पत्र सूचना कार्यालय

ആമുഖം

പാരിസ്ഥിതിക ആവാസവ്യവസ്ഥകളെയും ഉപജീവനമാർഗങ്ങളെയും സാമ്പത്തിക വികസനത്തെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളിലൊന്നാണ് ജലം. കൃഷി, വ്യവസായം, ഊർജ്ജ ഉത്പാദനം, മൊത്തത്തിലുള്ള മനുഷ്യക്ഷേമം എന്നിവയിൽ ഇത് പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. സമൂഹം വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ജലത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നത് തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ജലത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമവും ഏകോപിതവുമായ ഉപയോഗം കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന ഒന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

നദീതടങ്ങളിലെ ജലവിഭവങ്ങളുടെ പരിപാലനം, സംരക്ഷണം, മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, സുസ്ഥിരമായ ഉപയോഗം എന്നിവയ്ക്കായുള്ള ഒരു സമഗ്ര പദ്ധതിയാണ് നദീതട പരിപാലനം. ഈ വിഭവങ്ങളിൽ നദികൾ, തടാകങ്ങൾ, അരുവികൾ, ഭൂഗർഭജലം, അനുബന്ധ പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ജലവിഭവങ്ങളുടെ പരമാവധി പ്രയോജനപ്പെടുത്തൽ ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് അവയുടെ സംയോജിത ആസൂത്രണത്തിനും വികസനത്തിനും ഈ സമീപനം ഊന്നൽ നൽകുന്നു. നദീവ്യൂഹങ്ങൾ സങ്കീർണ്ണവും പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഇന്ത്യയിൽ പ്രളയം, മണ്ണൊലിപ്പ്, അസന്തുലിത ജലവിതരണം, പരിസ്ഥിതി നാശം തുടങ്ങിയ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാൻ നദീതടതലത്തിലുള്ള ആസൂത്രണം അത്യന്താപേക്ഷിതമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ വെല്ലുവിളികൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് നദീതട പരിപാലന (RBM) പദ്ധതി ഘടനാപരവും ശാസ്ത്രീയവുമായ രീതിയിൽ നടപ്പിലാക്കിവരുന്നു.

നദീതട പരിപാലന (RBM) പദ്ധതിയുടെ അവലോകനം

ജൽശക്തി മന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലുള്ള ജലവിഭവം, നദീവികസനം, ഗംഗാ പുനരുജ്ജീവനം എന്നീ വകുപ്പുകളുടെ ഒരു പ്രധാന പദ്ധതിയാണ് ആർ.ബി.എം (RBM). ഉപരിതല ജലം, ഭൂഗർഭ ജലം എന്നിവയുൾപ്പെടെ നദീതട തലത്തിൽ ജലവിഭവങ്ങളുടെ സംയോജിത ആസൂത്രണം, അന്വേഷണം, വികസനം എന്നിവ സുഗമമാക്കുകയാണ് ഈ പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ബ്രഹ്മപുത്ര ബോർഡ്, സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ (CWC), നാഷണൽ വാട്ടർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഏജൻസി (NWDA) എന്നീ മൂന്ന് പ്രധാന സംഘടനകളിലൂടെയാണ് ഇത് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. നദീതട മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകൾ തയ്യാറാക്കൽ, പദ്ധതികളുടെ സർവ്വേയും അന്വേഷണവും, ബഹുമുഖ പദ്ധതികളുടെ ആസൂത്രണം തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഇത് പിന്തുണ നൽകുന്നു.

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വ്യാപ്തിയും മുൻഗണനാ മേഖലകളും

തന്ത്രപരമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതും ജലസമൃദ്ധമാണെങ്കിലും വികസനം കുറഞ്ഞതുമായ മേഖലകളിലാണ് ആർ.ബി.എം (RBM) പദ്ധതി പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ചും:

• വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ നദീതടങ്ങൾ.
• ജമ്മു & കശ്മീർ / ലഡാക്കിലെ സിന്ധു നദീതടം.
• ബ്രഹ്മപുത്ര, ബരാക്, തീസ്ത, സിന്ധു തുടങ്ങിയ പ്രധാന നദീതടങ്ങൾ.

