Press Note Details: Press Information Bureau

Economy

‘భారతదేశ దివాలా పరిష్కార వ్యవస్థ’

ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుంచి వ్యవస్థీకృత పరిష్కారం వరకు

Posted On: 28 MAY 2026 11:37AM

భారతదేశ దివాలా పరిష్కార చట్రం, దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016 (IBC) ద్వారా ఒక పెద్ద మార్పునకు లోనైంది. ఇది ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న సంస్థల పరిష్కారం కోసం క్రమబద్ధమైన, రుణదాతల నేతృత్వంలోని, కాలపరిమితితో కూడిన ఒక సమగ్ర విధానాన్ని పరిచయం చేసింది. గడిచిన సంవత్సరాలలో, ఈ కోడ్ రికవరీ విధానాలను బలోపేతం చేయడమే కాకుండా పరిష్కార ఫలితాలను కూడా మెరుగుపరిచింది. ఇందులో భాగంగా, మార్చి 2026 నాటికి ఆమోదించబడిన వివిధ పరిష్కార ప్రణాళికల ద్వారా రుణదాతలు దాదాపు రూ.4.32 లక్షల కోట్లను రాబట్టుకోగలిగారు.

ఈ అనుభవాల ఆధారంగా, కాలయాపనను తగ్గించడానికి, రుణదాతల పర్యవేక్షణను బలోపేతం చేయడానికి, కార్యాచరణ స్పష్టతను పెంపొందించడానికి దివాలా మరియు దివాలా కోడ్ (సవరణ) చట్టం, 2026 పలు సంస్కరణలను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ సవరణ.. దివాలా పరిష్కార మరియు లిక్విడేషన్ ప్రక్రియను మరింత సమర్థవంతంగా, ముందస్తుగా అంచనా వేయదగినదిగా, పరిష్కార-ఆధారితమైనదిగా మార్చడానికి దోహదపడుతుంది.

భారతదేశంలో దివాలా పరిష్కార పురోగతి

స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, భారతీయ కంపెనీలు సాధారణ వ్యాపార కార్యకలాపాలకు మద్దతునిచ్చే నిర్మాణాత్మక చట్టపరమైన చట్రాల పరిధిలో పనిచేశాయి. ఆర్థిక ఇబ్బందులు తలెత్తినప్పుడు, అవి పరిష్కారం కోసం బహుళ చట్టపరమైన విధానాలపై ఆధారపడ్డాయి. వీటిలో కంపెనీ చట్టం, అప్పుల వసూలు ప్రక్రియలు మరియు సురక్షిత రుణదాతల చట్రాలు ఉన్నాయి. ప్రతి విధానం ప్రత్యేక వేదికలను, విభిన్న పద్ధతులను అనుసరించింది. ఇది తరచుగా సమన్వయాన్ని సంక్లిష్టం చేయడమే కాకుండా, ఎంతో కాలయాపనకు దారితీసింది.

ఈ సవాళ్లను అధిగమించడానికి, ప్రభుత్వం 'దివాలా & దివాలా కోడ్, 2016' ను ప్రవేశపెట్టింది. ఇది ఉనికిలో ఉన్న చట్టాలన్నింటినీ ఒకే వ్యవస్థ కిందకు తీసుకువచ్చింది. ఈ కోడ్ రుణదాతల భాగస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడంతో పాటు, భాగస్వాములందరి ప్రయోజనాలను సమతూకం చేస్తూ, ఆస్తుల విలువను గరిష్టం చేయడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఈ వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ, దాని అమలు అనుభవాలు మెరుగుపరచవలసిన కొన్ని రంగాలను ఎత్తిచూపాయి. సమర్థతను, ఫలితాలను పెంపొందించడానికి మరిన్ని శుద్ధీకరణలు చేయబడ్డాయి. ఈ నిరంతర సంస్కరణల ప్రక్రియ 'దివాలా మరియు దివాలా కోడ్ (సవరణ) చట్టం, 2026' రూపకల్పనకు దారితీసింది, ఇది ఈ క్రోడీకరణలో తదుపరి దశను సూచిస్తుంది.

దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016: భారతదేశపు ప్రధాన దివాలా చట్టం

IBC-పూర్వ చట్రం మరియు సంస్కరణల ఆవశ్యకత దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016 (IBC) అమలులోకి రాకముందు, భారతదేశంలో దివాలా పరిష్కారం ఒకదానిపై ఒకటి ఆధారపడే బహుళ చట్టపరమైన చట్రాల ద్వారా సాగేది. ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్న కంపెనీల విషయాలను కంపెనీల చట్టం, అనారోగ్య పారిశ్రామిక కంపెనీల చట్టం (SICA), అప్పుల వసూలు విధానాలు మరియు SARFAESI వంటి సురక్షిత రుణదాతల చట్రాల వంటి వివిధ చట్టాల కింద పరిష్కరించేవారు. ఈ ప్రక్రియలు వేర్వేరు సంస్థలు మరియు వేదికల ద్వారా నడిచేవి, దీనివల్ల తరచుగా విచ్ఛిన్నమైన విచారణలు మరియు ఒకదాని పరిధిలోకి మరొకటి వచ్చే అధికార పరిధి సమస్యలు తలెత్తేవి.

