पत्र सूचना कार्यालय

ઉભરતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં ભારત-નેધરલેન્ડ્સ સંબંધો

ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ એક મજબૂત અને વિસ્તરતી ભાગીદારી ધરાવે છે જ્યારે વર્ષ 1947 માં રાજદ્વારી સંબંધોની સ્થાપના થઈ. દાયકાઓથી, આ સહકાર વ્યાપાર, રોકાણ, જળ, કૃષિ, આરોગ્ય અને ઇનોવેશન ક્ષેત્રે વિસ્તર્યો છે. ઉભરતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થામાં, નિયમિત ઉચ્ચ સ્તરીય આદાનપ્રદાને દ્વિપક્ષીય જોડાણને મજબૂત બનાવ્યું છે. તેઓએ ગાઢ આર્થિક અને તકનીકી સહયોગ માટે ગતિ પણ ઊભી કરી છે. બંને દેશો હવે સેમિકન્ડક્ટર્સ, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા, દરિયાઈ તકનીક, સંરક્ષણ, શિક્ષણ અને ડિજિટલ ઇનોવેશનમાં સહયોગ કરે છે. આ ભાગીદારી ટકાઉ વિકાસ, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનની સ્થિતિસ્થાપકતા અને નિયમો-આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારને પણ સમર્થન આપે છે. મજબૂત પરસ્પર લોકસંબંધો અને વધતા વ્યાપારી જોડાણે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવ્યા છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની મે 2026 માં મુલાકાતે આ ભવિષ્ય-લક્ષી ભાગીદારી અને યુરોપ સાથે ભારતના જોડાણને વધુ મજબૂત બનાવ્યું છે.

ભારત-નેધરલેન્ડ્સ: ઇનોવેશન, વ્યાપાર અને ટકાઉપણું વધારવું

ભારત-ડચ ભાગીદારી મજબૂત ઐતિહાસિક સંબંધો અને વિસ્તરતા વ્યૂહાત્મક સહયોગ પર બનેલી છે. તે અગ્રણી ટેકનોલોજીમાં ડચ શક્તિઓને ભારતના વ્યાપ અને ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમ સાથે જોડે છે. સેમિકન્ડક્ટર્સ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન, દરિયાઈ ટેકનોલોજી અને કુશળ ગતિશીલતામાં સહયોગ વધી રહ્યો છે. આ ભાગીદારી વૈશ્વિક શાસન, આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા અને ટકાઉ વિકાસ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તે વહેંચાયેલા આર્થિક હિતો, તકનીકી સહયોગ અને સામાન્ય વૈશ્વિક મહત્વાકાંક્ષાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

વ્યૂહાત્મક અને ભૌગોલિક રાજકીય સંદર્ભ: નેધરલેન્ડ્સ આજે ભારતને માત્ર એક બજાર તરીકે નહીં, પરંતુ એક મોટી શક્તિ તરીકે જોડે છે. અગ્રણી ટેકનોલોજીની ડચ ઇકોસિસ્ટમ ભારતની વ્યાપક ઉપયોગિતાના સ્કેલ સાથે જોડાઈને “ઇનોવેશન મીટ્સ સ્કેલ”ની ભાગીદારી વ્યાખ્યાયિત કરે છે, જે સેમિકન્ડક્ટર્સ, જળ, હાઇડ્રોજન અને દરિયાઈ ટેકનોલોજીમાં સૌથી વધુ આકર્ષક રીતે દેખાય છે.

વ્યાપાર, રોકાણ અને યુરોપિયન યુનિયન મુક્ત વ્યાપાર કરાર ગેટવે: નેધરલેન્ડ્સ યુરોપમાં ભારતના સૌથી મોટા વ્યાપારી સ્થળોમાંનું એક છે, જે 27.8 બિલિયન યુએસ ડોલર (2024-25) ના દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર ધરાવે છે. તે 55.6 બિલિયન યુએસ ડોલરના સંચિત એફડીઆઈ સાથે ભારતમાં ચોથો સૌથી મોટો રોકાણકાર છે. નેધરલેન્ડ્સ સાથેનો કુલ વેપારી માલસામાનનો વ્યાપાર ભારતના કુલ વેપારી માલસામાનના વ્યાપારના 2.46% હિસ્સો ધરાવે છે. ભારત નેધરલેન્ડ્સ સાથે 17.393 બિલિયન યુએસ ડોલર (રૂ. 144,095 કરોડ)ની વ્યાપાર પુરાંત ધરાવે છે.