ഇവയുടെ പ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുത്ത് ഈ നദീതടങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നു:

• ദേശീയ ജല സുരക്ഷ
• അതിർത്തി കടന്നുള്ള ജല പരിപാലനം
• പ്രളയ നിയന്ത്രണം, മണ്ണൊലിപ്പ് മാനേജ്മെന്റ്
• പാരിസ്ഥിതിക സ്ഥിരത

പദ്ധതി ആസൂത്രണത്തിനും വികസനത്തിനും കേന്ദ്ര പിന്തുണ ആവശ്യമായ ജമ്മു & കശ്മീർ, സിക്കിം, മിസോറാം, മണിപ്പൂർ, നാഗാലാൻഡ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ശേഷി വിടവുകൾ ഈ പദ്ധതി പരിഹരിക്കുന്നു.

സാമ്പത്തിക വിഹിതവും കാലാവധിയും

2026-27 മുതൽ 2030-31 വരെയുള്ള 16-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ കാലയളവിൽ 2183 കോടി രൂപയുടെ പൂർണ്ണമായ ​ഗവൺമെന്റ് ധനസഹായത്തോടെ ആർ.ബി.എം പദ്ധതി തുടരാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2021-22 മുതൽ 2025-26 വരെയുള്ള മുൻ ഘട്ടത്തിൽ ഈ പദ്ധതിയുടെ മൊത്തം ബജറ്റ് വിഹിതം 1276 കോടി രൂപയായിരുന്നു. സംയോജിത ജലവിഭവ ആസൂത്രണത്തോടും വികസനത്തോടും ​ഗവൺമെന്റിനുള്ള തുടർച്ചയായതും വർദ്ധിപ്പിച്ചതുമായ പ്രതിബദ്ധതയാണ് ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.

പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ

നദീതട തലത്തിലുള്ള ജലവിഭവ ആസൂത്രണവുമായും വികസനവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട വൈവിധ്യമാർന്ന വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാനാണ് നദീതട പരിപാലന പദ്ധതി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ജലസേചനം, ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ, പ്രളയ നിയന്ത്രണം എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതോടൊപ്പം ജലത്തിന്റെ സുസ്ഥിരമായ ഉപയോഗം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. ഈ ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് പദ്ധതിയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആസൂത്രണത്തിനും നടത്തിപ്പിനും മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം നൽകുന്നത്.

സ്ഥാപനപരമായ ചട്ടക്കൂട്

ആർ.ബി.എം പദ്ധതി രണ്ട് പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:

ബ്രഹ്മപുത്ര ബോർഡ് ഘടകം

വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ നദീതട ആസൂത്രണത്തിലും പ്രളയ നിയന്ത്രണത്തിലും ബ്രഹ്മപുത്ര ബോർഡ് പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. അതിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവ:

• സർവ്വേകളും അന്വേഷണങ്ങളും നടത്തുക, ഒരു മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ രൂപീകരിക്കുക-

• മുഴുവനായോ ഭാഗികമായോ കാലാകാലങ്ങളിൽ ഇത് പരിഷ്കരിക്കുക.
• പ്രളയ നിയന്ത്രണം, തീരദേശ മണ്ണൊലിപ്പ് തടയൽ, നീരൊഴുക്ക് മെച്ചപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയ്ക്കായി; ജലസേചനം, ജലവൈദ്യുതി, ഗതാഗതം, മറ്റ് പ്രയോജനകരമായ ആവശ്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി ജലവിഭവങ്ങളുടെ വികസനവും ഉപയോഗവും കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ട്.
• പ്രായോഗികമായി സാധ്യമാകുന്നിടത്തോളം ഇത്തരം വികസനത്തിന് ആവശ്യമായ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടപടികളും അതിൽ സൂചിപ്പിക്കുക.