దీని ఫలితంగా, పరిష్కార ప్రక్రియలు తరచుగా సుదీర్ఘంగా మరియు అనిశ్చితంగా మారేవి. ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న ఆస్తుల విలువ క్షీణిస్తున్నప్పటికీ, కేసులు ఏళ్ల తరబడి పెండింగ్‌లోనే ఉండిపోయేవి. ఈ కాలయాపన వల్ల రుణదాతలు తమ బకాయిలను రాబట్టుకునే సామర్థ్యం బలహీనపడటంతో పాటు, పునరుద్ధరించడానికి వీలున్న వ్యాపారాలను మళ్లీ నిలబెట్టే అవకాశం కూడా తగ్గిపోయేది. ఒక క్రోడీకరించబడిన మరియు కాలపరిమితితో కూడిన విధానం లేకపోవడం మొత్తం క్రెడిట్ క్రమశిక్షణను మరియు పెట్టుబడిదారుల నమ్మకాన్ని కూడా దెబ్బతీసింది.

ఈ నిర్మాణాత్మక సవాళ్లను గుర్తించి, ప్రభుత్వం 'దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016'ను ఒక సమగ్ర సంస్కరణగా ప్రవేశపెట్టింది.

సమగ్ర, కాలపరిమితితో కూడిన దివాలా చట్రం

దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016 కంపెనీలు, భాగస్వామ్య సంస్థలు, వ్యక్తుల దివాలా పరిష్కారం కోసం ఒక సమగ్ర చట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇది బహుళ దివాలా చట్టాలను ఒకే నిర్మాణంలోకి క్రోడీకరించి, మరింత సమన్వయంతో కూడిన మరియు ముందస్తుగా అంచనా వేయదగిన పరిష్కార ప్రక్రియను సృష్టించింది.

ఈ కోడ్ ద్వారా పరిచయం చేయబడిన ఒక ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటంటే.. రుణగ్రహీత నియంత్రణలో ఉండే వ్యవస్థ నుంచి రుణదాతల నేతృత్వంలోని పరిష్కార చట్రం వైపునకు మారడం. ఈ మార్పు కేవలం బకాయిల వసూలు ప్రక్రియలకే పరిమితం కాకుండా ఆస్తుల విలువను గరిష్టం చేయడం, పునరుద్ధరించడానికి వీలున్న వ్యాపారాలను కొనసాగించడం మరియు భాగస్వాములందరినీ సమంగా పరిగణించడంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. సుదీర్ఘ కాలయాపన వల్ల సంస్థ విలువ క్షీణించకముందే, ఆర్థిక ఇబ్బందులను ప్రారంభ దశలోనే పరిష్కరించేలా చూడాలని ఈ కోడ్ ఆకాంక్షించింది.

ఈ చట్రానికి కేంద్ర బిందువు 'కార్పొరేట్ దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియ' (CIRP). ఇది కార్పొరేట్ దివాలాను పరిష్కరించడానికి ఒక నిర్మాణాత్మక విధానాన్ని అందిస్తుంది. ఆర్థిక రుణదాతలతో కూడిన 'రుణదాతల కమిటీ' (CoC) వివిధ పరిష్కార ప్రణాళికలను విశ్లేషిస్తుంది. ఆ తర్వాత, ఇబ్బందుల్లో ఉన్న సదరు సంస్థ భవిష్యత్తుకు సంబంధించి వారు కీలకమైన వాణిజ్య నిర్ణయాలను తీసుకుంటారు.

ఈ కోడ్ పరిష్కారం కోసం ఒక కాలపరిమితితో కూడిన నిర్మాణాన్ని కూడా ప్రవేశపెట్టింది. CIRP ప్రక్రియను 180 రోజుల్లోగా పూర్తి చేసేలా రూపొందించారు, ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో దీనిని 330 రోజుల వరకు పొడిగించవచ్చు. ఈ కాలపరిమితి ఆధారిత విధానం నిరవధిక ఆలస్యాన్ని నిరోధించడానికి మరియు ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న వ్యాపారాల ఆర్థిక విలువను కాపాడటానికి ఉద్దేశించబడింది. ఒకవేళ నిర్దేశిత చట్రంలోగా పరిష్కారం లభించకపోతే, సదరు సంస్థ కోడ్ నిబంధనల ప్రకారం లిక్విడేషన్ (ఆస్తుల విక్రయ) ప్రక్రియలోకి వెళుతుంది

IBC కింద ఉన్న సంస్థాగత నిర్మాణం

IBC చట్రం యొక్క సమర్థత అనేది ఈ కోడ్ కింద ఏర్పాటు చేయబడిన ఒక నియంత్రిత సంస్థాగత పర్యావరణ వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉంటుంది. 'ఇన్సాల్వెన్సీ అండ్ బ్యాంక్రప్ట్సీ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా' (IBBI) ఈ చట్రం పరిధిలోని దివాలా ప్రక్రియలను, దివాలా నిపుణులను మరియు సంబంధిత సంస్థలను పర్యవేక్షించే బాధ్యత కలిగిన నియంత్రణ సంస్థగా పనిచేస్తుంది. ఇది దివాలా పర్యావరణ వ్యవస్థ యొక్క పనితీరును నియంత్రించే నిబంధనలను మరియు ప్రమాణాలను కూడా రూపొందిస్తుంది.

దివాలా నిపుణులు (IPలు) ఎవరు?

ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న సంస్థల వ్యవహారాలను నడపడం, వాటి ఆస్తులను సంరక్షించడం మరియు రుణదాతల సమావేశాలను ఏర్పాటు చేయడం వంటి పనులను IPs నిర్వహిస్తారు. వారు ఈ కోడ్, వర్తించే నిబంధనలకు లోబడి పరిష్కార ప్రక్రియను పర్యవేక్షిస్తారు.

