पत्र सूचना कार्यालय

ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ചാ എഞ്ചിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നൈപുണ്യ വികസനം

ജനസംഖ്യാപരമായി ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ഒരു സുപ്രധാന ഘട്ടത്തിലാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ തൊഴിൽസേനകളിലൊന്നുള്ളതിനാൽ ഉയർന്ന ഉത്പാദനക്ഷമതയ്ക്കും വർധിച്ചുവരുന്ന ഉപഭോക്തൃ ഡിമാൻഡിനുമുള്ള വലിയ സാധ്യതകൾ രാജ്യത്തിനുണ്ട്. തൊഴിൽ കേന്ദ്രീകൃതമായ നൈപുണ്യവികസന സംരംഭങ്ങൾ നൈപുണ്യത്തിലെ വിടവുകൾ നികത്താൻ സഹായിക്കുന്നതോടൊപ്പം ഉത്പാദനക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും മാന്യമായ തൊഴിലിനുള്ള അവസരങ്ങൾ വിപുലീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് 2025-26 ലെ സാമ്പത്തിക സർവേ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത്തരം സംരംഭങ്ങൾ ഉയർന്ന സാമ്പത്തിക മുന്നേറ്റം സാധ്യമാക്കിക്കൊണ്ട് സാമൂഹിക മൊബിലിറ്റി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും അതുവഴി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തൊഴിൽവിപണികളിലേക്ക് കൂടുതൽ തുല്യമായ പ്രവേശനം പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ആനുകാലിക തൊഴിൽശക്തി സർവേയിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് സാധാരണമായ കാലാനുസൃതമായ വ്യതിയാനങ്ങളോടെ തൊഴിൽവിപണി പൊതുവെ സ്ഥിരതയുള്ളതാണെന്നാണ്. 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ 15 വയസ്സും അതിൽ കൂടുതലുമുള്ള ആളുകളുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള തൊഴിൽസേനാ പങ്കാളിത്ത നിരക്ക് (LFPR) 55.9% ആയി സ്ഥിരത തുടർന്നു. ഗ്രാമ-നഗര ഭേദമന്യേ സ്ത്രീകളുടെ വർധിച്ച പങ്കാളിത്തവും തൊഴിലില്ലായ്മ നിരക്കിലെ ശ്രദ്ധേയമായ കുറവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തമായ തൊഴിൽവിപണി വീണ്ടെടുപ്പും ഈ കാലയളവ് പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു.

യുവജനങ്ങളുടെ സാധ്യതകളിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും നൈപുണ്യ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് 2026-27 ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് നൈപുണ്യവികസനത്തെ ഒരു മേഖലകൾക്കപ്പുറമുള്ള മുൻഗണനയായി മാറ്റുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ യുവജനങ്ങളുടെ എണ്ണം വലുതാണെന്ന് മാത്രമല്ല, അവർ രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭാവിലേക്ക് അർത്ഥപൂർണ്ണമായി സംഭാവന ചെയ്യാൻ തയ്യാറുള്ളവരും ശാക്തീകരിക്കപ്പെട്ടവരുമാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള സുസ്ഥിരമായ നയപരമായ പ്രതിബദ്ധതയാണ് സമീപകാല ഇടപെടലുകളും സംരംഭങ്ങളും കാണിക്കുന്നത് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.

നൈപുണ്യവികസനത്തിന്മേലുള്ള ബജറ്റ് ഊന്നൽ: സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കൊരു ഉത്തേജനം

സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ശേഷി വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും പരിശീലന അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നവീകരിക്കുന്നതിനും ഉയർന്നുവരുന്ന വ്യവസായ ആവശ്യങ്ങളുമായി നൈപുണ്യത്തെ യോജിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് ലക്ഷ്യബോധമുള്ള സംരംഭങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

നഗര-ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലുടനീളം തൊഴിലവസരങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കാനും സംരംഭകത്വം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും വലിയ തോതിലുള്ള ഉപജീവനമാർഗ്ഗങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും ഈ നടപടികൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

വിദ്യാഭ്യാസം

നൈപുണ്യമുള്ളതും വിദ്യാസമ്പന്നവുമായ ജനസംഖ്യയാണ് ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാപരമായ സാധ്യതകൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള താക്കോൽ. 2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് 1.39 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ മൊത്തം വിഹിതം നൽകി വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഊർജ്ജം നൽകുന്നു. ഇത് 2025-26-ലെ ബജറ്റ് എസ്റ്റിമേറ്റുകളെ അപേക്ഷിച്ച് 8.27% വർധനവിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം വിപുലീകരിക്കുന്നതിനും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും വിദ്യാഭ്യാസം വ്യവസായ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമാക്കുന്നതിനും ഈ വിഹിതം മുൻഗണന നൽകുന്നു.

ഈ ദിശയിൽ, ബജറ്റ് താഴെ പറയുന്നവ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്:

• പ്രധാന വ്യാവസായിക, ലോജിസ്റ്റിക് ഇടനാഴികൾക്ക് സമീപം സർവകലാശാലകൾ, കോളേജുകൾ, ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ, നൈപുണ്യകേന്ദ്രങ്ങൾ, പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനായി 5 യൂണിവേഴ്സിറ്റി ടൗൺഷിപ്പുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
• ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ STEM (സയൻസ്, ടെക്നോളജി, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, മാത്തമാറ്റിക്സ്) സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അക്കാദമിക്, ലബോറട്ടറി സമയങ്ങൾ കാരണം ഉണ്ടാകുന്ന പ്രവേശന, നിലനിർത്തൽ വെല്ലുവിളികൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഓരോ ജില്ലയിലും വയബിലിറ്റി ഗ്യാപ്പ് ഫണ്ടിംഗ് (VGF) / മൂലധന സഹായം വഴി ഓരോ പെൺകുട്ടികളുടെ ഹോസ്റ്റൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
• അസ്ട്രോഫിസിക്സിനെയും അസ്ട്രോണമിയെയും ആഴത്തിലുള്ള അനുഭവങ്ങളിലൂടെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി നാഷണൽ ലാർജ് സോളാർ ടെലിസ്‌കോപ്പ്, നാഷണൽ ലാർജ് ഒപ്റ്റിക്കൽ ഇൻഫ്രാറെഡ് ടെലിസ്‌കോപ്പ്, ഹിമാലയൻ ചന്ദ്ര ടെലിസ്‌കോപ്പ്, കോസ്മോസ്-2 പ്ലാനറ്റോറിയം എന്നിവയുൾപ്പെടെ 4 ടെലിസ്‌കോപ്പ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യ സൗകര്യങ്ങൾ നവീകരിക്കുകയോ സ്ഥാപിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.

ടെക്സ്റ്റൈൽ & അപ്പാരൽ

ഇന്ത്യൻ ടെക്സ്റ്റൈൽ & അപ്പാരൽ വ്യവസായം മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിലേക്ക് (GDP) ഏകദേശം 2% സംഭാവന ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഉത്പാദന GVA-യുടെ 11% വരും. കൂടാതെ കയറ്റുമതിയുടെ 8.63% വും ഈ മേഖലയിൽ നിന്നാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആറാമത്തെ ടെക്സ്റ്റൈൽ & അപ്പാരൽ കയറ്റുമതിക്കാർ എന്ന നിലയിൽ ഈ മേഖല 45 ദശലക്ഷത്തിലധികം നേരിട്ടുള്ള തൊഴിലവസരങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. കൂടാതെ, MSME ക്ലസ്റ്ററുകളിൽ ഇതിന് ശക്തമായ സാന്നിധ്യവുമുണ്ട്. സ്ത്രീകളുടെയും ഗ്രാമീണ തൊഴിലാളികളുടെയും പങ്കാളിത്തം ഇവിടെ വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഈ വ്യവസായത്തിലെ നെയ്ത്തുകാരെയും കരകൗശല വിദഗ്ധരെയും കൂടുതൽ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ബജറ്റ് ഇനിപ്പറയുന്നവ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു:

• പ്രകൃതിദത്തവും മനുഷ്യനിർമ്മിതവും പുതിയ തലമുറയിലുമുള്ള നാരുകളിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ദേശീയ ഫൈബർ പദ്ധതി.
• മൂലധന സഹായം, നൂതന യന്ത്രങ്ങൾ, സാങ്കേതിക നവീകരണം, പൊതു പരിശോധനാ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ പരമ്പരാഗത ക്ലസ്റ്ററുകളെ നവീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ടെക്സ്റ്റൈൽ വിപുലീകരണ തൊഴിൽ പദ്ധതി.
• നിലവിലുള്ള പദ്ധതികൾ സംയോജിപ്പിച്ച് നെയ്ത്തുകാർക്കും കരകൗശല വിദഗ്ധർക്കും വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള പിന്തുണ നൽകുന്ന ദേശീയ കൈത്തറി, കരകൗശല പദ്ധതി.
• ആഗോളതലത്തിൽ മത്സരാധിഷ്ഠിതവും സുസ്ഥിരവുമായ തുണിത്തരങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ടെക്സ്-ഇക്കോ സംരംഭം.
• ഘടനയിലുള്ള വ്യവസായ-വിദ്യാഭ്യാസ പങ്കാളിത്തത്തിലൂടെ തുണിത്തരങ്ങളുടെ നൈപുണ്യ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ നവീകരിക്കാനും ഉയർത്താനുമുള്ള സമർത്ഥ് 2.0.
• പ്രത്യേകിച്ച് സാങ്കേതിക തുണിത്തരങ്ങളിൽ വ്യാപ്തി, കാര്യക്ഷമത, മൂല്യവർദ്ധനവ് എന്നിവ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന മെഗാ ടെക്സ്റ്റൈൽ പാർക്കുകൾ.
• മെച്ചപ്പെട്ട നൈപുണ്യം, ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പുവരുത്തൽ, ആഗോള ബ്രാൻഡിംഗ് ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ഖാദി, കൈത്തറി, കരകൗശല മേഖലകളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മഹാത്മാഗാന്ധി ഗ്രാം സ്വരാജ് സംരംഭം.