• കേന്ദ്ര ​ഗവൺമെന്റ് അംഗീകരിച്ച മാസ്റ്റർ പ്ലാനിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള അണക്കെട്ടുകളെയും മറ്റ് പദ്ധതികളെയും സംബന്ധിച്ച വിശദമായ റിപ്പോർട്ടുകളും എസ്റ്റിമേറ്റുകളും തയ്യാറാക്കുക.

ബോർഡ് താഴെ പറയുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളും ഏറ്റെടുക്കുന്നു:

• നിർണ്ണായക മേഖലകളിലെ മണ്ണൊലിപ്പ് തടയൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്: മജൂലി ദ്വീപിന്റെയും മറ്റ് ദുർബല പ്രദേശങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണം).
• നീരൊഴുക്ക് വികസന പദ്ധതികൾ.
• പ്രളയസാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉയർന്ന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ നിർമ്മാണം.
• സുസ്ഥിരമായ ഉപയോഗത്തിനായി ജലവിഭവങ്ങളുടെ വികസനവും പരിപാലനവും. (തദ്ദേശീയ ജനങ്ങളുടെ ജല പരിപാലന രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ പ്രചാരണവും നീരുറവകളുടെ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളും).
• ജലവിഭവ പരിപാലനം/വികസനം എന്നിവയിൽ ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കൽ (NEHARI-ൽ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെയും ബ്രഹ്മപുത്ര ബോർഡിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പരിശീലനം നൽകൽ).

ജലവിഭവ വികസന അന്വേഷണ പദ്ധതി (IWRDS)

IWRDS ഘടകം താഴെ പറയുന്നവയിലൂടെയാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്:

• സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ (CWC)

RBM പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ ജലവിഭവ പദ്ധതികൾക്കായി സർവ്വേകളും അന്വേഷണങ്ങളും വിശദമായ പദ്ധതി റിപ്പോർട്ടുകളും (DPR) തയ്യാറാക്കുന്നു.

താഴെ പറയുന്ന മേഖലകളിൽ ഡി.പി.ആർ (DPR) തയ്യാറാക്കുന്നതിനാണ് ഈ പദ്ധതി മുൻഗണന നൽകുന്നത്:

• സിന്ധു നദീതടം
• ബ്രഹ്മപുത്ര നദീതടം
• ബരാക് നദീതടം
• തീസ്ത നദീതടം

പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്ന സമയം പരിമിതമായതും ചരക്കുനീക്കം വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതുമായ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലകളിലും ജമ്മു കശ്മീരിലുമുള്ള ഒറ്റപ്പെട്ടതും ദുർഘടവുമായ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഈ പദ്ധതികൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഡി.പി.ആറുകൾ (DPR) പൂർത്തിയാക്കുന്നത് താഴെ പറയുന്നവയ്ക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു:

• ജലസേചന ശേഷിയുടെ വിപുലീകരണം.
• ജലവൈദ്യുത ഉത്പാദനം
• മെച്ചപ്പെട്ട പ്രളയ നിയന്ത്രണം
• ഗുണഭോക്തൃ പ്രദേശങ്ങളുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വികസനം.

• നാഷണൽ വാട്ടർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഏജൻസി (NWDA)

ദേശീയ തലത്തിലുള്ള ജലവിഭവ ആസൂത്രണത്തിലാണ് എൻ.ഡബ്ല്യു.ഡി.എ (NWDA) ഘടകം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് പ്രത്യേകിച്ച് നദീ സംയോജന (ILR) പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ. പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു:

• പ്രീ-ഫീസിബിലിറ്റി റിപ്പോർട്ടുകൾ (PFRs), ഫീസിബിലിറ്റി റിപ്പോർട്ടുകൾ (FRs), ഡി.പി.ആറുകൾ (DPRs) എന്നിവ തയ്യാറാക്കൽ.
• ജലലഭ്യതയെയും വിനിയോഗത്തെയും കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ നടത്തുക.
• അന്തർ-നദീതട ജല കൈമാറ്റ പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുക.

പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകൾ

ആർ.ബി.എം (RBM) ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിൽ ഏകോപിതമായ നിരവധി പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നു. നദീതട ആസൂത്രണം, പദ്ധതി അന്വേഷണങ്ങൾ, പ്രളയം, മണ്ണൊലിപ്പ്, ഡ്രെയിനേജ് സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുള്ള ഇടപെടലുകൾ എന്നിവ ഈ ശ്രമങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

നദീതട ആസൂത്രണം

നദീതട മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകൾ തയ്യാറാക്കുന്നതും അവ കാലാകാലങ്ങളിൽ പരിഷ്കരിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്ന നദീതട ആസൂത്രണമാണ് ഈ ചട്ടക്കൂടിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഓരോ നദീതടത്തിലുമുള്ള ജലവിഭവങ്ങളുടെ വികസനം, വിനിയോഗം, സംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കായി ഈ പദ്ധതികൾ ദീർഘകാല റോഡ്മാപ്പ് നൽകുന്നു.

സർവ്വേയും അന്വേഷണവും

വിവരങ്ങൾ കൃത്യമായി അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി വിപുലമായ സർവ്വേകളും അന്വേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നു. ഡ്രില്ലിംഗ്, ഡ്രിഫ്റ്റിംഗ് ജോലികൾ തുടങ്ങിയ ഫീൽഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷനുകൾ, ഹൈഡ്രോളജിക്കൽ, ടോപ്പോഗ്രാഫിക്കൽ സർവ്വേകൾ, മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകളും വിശദമായ പദ്ധതി റിപ്പോർട്ടുകളും (DPRs) തയ്യാറാക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ പ്രൈമറി, സെക്കൻഡറി ഡാറ്റകളുടെ ശേഖരണം എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

പദ്ധതി വികസനം

ബഹുമുഖ ജലവിഭവ പദ്ധതികൾക്കായി വിശദമായ പദ്ധതി റിപ്പോർട്ടുകൾ (DPR) തയ്യാറാക്കുന്നതിലാണ് പദ്ധതി വികസനം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. പദ്ധതികൾ വ്യവസ്ഥാപിതമായി നടപ്പിലാക്കുന്നു എന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി പ്രളയ-മണ്ണൊലിപ്പ് നിയന്ത്രണം, ഡ്രെയിനേജ് വികസനം, മറ്റ് സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ആസൂത്രണവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

പ്രളയ-മണ്ണൊലിപ്പ് നിയന്ത്രണം

ദുർബല പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രളയത്തിന്റെയും നദീതീരത്തെ മണ്ണൊലിപ്പിന്റെയും ആഘാതം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി പ്രത്യേക നടപടികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നു. ജനസമൂഹങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, കൃഷിഭൂമി എന്നിവയുടെ സംരക്ഷണം ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള മണ്ണൊലിപ്പ് തടയൽ ജോലികൾ, പ്രളയ നിയന്ത്രണ നടപടികൾ, ബയോ എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഇടപെടലുകൾ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഡ്രെയിനേജ് വികസനം

നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങളിലെ വെള്ളക്കെട്ട് പരിഹരിക്കാനും നീരൊഴുക്ക് മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഡ്രെയിനേജ് വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു. ഈ ശ്രമങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ ഉത്പാദനക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഗ്രാമീണ-നഗര മേഖലകളിൽ മികച്ച ജല പരിപാലനത്തിന് പിന്തുണ നൽകാനും സഹായിക്കുന്നു.

സമൂഹത്തെ പങ്കാളികളാക്കിയുള്ള ഇടപെടലുകൾ

പ്രാദേശിക ജല പരിപാലന രീതികൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ സമൂഹത്തെ പങ്കാളികളാക്കിയുള്ള സംരംഭങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. നീരുറവകളുടെ സംരക്ഷണം, ജലാശയങ്ങളുടെയും നദീതട ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെയും വികസനം എന്നിവയോടൊപ്പം പ്രാദേശിക-ഗോത്ര സമൂഹങ്ങൾക്കിടയിൽ മെച്ചപ്പെട്ട ജലവിനിയോഗം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