అలాగే, కార్పొరేట్ దివాలా వ్యవహారాలను 'నేషనల్ కంపెనీ లా ట్రిబ్యునల్' తీర్పు నిస్తుంది, ఇది ఈ చట్రం కింద న్యాయ నిర్ణయాధికార సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది. దీని నిర్ణయాలపై వచ్చే అప్పీళ్లను 'నేషనల్ కంపెనీ లా అప్పీలేట్ ట్రిబ్యునల్' విచారిస్తుంది. ఈ సంస్థలన్నీ కలిసి భారతదేశంలో దివాలా పరిష్కారం కోసం ఒక నిర్మాణాత్మక, పర్యవేక్షించబడే, చట్టబద్ధంగా అమలు చేయగల విధానాన్ని సృష్టిస్తాయి.

దివాలా మరియు దివాలా కోడ్ సాధించిన విజయం

దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016 అమల్లోకి వచ్చినప్పటి నుంచి, భారతదేశపు దివాలా, క్రెడిట్ (రుణ) పర్యావరణ వ్యవస్థను గణనీయంగా బలోపేతం చేసింది. ఈ చట్రం రికవరీ విధానాలను మెరుగుపరిచింది, రుణదాతల క్రమశిక్షణను బలోపేతం చేసింది, ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న సంస్థల కోసం మరింత నిర్మాణాత్మకమైన పరిష్కార ప్రక్రియను సృష్టించింది.

మార్చి 2026 నాటికి, ఈ కోడ్ కింద 8,987 కార్పొరేట్ దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియలు అనుమతించబడ్డాయి. ఆమోదించబడిన పరిష్కార ప్రణాళికల ద్వారా 1,419 కార్పొరేట్ రుణగ్రహీతల సమస్యలు పరిష్కరించబడ్డాయి. అదే సమయంలో, సెక్షన్ 12A కింద కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాలు, అప్పీళ్లు, సమీక్షలు, ఉపసంహరణల ద్వారా మరికొన్ని కేసులు మూసివేయబడ్డాయి.

మార్చి 2026 నాటికి, IBC కింద ఆమోదించబడిన పరిష్కార ప్రణాళికల ద్వారా రుణదాతలు దాదాపు రూ.4.32 లక్షల కోట్లను రాబట్టుకున్నారు. ఈ వసూళ్లు ఆస్తుల విక్రయ విలువ కంటే 116.85 శాతానికి పైగా, వాటి సరసమైన విలువ కంటే 94.56 శాతానికి పైగా ఉన్నాయి.

బ్యాంకింగ్ రంగంలో రికవరీ ఫలితాలను మెరుగుపరచడంలో కూడా ఈ చట్రం దోహదపడింది. వివిధ మార్గాల ద్వారా షెడ్యూల్డ్ కమర్షియల్ బ్యాంకులు (SCBs) వసూలు చేసిన మొత్తం రూ.1,04,099 కోట్లలో, కేవలం IBC ద్వారానే అత్యధికంగా రూ.54,528 కోట్లు వచ్చాయని (ఇది మొత్తం వసూళ్లలో 52.4 శాతానికి సమానం) ఆర్‌బిఐ (RBI) విడుదల చేసిన 'రిపోర్ట్ ఆన్ ట్రెండ్స్ అండ్ ప్రోగ్రెస్ ఆఫ్ బ్యాంకింగ్ ఇన్ ఇండియా 2024-25' (డిసెంబర్ 29, 2025న విడుదలైంది) స్పష్టం చేస్తోంది. SARFAESI చట్టం, డెట్ రికవరీ ట్రిబ్యునళ్లు (DRTs) మరియు లోక్ అదాలత్‌ల ద్వారా జరిగిన వసూళ్ల కంటే ఇది చాలా ఎక్కువ.

ఐఐఎం అహ్మదాబాద్ అధ్యయనం ప్రకారం, IBC కింద సమస్య పరిష్కారం అయిన సంస్థలు ఆ తర్వాత బలీయమైన రికవరీని సాధించాయని వెల్లడైంది. రుణదాతలు తాము ఆమోదించిన క్లెయిమ్‌లలో 32 శాతాన్ని మరియు లిక్విడేషన్ విలువలో 168 శాతాన్ని తిరిగి పొందగలిగారు. పరిష్కారం లభించిన సంస్థల అమ్మకాల్లో 76 శాతం వృద్ధి కనిపించింది, మూడవ సంవత్సరం నాటికి అవి కార్యాచరణ బ్రేక్-ఈవెన్ స్థాయికి చేరుకున్నాయి మరియు ఉద్యోగుల ఖర్చులు 50 శాతం పెరిగాయి, అంటే ఉపాధి అవకాశాలు మెరుగయ్యాయని అర్థం. ఈ కంపెనీల మొత్తం ఆస్తులు 50 శాతం వృద్ధి చెందగా, మూలధన వ్యయం 130 శాతం పెరిగింది మరియు లాభదాయకత పరిశ్రమ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా మారింది. లిస్టెడ్ కంపెనీల మార్కెట్ విలువ ₹2 లక్షల కోట్ల నుంచి మూడు రెట్లు పెరిగి ₹6 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది, అలాగే వాటి ద్రవ్య లభ్యత 80 శాతం మెరుగైంది. అదనంగా, ఐఐఎం బెంగళూరు అధ్యయనం ప్రకారం, అప్పుల ఖర్చు 3 శాతం తగ్గింది మరియు స్వతంత్ర డైరెక్టర్స్ సంఖ్య పెరగడం ద్వారా సుపరిపాలన మెరుగైందని తేలిం. ఈ విధంగా, IBC ప్రక్రియ ద్వారా పరిష్కారం పొందిన సంస్థలు అమ్మకాలు, లాభదాయకత, ఆస్తుల వృద్ధి, మార్కెట్ విలువ మరియు ద్రవ్య లభ్యత వంటి తమ వ్యాపారంలోని వివిధ రంగాలలో గణనీయమైన పురోగతిని చూపాయని ఈ అధ్యయనాలు నిరూపిస్తున్నాయి.

