पत्र सूचना कार्यालय

ಪೀಠಿಕೆ

ಭಾರತದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ನೀರಾವರಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕೃಷಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.

ಹಲವಾರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ವಿಷಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಚನಾತ್ಮಕ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ

ಭಾರತವು ಇಂದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, 6,628 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 6,545 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು 83 ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸುಮಾರು 330 ಬಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಹಾರ, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 26ರಷ್ಟು (1,681 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು) 50 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ. ಇದು 100 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ 291 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು ಶೇ. 42ರಷ್ಟು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು 25-50 ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕಲ್ಲಣೈ (ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಣಿಕಟ್ಟು) ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು 2,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ—ಇದು ದೇಶದ ಸುದೀರ್ಘ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 98.5ರಷ್ಟು (6,448 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು) ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳು 49 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು (ಶೇ. 0.7), ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 36 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು (ಶೇ. 0.6) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 12 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು (ಶೇ. 0.2) ಹೊಂದಿವೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ಇವೆ.

ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತಿರುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಹೂಳು ತುಂಬುವಿಕೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಲಾಜಿಕಲ್ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತದ 439 ಜಲಾಶಯಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು (ಸಿಡಬ್ಲುಸಿ ದತ್ತಾಂಶ), 42 ವರ್ಷಗಳ ಸರಾಸರಿ ಜಲಾಶಯದ ವಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಶೇ. 19ರಷ್ಟು ನಷ್ಟವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ನಷ್ಟವು ಶೇ. 0.74 ರಷ್ಟು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಪ್ರತಿ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 1.81 ಎಂಸಿಎಂಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆ

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮವಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆ ಅನ್ನು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಚನಾತ್ಮಕ ದುರಸ್ತಿಗಳು, ಸ್ಪಿಲ್‌ವೇ ಮತ್ತು ಗೇಟ್‌ಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ಯೋಜನೆಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ-ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನದ ಕಡೆಗೆ ಭಾರತವು ಇರಿಸಿರುವ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ಹಂತ-I (2012–2021)

ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ಹಂತ-I ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ, ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಎಂಬ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳ 223 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಭಾಗವಹಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. 223 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಿತ ಪ್ರವಾಹ ಪರಿಶೀಲನೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅನುಷ್ಠಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದು, 144 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾಮಗಾರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ:

• ಅಣೆಕಟ್ಟು ರಚನೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣ.
• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.
• ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳ (EAPs) ಸಿದ್ಧತೆ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು.
• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ (ಡಿಎಚ್‌ಎಆರ್‌ಎಂಎ) ಪರಿಚಯ.

ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ಹಂತ II ಮತ್ತು III

ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ಹಂತ II ಮತ್ತು III ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2021 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಹಂತ-II ಯೋಜನೆಯು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು AIIB ನ ಸಹ-ಧನಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ₹10,211 ಕೋಟಿ (ಹಂತ II: ₹5,107 ಕೋಟಿ; ಹಂತ III: ₹5,104 ಕೋಟಿ). ಇದರಲ್ಲಿ ₹7,000 ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ಸಾಲವಾಗಿದ್ದು, ₹3,211 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭರಿಸಲಿವೆ. ಹಂತ II ಮತ್ತು III ಒಟ್ಟಾಗಿ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವು ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎರಡೂ ಹಂತಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ).

ಒಟ್ಟು ₹5,053 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ 191 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 31 ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರವರೆಗೆ ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ-II ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚವು ₹2,225 ಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, 43 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭೌತಿಕ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು 19 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ಸಿಡಬ್ಲುಸಿ, ಭಾಕ್ರಾ ಬಿಯಾಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ದಾಮೋದರ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ 736 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ಹಂತ II ಮತ್ತು III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಭಾಕ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ), ರಂಜಿತ್ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಪಂಜಾಬ್), ಎನ್‌ಟಿಆರ್‌ ಸಾಗರ್ (ತೆಲಂಗಾಣ), ನಾಗಾರ್ಜುನ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ತೆಲಂಗಾಣ), ಗಾಂಧಿ ಸಾಗರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ), ಕಡಾನಾ (ಗುಜರಾತ್), ಜಿರ್ಗೋ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ), ಇಂಫಾಲ್ ಬ್ಯಾರೇಜ್ (ಮಣಿಪುರ), ಮೈಂಟ್ಡು ಲೆಶ್ಕಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಮೇಘಾಲಯ), ಸಿಲಾಬತಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್ (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ) ಮತ್ತು ಗಾಯತ್ರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ) ಮುಂತಾದವು.

ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ಹಂತ II ಮತ್ತು III ನಾಲ್ಕು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:

• ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಚನೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ.
• ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆ.
• ಸುಸ್ಥಿರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಮಗಳು.
• ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ವಹಣೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು: ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021

ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2021 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲು, ತಪಾಸಣೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 15 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರವಿರುವ ಅಥವಾ ನಿಗದಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ 10 ರಿಂದ 15 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು 'ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟು' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿವಿಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಈಗ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಲೀಕರ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಇದು ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಕ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಅಂಗವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಗಳು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಗಾವಲು, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ 31 ರಾಜ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ SDSO ಅನ್ನು ರಚಿಸಿವೆ.

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆಗಳು, ಉಪಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ, ಸಮಗ್ರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು, ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಒಳಹರಿವಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಜಲಾಶಯಗಳ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಹಾನಿಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೈಪಿಡಿ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳ ಸಿದ್ಧತೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇದು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಲೀಕರ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ಇಂತಿವೆ:

• ಡಿಎಚ್‌ಎಆರ್‌ಎಂಎ (ಅಣೆಕಟ್ಟು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್) ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ 6,628 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನೋಂದಣಿ.
• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಡಿಎಚ್‌ಎಆರ್‌ಎಂಎ ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ ಬಿಡುಗಡೆ.
• ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 13,000 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ.
• ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ತ್ವರಿತ ಅಪಾಯ ತಪಾಸಣೆ  ಅನುಷ್ಠಾನ. ಇದುವರೆಗೆ 5,553 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.
• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 20 ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ.
• ಜೈಪುರದ ಎಂಎನ್‌ಐಟಿ ಯಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಭೂಕಂಪನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿ

ಎನ್‌ಸಿಡಿಎಸ್‌ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಏಕರೂಪದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವಂತೆ, ಮೊದಲ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ, ಎನ್‌ಸಿಡಿಎಸ್‌ ಇದುವರೆಗೆ ಹನ್ನೊಂದು (11) ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ನಿಯಂತ್ರಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸರಿಯಾದ ಕಣ್ಗಾವಲು, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯು ರೂಪಿಸಿದ ನೀತಿ, ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವಂತೆ, ಎರಡನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಎನ್‌ಡಿಎಸ್‌ಎ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಲೀಕರು

ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021, ರಾಜ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಿತಿಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನ್ವಯ ಈಗಾಗಲೇ ಎಸ್‌ಸಿಡಿಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಡಿಎಸ್‌ಒಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನಿರಂತರ ಕಣ್ಗಾವಲು, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ; ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ; ಎನ್‌ಡಿಎಸ್‌ಎ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸುಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಪಾಯದ ವರ್ಗೀಕರಣ; ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎಸ್‌ಡಿಎಸ್‌ಒಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಲೀಕರು ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:

• ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಘಟಕವನ್ನು  ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ನಂತರದ ತಪಾಸಣೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪ ಅಥವಾ ಅಪಾಯದ ಸೂಚನೆ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
• ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವುದು.
• ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.
• ನಿಗದಿತ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
• ತಾಂತ್ರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವುದು.
• ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಗದಿತ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
• ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಮಾಪನ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
• ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು.
• ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.