ആരോഗ്യം

ജനസംഖ്യാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ, വർധിച്ചുവരുന്ന ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ, വിദഗ്ധരായ പ്രൊഫഷണലുകൾക്കായുള്ള ആഗോള ഡിമാൻഡ് എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെടുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങളുടെ വളർന്നുവരുന്ന ആരോഗ്യസംരക്ഷണ ആവശ്യകതകൾ, വൈദഗ്ധ്യമുള്ളതും വിപുലീകൃതവുമായ ഒരു ആരോഗ്യപ്രവർത്തകസേനയുടെ ആവശ്യകതയെയാണ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അനുബന്ധ, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ വിദഗ്ധരുടെ വിദ്യാഭ്യാസം വിപുലീകരിക്കുന്നതിനും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി മൂന്ന് വർഷത്തേക്ക് 980 കോടി രൂപയുടെ ഘട്ടമായുള്ള ചെലവഴിക്കൽ ബജറ്റ് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു. ബജറ്റിലെ പ്രധാന സംരംഭങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• ഇന്ത്യയെ ഒരു ആഗോള ബയോഫാർമ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ 10,000 കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ച് ബയോഫാർമ ശക്തി (Biopharma SHAKTI - Strategy for Healthcare Advancement through Knowledge, Technology and Innovation) പദ്ധതിയിലൂടെ സ്ഥാപനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും നവീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതിൽ 3 പുതിയ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് (NIPER) സ്ഥാപിക്കൽ, നിലവിലുള്ള 7 NIPER-കൾ നവീകരിക്കൽ, 1,000-ത്തിലധികം ക്ലിനിക്കൽ ട്രയൽ സൈറ്റുകൾ സൃഷ്ടിക്കൽ, സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് കൺട്രോൾ ഓർഗനൈസേഷൻ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• നിലവിലുള്ള അനുബന്ധ ആരോഗ്യ വിദഗ്ധരുടെ സ്ഥാപനങ്ങൾ നവീകരിക്കുകയും ​ഗവൺമെന്റ്, സ്വകാര്യ മേഖലകളിൽ പുതിയ AHP സ്ഥാപനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യും. ഒപ്‌റ്റോമെട്രി, റേഡിയോളജി, അനസ്തേഷ്യ, ഓപ്പറേഷൻ തിയേറ്റർ (OT) ടെക്നോളജി, അപ്ലൈഡ് സൈക്കോളജി, ബിഹേവിയറൽ ഹെൽത്ത് എന്നിവയുൾപ്പെടെ 10 തിരഞ്ഞെടുത്ത വിഷയങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അടുത്ത 5 വർഷത്തിനുള്ളിൽ ആകെ 100,000 AHPs-കളെക്കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തും.
• വാർധക്യകാല പരിചരണവും അനുബന്ധ പരിചരണ സേവനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ശക്തമായ ഒരു ആതുരശുശ്രൂഷാ ആവാസവ്യവസ്ഥ രൂപീകരിക്കും. ഇതിൽ നാഷണൽ സ്കിൽ ക്വാളിഫിക്കേഷൻ ഫ്രെയിംവർക്ക് (NSQF) അനുസരിച്ചുള്ള വിവിധ പ്രോഗ്രാമുകളുടെ വികസനം ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവയിലൂടെ വെൽനസ്, യോഗ, മെഡിക്കൽ-സഹായ ഉപകരണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയ അനുബന്ധ നൈപുണ്യങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ച് വിവിധ കഴിവുകളുള്ള ആതുരശുശ്രൂഷകരെ പരിശീലിപ്പിക്കും. വരുന്ന വർഷത്തിൽ 1.5 ലക്ഷം ആതുരശുശ്രൂഷകരെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.
• മെഡിക്കൽ ടൂറിസം സേവനങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പദ്ധതിയും ആരംഭിക്കും. ഇത് സ്വകാര്യമേഖലയുമായി സഹകരിച്ച് അഞ്ച് റീജിയണൽ മെഡിക്കൽ ഹബ്ബുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിൽ സംസ്ഥാനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കും. ഈ ഹബ്ബുകൾ മെഡിക്കൽ, വിദ്യാഭ്യാസ, ഗവേഷണ സൗകര്യങ്ങൾ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ഹെൽത്ത്‌കെയർ കോംപ്ലക്സുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തും. അവയിൽ ആയുഷ് (AYUSH) സെന്ററുകൾ, മെഡിക്കൽ വാല്യൂ ടൂറിസം ഫെസിലിറ്റേഷൻ സെന്ററുകൾ, ഡയഗ്നോസ്റ്റിക്സ്, പോസ്റ്റ്-കെയർ, പുനരധിവാസം എന്നിവയ്ക്കുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. ഈ ഹബ്ബുകൾ ഡോക്ടർമാർക്കും AHP-കൾക്കും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആരോഗ്യ വിദഗ്ധർക്ക് വൈവിധ്യമാർന്ന തൊഴിലവസരങ്ങൾ നൽകും.

ആയുഷ്

യോഗയും ആയുർവേദവും പ്രതിരോധപരവും സമഗ്രവുമായ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിന്റെ പ്രധാന സ്തംഭങ്ങളായി ഉയർന്നുവരുന്നതിനൊപ്പം ഇന്ത്യയുടെ ആയുഷ് മേഖലയ്ക്ക് ആഗോളതലത്തിൽ അംഗീകാരം ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് 4,408 കോടി രൂപ ആയുഷ് മന്ത്രാലയത്തിന് അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് ഈ പ്രതിബദ്ധത വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുന്നു. ആയുഷ് മേഖലയെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും ആഗോള ആവശ്യം നിറവേറ്റുന്നതിനും കേന്ദ്ര ബജറ്റ് ഇനിപ്പറയുന്ന സംരംഭങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു.

• വിദ്യാഭ്യാസം, ക്ലിനിക്കൽ സേവനങ്ങൾ, ഗവേഷണം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മൂന്ന് പുതിയ ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ ഓഫ് ആയുർവേദ (AIIA) സ്ഥാപിക്കും.
• ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള സർട്ടിഫിക്കേഷൻ ആവാസവ്യവസ്ഥയും വിദഗ്ധരായ മാനവവിഭവശേഷിയുടെ ലഭ്യതയും ഉറപ്പാക്കാൻ ആയുഷ് ഫാർമസികളും ഡ്രഗ് ടെസ്റ്റിംഗ് ലബോറട്ടറികളും നവീകരിക്കും.
• പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനായുള്ള തെളിവുകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഗവേഷണം, പരിശീലനം, അവബോധം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ജാംനഗറിലെ ഡബ്ല്യു.എച്ച്.ഒ. (WHO) ഗ്ലോബൽ ട്രഡീഷണൽ മെഡിസിൻ സെന്റർ നവീകരിക്കും.