ఇంకా, క్రెడిట్ క్రమశిక్షణపై IBC చూపిన ప్రభావాన్ని ఐఐఎం బెంగళూరు నిర్వహించిన ఒక సమగ్ర అధ్యయనం కూడా ధృవీకరించింది. ఈ అధ్యయనం కార్పొరేట్ లోన్ ఖాతాలు, CIRP, సంస్థల స్థాయి ఆర్థిక డేటా మరియు NPA (నిరర్థక ఆస్తుల) డేటాను విశ్లేషించింది. రుణగ్రహీతలు తమ నిర్దేశిత రుణ చెల్లింపుల పట్టికకు కట్టుబడి ఉండేలా IBC ప్రేరేపించిందని ఈ అధ్యయనం కనుగొంది. సమీక్షా కాలంలో, 'ఓవర్‌డ్యూ' (గడువు ముగిసిన) కేటగిరీగా పరిగణించబడే రుణ ఖాతాల సంఖ్యతో పాటు, రూపాయల పరంగా కూడా వాటి పరిమాణం గణనీయంగా తగ్గినట్లు అధ్యయనం పేర్కొంది. అదేవిధంగా, లోన్ ఖాతాలు 'ఓవర్‌డ్యూ' కేటగిరీ నుంచి 'నార్మల్' కేటగిరీకి మారే వార్షిక నిష్పత్తి పెరిగింది, ఇది కార్పొరేట్ల క్రెడిట్ సంస్కృతిలో వచ్చిన మెరుగుదలను సమర్థిస్తోంది. ఒక లోన్ ఖాతా 'ఓవర్‌డ్యూ' కేటగిరీ నుంచి 'నార్మల్' కేటగిరీకి మారడానికి పట్టే సగటు రోజుల సంఖ్య కూడా 248-344 రోజుల నుంచి 30-87 రోజులకు తగ్గింది. బకాయిలను వీలైనంత త్వరగా పరిష్కరించుకోవడానికి రుణగ్రహీతలు మరియు రుణదాతలు ఇద్దరూ ప్రయత్నిస్తున్నారని ఇది చూపిస్తుంది.

అదే సమయంలో, కార్యాచరణ సవాళ్లు కూడా కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. అనేక కేసులలో సగటు పరిష్కార కాలపరిమితి చట్టబద్ధమైన పరిమితి అయిన 330 రోజులను దాటిపోయింది. న్యాయ విచారణలో ఆలస్యం మరియు సుదీర్ఘమైన వ్యాజ్యాలు కొన్ని ప్రక్రియలలో ఆస్తుల విలువ గరిష్టీకరణపై ప్రభావం చూపాయి.

ఈ సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, దివాలా మరియు దివాలా కోడ్ అనేది భారతదేశ ఆర్థిక మరియు కార్పొరేట్ పరిష్కార చట్రంలో ఒక ప్రధాన నిర్మాణాత్మక సంస్కరణ. కాలపరిమితులను, సంస్థాగత సమర్థతను మరియు రికవరీ ఫలితాలను మరింత మెరుగుపరచడానికి 'దివాలా మరియు దివాలా కోడ్ (సవరణ) చట్టం, 2026'తో సహా తదుపరి సవరణలు కృషి చేస్తున్నాయి.

దివాలా మరియు బ్యాంక్రప్సీ కోడ్ యొక్క శాసనపరమైన పురోగతి

'దివాలా, దివాలా కోడ్ (సవరణ) చట్టం, 2026' కు దారితీసిన సంస్కరణలు, అనేక వరుస శాసనసభ సవరణల ద్వారా దివాలా పరిష్కార చట్రంలో వచ్చిన పరిణామాల ఆధారంగా రూపొందించబడ్డాయి.

2026కు ముందు ప్రవేశపెట్టిన కీలక సవరణలలో ఇవి ఉన్నాయి:

2018 సవరణ: దరఖాస్తుల ఉపసంహరణకు సంబంధించిన నిబంధనలు మరియు ఓటింగ్ శాతాల మార్పులతో సహా పరిష్కార చట్రంలో కీలకమైన శుద్ధీకరణలను ప్రవేశపెట్టింది. ఇది రుణదాతల భాగస్వామ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడంతో పాటు ప్రధాన చట్టంలోని సెక్షన్ 29A కింద అర్హత ప్రమాణాలను సవరించింది.
2019 సవరణ: ఈ ప్రక్రియ పూర్తి కావడానికి మొత్తం 330 రోజుల కాలపరిమితిని నిర్దేశించడం ద్వారా దివాలా పరిష్కార చట్రాన్ని మెరుగుపరిచింది.
2020 సవరణ: పరిష్కారం తర్వాత కార్పొరేట్ రుణగ్రహీతలకు రక్షణ కల్పించడంతో సహా కీలకమైన రక్షణ చర్యలను ప్రవేశపెట్టింది. కోవిడ్-19 నేపథ్యంలో నిర్దేశిత డిఫాల్ట్‌ల (చెల్లింపుల వైఫల్యం) కొరకు దివాలా విచారణలను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది.
2021 సవరణ: సూక్ష్మ, చిన్న మరియు మధ్యతరహా పరిశ్రమల (MSMEs) కోసం 'ప్రీ-ప్యాకేజ్డ్ దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియ'ను ప్రవేశపెట్టింది. ఇది రుణదాతల పర్యవేక్షణ మరియు పర్యవేక్షణతో కూడిన 'డెటర్-ఇన్-పొసెషన్' (రుణగ్రహీత ఆధీనంలోనే ఉండేలా) వేగవంతమైన పరిష్కారానికి వీలు కల్పించింది. దివాలా విచారణలలో సమర్థతను మరియు కాలపరిమితులను మెరుగుపరిచే నిబంధనలను కూడా ఇది చేర్చింది.