ભારતમાં 300થી વધુ ડચ કંપનીઓ હાજર છે અને નેધરલેન્ડ્સમાં 300થી વધુ ભારતીય કંપનીઓ હાજર છે. નેધરલેન્ડ્સ ઇન્ડિયા ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ એન્ડ ટ્રેડ (NICCT) અને ઇન્ડિયન બિઝનેસ ચેમ્બર (IBC) જેવી સંસ્થાઓ અર્થતંત્રો વચ્ચે દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર અને રોકાણને પ્રોત્સાહન આપે છે.

સેમિકન્ડક્ટર સહયોગ: વર્ષ 2024માં, ભારત અને નેધરલેન્ડ્સે કૌશલ્ય વિકાસ, તાલીમ કાર્યક્રમો, સહયોગી સંરોધન અને વિકાસ અને આ ક્ષેત્રમાં સ્ટાર્ટ-અપ્સ તેમજ સાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપીને ભારતના સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવવા માટે ભાગીદારી કરી હતી.

ઊર્જા સુરક્ષા અને સ્વચ્છ ઊર્જા: ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ આબોહવા પરિવર્તન શમન અને અનુકૂલન માટેની સંયુક્ત મહત્વાકાંક્ષાને વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. બંને દેશો હિતધારકોને જોડવા; જ્ઞાનના સ્થાનાંતરણને સુનિશ્ચિત કરવા; ટેકનોલોજીના સહ-વિકાસ; શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓના આદાનપ્રદાન; એન્ડ-ટુ-એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ અને ઓપરેશનલ સુરક્ષા પર સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. સહયોગના મુખ્ય ક્ષેત્રો ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવું અને ગ્રીન પોર્ટ્સ વિકસાવવાનું છે.

ગતિશીલતા, ડાયસ્પોરા અને પ્રવાસન: નેધરલેન્ડ્સ યુરોપમાં ભારતીય મૂળના લોકોની બીજી સૌથી મોટી વસ્તી (માત્ર યુકે પછી) ધરાવે છે. તે આશરે 240,000 ભારતીય ડાયસ્પોરા સભ્યોનું ઘર છે, જેમાં હિન્દુસ્તાની-સુરીનામી સમુદાયના આશરે 20,0000 સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે જેઓ ડચ સમાજમાં સંપૂર્ણ રીતે સંકલિત છે. બંને પક્ષો સ્થળાંતર અને ગતિશીલતાને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે કામ કરી રહ્યા છે.

ભારત-નેધરલેન્ડ્સ ભાગીદારી મજબૂત ઐતિહાસિક સંબંધોમાંથી ભવિષ્ય-લક્ષી વ્યૂહાત્મક સહયોગમાં વિકસિત થઈ છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીની મુલાકાતે આ વ્યાપક ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવવા અને વધુને વધુ બહુધ્રુવીય વિશ્વમાં યુરોપ સાથે ભારતના જોડાણને મજબૂત કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ચિહ્નિત કર્યું છે.

દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર અને ટેકનોલોજી ભાગીદારીના વિસ્તરણ માટે પ્રધાનમંત્રીની મુલાકાત ભારતના પ્રધાનમંત્રી અને નેધરલેન્ડ્સના મહામહિમ રાજા વિલેમ-અલેક્ઝાન્ડર અને રાણી મેક્સિમાએ શિક્ષણ, ઇનોવેશન, સેમિકન્ડક્ટર્સ, ડિજિટલ ટેકનોલોજી, જળ વ્યવસ્થાપન અને ગ્રીન ભાગીદારીમાં પરસ્પર લોકસંબંધો અને સહયોગ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને ભારત-નેધરલેન્ડ્સ સંબંધોને મજબૂત કરવા અંગે ચર્ચા કરી હતી.

