಶ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದಕ್ಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಕಂಪನಿಗಳ ಸುಗಮ ರಚನೆಗಾಗಿ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಫೈಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಂಸಿಎ21 ಆವೃತ್ತಿ 3

ಎಂಸಿಎ 21 ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್, ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯುಳ್ಳ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ-ಚಾಲಿತ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಲಯಬಿಲಿಟಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಸಿಎ21 ಆವೃತ್ತಿ 3 ಅನ್ನು 2021-22ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಇ-ಸ್ಕ್ರೂಟಿನಿ, ಇ-ಅಡ್ಜುಡಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇ-ಕನ್ಸಲ್ಟೇಶನ್‌ನಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಂಪ್ಲೈಯನ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಎಂಸಿಎ ಲ್ಯಾಬ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

2021 ರಿಂದ 2025 ರವರೆಗೆ, ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 3.84 ಕೋಟಿ ಫೈಲಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 3.33 ಕೋಟಿ ಫೈಲಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು 'ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಥ್ರೂ ಪ್ರೊಸೆಸ್' ಮೂಲಕ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ, ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಸರಣೆಯ ಸುಲಭತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.

ಉದ್ಯಮ್ ನೋಂದಣಿ ಪೋರ್ಟಲ್

ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರವು ಸುಲಭವಾದ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಜುಲೈ 2020 ರಲ್ಲಿ 'ಉದ್ಯಮ್ ನೋಂದಣಿ ಪೋರ್ಟಲ್' ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗೆ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು) ಉಚಿತ, ಕಾಗದರಹಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಘೋಷಣೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ನೋಂದಣಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ 10.02 ಸಾವಿರದಿಂದ ಜೂನ್ 5, 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 858 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

A graph of growth in a blue backgroundAI-generated content may be incorrect.

ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಸಿಬಿಡಿಟಿ (ಕೇಂದ್ರ ನೇರ ತೆರಿಗೆಗಳ ಮಂಡಳಿ - ಸಿಬಿಡಿಟಿ) ಮತ್ತು ಜಿಎಸ್‌ಟಿಎನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆರಹಿತ ನೋಂದಣಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುವುದು

ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರವೇಶ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ವಿವಾದಗಳು, ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಥ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸವಾಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಭೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿವೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ

ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಭೂಮಿ/ಆಸ್ತಿ ವಿವಾದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು 2016 ರಲ್ಲಿ ಡಿಐಎಲ್‌ಆರ್‌ಎಂಪಿ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೂ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ "ಇನ್-ಲೈನ್" ನಿಂದ "ಆನ್‌ಲೈನ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ.

A screenshot of a computer screenAI-generated content may be incorrect.

ಡಿಐಎಲ್‌ಆರ್‌ಎಂಪಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ:

ನಕ್ಷೆಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ದೇಶದ 97.37% ಭಾಗದ ಕ್ಯಾಡಾಸ್ಟ್ರಲ್ (ಭೂಮಾಪನ) ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
19 ರಾಜ್ಯಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಈಗ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾದ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 406 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಅಡಮಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೇಗಗೊಳಿಸಿದೆ.

'ನಕ್ಷಾ' ಪೈಲಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ನಗರ ಭೂ ಭಾಗಗಳ ಸಮಗ್ರ, ಜಿಐಎಸ್‌-ಸಂಯೋಜಿತ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 116 ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಗುರಿಯ 87%) ವೈಮಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ~5,915 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೈ-ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

'ಯೂನಿಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಸೆಲ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ನಂಬರ್' ಎಂಬುದು ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ 14-ಅಂಕಿಯ ಆಲ್ಫಾನ್ಯೂಮರಿಕ್ ಕೋಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು "ಭೂಮಿಯ [Aadhaar Redacted]" ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಂತೆ, 29 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 36 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಯುರಲ್‌ಪಿಐಎನ್‌ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಕಲಿ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಬೇನಾಮಿ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಭೂ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೆನೆರಿಕ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಂದೇ ನೋಂದಣಿ ಎನ್‌ಜಿಡಿಆರ್‌ಎಸ್‌ ಆಸ್ತಿ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ದಾಖಲೆಗಳ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು (ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ) ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಖರೀದಿದಾರರು ಭೂಮಿಯ ಸರ್ಕಲ್ ರೇಟ್ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಸ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಬಹುದು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 17 ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. 88.6% ಉಪ-ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು (SROs) ಈಗ ಕಂದಾಯ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಇದು ನೋಂದಣಿಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಭೂ ದಾಖಲೆಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪರವಾನಗಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು

ಹಿಂದಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ, ಪರವಾನಗಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. 2014 ರ ಮೊದಲು, ವ್ಯಾಪಾರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ವ್ಯಾಪಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮೋದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಡಲು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಪರವಾನಗಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 'ವೃತ್ತಿಪರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂಹಿತೆ', 2020, 13 ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಮಗ್ರ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಪರವಾನಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು:

ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಂಗಲ್ ನೋಂದಣಿ, ಸಿಂಗಲ್ ರಿಟರ್ನ್, ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಏಕೈಕ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆಗಳು ವ್ಯವಹಾರದ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿವೆ.
ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನೋಂದಣಿಗಾಗಿ, 10 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಏಕರೂಪದ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ನೋಂದಣಿಯು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೋಂದಣಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.
ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಲು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು (ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ) 10 ರಿಂದ 20ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು (ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದೆ) 20 ರಿಂದ 40ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ/ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು, 30 ದಿನಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಬದಲಿಗೆ 'ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್-ಕಮ್-ಫೆಸಿಲಿಟೇಟರ್‌'ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ "ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ರಾಜ್" ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ.

ಜೊತೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು 'ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1981' ಮತ್ತು 'ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974' ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾದ ಏಕರೂಪದ ಸಮ್ಮತಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದೆ. 'ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಮ್ಮತಿ' ಒಮ್ಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ನವೀಕರಣಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಎನ್‌ಎದ್‌ಡಬ್ಲುಎಸ್‌ ಒಂದು ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವ್ಯವಹಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು 32 ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು 34 ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಾದ್ಯಂತ ಅನುಮೋದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 686 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು 7,498 ರಾಜ್ಯ ಅನುಮೋದನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2021ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, NSWS 8,29,750 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ (ನವೆಂಬರ್ 20, 2025).

A graph of a report

ಪರಿವೇಶ್ 2.0

ಪರಿವೇಶ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 2018 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಅನುಮೋದನೆ,ಅರಣ್ಯ ಅನುಮೋದನೆ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಲಯ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, ಪರಿಸರ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ತಗಲುವ ಸರಾಸರಿ ಸಮಯವು 2025-26 ರಲ್ಲಿ 64 ದಿನಗಳಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ನಿಗದಿತ 105 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದ ಹಸಿರು ಅನುಮೋದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು (ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ) ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪರವಾನಗಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿವೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದು

ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಖರೀದಿದಾರರು, ಮಾರಾಟಗಾರರು, ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಎಂಡ್-ಟು-ಎಂಡ್ ಪರಿಹಾರಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಲುಪುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ವರ್ಧಿತ ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, 2014 ರ ನಂತರ ಭಾರತದ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯೂ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2023 ರಲ್ಲಿ 38ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, 2014 ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ 54ನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿದೆ. ಜೆಮ್‌, ಒಎನ್‌ಡಿಸಿ, ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ, ಎನ್‌ಎಲ್‌ಪಿ(ಮರೀನ್) ಮತ್ತು LDB 2.0 ನಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು (ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ) ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಜೆಮ್‌ (ಸರ್ಕಾರಿ ಇ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ)

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸುಗಮ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿಸಲು 2016 ರಲ್ಲಿ ಜೆಮ್‌ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಇ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಾಂಗಚೇತನರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

ಜೆಮ್‌ ಒಟ್ಟು 18.4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸರಕು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 2025–26 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ. ಜಿಎಂವಿ ದಾಟಿದೆ. 2025–26 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಆದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 68% ಅನ್ನು MSE ಗಳು ಪೂರೈಸಿವೆ, ಇದು ಒಟ್ಟು ಜಿಎಂವಿಯ 47.1% ರಷ್ಟಿದೆ. GeM 35,705 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ "ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ" ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 51,494 ಕೋಟಿ ರೂ. ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಿವೆ.