దివాలా మరియు బ్యాంక్రప్సీ కోడ్ (సవరణ) చట్టం, 2026ను అర్థం చేసుకోవడం

దాదాపు దశాబ్ద కాలపు అమలు అనుభవాల ఆధారంగా, 'దివాలా, దివాలా కోడ్, 2016' మరింత బలోపేతం చేస్తూ ఈ 2026 సవరణ చట్టం తీసుకురాబడింది. ఇది దివాలా పరిష్కార, లిక్విడేషన్ (ఆస్తుల విక్రయ) ప్రక్రియల సమయంలో ఎదురయ్యే కార్యాచరణ సవాళ్లను, చట్టపరమైన అస్పష్టతల వల్ల తలెత్తే వ్యాజ్యాలను, విధానపరమైన ఆలస్యాలను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.

ఈ చట్టం దివాలా ప్రక్రియలోని వివిధ దశలలో సంస్కరణలను ప్రవేశపెడుతుంది. ఇది కేసుల స్వీకరణ, ఆమోదం కోసం కాలపరిమితులను పటిష్టం చేస్తుంది. ఇది లిక్విడేషన్ సమయంలో CoCల పాత్రను విస్తరిస్తుంది. అలాగే, సెక్యూరిటీ ఇంటరెస్ట్‌లు, ఎగవేత లావాదేవీలు మరియు రిజల్యూషన్ ప్లాన్‌లకు సంబంధించిన నిబంధనలను కూడా ఇది స్పష్టం చేస్తుంది.

ఈ సవరణ, ఆమోదించబడిన పరిష్కార ప్రణాళికల అమలుకు రక్షణలను ప్రవేశపెడుతుంది. నిర్దిష్ట సందర్భాలలో లైసెన్సులు, అనుమతులు, నియంత్రణ ఆమోదాల కొనసాగింపు వీటిలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఇది మోసపూరిత, అక్రమ వ్యాపారానికి సంబంధించిన నిబంధనలను కూడా బలోపేతం చేస్తుంది.

ఈ సవరణలోని ఒక ముఖ్యమైన అంశం, నిర్దిష్ట వర్గాల కార్పొరేట్ రుణగ్రహీతల కోసం రుణదాత ప్రారంభించే దివాలా పరిష్కార ప్రక్రియను ప్రవేశపెట్టడం. ఈ చట్టం లిక్విడేషన్, విలీన ప్రక్రియల కోసం మరింత నిర్మాణాత్మక కాలపరిమితులను కూడా ప్రవేశపెడుతుంది.

మొత్తం మీద, ఈ సవరణ 2016 దివాలా, బ్యాంక్రప్సీ కోడ్ ప్రధాన నిర్మాణాన్ని నిలుపుకుంటూనే, దివాలా చట్రాన్ని మరింత కాలపరిమితితో కూడినదిగా, ఊహించదగినదిగా, పరిష్కార-ఆధారితంగా మార్చాలని కోరుతోంది.

2026 సవరణ చట్టంలో ప్రధాన మార్పులు

కొత్త చట్రాన్ని ప్రవేశపెట్టడానికి బదులుగా, 2016 నాటి ప్రధాన చట్టంలో కాలక్రమేణా స్పష్టమైన లోపాలను 2026 సవరణ చట్టం పరిష్కరిస్తుంది. కింది ప్రధాన మార్పులు ఇందులో ఉన్నాయి:

చట్టాన్ని మరింత స్పష్టంగా మరియు ఖచ్చితంగా మార్చడం

గతంలో: దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016 కింద కొన్ని పదాలు మరియు భావనలు సరిగ్గా నిర్వచించబడలేదు లేదా అవి విభిన్న వ్యాఖ్యానాలకు తావిచ్చేలా ఉండేవి. ఇది తరచుగా దివాలా విచారణల సమయంలో వ్యాజ్యాలకు (litigation) మరియు విధానపరమైన ఆలస్యాలకు దారితీసేది.

ప్రస్తుతం: ఈ సవరణ చట్టం "సర్వీస్ ప్రొవైడర్" (సేవా ప్రదాత), "అవాయిడెన్స్ ట్రాన్సాక్షన్" (నివారించదగిన లావాదేవీ) మరియు "ఫ్రాడ్యులెంట్ ఆర్ రాంగ్‌ఫుల్ ట్రేడింగ్" (మోసపూరిత లేదా సరికాని వ్యాపారం) వంటి పదాలకు నిర్దిష్ట నిర్వచనాలను అందిస్తుంది. "సర్వీస్ ప్రొవైడర్" అనే నిర్వచనంలో.. ఇన్‌సాల్వెన్సీ ప్రొఫెషనల్స్, ఇన్‌సాల్వెన్సీ ప్రొఫెషనల్ ఏజెన్సీలు, ఇన్ఫర్మేషన్ యుటిలిటీస్ మరియు IBBI వద్ద నమోదై నోటిఫై చేయబడిన ఇతర వ్యక్తులను చేర్చారు.

ఈ చట్టం "సెక్యూరిటీ ఇంటరెస్ట్" (భద్రతా ప్రయోజనం) యొక్క అర్థాన్ని కూడా స్పష్టం చేస్తుంది. పక్షాల మధ్య ఒప్పందం లేదా అమరిక ద్వారా ఏర్పడిన చోట మాత్రమే సెక్యూరిటీ ఇంటరెస్ట్ ఉంటుందని ఇది పేర్కొంటుంది. కేవలం చట్టం అమలు ద్వారా సృష్టించబడిన సెక్యూరిటీ ఇంటరెస్ట్‌లను ఈ నిర్వచనం నుంచి మినహాయించారు.