તેઓએ તાજેતરના વર્ષોમાં આ અગ્રતા ધરાવતા ક્ષેત્રોમાં પ્રાપ્ત થયેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિની નોંધ લીધી હતી. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને નેધરલેન્ડ્સના પ્રધાનમંત્રી મહામહિમ શ્રી રોબ જેટેને પણ બંને દેશો વચ્ચે વધતી ગતિ અને વ્યૂહાત્મક અભિમુખતાને સ્વીકારી હતી. દ્વિપક્ષીય સહયોગના વિસ્તરતા વ્યાપને ઓળખીને, બંને નેતાઓએ ભારત-નેધરલેન્ડ્સ સંબંધોને વર્ષ 2026-2030 ના સમયગાળા માટે “વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી” ના સ્તર પર લઈ જવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ ભાગીદારી નિયમિત ઉચ્ચ સ્તરીય નીતિ વિષયક સંવાદો અને પરસ્પર હિતના ક્ષેત્રોમાં વધુ સહયોગ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

બંને પક્ષો નીચેની બાબતો દ્વારા આર્થિક અને રોકાણ સંબંધોને મજબૂત કરવા સંમત થયા હતા દ્વિપક્ષીય વ્યાપારને પ્રોત્સાહન આપવું બજારની પહોંચમાં સુધારો કરવો લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગોની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહિત કરવી રોકાણોની સુવિધા પૂરી પાડવી સ્થિતિસ્થાપક વેલ્યુ ચેઈન્સનું નિર્માણ કરવું.

આ ઉપરાંત, વિસ્તૃત સહયોગ નીચેના ક્ષેત્રો સુધી લંબાયો છે જળ, કૃષિ અને આરોગ્ય ઉભરતી ટેકનોલોજીઓ ઇનોવેશન, વિજ્ઞાન અને શિક્ષણ ઊર્જા સંક્રમણ અને ટકાઉ વિકાસ દરિયાઈ બાબતો સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ સ્થળાંતર અને ગતિશીલતા અને સાંસ્કૃતિક અને પરસ્પર લોકસંબંધોનું આદાનપ્રદાન

પ્રધાનમંત્રીની મુલાકાતે વહેંચાયેલા વૈશ્વિક પડકારોને પહોંચી વળવામાં અને ટકાઉ વિકાસને આગળ વધારવામાં ઊંડા આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના મહત્વની પુનઃ પુષ્ટિ કરી હતી. તેણે ઇનોવેશન-સંચાલિત વૃદ્ધિ, આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા અને નિયમો-આધારિત વૈશ્વિક સહકારને મજબૂત કરવામાં વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની વધતી ભૂમિકા પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

દ્વિપક્ષીય ચર્ચાના મુખ્ય પરિણામો

પ્રધાનમંત્રીની મુલાકાતના પરિણામો ભારત-નેધરલેન્ડ્સ સંબંધોના વધુ ઊંડા થવાને અને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં લાંબા ગાળાના, સ્થિતિસ્થાપક સહકારની વધતી જતી સંભાવનાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેઓ મજબૂત દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય જોડાણ દ્વારા વૈશ્વિક શાસનને મજબૂત કરવા, ટકાઉ વિકાસને આગળ વધારવા, ઇનોવેશન-સંચાલિત વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા અને ઉભરતા વૈશ્વિક પડકારો પર સહયોગ વધારવા માટેની વહેંચાયેલી પ્રતિબદ્ધતાને પણ રેખાંકિત કરે છે.

પરિણામ 1: ભારત-નેધરલેન્ડ્સ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી પર હસ્તાક્ષર

વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી બંને દેશોના સંબંધોને વધુ મજબૂત કરશે અને વિકસિત ભારતના વિઝનને અનુરૂપ સ્થિતિસ્થાપક આર્થિક વૃદ્ધિને સમર્થન આપશે. તે ભારતમાં રોજગારીની વધુ તકોનું સર્જન કરવાની સાથે દ્વિપક્ષીય વ્યાપાર અને રોકાણમાં વધારો કરશે. આ સહયોગ શૈક્ષણિક અને સંશોધન સહકારને પણ વેગ આપશે, ઇનોવેશન અને ઉચ્ચ સંશોધન પરિણામોને પ્રોત્સાહન આપશે. આ ઉપરાંત, તે ભારતના સુરક્ષા અને વિકાસ લક્ષ્યો માટે વ્યૂહાત્મક મહત્વ ધરાવતા ક્ષેત્રોને આવરી લે છે.