കന്നുകാലിവളർത്തൽ

കന്നുകാലിവളർത്തൽ എന്നത് ഗ്രാമീണ പ്രതിരോധശേഷിയുടെ ഒരു സുപ്രധാന സ്തംഭമായി തുടരുന്നു. ഇത് കാർഷിക വരുമാനത്തിന്റെ ഏകദേശം 16% സംഭാവന ചെയ്യുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ദരിദ്രരും നാമമാത്രവുമായ കുടുംബങ്ങൾക്ക്. 6,153 കോടി രൂപയുടെ ബജറ്റ് വിഹിതത്തോടെ 2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് വരുമാന വൈവിധ്യവൽക്കരണം, പോഷകാഹാര സുരക്ഷ, തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കൽ എന്നിവയിൽ ഈ മേഖലയുടെ പങ്കിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

കൂടാതെ വെറ്ററിനറി പ്രൊഫഷണലുകളുടെ ലഭ്യത 20,000-ത്തിലധികം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനായി സ്വകാര്യ മേഖലയിൽ വെറ്ററിനറി, പാരാ-വെറ്റ് കോളേജുകൾ, ആശുപത്രികൾ, ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ലബോറട്ടറികൾ, പ്രജനന കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് പിന്തുണ നൽകുന്നതിനായി കേന്ദ്ര ബജറ്റ് ഒരു വായ്പ-ബന്ധിത മൂലധന സബ്‌സിഡി പിന്തുണയുള്ള പദ്ധതി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഓറഞ്ച് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ

സർഗ്ഗാത്മകത, സംസ്കാരം, ബൗദ്ധിക സ്വത്ത് എന്നിവയാൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന ഓറഞ്ച് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ആധുനിക സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്ക് പ്രധാന സംഭാവന നൽകുന്ന ഒന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ സർഗ്ഗാത്മക വ്യവസായങ്ങൾ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ (GDP) 0.5% മുതൽ 7%-ലധികം വരെ സംഭാവന ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ വിനോദസഞ്ചാര, നഗരസേവന മേഖലകളിലും ഇതിന് വലിയ സ്വാധീനമുണ്ട്. 2024-ൽ ഏകദേശം 2.5 ലക്ഷം കോടി രൂപ മൂല്യമുണ്ടായിരുന്ന ഇന്ത്യയിലെ മീഡിയ, വിനോദ മേഖല പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 7% വളർച്ച കൈവരിക്കുമെന്നും 2027-ഓടെ ഏകദേശം 3.06 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി വളരുമെന്നും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഉയർന്ന വളർച്ചയുള്ള സർഗ്ഗാത്മക മേഖലകളിൽ പ്രതിഭാശാലികളുടെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി 15,000 സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളിലും 500 കോളേജുകളിലും AVGC (ആനിമേഷൻ, വിഷ്വൽ ഇഫക്റ്റുകൾ, ഗെയിമിംഗ്, കോമിക്സ്) കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്റർ ലാബുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് ബജറ്റ് ഊന്നൽ നൽകുന്നു. 2030-ഓടെ AVGC മേഖലയ്ക്ക് ഏകദേശം 2 ദശലക്ഷം പ്രൊഫഷണലുകളെ ആവശ്യമായിവരുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഈ സംരംഭം പ്രാഥമിക ഘട്ട സർഗ്ഗാത്മക ശേഷി വളർത്തിയെടുക്കാനും വ്യവസായത്തിന് അനുയോജ്യമായ കഴിവുകൾ വർധിപ്പിക്കാനും ആഗോള ഡിജിറ്റൽ ഉള്ളടക്ക നിർമ്മാണത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ സാന്നിധ്യം ശക്തിപ്പെടുത്താനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

ഡിസൈൻ

വിവിധ മേഖലകളിൽ വിദഗ്ധരായ ഡിസൈൻ പ്രൊഫഷണലുകളുടെ ആവശ്യം വർധിച്ചുവരുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യൻ ഡിസൈൻ വ്യവസായം അതിവേഗം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഡിസൈൻ വിദ്യാഭ്യാസം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഈ വളർച്ചയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനും വേണ്ടി ഇന്ത്യയുടെ കിഴക്കൻ മേഖലയിൽ പുതിയതായി ഒരു നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഡിസൈൻ സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ടൂറിസം

കയറ്റുമതി, തൊഴിൽ, ഇന്ത്യയുടെ ആഗോള സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം എന്നിവയിൽ വിനോദസഞ്ചാരം ഉയർന്ന സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന ഒന്നായി തുടരുന്നു. 2023-24 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ (FY2024) ട്രാവൽ, ടൂറിസം മേഖല ഇന്ത്യയുടെ GDP-യിലേക്ക് 5.22% സംഭാവന ചെയ്തു. ഇത് കോവിഡിന് മുമ്പുള്ള നിലവാരത്തോട് അടുത്താണ്. ഈ മേഖല നേരിട്ടും അല്ലാതെയുമായി ഏകദേശം 8.46 കോടി തൊഴിലവസരങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഇത് രാജ്യത്തെ മൊത്തം തൊഴിലിന്റെ 13.3% വരും. 2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് ഈ മുന്നേറ്റത്തെ ലക്ഷ്യബോധമുള്ള സ്ഥാപനപരവും നൈപുണ്യാധിഷ്ഠിതവുമായ സംരംഭങ്ങളിലൂടെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു:

• നിലവിലുള്ള നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഫോർ ഹോട്ടൽ മാനേജ്‌മെന്റ് ആൻഡ് കാറ്ററിംഗ് ടെക്നോളജി നവീകരിച്ചുകൊണ്ട് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി സ്ഥാപിക്കും. ഇത് അക്കാദമി, വ്യവസായം, ​ഗവൺമെന്റ് എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ഒരു പാലമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി വിദ്യാഭ്യാസ നിലവാരം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യും.
• ഒരു ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റുമായി സഹകരിച്ച് തയ്യാറാക്കിയ 12 ആഴ്ചത്തെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഹൈബ്രിഡ് കോഴ്‌സിലൂടെ 20 പ്രശസ്തമായ ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങളിലായി 10,000 ടൂറിസ്റ്റ് ഗൈഡുകൾക്ക് നൈപുണ്യപരിശീലനം നൽകുന്നതിനുള്ള ഒരു പ്രാരംഭ പദ്ധതി.
• ഗവേഷകർ, ചരിത്രകാരന്മാർ, കണ്ടന്റ് ക്രിയേറ്റർമാർ, സാങ്കേതിക പങ്കാളികൾ എന്നിവർക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് സാംസ്കാരിക, ആത്മീയ, പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ ഡിജിറ്റലായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനായി നാഷണൽ ഡെസ്റ്റിനേഷൻ ഡിജിറ്റൽ നോളജ് ഗ്രിഡ് സ്ഥാപിക്കും.