ఈ సవరణ "అవాయిడెన్స్ ట్రాన్సాక్షన్స్" ను కూడా నిర్వచిస్తుంది. ఇందులో రుణదాతలకు అన్యాయంగా ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, ఆస్తులను వాటి విలువ కంటే తక్కువకు బదిలీ చేయడం, రుణదాతలను మోసగించడం లేదా అన్యాయమైన క్రెడిట్ ఏర్పాట్లను సృష్టించడం వంటి లావాదేవీలు ఉంటాయి. ప్రధాన చట్టంలోని సెక్షన్ 66 కింద "ఫ్రాడ్యులెంట్ ఆర్ రాంగ్‌ఫుల్ ట్రేడింగ్" కూడా విడిగా నిర్వచించబడింది.

దివాలా ప్రక్రియలోకి వేగంగా ప్రవేశించేలా చూడడం

గతంలో: దివాలా దరఖాస్తులను స్వీకరించడానికి కాలపరిమితులు ఉన్నప్పటికీ, ఆలస్యం అనేది తరచుగా జరిగేది మరియు దానికి ఎలాంటి కారణాలు కూడా తెలిసేవి కావు. ఇది ఈ కోడ్ యొక్క కాలపరిమితి స్వభావాన్ని బలహీనపరిచింది.

ప్రస్తుతం: న్యాయ నిర్ణయాధికార సంస్థ 14 రోజులలోపు దరఖాస్తులపై నిర్ణయం తీసుకోవాలి. ఒకవేళ ఈ కాలపరిమితిని పాటించకపోతే, అందుకు గల కారణాలను అధికారికంగా నమోదు చేయాలి. ఇది వ్యవస్థలోకి జవాబుదారీతనాన్ని తీసుకువస్తుంది.

కేసుల ఉపసంహరణలో క్రమశిక్షణను తీసుకురావడం

గతంలో: ప్రక్రియ యొక్క ముదిరిన (advanced) దశలలో కూడా కేసులను ఉపసంహరించుకునే అవకాశం ఉండేది. కొన్ని సందర్భాల్లో, దీనివల్ల గణనీయమైన సమయం వృధా అవ్వడమే కాకుండా, అప్పటికే పెట్టిన శ్రమ కూడా వృధాగా మారేది.

ప్రస్తుతం: కేసుల ఉపసంహరణపై ఇప్పుడు ఆంక్షలు విధించారు. రుణదాతల కమిటీ (CoC) ఏర్పాటు కావడానికి ముందు దీనికి అవకాశం ఉండదు. అలాగే, పరిష్కార ప్రణాళికలను (resolution plans) ఆహ్వానించిన తర్వాత కూడా దీనిని నిషేధించారు. ఇది క్లిష్టమైన దశలలో ప్రక్రియకు అంతరాయం కలగకుండా నిరోధిస్తుంది. ఈ మార్పు స్థిరత్వాన్ని తీసుకురావడంతో పాటు, ప్రక్రియ అంతటా భాగస్వాముల ప్రయోజనాలను కాపాడుతుంది.

మొరటోరియం (తాత్కాలిక నిషేధ) రక్షణను బలోపేతం చేయడం

గతంలో: మొరటోరియం అమలు తీరులో కొన్ని లోపాలు ఉండేవి, ముఖ్యంగా గ్యారెంటీల (హామీల)కు సంబంధించిన కేసులలో ఇవి ఎక్కువగా కనిపించేవి. రుణదాతలు కొన్నిసార్లు పరోక్ష మార్గాల ద్వారా సమాంతర చర్యలను ప్రారంభించే అవకాశం ఉండేది.

ప్రస్తుతం: ఈ సవరణ చట్టం అటువంటి పరిస్థితులకు కూడా మొరటోరియం వర్తిస్తుందని స్పష్టం చేసింది. దీనివల్ల దివాలా ప్రక్రియను దాటవేయడానికి గ్యారెంటీలను ఒక సాధనంగా ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉండదు. సమస్య పరిష్కార ప్రక్రియలో ఉన్న కంపెనీకి సమాంతర రికవరీ విచారణల నుంచి విముక్తి లభించి, మరింత సురక్షితమైన వాతావరణం ఏర్పడుతుంది.

ప్రక్రియ సమర్థతను మరియు సమాచార లభ్యతను మెరుగుపరచడం

గతంలో: రిజల్యూషన్ ప్రొఫెషనల్స్ (పరిష్కార నిపుణుల) నియామకంలో ఆలస్యం మరియు ముఖ్య భాగస్వాముల నుంచి సహకారం లేకపోవడం వల్ల ప్రక్రియ తరచుగా మందగించేది. చాలా సందర్భాలలో, కీలకమైన సమాచారం వెంటనే అందుబాటులో ఉండేది కాదు.

ప్రస్తుతం: ఈ సవరణ రిజల్యూషన్ ప్రొఫెషనల్స్ నియామక ప్రక్రియను సరళీకృతం చేసింది, దీనివల్ల ప్రారంభ ఆలస్యం తగ్గుతుంది. ఇది సహకరించాల్సిన బాధ్యతను మరింత విస్తృతం చేస్తూ.. ప్రక్రియ అంతటా ఉద్యోగులు, ప్రమోటర్లు మరియు ఇతర అనుబంధ వ్యక్తులు తప్పనిసరిగా సహాయం అందించేలా నిబంధనలను చేర్చింది. వేగవంతమైన నియామకాలు మరియు మెరుగైన సమాచార లభ్యతతో, ఈ పరిష్కార ప్రక్రియ కేవలం స్వచ్ఛంద సహకారంపైనే ఆధారపడకుండా మరింత సమర్థవంతంగా మారుతుంది.