ಕಡ್ಡಾಯ ತಪಾಸಣೆಗಳು

24.04.2024 ರಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಯಮಾವಳಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಲೀಕರು ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ನಂತರದ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ನಂತರದ ತಪಾಸಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಗ I ಎಂದರೆ ಗಂಭೀರ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ವರ್ಗ II ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ವರ್ಗ III ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿರುವ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಲ್ಲದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2025 ರ ಮುಂಗಾರು ನಂತರದ ತಪಾಸಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, 3 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ವರ್ಗ I ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 188 ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ವರ್ಗ II ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮಾಲೀಕರು ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ

ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಐಐಟಿ ರೂರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ (ಭೂಕಂಪನ ಅಪಾಯದ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯದ ಹೂಳು ತುಂಬುವಿಕೆ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿ) ಮತ್ತು ಐಐಎಸ್‌ಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ (ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸಮಗ್ರ ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪುನಶ್ಚೇತನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಭೂಕಂಪನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಕೂಡ ಎಂಎನ್‌ಐಟಿ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2021-22 ರಿಂದ ಐಐಟಿ ರೂರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಐಐಎಸ್‌ಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಎಂ. ಟೆಕ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಗಳು

ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಎಕ್ಸ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ದಂಡಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷೆಯು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಜೈಲು ವಾಸ ಅಥವಾ ದಂಡ, ಅಥವಾ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ನೋಟ

ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಾಲವು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಆಸ್ತಿಗಳು ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಈಗ ಗಮನವು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನಚಕ್ರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯತ್ತ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಡಿಆರ್‌ಐಪಿ ನಂತಹ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2021 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಡಿಎಚ್‌ಎಆರ್‌ಎಂಎ ಅಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಹಳೆಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

References

Ministry of Jal Shakti

• https://sansad.in/getFile/annex/269/AU1693_ccXEmu.pdf?source=pqars
• https://www.jalshakti-dowr.gov.in/static/uploads/2026/02/71facba772426d78db2d39f8c0c2a34b.pdf
• https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1780931&reg=3&lang=2#:~:text=Due%20to%20substantial%20variation%20in,significant%20reserves%20of%20underground%20water.
• https://dharma.cwc.gov.in/#/
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2002723&reg=3&lang=2
• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/186/AU3084_32ngdy.pdf?source=pqals
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2202312&reg=3&lang=1#:~:text=During%20DRIP%20Phase%E2%80%91I%20(2012%E2%80%932021)%2C%20implemented%20with%20financial,(22)%2C%20Tamil%20Nadu%20(85)%2C%20and%20Uttarakhand%20(2)
• https://www.cwc.gov.in/en/drip-dam-rehabilitation-improvement-project
  https://iitr.ac.in/Careers/static/ICED/Guidelines%20of%20CWC/Mnul_for_Rhbltn_of_Lrge_Dam.pdf
• https://cwc.gov.in/dam-rehabilitation-improvement-project-drip
• https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/176/AU1700.pdf?source=pqals
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2209732&reg=3&lang=1
• https://forestsclearance.nic.in/DownloadPdfFile.aspx?FileName=0_0_911301291281ExcerptofNationalDamSafetyAct2001.pdf&FilePath=../writereaddata/Addinfo/
• https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2246889&reg=3&lang=1
• https://ndsa.gov.in/documents/dame-safety-act-regulation/details/chapter-8-emergency-action-plan-and-disaster-management
• https://ndsa.gov.in/organisation
• https://ndsa.gov.in/documents/dame-safety-act-regulation/details/chapter-4-state-committee-on-dam-safety
• https://ndsa.gov.in/documents/dame-safety-act-regulation/details/chapter-5-state-dam-safety-organisation
• https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1989133&reg=3&lang=2
• https://iitr.ac.in/Careers/static/ICED/Guidelines%20of%20CWC/Mnul_for_Rhbltn_of_Lrge_Dam.pdf
• https://ndsa.gov.in/documents/dame-safety-act-regulation/details/chapter-6-duties-and-functions-in-relation-to-dam-safety
• https://www.cwc.gov.in/en/drip-dam-rehabilitation-improvement-project

International Commission on Irrigation & Drainage

• https://icid-ciid.org/award/his_details/152

World Bank

• https://www.worldbank.org/en/country/india/brief/india-implements-the-world-s-largest-dam-rehabilitation-program#:~:text=India%20is%20one%20of%20the,India's%20Ministry%20of%20Jal%20Shakti
• https://documents1.worldbank.org/curated/en/867681608346875904/pdf/India-Second-Dam-Rehabilitation-and-Improvement-Project.pdf

Others

• https://www.ussdams.org/glossary/
• https://thdc.co.in/en/photo-gallery?page=94

Click here to see pdf 

*****