കായികം

2026-27 ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് യുവജനകാര്യ, കായിക മന്ത്രാലയത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം വർദ്ധിപ്പിച്ചു, മൊത്തത്തിലുള്ള വിഹിതം 1,133 കോടി രൂപ ഉയർന്നു. ഈ നടപടി 2036-ഓടെ ഇന്ത്യയെ മികച്ച 10 കായിക രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിലും 2047-ഓടെ മികച്ച 5 രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിലും ഉൾപ്പെടുത്തുക എന്ന കാഴ്ചപ്പാടുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. ഈ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വിഹിതം 2025-26 ലെ 3,346 കോടി രൂപയിൽ (പുതുക്കിയ എസ്റ്റിമേറ്റ്) നിന്ന് 2026-27-ൽ 4,479.88 കോടി രൂപയായി (ബജറ്റ് എസ്റ്റിമേറ്റ്) വർധിച്ചു.

കായികതാരങ്ങളുടെ വികസന സംരംഭങ്ങൾ, യുവജന പങ്കാളിത്ത പരിപാടികൾ, പരിശീലനവും പിന്തുണയും നൽകുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ, കായിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സംയോജനം, കായിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനം എന്നിവയുൾപ്പെടെ കേന്ദ്രത്തിന്റെ പിന്തുണയുള്ള കായിക, യുവജന വികസന പദ്ധതികളുടെ നടത്തിപ്പ് ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ഈ ഉയർന്ന വിഹിതം സഹായിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

ഇതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി കായിക മേഖലയെ സമഗ്രമായി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 'ഖേലോ ഇന്ത്യ മിഷൻ' ആരംഭിക്കുന്നതും ബജറ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ മിഷൻ ഇനിപ്പറയുന്നവ സുഗമമാക്കും:

• അടിസ്ഥാന, ഇടത്തരം, ഉന്നത തലങ്ങളിലെ പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പിന്തുണയോടെയുള്ള, സംയോജിതമായ പ്രതിഭ വികസന പാത;
• പരിശീലകരുടെയും സപ്പോർട്ട് സ്റ്റാഫുകളുടെയും ചിട്ടയായ വികാസം;
• കായിക ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും സംയോജനം;
• കായിക സംസ്കാരം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനും കായികതാരങ്ങൾക്ക് വേദികൾ നൽകുന്നതിനുമുള്ള മത്സരങ്ങളും ലീഗുകളും;
• പരിശീലനത്തിനും മത്സരങ്ങൾക്കുമായി കായിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനം.

നൈപുണ്യ വികസനം ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള നയപിന്തുണ

വിദഗ്ധരും ഭാവിയിലെ ആവശ്യങ്ങളെ നേരിടാൻ സജ്ജരുമായ ഒരു തൊഴിലാളിസേനയെ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി വിവിധ മുൻനിര നൈപുണ്യസംരംഭങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് ​ഗവൺമെന്റ് എപ്പോഴും മുൻഗണന നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പരിപാടികൾ വലിയ തോതിലുള്ള പരിശീലനം, തൊഴിൽപരിശീലന (അപ്രന്റീസ്ഷിപ്പ്) പ്രോത്സാഹനം, വിവിധ മേഖലകളിലെ തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. തൊഴിലവസരങ്ങൾ വർധിപ്പിക്കാനും വ്യവസായത്തിന്റെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി നൈപുണ്യ വികസനം ക്രമീകരിക്കാനും ഇവ ഒരുമിച്ച് ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

സ്‌കിൽ ഇന്ത്യ മിഷൻ

2015-ൽ ആരംഭിച്ച സ്‌കിൽ ഇന്ത്യ മിഷൻ (SIM), പ്രധാന പദ്ധതികൾക്ക് കീഴിലുള്ള വിപുലമായ നൈപുണ്യ വികസന കേന്ദ്രങ്ങളുടെ ശൃംഖലയിലൂടെ നൈപുണ്യം നൽകാനും (skill) പുനർ-നൈപുണ്യം നൽകാനും (re-skill) നൈപുണ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും (up-skill) ഉള്ള പരിശീലനം നൽകുന്നു. ഈ മിഷൻ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും യുവാക്കളുടെ നൈപുണ്യവും തൊഴിലവസരങ്ങളും വർധിപ്പിക്കാൻ ഊന്നൽ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ മിഷന് കീഴിൽ താഴെ പറയുന്ന പദ്ധതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു:

• പ്രധാനമന്ത്രി കൗശൽ വികാസ് യോജന (PMKVY),
• ജൻ ശിക്ഷൻ സംസ്ഥാൻ (JSS),
• നാഷണൽ അപ്രന്റീസ്ഷിപ്പ് പ്രൊമോഷൻ സ്കീം (NAPS),
• ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ട്രെയിനിങ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിലെ (ITI) ക്രാഫ്റ്റ്സ്മാൻ ട്രെയിനിങ് സ്കീം (CTS).