అన్ని దశలలో రుణదాతల పాత్రను పెంపొందించడం

గతంలో: పరిష్కార ప్రక్రియ సమయంలో రుణదాతల కమిటీలు (CoCs) కేంద్ర భూమికను పోషించేవి, కానీ లిక్విడేషన్ (ఆస్తుల విక్రయ) దశ ప్రారంభం కాగానే వాటి ప్రభావం గణనీయంగా తగ్గిపోయేది. దీనివల్ల వివిధ దశల మధ్య నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో సమన్వయ లోపం ఏర్పడేది.

ప్రస్తుతం: ఈ సవరణ రుణదాతల పాత్రను లిక్విడేషన్ దశకు కూడా విస్తరించింది. లిక్విడేషన్ నిర్వహణను పర్యవేక్షించడానికి మరియు అవసరమైన చోట లిక్విడేటర్‌ను మార్చడానికి కూడా వారికి అధికారం కల్పించబడింది. దివాలా ప్రక్రియ యొక్క మొత్తం జీవితచక్రం అంతటా రుణదాతలే నియంత్రణను కలిగి ఉంటారు. ఈ నిరంతరాయత వల్ల పర్యవేక్షణ మెరుగుపడటమే కాకుండా, నిర్ణయాలు రికవరీ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉండేలా చూస్తుంది.

గత లావాదేవీలకు జవాబుదారీతనాన్ని నిర్ధారించడం

గతంలో: ఆస్తుల అన్యాయమైన బదిలీలు, కొందరు రుణదాతలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం లేదా మోసపూరిత ప్రవర్తనకు సంబంధించిన లావాదేవీలను తరచుగా ప్రధాన దివాలా ప్రక్రియ నుంచి విడిగా పరిశీలించేవారు. దీనివల్ల పరిష్కారం లేదా లిక్విడేషన్ తర్వాత కూడా ఇటువంటి విచారణలు కొనసాగుతాయా లేదా అనే విషయంలో అనిశ్చితి నెలకొనేది.

ప్రస్తుతం: ఈ సవరణ చట్టం ప్రకారం.. నివారించదగిన లావాదేవీలు, మోసపూరిత లేదా సరికాని వ్యాపారానికి సంబంధించిన విచారణలు, దివాలా పరిష్కారం లేదా లిక్విడేషన్ ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత కూడా కొనసాగవచ్చని స్పష్టం చేయబడింది. రిజల్యూషన్ ప్రొఫెషనల్ లేదా లిక్విడేటర్ అటువంటి లావాదేవీలను నివేదించని పక్షంలో.. రుణదాతలు, సభ్యులు లేదా భాగస్వాములు స్వయంగా న్యాయ నిర్ణయాధికార సంస్థను ఆశ్రయించడానికి కూడా ఈ చట్టం అనుమతిస్తుంది.

పరిష్కారం కోసం ఆస్తుల పరిధిని విస్తరించడం

గతంలో: పరిష్కార ప్రక్రియ ఎక్కువగా కార్పొరేట్ రుణగ్రహీత యొక్క ఆస్తులపైనే దృష్టి సారించేది. ఆ ఆస్తులు సరిపోని పక్షంలో బకాయిల వసూలు పరిమితంగానే ఉండేది.

ప్రస్తుతం: రుణదాతల ఆమోదం మరియు కొన్ని షరతులకు లోబడి, గ్యారెంటర్ల (హామీదారుల) ఆస్తులను కూడా పరిష్కార ప్రక్రియలో చేర్చడానికి ఈ సవరణ అనుమతిస్తుంది. ఈ విధంగా ఆస్తుల పరిధిని విస్తరించడం ద్వారా, ముఖ్యంగా గ్యారెంటీలతో కూడిన సంక్లిష్టమైన ఆర్థిక నిర్మాణాలలో బకాయిలు వసూలయ్యే అవకాశాలు మెరుగవుతాయి.

రుణదాతలందరికీ న్యాయమైన లబ్ధిని చేకూర్చడం

గతంలో: అసమ్మతి తెలిపే రుణదాతలు తరచుగా పరిష్కార ప్రణాళికలు తమకు న్యాయం చేయడం లేదని భావించేవారు, ఇది వివాదాలకు మరియు వ్యాజ్యాలకు దారితీసేది.

ప్రస్తుతం: సెక్షన్ 53 కింద ఉన్న ప్రాధాన్యత క్రమంప్రకారం పరిష్కార ప్రణాళిక యొక్క నిధులు పంపిణీ చేయబడినట్లయితే, అసమ్మతి తెలిపే రుణదాతలకు కనీసం ఆస్తుల విక్రయ విలువ లేదా పరిష్కార ప్రణాళిక కింద వచ్చే మొత్తంలో ఏది తక్కువైతే అది లభిస్తుందని చట్టం ఇప్పుడు స్పష్టంగా పేర్కొంటుంది. ఇది మరింత పారదర్శకతను తీసుకురావడంతో పాటు విభేదాలను తగ్గిస్తుంది, తద్వారా పరిష్కార ప్రణాళికలు అన్ని పక్షాలకు మరింత ఆమోదయోగ్యంగా మారుతాయి.