પરિણામ 2: 11મી સદીના ચોલ તામ્રપત્રોની ભારતમાં વાપસી

એક મહત્વપૂર્ણ સાંસ્કૃતિક સીમાચિહ્નરૂપ છે. આ પત્રો ચોલ રાજાઓ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા શાહી સનદો (ચાર્ટર્સ) છે અને તેમાં તમિલ તેમજ સંસ્કૃતમાં શિલાલેખો છે. તેઓ તમિલનાડુના નાગાપટ્ટિનમમાં એક બૌદ્ધ વિહારને અનાઇમંગલમ ગામની ગ્રાન્ટ (દાન) આપવાની વિગતોની નોંધ રાખે છે. તેમની વાપસી ભારતના સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક વારસાના વધુ સંશોધન અને પ્રશંસામાં મદદ કરશે.

પરિણામ 3: ડાયસ્પોરિક સહયોગને મજબૂત કરવો

મજબૂત બનેલી ગતિશીલતા અને ડાયસ્પોરિક સહયોગ ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચેની અવરજવરને સરળ અને વધુ સુલભ બનાવશે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને સુધારેલી શૈક્ષણિક, સંશોધન અને ઇન્ટર્નશિપની તકો મળશે. કુશળ વ્યાવસાયિકોને ઝડપી અને વધુ લવચીક વિઝા સુવિધાનો લાભ મળશે. આ ભાગીદારી ભારતીય યુવાનો માટે રોજગારીની નવી તકો પણ ઉભી કરશે. આ પગલાં પરસ્પર લોકસંબંધોને ઊંડા બનાવશે અને મજબૂત શૈક્ષણિક તેમજ વ્યાવસાયિક સહયોગને પ્રોત્સાહન આપશે.

પરિણામ 4: ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ASML વચ્ચે સહયોગ

સેમિકન્ડક્ટર ક્ષેત્રે સહયોગ ભારતની મહત્વાકાંક્ષાઓને આગળ વધારવામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થશે. તે ગુજરાતના ધોલેરામાં સેમિકન્ડક્ટર ફેબ્રિકેશન સુવિધાના વિકાસને સમર્થન આપે છે. આ ભાગીદારી વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટર વેલ્યુ ચેઈનમાં ભારતની સ્થિતિને મજબૂત કરશે અને ટેકનોલોજી સહયોગને પ્રોત્સાહન આપશે. તે ઇન્ડિયા સેમિકન્ડક્ટર મિશનના ઉદ્દેશ્યો સાથે પણ સુસંગત છે અને ભારતમાં અદ્યતન ઉત્પાદન ક્ષમતાઓના વિકાસને સમર્થન આપે છે.

પરિણામ 5: જટિલ ખનિજોના ક્ષેત્રમાં સહયોગ જટિલ ખનિજોમાં સહયોગ

આવશ્યક સંસાધનો માટે વિશ્વસનીય સપ્લાય ચેઈનને મજબૂત કરશે. તે ભારતની સ્વચ્છ ઊર્જા અને અદ્યતન ઉત્પાદનની મહત્વાકાંક્ષાઓને સમર્થન આપશે. આ ભાગીદારી અદ્યતન ટેકનોલોજીઓ, રોકાણો અને કુશળ રોજગારીની તકો પણ લાવશે. તે વ્યૂહાત્મક ખનિજોમાં ભારતની માઇનિંગ અને પ્રોસેસિંગ ક્ષમતાઓને વધારે તેવી અપેક્ષા છે.

પરિણામ 6: કલ્પસર પ્રોજેક્ટ, ગુજરાતમાં નેધરલેન્ડ્સ સાથે તકનીકી સહયોગ

ભારતમાં જળ-સંબંધિત પડકારોને પહોંચી વળવા માટે ડચ કુશળતા સાથે વ્યૂહાત્મક જળ ભાગીદારી મજબૂત કરવામાં આવશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ઘરેલું અને કૃષિ ઉપયોગ માટે સ્વચ્છ પાણીની પહોંચમાં સુધારો કરવાનો છે, જેનાથી જીવનની ગુણવત્તા વધશે. કલ્પસર પ્રોજેક્ટ ખંભાતના અખાતમાં ભરતી ઊર્જા, સિંચાઈ અને પરિવહન લિંક્સ સાથે મીઠા પાણીના જળાશયની દરખાસ્ત કરે છે. આ સહયોગ ટકાઉ જળ વ્યવસ્થાપન અને મોટા પાયાના માળખાકીય વિકાસને પણ સમર્થન આપશે.