A graph of a graph of sales

ಅಲ್ಲದೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 2.04 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಎಂಎಸ್‌ಇಗಳು ಜೆಮ್‌ ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇವು ₹79,231 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 42 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿವೆ. ಜೆಮ್‌ ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಮೆಷಿನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. GeM ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 100% ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್ ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು 12 ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ - ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದಿ, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ಮರಾಠಿ, ಒಡಿಯಾ, ಪಂಜಾಬಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು, ಇವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬಳಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. GeM ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ (MSME)ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರವೇಶದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಭಜಿತ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ONDC (ಓಪನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮರ್ಸ್)

ಒಎನ್‌ಡಿಸಿ ಎಂಬುದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ವಿನಿಮಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು 616 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, 7.64 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮುಕ್ತ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಒಎನ್‌ಡಿಸಿ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್

ಭಾರತದ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 2014 ರಿಂದ ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯು ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿಭಜಿತವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ 'ಪಿಎಂ ಗತಿಶಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್', ಸಮಗ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತಕ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಇದು 58 ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ 3199 ಡೇಟಾ ಲೇಯರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಯೂನಿಫೈಡ್ ಜಿಯೋಸ್ಪೇಷಿಯಲ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು 230 ಕ್ಯುರೇಟೆಡ್ ಡೇಟಾಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ₹16.10 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ 352 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 201 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 167 ಅನುಷ್ಠಾನದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.

ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಮಗ್ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಸ್ತಿ ನಕಲು ತಡೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (ಮರೀನ್)

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ (ಮರೀನ್) ಸಮುದ್ರಯಾನ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಫ್ತುದಾರರು, ಆಮದುದಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇದನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸರಕು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಡ್-ಟು-ಎಂಡ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರವರೆಗೆ ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 21,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಡೇಟಾ ಬ್ಯಾಂಕ್

ಎಲ್‌ಡಿಬಿ 2.0 ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಜಾಲಗಳಾದ್ಯಂತ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಮಲ್ಟಿಮೋಡಲ್ ಕಾರ್ಗೋ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಹೈ-ಸೀಸ್ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಲೈವ್ ಕಂಟೇನರ್ ಹೀಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಎಲ್‌ಡಿಬಿ 2.0 ಪಾರದರ್ಶಕ, ಡೇಟಾ-ಚಾಲಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. 2025-26ರಲ್ಲಿ, ಇದು 100% ರಫ್ತು-ಆಮದು ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 95 ಮಿಲಿಯನ್ ರಫ್ತು-ಆಮದು ಕಂಟೇನರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ.

ಸುಲಭ ಸಾಲದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು

ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯವಾಹಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಲದ ಪ್ರವೇಶವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸರಳೀಕೃತ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿಗಳು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆಯೇ, ಸಮಯೋಚಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಸಾಲವು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ

ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೇಲಾಧಾರ-ರಹಿತ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗ್ಯಾರಂಟಿ-ರಹಿತ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಲದಾತರಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 'ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಸ್ಕೀಮ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಚ್ 31, 2025 ರವರೆಗೆ ₹9.34 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸಂಚಿತ ಗ್ಯಾರಂಟಿಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ. 'ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲೈನ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಸ್ಕೀಮ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹3.68 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ₹2.43 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗಾಗಿ ಮಂಜೂರಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ

ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ₹20 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಮೇಲಾಧಾರ-ರಹಿತ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರವೇಶದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪಿಎಂಎಂವೈ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 27, 2026 ರಂತೆ, ಈ ಯೋಜನೆಯು 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 57 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಾತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ₹40.07 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 12 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಖಾತೆಗಳು ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ಪಿಎಂಎಂವೈ ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಮುದ್ರಾ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣವು ದಕ್ಷತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

	ಸಾಲದ ಖಾತೆಗಳ ಪಾಲು	ವಿತರಿಸಲಾದ ಮೊತ್ತದ ಪಾಲು
ಮಹಿಳೆಯರು	59.81%	37.45%
ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಿಗಳು	21%	30.09%
ಎಸ್‌ಸಿ, ಎಸ್‌ಟಿ ಮತ್ತು ಒಬಿಸಿ ವರ್ಗಗಳು	45.52%	31.77%