പദ്ധതിയുടെ തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം

ദേശീയ ജലസുരക്ഷ, അതിർത്തി കടന്നുള്ള നദീ പരിപാലനം, വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ പ്രളയസാധ്യതാ പ്രദേശങ്ങൾ, ഹിമാലയൻ നദികളിലെ ജലവൈദ്യുത സാധ്യതകൾ എന്നിവയ്ക്ക് നിർണ്ണായകമായ നദീതടങ്ങളിലാണ് ആർ.ബി.എം (RBM) പദ്ധതി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

ജലവിഭവ ആസൂത്രണത്തിന് ആവശ്യമായ സാമ്പത്തികവും സാങ്കേതികവുമായ ശേഷിയില്ലാത്ത വികസനം കുറഞ്ഞ സംസ്ഥാനങ്ങളെയും ഈ പദ്ധതി പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

ആർ.ബി.എം പദ്ധതിക്ക് കീഴിലുള്ള പുരോഗതിയും നാഴികക്കല്ലുകളും (2021-26)

കാലക്രമേണ, നദീതട പരിപാലന ചട്ടക്കൂടിന് കീഴിലുള്ള നിരന്തരമായ പരിശ്രമങ്ങൾ പ്രകടമായ ഫലങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. മെച്ചപ്പെട്ട നദീതട പഠനങ്ങൾ മുതൽ വർദ്ധിപ്പിച്ച പ്രളയ-മണ്ണൊലിപ്പ് നിയന്ത്രണ നടപടികൾ വരെയുള്ള ഈ നാഴികക്കല്ലുകൾ, സുസ്ഥിരമായ സ്ഥാപനപരവും സാങ്കേതികവുമായ പുരോഗതിയെ തെളിയിക്കുന്നു.

നദീതട ആസൂത്രണവും മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകളും

• ബ്രഹ്മപുത്ര, ബരാക് നദീതടങ്ങളിലെ പ്രധാന നദീവ്യൂഹങ്ങൾക്കായി നദീതട മാസ്റ്റർ പ്ലാനുകൾ തയ്യാറാക്കുകയും പുതുക്കുകയും ചെയ്തു.
• സംയോജിത ജലവിഭവ ആസൂത്രണത്തെയും പ്രളയ നിയന്ത്രണ തന്ത്രങ്ങളെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി നദീതട തലത്തിലുള്ള പഠനങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു.
• ബ്രഹ്മപുത്ര നദിയിലെ പ്രളയത്തിൽ നിന്നും മണ്ണൊലിപ്പിൽ നിന്നും മജൂലി ദ്വീപിന് ഗണ്യമായ സംരക്ഷണം നൽകി.

പദ്ധതികളുടെ സർവ്വേയും അന്വേഷണവും

• വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെയും ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെയും നദീതടങ്ങളിലുടനീളം വിപുലമായ സർവ്വേകളും അന്വേഷണ പ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തി.
• ടോപ്പോഗ്രാഫിക്കൽ സർവ്വേകൾ, ഭൂഗർഭ പഠനങ്ങൾ, ഹൈഡ്രോളജിക്കൽ വിവരശേഖരണം എന്നിവ ഫീൽഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷനുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
• ഈ പഠനങ്ങൾ ഭാവിയിലെ ജലസേചനം, ജലവൈദ്യുതി, ബഹുമുഖ പദ്ധതികൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനമായി വർത്തിക്കുന്നു.

ഡി.പി.ആറുകൾ തയ്യാറാക്കൽ (സി.ഡബ്ല്യു.സി ഘടകം)

• ബ്രഹ്മപുത്ര, ബരാക്, തീസ്ത, ഇൻഡസ് (ജമ്മു & കശ്മീർ / ലഡാക്ക്) നദീതടങ്ങളിലെ വിവിധ ജലവിഭവ പദ്ധതികൾക്കായി വിശദമായ പദ്ധതി റിപ്പോർട്ടുകൾ (DPR) തയ്യാറാക്കി.
• ഒറ്റപ്പെട്ടതും തന്ത്രപ്രധാനവുമായ പ്രദേശങ്ങളിലെ പദ്ധതികൾക്കായി ഡി.പി.ആറുകൾ വികസിപ്പിച്ചു, ഇത് ജലസേചനം, ജലവൈദ്യുതി, പ്രളയ നിയന്ത്രണം എന്നീ മേഖലകളിൽ ഭാവി നിക്ഷേപങ്ങൾക്ക് വഴിതുറക്കുന്നു.