పరిష్కార ప్రణాళికలను మరింత ఆచరణాత్మకంగా మరియు అమలు చేయదగినవిగా మార్చడం

గతంలో: పరిష్కార ప్రణాళికలు ఆమోదం పొందిన తర్వాత కూడా, లైసెన్సులు, నియంత్రణ సంస్థల అనుమతులు, గత బాధ్యతలకు సంబంధించిన సమస్యల వల్ల సవాళ్లను ఎదుర్కొనేవి, ఇది ఒక రకమైన అనిశ్చితిని సృష్టించేది.

ప్రస్తుతం: ఈ సవరణ ప్రణాళికల దశలవారీ ఆమోదానికి అనుమతిస్తుంది, లైసెన్సులు, నియంత్రణ అనుమతులను కాపాడుతుంది, అలాగే గత క్లెయిమ్‌లను ఎలా పరిగణించాలనే దానిపై స్పష్టతనిస్తుంది. దీనివల్ల పరిష్కార ప్రణాళికలు వాస్తవ పరిస్థితుల్లో మరింత ఆచరణాత్మకంగా మారి, వ్యాపారాలు విజయవంతంగా పునరుద్ధరించబడే అవకాశాలను పెంచుతాయి.

లిక్విడేషన్‌కు ముందు సౌలభ్యాన్ని కల్పించడం

గతంలో: ప్రక్రియ ఒకసారి లిక్విడేషన్ (ఆస్తుల విక్రయ) దిశగా సాగిన తర్వాత, కొత్త అవకాశాలు వచ్చినప్పటికీ పరిష్కారాన్ని పునఃపరిశీలించడానికి పరిమిత పరిధి మాత్రమే ఉండేది.

ప్రస్తుతం: లిక్విడేషన్ ఖరారు కావడానికి ముందు, నిర్దేశిత కాలపరిమితిలోగా పరిష్కార ప్రక్రియను ఒకే ఒక్కసారి పునరుద్ధరించడానికి ఈ సవరణ అనుమతిస్తుంది. దీనివల్ల పునరుద్ధరించడానికి వీలున్న వ్యాపారాలకు మరో అదనపు అవకాశం లభిస్తుంది, తద్వారా సమయం కంటే ముందే జరిగే లిక్విడేషన్‌ను నిరోధించవచ్చు.

లిక్విడేషన్‌ను మరింత నిర్మాణాత్మకంగా మరియు కాలపరిమితితో కూడినదిగా మార్చడం

గతంలో: లిక్విడేషన్ విచారణలలో తరచుగా స్పష్టమైన కాలపరిమితులు, స్థిరమైన పర్యవేక్షణ లోపించేవి, దీనివల్ల సంస్థల మూసివేత ప్రక్రియలు సుదీర్ఘంగా సాగేవి.

ప్రస్తుతం: ఈ సవరణ లిక్విడేషన్ సమయంలో నిర్మాణాత్మక కాలపరిమితులను, స్పష్టమైన పాత్రలను, మెరుగైన పర్యవేక్షణను ప్రవేశపెట్టింది. ఒకవేళ పరిష్కారం విఫలమైనప్పటికీ, సంస్థ వెలుపలికి వచ్చే ప్రక్రియ మరింత వేగంగా మరియు క్రమబద్ధంగా మారుతుంది.

రుణదాతల నేతృత్వంలో కొత్త దివాలా ప్రక్రియను ప్రవేశపెట్టడం

గతంలో: అన్ని దివాలా ప్రక్రియలకు న్యాయ నిర్ణయాధికార సంస్థ ద్వారా అధికారిక అనుమతి తప్పనిసరిగా ఉండేది, ఇది ప్రారంభ దశలోనే ఆలస్యానికి కారణమయ్యేది.

ప్రస్తుతం: నిర్దేశిత ఆమోద శాతాలు, విధానపరమైన రక్షణ చర్యలకు లోబడి, రుణదాతలు నేరుగా దివాలా ప్రక్రియను ప్రారంభించడానికి ఒక కొత్త విధానం అనుమతిస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ కూడా కాలపరిమితితో కూడుకున్నది. ఇది వ్యవస్థకు మరింత సౌలభ్యాన్ని చేకూర్చడంతో పాటు, అధికారిక అనుమతి దశలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది, తద్వారా వ్యవస్థ మరింత వేగంగా స్పందించేలా మారుతుంది.

మరింత బలమైన దివాలా చట్రం వైపుగా

గడిచిన దశాబ్ద కాలంలో, 'దివాలా మరియు దివాలా కోడ్, 2016' భారతదేశపు దివాలా పరిష్కార చట్రాన్ని పునర్నిర్మించింది. ఇది ఆర్థిక ఇబ్బందుల పట్ల మరింత నిర్మాణాత్మకమైన, రుణదాతల నేతృత్వంలోని విధానాన్ని పరిచయం చేసింది. ఈ చట్రం క్రమంగా అమలు అనుభవాలు, న్యాయపరమైన వ్యాఖ్యానాలు, శాసనసభ సంస్కరణల ద్వారా మరింత పరిణతి చెందింది.

'దివాలా మరియు దివాలా కోడ్ (సవరణ) చట్టం, 2026' ఈ పరిణామ క్రమంలో తదుపరి దశను సూచిస్తుంది. ఈ సవరణ విధానపరమైన నిశ్చితత్వాన్ని మెరుగుపరచడానికి, కాలపరిమితులను బలోపేతం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఇది దివాలా పరిష్కార, లిక్విడేషన్ ప్రక్రియల సమర్థతను పెంపొందించడం కూడా లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ సంస్కరణలన్నీ కలిసి భారతదేశంలో మరింత సమర్థవంతమైన, ముందస్తుగా అంచనా వేయదగిన దివాలా చట్రానికి మద్దతునిస్తాయి.