A graph of a financial fall

ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಮಾಡೆಲ್

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು 2025 ರಲ್ಲಿ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 'ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಮಾಡೆಲ್' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಈ ಮಾದರಿಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಾಲ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಎಎಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 3.96 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇ ಸಾಲದ ಅರ್ಜಿಗಳಿಗೆ, ಅಂದರೆ ₹52,300 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿವೆ (ಏಪ್ರಿಲ್ 1 - ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 2025). ಈ ಮಾದರಿಯು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸ್ನೇಹಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಟ್ರೇಡ್ಸ್‌ (ಟ್ರೇಡ್ ರಿಸೀವಬಲ್ಸ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)

ಟ್ರೇಡ್ಸ್‌ ಎಂಬುದು ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳ ಹಣಕಾಸು/ಡಿಸ್ಕೌಂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಹು ಹಣಕಾಸುದಾರರ ಮೂಲಕ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಖರೀದಿದಾರರಿಂದ ಬರಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತವಾಗಿರಬಹುದು. ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಟ್ರೇಡ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲು 2026-27 ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಇನ್‌ವಾಯ್ಸ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಸಹ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜೆಮ್‌ ಅನ್ನು ಟ್ರೇಡ್ಸ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರಿಂದ ತ್ವರಿತ ಹಣಕಾಸು ಸೌಲಭ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ತೆರಿಗೆ ಅನುಸರಣೆಯ ಸುಲಭತೆ

ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಸರಳೀಕರಣ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ, ಇದು ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಡೆರಹಿತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ, ಮುಖರಹಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ತೆರಿಗೆದಾರರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ, ಔಪಚಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವ್ಯವಹಾರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.

ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಯನ್ನು 2017 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಯಾಗಿದ್ದ ವಿಭಜಿತ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಗೆ ಮೊದಲು, ತೆರಿಗೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ, ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ, ವ್ಯಾಟ್, ಸಿಎಸ್‌ಟಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಬಹು ತೆರಿಗೆಗಳು ವ್ಯವಹಾರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದವು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸರಕುಗಳ ಸುಗಮ ಚಲನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದವು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆಗೆ (ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಸರಳೀಕೃತ ಎರಡು-ದರದ ರಚನೆಗೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ದರಗಳ ತರ್ಕಬದ್ಧೀಕರಣವು ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

A graph of a rising cost

ತೆರಿಗೆ ಮೂಲದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಭಾವವು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ; ನೋಂದಾಯಿತ ತೆರಿಗೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2017 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟಿದ್ದದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 1.64 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಇದು ಆಳವಾದ ಔಪಚಾರಿಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾದ ಜಿಎಸ್‌ಟಿಎನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಿಂದಲೂ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ತೆರಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡಿದ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ತಡೆರಹಿತ B2B ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇನ್‌ವಾಯ್ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ₹107.64 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವತಿಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸುಗಮ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಹಣಕಾಸು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖರಹಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

ಹಳೆಯ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, 2019 ರಲ್ಲಿ ಇ-ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ತೆರಿಗೆ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ತೆರಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಭೌತಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಈ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿಶೇಷತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್

ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು ಜೂನ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ತೆರಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ, ತಡೆರಹಿತ ಅನುಭವವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ತ್ವರಿತ ಮರುಪಾವತಿಗಾಗಿ ಐಟಿಆರ್ ಗಳ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಸಂವಹನಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ-ತುಂಬಿದ ಡೇಟಾದೊಂದಿಗೆ ಉಚಿತ ಐಟಿಆರ್ ತಯಾರಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ವರ್ಧಿತ ಬೆಂಬಲದಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಎಕ್ಯೂ, ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಸಹಾಯ ಸೇರಿವೆ. ಪೋರ್ಟಲ್ ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಯುಪಿಐ, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್‌ಟಿಜಿಎಸ್/ಎನ್‌ಇಎಫ್ಟಿಬ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇ-ವೇ ಬಿಲ್ ಇ-ವೇ ಬಿಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಕುಗಳ ಚಲನೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯ-ಮಟ್ಟದ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ಸ್ಥಿರ ಗಡಿ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ, ಸಾರಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಇ-ವೇ ಬಿಲ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಜುಲೈ 2018–ಮಾರ್ಚ್ 2019 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 15.74 ಕೋಟಿಯಿಂದ FY 2025-2026 ರಲ್ಲಿ 188.27 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಲವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತರ-ದೇಶೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು

ಭಾರತವು ಉದ್ದೇಶಿತ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂತರ-ದೇಶೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರವು ವ್ಯವಹಾರದ ಜೀವನಚಕ್ರದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯೂನಿಯನ್ ಬಜೆಟ್ 2026–27 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನಂತಹ ಕ್ರಮಗಳು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಇಒಡಿಬಿ ಅನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಪರ್ಯಾಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ಸುಂಕ ಮುಂದೂಡಿಕೆಯ ಅವಧಿ ಸೇರಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿವೆ, ವಹಿವಾಟಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.

ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಮಾಡುವ ಉಪಕ್ರಮ

'ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ' ಮಾಡುವ ಉಪಕ್ರಮವು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಫ್ತು, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಫ್ತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ/ಜಿಲ್ಲಾ ರಫ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 590 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಕರಡು ಜಿಲ್ಲಾ ರಫ್ತು ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 249 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಸ್ಥಳೀಯ ರಫ್ತುದಾರರು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಹೊಸ ರಫ್ತುದಾರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಫ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಿಷನ್

ರಫ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಿಷನ್ ರಫ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಂಘಟಿತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರ ಹಣಕಾಸು, ಮಾನದಂಡಗಳ ಅನುಸರಣೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಸಾಗರೋತ್ತರ ಉಗ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದ ಈ ಮಿಷನ್, ಅನೇಕ ರಫ್ತು-ಬೆಂಬಲ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಂದೇ, ಏಕೀಕೃತ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಚಾಲಿತ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ಸಂಯೋಜಿತ ಉಪ-ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ: 'ನಿರ್ಯಾತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹನ್' ಮತ್ತು 'ನಿರ್ಯಾತ್ ದಿಶಾ'. 'ನಿರ್ಯಾತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹನ್' ಹಣಕಾಸಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ-ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲದ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 'ನಿರ್ಯಾತ್ ದಿಶಾ' ಹಣಕಾಸೇತರ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, EPM ರಫ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಐಸಿಇಜಿಡಿಟಿಎಇ (ಇಂಡಿಯನ್ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗೇಟ್‌ವೇ)

ಐಸಿಇಜಿಡಿಟಿಎಇ ಭಾರತೀಯ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮುದಾಯದ ನಡುವಿನ ಎಲ್ಲಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂವಹನಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್, ಆನ್‌ಲೈನ್ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುಂಕ ಪಾವತಿ ಮತ್ತು ಕ್ವೆರಿ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಗೂಡ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮರುಪಾವತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗೇಟ್‌ವೇ ಅಂತರ-ದೇಶೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಂಟ್ರಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಲಕ್ಷದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಲ್ಲಿ 5.89 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

eCoO (ಎನ್ಹಾನ್ಸ್ಡ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಫ್ ಆರಿಜಿನ್) 2.0 ಸಿಸ್ಟಮ್

eCoO 2.0 ಸಿಸ್ಟಮ್ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೇ 'ಇಂಪೋರ್ಟರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಕೋಡ್' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು-ಬಳಕೆದಾರ ಪ್ರವೇಶದಂತಹ ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು [Aadhaar Redacted]-ಆಧಾರಿತ ಇ-ಸೈನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ನಿರಂತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. "ಇನ್-ಲಿಯು" ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸುಲಭ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಕೋರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯಾಪಾರ ಸೌಲಭ್ಯ ಉಪಕ್ರಮವು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಜನವರಿ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ 125 ವಿತರಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನ 7,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು eCoO ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಟ್ರೇಡ್ ಕನೆಕ್ಟ್ ಇ-ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್

ಟ್ರೇಡ್ ಕನೆಕ್ಟ್ ಇ-ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಎಂಎಸ್‌ಎಂಇಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಖರೀದಿದಾರರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುದಾರರ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಇದು ಜೂನ್ 5, 2026 ರಂತೆ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನೋಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 35 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು 'ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಆಫ್ ಆರಿಜಿನ್'ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಗಳು, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ವ್ಯವಹಾರಗಳು ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ವೇಗವಾದ ಪಾವತಿಗಳು, ತಡೆರಹಿತ ಆನ್‌ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾದ್ಯಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ.