പ്രധാനമന്ത്രി കൗശൽ വികാസ് യോജന (PMKVY) / PMKVY 4.0: ഇത് കേന്ദ്ര നൈപുണ്യ വികസന, സംരംഭകത്വ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മുൻനിര ഹ്രസ്വകാല നൈപുണ്യസംരംഭമാണ്. നാല് ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയുള്ള അതിന്റെ മുന്നേറ്റത്തിൽ, ഇത് പ്രോത്സാഹനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു പൈലറ്റ് സർട്ടിഫിക്കേഷൻ സംരംഭത്തിൽ നിന്ന് വലിയ തോതിലുള്ളതും ആവശ്യകതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതും ഫലത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതുമായ ഒരു നൈപുണ്യ ആവാസവ്യവസ്ഥയായി വികസിച്ചു.

ഇതിന്റെ നാലാം ഘട്ടമായ PMKVY 4.0-ന് കീഴിൽ വ്യവസായം നയിക്കുന്ന സെക്ടർ സ്കിൽ കൗൺസിലുകൾ (SSC) വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത നാഷണൽ സ്കിൽ ക്വാളിഫിക്കേഷൻ ഫ്രെയിംവർക്കിന് (NSQF) അനുസൃതമായ തൊഴിൽ റോളുകളിലാണ് പരിശീലനം നൽകുന്നത്. കൂടാതെ തൊഴിലുടമകളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നുള്ള പരിശീലകരെ ഉപയോഗിച്ച് നിരവധി കോഴ്സുകൾ വ്യാവസായിക സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നേരിട്ട് നൽകുന്നു. പ്രധാന നേട്ടങ്ങൾ താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്നു:

• 31 മാർച്ച് 2026 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, PMKVY 4.0 വഴി 38 മേഖലകളിലായി 36 സംസ്ഥാനങ്ങളും 737 ജില്ലകളും ഉൾപ്പെടുത്തി 27.24 ലക്ഷം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
• 2024 ഏപ്രിൽ ഒന്നിനും 2026 മാർച്ച് 31-നും ഇടയിൽ, 34 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും 737 ജില്ലകളിലുമായി IT-ITeS, എയ്റോസ്പേസ് ആൻഡ് ഏവിയേഷൻ, കൃഷി, റബ്ബർ, തുകൽ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ഇലക്ട്രോണിക്സ്, നിർമ്മാണം, ടൂറിസം ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ 10.91 ലക്ഷത്തിലധികം ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകി.
• AI, ഇൻഡസ്ട്രി 4.0, ഹരിത തൊഴിലുകൾ, ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വളർന്നുവരുന്ന മേഖലകളിൽ തൊഴിലവസരങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 69 കസ്റ്റമൈസ്ഡ് കോഴ്സുകളും 154 ഭാവി-നൈപുണ്യ തൊഴിൽ റോളുകളും അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
• 2026 മാർച്ച് 31-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് സ്കൂളുകൾ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഐ.ടി.ഐ.കൾ (ITI) എന്നിവയിലുള്ള 6,800-ലധികം സ്കിൽ ഹബ്ബുകൾ ഉൾപ്പെടെ 16,900-ലധികം സ്ഥാപനങ്ങൾ PMKVY 4.0 നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്.

ജൻ ശിക്ഷൻ സംസ്ഥാൻ (JSS): 1967-ൽ 'ശ്രമിക് വിദ്യാപീഠ്' (SVP) എന്ന പേരിൽ ആരംഭിച്ച JSS പദ്ധതി, രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത സൊസൈറ്റികൾ (എൻ.ജി.ഒ.) വഴി ഗുണഭോക്താക്കളുടെ വീട്ടുവാതിക്കൽ ഔപചാരികമല്ലാത്ത രീതിയിൽ നൈപുണ്യ പരിശീലനം നൽകാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ഗവൺമെന്റിൽ നിന്നുള്ള 100% ഗ്രാന്റോടെയാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സാക്ഷരതയില്ലാത്തവർ, ഭാഗികമായി സാക്ഷരതയുള്ളവർ, സ്കൂൾ പഠനം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചവർ എന്നിവർക്കായി എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, സാമൂഹികാധിഷ്ഠിതമായ നൈപുണ്യ പരിശീലനം ഇത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. കൈവരിച്ച പുരോഗതി താഴെ പറയുന്നവ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു:

• 2018 മുതൽ 2026 മാർച്ച് 31 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ ആകെ 36,48,692 ലക്ഷം ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് പരിശീലനം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
• തയ്യൽ, എംബ്രോയിഡറി, കരകൗശല വസ്തുക്കളുടെ നിർമ്മാണം, ഭക്ഷ്യ സംസ്കരണം, ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള കോഴ്സുകൾ പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായി തയ്യാറാക്കിയതാണ്.
• 2026 മാർച്ച് 31-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, 26,720 ഗോത്രവർഗ്ഗ ഗുണഭോക്താക്കൾ ചേർക്കപ്പെടുകയും അതിൽ 26,519 പേർക്ക് പരിശീലനം നൽകുകയും ചെയ്തു.
• നൈപുണ്യ വികസനത്തിനുള്ള കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി, NSQF ലെവൽ 3, 3.5, 4 എന്നിവയ്ക്ക് കീഴിൽ NCVET അംഗീകാരം നൽകിയ 32 പുതിയ കോഴ്സുകൾ JSS-ന് കീഴിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.
• 2024 ഡിസംബർ മുതൽ JSS ഉത്പന്നങ്ങൾ ഉദ്യംകാർട്ട് പോർട്ടലിൽ വിപണനം ചെയ്യുന്നു. ഇത് കരകൗശല വിദഗ്ധരെയും സൂക്ഷ്മ സംരംഭകരെയും വാങ്ങുന്നവരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