પરિણામ 7 ગ્રીન હાઇડ્રોજન પર રોડમેપ:  

ગ્રીન હાઇડ્રોજન પર ભારત-નેધરલેન્ડ્સ રોડમેપ પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા અને રોકાણોમાં સહયોગ મજબૂત કરશે. તે ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદન, ઉપયોગ અને નિકાસમાં ભારતના લક્ષ્યોને સમર્થન આપે છે. આ પહેલ બંને દેશોમાં સ્વચ્છ ઊર્જા સ્ત્રોત તરીકે ગ્રીન હાઇડ્રોજનને ઝડપથી અપનાવવા પ્રોત્સાહન આપે છે. તેનાથી નવા બજારો ઉભા થવાની, રોકાણ આકર્ષિત થવાની, નોકરીઓનું સર્જન થવાની અને સ્વચ્છ ઇંધણ તરફ ભારતના સંક્રમણને સમર્થન મળવાની અપેક્ષા છે.

પરિણામ 8: પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા પર સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથની સ્થાપના

બંને પક્ષોએ સહયોગ વધારવા અને શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ શેર કરવા માટે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા પર એક સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથની સ્થાપના કરી છે. તે ગ્રીન હાઇડ્રોજન, બાયોએનર્જી, બાયો-કેમિકલ્સ, સર્ક્યુલર ફીડસ્ટોક્સ, રિન્યુએબલ્સ અને બેટરી સ્ટોરેજ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ જૂથનો ઉદ્દેશ્ય બંને દેશો વચ્ચે ઔદ્યોગિક ભાગીદારી અને જ્ઞાનના આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તે નોકરીઓ અને સંશોધનની તકોનું સર્જન કરવાની સાથે ભારતના સ્વચ્છ ઊર્જા સંક્રમણને સમર્થન આપશે.

પરિણામ 9: નીતિ આયોગ અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે ઊર્જા સંક્રમણ માટે ક્ષમતા નિર્માણ પરના સંયુક્ત આશય પત્રનું નવીકરણ

ટકાઉ ઊર્જા સંક્રમણમાં પ્રોજેક્ટ્સ અને ભાગીદારી ઊર્જા સુરક્ષા અને સ્વચ્છ ઊર્જા વિકાસમાં સહયોગ મજબૂત કરશે. તેઓ ઊંડા સહયોગ અને જ્ઞાનની વહેંચણી માટે નીતિ નિર્માતાઓ, ઉદ્યોગ અગ્રણીઓ અને તકનીકી નિષ્ણાતોને એકસાથે લાવશે. આ પહેલોથી હિતધારકોના સંકલનમાં સુધારો થવાની અને સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ટેકનોલોજી સહયોગને સમર્થન મળવાની અપેક્ષા છે. તેઓ રોજગારીની નવી તકો પણ ઉભી કરશે અને લાંબા ગાળાના ટકાઉ વિકાસમાં યોગદાન આપશે.

પરિણામ 10: પશ્ચિમ ત્રિપુરામાં ફૂલો માટે ઇન્ડો-ડચ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ (CoE) ની સ્થાપના

CoE વિકસાવવાની આ પહેલ ત્રિપુરામાં ફ્લોરીકલ્ચરનો વિકાસ કરશે અને પ્રાદેશિક વૃદ્ધિને વેગ આપશે. તે ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરશે અને રોજગારીની તકો ઉભી કરશે. તે ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આજીવિકામાં સુધારો કરશે. એકંદરે, તે જીવનધોરણમાં સુધારો કરશે.

પરિણામ 11: સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ફોર એનિમલ હસબન્ડ્રી, બેંગલુરુ ખાતે ડેરીમાં તાલીમ માટે ઇન્ડો-ડચ સેન્ટર ફોર એક્સેલન્સની સ્થાપના

બેંગલુરુમાં સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ ફોર એનિમલ હસબન્ડ્રી (CEAH) ખાતે ડેરી તાલીમ પર એક ઇન્ડો-ડચ સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ સ્થાપવામાં આવશે. તે ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે ડેરી, સંલગ્ન કૃષિ અને ખાદ્ય પ્રક્રિયામાં સહયોગ મજબૂત કરશે. તાલીમ અને જ્ઞાનની વહેંચણીથી આ ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદકતા, ગુણવત્તા અને કૌશલ્યોમાં સુધારો થશે. તે રોજગારીની તકો પણ ઉભી કરશે અને પશુપાલનને મજબૂત કરશે.