ಯುಪಿಐ (ಯೂನಿಫೈಡ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್)

ಯುಪಿಐ ಎಂಬುದು 2016 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮತ್ತು ತಡೆರಹಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿವರ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗದು ಹರಿವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ. ಯುಪಿಐ ಬಹು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಆ್ಯಪ್‌ಗೆ ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಧಿ ವರ್ಗಾವಣೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಆರ್‌ ಕೋಡ್ ಸೌಲಭ್ಯದಂತಹ ವಿವಿಧ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.

A graph of a graph showing a diagram of a graphAI-generated content may be incorrect.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 713 ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಜನರು ತಾವು ಬಳಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಯಾವುದು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಈಗ ಸುಮಾರು 540.27 ದಶಲಕ್ಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು 100 ದಶಲಕ್ಷ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಯುಪಿಐ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2016-17 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 2 ಕೋಟಿಯಿಂದ, 2025-26 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 24,162 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದು ವಹಿವಾಟಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12,000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಹಿವಾಟಿನ ಮೌಲ್ಯವು 2016-17 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹0.07 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಿಂದ 2025-26 ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹314 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಇದು ವಹಿವಾಟಿನ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ 4,000 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ ಕೂಡ ಯುಪಿಐ ಅನ್ನು ವಹಿವಾಟಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇದು ಸ್ಕೇಲೆಬಲ್, ಅಂತರ್ಗತ ಮತ್ತು ನವೀನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಿಕೆವೈಸಿ (ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನೋ ಯುವರ್ ಕಸ್ಟಮರ್) ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ

ಸಿಕೆವೈಸಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಹಣಕಾಸು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಕೆವೈಸಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಭಂಡಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಏಕರೂಪದ ಕೆವೈಸಿ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿಯು ವಿಭಿನ್ನ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಕೆವೈಸಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಗ್ರಾಹಕರ ಆನ್‌ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಲಯದಾದ್ಯಂತ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶದ ಸುಲಭತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಂಟಿಟಿಲಾಕರ್

ಎಂಟಿಟಿಲಾಕರ್ ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲಾಕರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಕ್ಲೌಡ್-ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ವಾಲೆಟ್ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುಗಮ ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಎಂಟಿಟಿಲಾಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ 38 ಸಾವಿರದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ 40 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ನಂಬಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು

ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅನುಸರಣೆಯ ಕಡಿತದವರೆಗೆ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಕ್ರಮಗಳು ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿವೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ವ್ಯವಹಾರದ ಜೀವನಚಕ್ರದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ, ಇದು ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತಡೆರಹಿತ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಜನ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಕಾಯ್ದೆ

ಜನ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ (ನಿಬಂಧನೆಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2023, 42 ಕಾಯ್ದೆಗಳಾದ್ಯಂತ 183 ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ಜನ್ ವಿಶ್ವಾಸ್ (ನಿಬಂಧನೆಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026 ಏಪ್ರಿಲ್ 7, 2026 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು:

717 ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ.
23 ಸಚಿವಾಲಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ 79 ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆಗಳ 784 ನಿಬಂಧನೆಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ.

ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಸರಣೆಯ ಹೊರೆ

ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರವು ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪೂರಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1986, ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1981 ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1927 ಹಾಗೂ ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974 ರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಜೀವನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಂಬಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿವೆ.
ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಲು ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ 'ಅನುಸರಣೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಣ ಕುರಿತ ಕಾರ್ಯಪಡೆ'ಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭೂ ಬಳಕೆ, ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಮಿಕ, ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು, ಅನುಮತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಲಯಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರಿಂದ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಮೂರು ಸುತ್ತಿನ ಭೇಟಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭೇಟಿಗಳು ಅಂತರ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಮನ್ವಯ, ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಕಲಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು.
'ಅನುಸರಣೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ' ವ್ಯಾಯಾಮದ ಭಾಗವಾಗಿ, 47,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಸರಣೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 16,108 ಸರಳೀಕೃತ ಅನುಸರಣೆಗಳು, 22,287 ಡಿಜಿಟಲೀಕರಿಸಿದ ಅನುಸರಣೆಗಳು, 4,458 ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ಅನುಸರಣೆಗಳು ಮತ್ತು 4,270 ಅನಗತ್ಯ ಅನುಸರಣೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೂಡ 9,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುತ್ತೋಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು 238 ಕಾರ್ಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ 'ಮಾಸ್ಟರ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್ಸ್'ಗಳಾಗಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದು ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು 9,446 ಸುತ್ತೋಲೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದವು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆ (ಬಿಆರ್‌ಎಪಿ) ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

ಬಲಿಷ್ಠ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಬಿಆರ್‌ಎಪಿ ಮೂಲಕ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. 2015 ರಿಂದ, ಬಿಆರ್‌ಎಪಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ, ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಿಆರ್‌ಎಪಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ನೀತಿಗಳು, ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳ ನಂತರದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪರಿಸರ ನೋಂದಣಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆಯುವುದು, ಭೂಮಿಯ ಲಭ್ಯತೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಪರವಾನಗಿ, ತಪಾಸಣಾ ಸುಧಾರಣೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ರಿಟರ್ನ್ ಫೈಲಿಂಗ್, ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿವಾದಗಳ ಇತ್ಯರ್ಥದಂತಹ ವ್ಯವಹಾರದ ಜೀವನಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಬಿಆರ್‌ಎಪಿ ನ 7 ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು 8 ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಲು, ಡಿಪಿಐಐಟಿ 'ಜಿಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆ'ಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆ ಅನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿಗಳು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಯಂತ್ರಕ ಅನುಮೋದನೆಗಳು, ತಪಾಸಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ದಿವಾಳಿತನ ನಿರ್ಣಯ

'ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿ ಸಂಹಿತೆ, 2016' ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೊದಲು, ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸಾಲದ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಕೆಗಾಗಿ ಬಹು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವು. ಈ ವಿಭಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ಸಂಹಿತೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಏಕೀಕೃತ ದಿವಾಳಿತನ ನಿರ್ಣಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿತು. ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಲದಾತ-ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಸಮಯ-ಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.

ನಂತರದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಾಲದಾತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯದ ಕಾಲಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದವು. ಅವರು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ನಿರ್ಣಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.

ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು 'ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿ ಸಂಹಿತೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2026' ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ತೀರ್ಪು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ 14 ದಿನಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತದ ನಂತರ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಸಾಲದಾತರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದವು ಮತ್ತು ದಿವಾಳಿತನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದ್ಯಂತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದವು. ಇದು ದಿವಾಳಿತನ ನಿರ್ಣಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇತರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಲದಾತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ದಿವಾಳಿತನ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ.

ವ್ಯಾಪಾರ-ಸ್ನೇಹಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು

ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸುಗಮ-ಚಾಲಿತ ವ್ಯವಹಾರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿವೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಜೀವನಚಕ್ರದಾದ್ಯಂತ ಅನುಸರಣೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ. ಭಾರತದ ವ್ಯವಹಾರ ಸುಗಮತೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಇಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ನೀತಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆಡಳಿತದ ಸಂಯೋಜಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿವೆ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಪಾರ ತಾಣವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

References

Ministry of Commerce & Industry

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1781851&reg=3&lang=2

https://sansad.in/getFile/annex/270/AU3874_QoKsRW.pdf?source=pqars

https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2022/nov/doc20221123133801.pdf

https://www.dpiit.gov.in/ministry/about-us/details/Title=Ease-of-Doing-Business-(EODB)-ITMwETMtQWa

https://www.startupindia.gov.in/content/sih/en/about-startup-india-initiative.html

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2098452&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx?PRID=2227597&reg=6&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2201280&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2154136&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1570586&reg=3&lang=2