നാഷണൽ അപ്രന്റീസ്ഷിപ്പ് പ്രൊമോഷൻ സ്കീം (NAPS): 2016 ഓഗസ്റ്റിൽ ആരംഭിച്ച ഈ പദ്ധതി ഇപ്പോൾ NAPS 2.0 എന്ന രണ്ടാം ഘട്ടത്തിലാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. ഈ പരിപാടി അപ്രന്റീസുകൾക്ക് ഭാഗികമായ സ്റ്റൈപൻഡ് സഹായം നൽകിക്കൊണ്ട് അപ്രന്റീസ്ഷിപ്പ് പരിശീലനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും അതുവഴി അപ്രന്റീസ്ഷിപ്പ് ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ഓഹരിപങ്കാളികൾക്ക് സഹായം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. തൊഴിൽ പഠിക്കുന്നതിനൊപ്പം വരുമാനവും നേടുക, വ്യവസായ കേന്ദ്രീകൃത നൈപുണ്യവികസനം എന്നിവയുടെ പ്രധാന ഘടകമായി അപ്രന്റീസ്ഷിപ്പ് തുടരുന്നു. NAPS പോർട്ടൽ വഴി ഗവൺമെന്റ്, സ്റ്റൈപൻഡിന്റെ 25% (പ്രതിമാസം ₹1,500 വരെ) അപ്രന്റീസുകളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളിലേക്ക് നേരിട്ട് നൽകുന്നു.

• 2016 മുതൽ 2026 മാർച്ച് 31 വരെ, ഓട്ടോമോട്ടീവ്, ഐ.ടി.-ഐ.ടി.ഇ.എസ്. (IT-ITeS), ഇലക്ട്രോണിക്സ്, റീട്ടെയിൽ, നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലായി 54.41 ലക്ഷത്തിലധികം അപ്രന്റീസുകൾ ഇതിൽ പങ്കാളികളായി.
• 2025–26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 12.35 ലക്ഷം അപ്രന്റീസുകൾ പങ്കാളികളായി. കൂടാതെ ഏകദേശം 6.42 ലക്ഷം അപ്രന്റീസുകൾ 2025–26 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ അവരുടെ ഓൺ-ദി-ജോബ് ട്രെയിനിങ് പൂർത്തിയാക്കി.
• 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ ആരംഭിച്ച സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഓഫ് പ്രൊഫിഷ്യൻസി (CoP), മുഴുവൻ കാലയളവും പ്രായോഗിക വിലയിരുത്തലും പൂർത്തിയാക്കുന്ന അപ്രന്റീസുകൾക്കുള്ള അധിക അംഗീകാരമാണ്. 2026 മാർച്ച് 31 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 67,711 CoP-കൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
• 2025 ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ 2026 മാർച്ച് 31 വരെ 40.10 ലക്ഷം ഡയറക്ട് ബെനിഫിറ്റ് ട്രാൻസ്ഫർ (DBT) ഇടപാടുകളിലൂടെ 562.75 കോടി രൂപയിലധികം വിതരണം ചെയ്തു.

ക്രാഫ്റ്റ്സ്മാൻ ട്രെയിനിങ് സ്കീം (CTS): ആഭ്യന്തര വ്യവസായങ്ങൾക്ക് വിവിധ മേഖലകളിൽ വിദഗ്ധരായ തൊഴിലാളികളുടെ സ്ഥിരമായ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കാൻ 1950-ൽ CTS അവതരിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ ചിട്ടയായ പരിശീലനത്തിലൂടെ വ്യാവസായിക ഉത്പാദനം ഗുണപരമായും അളവിലും ഉയർത്താനും വിദ്യാസമ്പന്നരായ യുവാക്കൾക്ക് തൊഴിൽ പരിശീലനം നൽകി തൊഴിലില്ലായ്മ കുറയ്ക്കാനും ഇത് ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

• CTS-ന് കീഴിൽ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള 14,688 ഐ.ടി.ഐ.കളിലൂടെ (ഗവൺമെന്റ് - 3,345, സ്വകാര്യ - 11,343) 169 കോഴ്സുകളിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നുണ്ട്.
• 2026 മാർച്ച് വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ആകെ 14 CTS കോഴ്സുകൾ വികസിപ്പിക്കുകയും നിലവിലുള്ള 22 കോഴ്സുകൾ പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ കോഴ്സുകൾ വ്യവസായികാവശ്യങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമാണ്.
• ഐ.ടി.ഐ.കളിലെ പ്രവേശനം 2022-23-ലെ 12.51 ലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2025-26-ൽ 14.70 ലക്ഷമായി ഉയർന്നു.

ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ട്രെയിനിങ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകൾ (ITI)

ഇന്ത്യയിലെ ദീർഘകാല തൊഴിലധിഷ്ഠിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ് ഐ.ടി.ഐ.കൾ (ITI). വ്യവസായ മേഖലയിലേക്ക് വിദഗ്ധരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സ്ഥിരമായ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇവ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ളത്.

ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി 2025 ഒക്ടോബറിൽ PM-SETU (പ്രധാനമന്ത്രി സ്‌കില്ലിംഗ് ആൻഡ് എംപ്ലോയബിലിറ്റി ട്രാൻസ്ഫോർമേഷൻ ത്രൂ അപ്ഗ്രേഡഡ് ഐ.ടി.ഐ.എസ്.) എന്ന പേരിൽ 60,000 കോടി രൂപ ചെലവ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഒരു കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. പ്രധാന സവിശേഷതകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• ഹബ്-ആൻഡ്-സ്പോക്ക് മാതൃകയിൽ 1,000 ​ഗവൺമെന്റ് ഐ.ടി.ഐ.കൾ (200 ഹബ് ഐ.ടി.ഐ.കളും 800 സ്പോക്ക് ഐ.ടി.ഐ.കളും) അത്യാധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ആധുനിക ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് നവീകരിക്കും.
• ക്ലസ്റ്ററുകൾ സഹ-ഉടമസ്ഥതയിലാക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനുമായി ആങ്കർ ഇൻഡസ്ട്രി പാർട്ണർമാരുമായി (AIP) ചേർന്ന് സ്പെഷ്യൽ പർപ്പസ് വെഹിക്കിളുകൾ (SPV) സ്ഥാപിക്കും.
• തൊഴിൽവിപണിയുടെ ആവശ്യകതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പുതിയ കോഴ്സുകൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും നിലവിലുള്ളവ പരിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇതിൽ ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നവീകരിച്ച ഉയർന്ന ഡിമാൻഡുള്ള പരമ്പരാഗത ട്രേഡുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
• ഹരിയാന, കർണാടക, തമിഴ്‌നാട് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള പല സംസ്ഥാനങ്ങളും അവരുടെ പ്രധാന ശക്തിക്കനുസരിച്ച് 1,000 ഐ.ടി.ഐ.കൾ നവീകരിക്കുന്നതിൽ സഹകരിക്കുന്നുണ്ട്.
• ഭുവനേശ്വർ, ചെന്നൈ, ഹൈദരാബാദ്, കാൺപൂർ, ലുധിയാന എന്നീ അഞ്ച് നാഷണൽ സ്കിൽ ട്രെയിനിങ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളുടെ ശേഷി വർധിപ്പിച്ച് ആഗോള പങ്കാളിത്തത്തോടുകൂടിയ നൈപുണ്യത്തിനായുള്ള ദേശീയ മികവിന്റെ കേന്ദ്രങ്ങളാക്കി മാറ്റും.

ഉപസംഹാരം

ഏകോപിപ്പിച്ചതും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പിന്തുണയുള്ളതും വ്യവസായത്തിന് അനുയോജ്യവുമായ ചട്ടക്കൂടുകളിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ നൈപുണ്യ ആവാസവ്യവസ്ഥ ഘടനാപരമായ പരിവർത്തനത്തിന് വിധേയമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. മേഖല-നിർദ്ദിഷ്ട നൈപുണ്യ പരിപാടികൾ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനവുമായി സംയോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് 2026-27-ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് ഈ മാറ്റത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഐ.ടി.ഐ. നവീകരണം, PMKVY 4.0, PM-SETU, NAPS, മറ്റ് പരിഷ്കാരങ്ങൾ എന്നിവയിലുടനീളമുള്ള സംരംഭങ്ങൾ നൈപുണ്യ മൂല്യ ശൃംഖലയിലുടനീളം തോത്, ഗുണനിലവാരം, സുതാര്യത, വ്യവസായവുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ കൂട്ടായി ലക്ഷ്യമിടുന്നു.

വികസിത ഭാരതം@2047-ലേക്ക് ഇന്ത്യ മുന്നേറുമ്പോൾ ആവശ്യകതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പരിശീലനം, പ്രത്യക്ഷ ഫലങ്ങൾ, എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രവേശനം എന്നിവയ്ക്ക് ഗവൺമെന്റ് ഊന്നൽ നൽകുന്നു. ആരോഗ്യം, കെയർ ഇക്കോണമി, എ.വി.ജി.സി, ടൂറിസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ നൈപുണ്യത്തെ വിന്യസിക്കുന്നതിലൂടെ നയപരമായ ചട്ടക്കൂട് മനുഷ്യ മൂലധനത്തെ വളർച്ചയുടെ പ്രധാന ഘടകമായി പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു. മൊത്തത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിരോധശേഷിയുള്ളതും ഭാവിയിലെ ആവശ്യങ്ങളെ നേരിടാൻ സജ്ജവുമായ നൈപുണ്യ ആവാസവ്യവസ്ഥ ഉത്പാദനക്ഷമത വർധിപ്പിക്കുകയും ഔദ്യോഗികവൽക്കരണത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ജനസംഖ്യാപരമായ നേട്ടത്തെ വിശാലവും സുസ്ഥിരവുമായ വളർച്ചയാക്കി മാറ്റാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

References

Ministry of Finance

https://www.indiabudget.gov.in/economicsurvey/doc/echapter.pdf

https://www.indiabudget.gov.in/doc/budget_speech.pdf

Ministry of Labour and Employment

https://eshram.gov.in/indexmain

Ministry of Textiles

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2208051&reg=6&lang=1

Ministry of Health and Family Welfare

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221616&reg=3&lang=2

AYUSH

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221910&reg=3&lang=2

Ministry of Fisheries, Animal Husbandry & Dairying

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221788&reg=3&lang=2

Ministry of Information & Broadcasting

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221825&reg=6&lang=1

Ministry of Education

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221734&reg=3&lang=1

Ministry of Youth Affairs and Sports

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2221706&reg=3&lang=2

Ministry of Skill Development and Entrepreneurship

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2200373&reg=3&lang=1

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2223182&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2217881&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2197057&reg=3&lang=1

https://dsde.uk.gov.in/apprenticeship-training-scheme/

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2236969&reg=3&lang=2

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2149336&reg=3&lang=2

ITI, Lala Hans Raj Gupta Industrial Training Institute

https://itilhrg.delhi.gov.in/itilhrg/craftsmen-training-scheme-cts

Niti Aayog

https://niti.gov.in/sites/default/files/2023-02/ITI_Report_02022023_0.pdf

IBEF

https://www.ibef.org/government-schemes/skill-india#:~:text=On%20July%2015%2C%202025%2C%20the,Hyderabad%20and%20Chennai%20were%20launched

Ministry of Statistics & Programme Implementation

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2240676&reg=3&lang=2

PIB headquarters

https://www.pib.gov.in/PressReleseDetail.aspx?PRID=2228572&reg=3&lang=1

Click here to see pdf 

***

SK