પરિણામ 12: પશુપાલન અને ડેરી ક્ષેત્રે સહયોગ આ સહયોગ

બજારની પહોંચ, આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક ખેતી અને ખાદ્ય સુરક્ષા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને કૃષિ અને પશુપાલનમાં ભારત-નેધરલેન્ડ્સ સહયોગને મજબૂત કરશે. તે સમગ્ર ક્ષેત્રમાં જ્ઞાનની વહેંચણી, ટેકનોલોજી સહયોગ અને ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપશે. આ ભાગીદારીથી ખેતરની ઉત્પાદકતામાં સુધારો થવાની, પશુધનની આરોગ્ય સંભાળ અને રોગ વ્યવસ્થાપન મજબૂત થવાની તથા સપ્લાય ચેઈનની કાર્યક્ષમતા વધવાની અપેક્ષા છે. તે ગ્રામીણ આજીવિકાને પણ ટેકો આપશે, રોજગારીની તકો ઊભી કરશે અને લાંબા ગાળાની કૃષિ ટકાઉપણુંમાં યોગદાન આપશે.

પરિણામ 13: આરોગ્ય ક્ષેત્રે સહયોગ માટેની વ્યવસ્થા આરોગ્ય ક્ષેત્રે સહયોગ

સંશોધન, ભાગીદારી અને જ્ઞાનના આદાનપ્રદાન દ્વારા વૈશ્વિક આરોગ્ય જોખમોને પહોંચી વળવા માટે ભારત-નેધરલેન્ડ્સ સહકારને વધુ મજબૂત કરશે. તે ચેપી રોગો, એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ, બિન-ચેપી રોગો, ડિજિટલ હેલ્થ અને આબોહવા-આરોગ્ય જોડાણો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેને ડચ નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર પબ્લિક હેલ્થ એન્ડ ધ એન્વાયરમેન્ટ (RIVM) અને ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ Medical રિસર્ચ (ICMR) વચ્ચેના સહયોગ દ્વારા વધુ સમર્થન મળે છે.

પરિણામ 14: કસ્ટમ્સ પરસ્પર વહીવટી સહાયતા કરાર

કસ્ટમ્સ સત્તાવાળાઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવા માટે કસ્ટમ્સ બાબતોમાં પરસ્પર વહીવટી સહાયતા અંગેનો કરાર. તે અમલીકરણમાં સુધારો કરવા અને ભારત તેમજ નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે કાયદેસરના વ્યાપારને સરળ બનાવવા માટે માહિતીની વહેંચણીને સક્ષમ બનાવશે. આ કરાર ખર્ચ અને વિલંબ ઘટાડીને વ્યાપારને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવશે, જ્યારે પારદર્શિતા તેમજ નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કરશે.

પરિણામ 15: ઉચ્ચ શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં સહયોગ

ઉચ્ચ શિક્ષણમાં દ્વિપક્ષીય સહયોગ શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓની ગતિશીલતામાં વધારો કરશે અને સહયોગી સંશોધનને મજબૂત કરશે. તે કૌશલ્યો, રોજગારી ક્ષમતા, સંશોધન પરિણામોમાં સુધારો કરશે અને નવી રોજગારી તેમજ સાહસિકતાની તકો ઊભી કરશે.

પરિણામ 16: નાલંદા યુનિવર્સિટી અને યુનિવર્સિટી ઓફ ગ્રોનિંગન, નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચે સહયોગ

નાલંદા યુનિવર્સિટી અને યુનિવર્સિટી ઓફ ગ્રોનિંગન વચ્ચેનો સહયોગ ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ વચ્ચેના શૈક્ષણિક તેમજ સંસ્થાકીય સહકારને ગાઢ બનાવશે. તે સંયુક્ત શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ, આદાનપ્રદાન અને સહયોગી કાર્યક્રમો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ તેમજ ફેકલ્ટીને વ્યાપક વૈશ્વિક એક્સપોઝર પૂરું પાડશે. આ ભાગીદારી અભ્યાસના ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં આંતરશાખાકીય સંશોધન, શિક્ષણ સહયોગ અને જ્ઞાનની વહેંચણી માટેની તકો પણ ઊભી કરશે. આ ઉપરાંત, તે આંતરરાષ્ટ્રીય ભંડોળની તકો સુધી પહોંચ સુલભ બનાવશે, ઇનોવેશન ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરશે અને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં પ્રતિભા વિકાસ તેમજ ક્ષમતા નિર્માણને સમર્થન આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

પરિણામ 17: લીડન યુનિવર્સિટી લાઇબ્રેરીઝ અને ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ વચ્ચે સહયોગ

લીડન યુનિવર્સિટી લાઇબ્રેરીઝ અને ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ વચ્ચેનો સહયોગ ઐતિહાસિક સંશોધન, આર્કાઇવલ સંરક્ષણ અને સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાનમાં દ્વિપક્ષીય સહકારને મજબૂત કરશે. આ પહલ ચોલ કાળ પર સંયુક્ત સંશોધન માટે નવી તકો ઊભી કરશે, શૈક્ષણિક સહયોગને પ્રોત્સાહન આપશે અને મૂલ્યવાન ઐતિહાસિક રેકોર્ડ્સ તેમજ હસ્તપ્રતો સુધીની પહોંચમાં સુધારો કરશે. તે સાંસ્કૃતિક રાજદ્વારીને પણ ઊંડી બનાવશે અને ભારતની સમૃદ્ધ સભ્યતા તેમજ પુરાતત્વીય વારસા વિશે વૈશ્વિક જાગૃતિ વધારશે.

સામૂહિક રીતે, આ પરિણામો પરંપરાગત સહકારમાંથી ભવિષ્ય-લક્ષી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં સંક્રમણ ચિહ્નિત કરે છે. તેઓ સ્થિતિસ્થાપક વૃદ્ધિ, તકનીકી પ્રગતિ અને વૈશ્વિક પડકારો પર મજબૂત સંકલન માટેના વહેંચાયેલા વિઝનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. વિસ્તરતી ભારત-નેધરલેન્ડ્સ ભાગીદારી ઇનોવેશન-સંચાલિત આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારનો એક મુખ્ય સ્તંભ બનવા માટે તૈયાર છે.

ભવિષ્ય માટે સજ્જ ભારત-નેધરલેન્ડ્સ ભાગીદારી તરફ

ભારત અને નેધરલેન્ડ્સ તેમની ભાગીદારીને એક વ્યાપક અને ભવિષ્ય-લક્ષી સહયોગમાં સતત વિસ્તારી રહ્યા છે. ટેકનોલોજી, સ્વચ્છ ઊર્જા, સેમિકન્ડક્ટર્સ, જળ વ્યવસ્થાપન, ઇનોવેશન અને વ્યાપારમાં મજબૂત પૂરકતા ઊંડા જોડાણ માટે મજબૂત પાયો પૂરો પાડે છે. સંબંધોને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના સ્તર પર લઈ જવા એ વધતા પરસ્પર વિશ્વાસ અને વહેંચાયેલી વૈશ્વિક પ્રાથમિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. જેમ જેમ બંને દેશો આર્થિક, તકનીકી અને પરસ્પર લોકસંબંધોને મજબૂત કરી રહ્યા છે, તેમ તેમ આ ભાગીદારી ટકાઉ વૃદ્ધિ, સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઈન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારમાં સાર્થક યોગદાન આપવા માટે તૈયાર છે.

સંદર્ભ:

1. Ministry of External Affairs

• https://www.mea.gov.in/media-briefings.htm?dtl/41140/Transcript_of_Special_Briefing_by_MEA_on_the_Prime_Ministers_visit_to_UAE_Netherlands_Sweden_Norway_and_Italy_May_13_2026
• https://www.mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/41126/Visit_of_Prime_Minister_to_UAE_Netherlands_Sweden_Norway_and_Italy_May_15__20_2026
• Brief on India-Netherlands Bilateral Trade & Investment - News | Embassy of India, The Hague, The Netherlands
• https://www.indianembassynetherlands.gov.in/page/indian-community-in-netherlands/
• https://www.mea.gov.in/press-releases.htm?dtl/41155/Prime_Minister_calls_on_Their_Majesties_King_WillemAlexander_and_Queen_M225xima_of_the_Netherlands_May_16_2026
• https://www.mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/41161

2. Press Information Bureau

• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2261884®=3&lang=1

3. Embassy of the Netherlands in India

· https://www.netherlandsandyou.nl/web/india/w/the-netherlands-and-india-work-together-to-boost-the-semiconductor-industry

·  https://www.netherlandsandyou.nl/web/india/themes/climate-energy

Click here to see pdf