NWDA-യുടെ കീഴിലുള്ള പുരോഗതി (നദീസംയോജനം)

• നാഷണൽ പെർസ്‌പെക്റ്റീവ് പ്ലാനിന്റെ ഭാഗമായി 30 നദീ സംയോജന പദ്ധതികൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞതിലൂടെ നാഷണൽ വാട്ടർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ഏജൻസി സുപ്രധാനമായ സാങ്കേതിക പുരോഗതി കൈവരിച്ചു. തിരിച്ചറിഞ്ഞ എല്ലാ ലിങ്കുകളുടെയും പ്രീ-ഫീസിബിലിറ്റി റിപ്പോർട്ടുകൾ പൂർത്തിയായി.
• ബിഹാറിലെ കോസി-മേച്ചി അന്തർ സംസ്ഥാന നദീ സംയോജന പദ്ധതിയുൾപ്പെടെ 26 പദ്ധതികളുടെ ഫീസിബിലിറ്റി റിപ്പോർട്ടുകളും 15 ലിങ്ക് പ്രോജക്റ്റുകളുടെ വിശദമായ പദ്ധതി റിപ്പോർട്ടുകളും അന്തിമമാക്കി. ഈ പഠനങ്ങൾ അന്തർ-നദീതട ജല കൈമാറ്റത്തെയും ദീർഘകാല ജലസുരക്ഷാ ആസൂത്രണത്തെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

പ്രളയ-മണ്ണൊലിപ്പ് നിയന്ത്രണം (ബ്രഹ്മപുത്ര ബോർഡ്)

• വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ ദുർബല പ്രദേശങ്ങളിൽ മണ്ണൊലിപ്പ് തടയൽ പ്രവർത്തനങ്ങളും പ്രളയ നിയന്ത്രണ ജോലികളും നടപ്പിലാക്കി.
• ബ്രഹ്മപുത്രയിലെ മണ്ണൊലിപ്പ് സാധ്യതയുള്ള മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം അസമിലെ മജൂലി ദ്വീപ് പോലുള്ള നിർണ്ണായക സ്ഥലങ്ങളിൽ സംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു.
• പ്രളയസമയത്ത് അഭയം നൽകുന്നതിനായി ഉയർന്ന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ നിർമ്മിച്ചു.
• നീരൊഴുക്ക് തടസ്സപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങളിൽ ഡ്രെയിനേജ് വികസന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കി.

സമൂഹത്തിന് ഉതകുന്ന ഇടപെടലുകൾ

• വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ മലയോര പ്രദേശങ്ങളിൽ നീരുറവകളുടെ സംരക്ഷണവും ജലാശയങ്ങളുടെ വികസനവും നടപ്പിലാക്കി.
• ഗ്രാമങ്ങളിലെയും ഗോത്രവർഗങ്ങളിലെയും ഇടയിൽ ജലലഭ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കാനും പ്രാദേശിക ജല പരിപാലന രീതികൾ മെച്ചപ്പെടുത്താനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള സംരംഭങ്ങൾ; കൂടാതെ ഏറ്റവും മികച്ച തദ്ദേശീയമായ രീതികളെ ശാസ്ത്രീയമായി പരിഷ്കരിച്ചുകൊണ്ട് ജനകീയമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സാങ്കേതിക ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തൽ

• സർവ്വേകളിലും ആസൂത്രണത്തിലും ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകളായ ജിയോഗ്രാഫിക് ഇൻഫർമേഷൻ സിസ്റ്റം (GIS), റിമോട്ട് സെൻസിംഗ്, LiDAR, ഡ്രോൺ അധിഷ്ഠിത സർവ്വേകൾ, അത്യാധുനിക ഹൈഡ്രോളജിക്കൽ മോഡലിംഗ് ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവ സ്വീകരിച്ചു.
• ഡി.പി.ആർ തയ്യാറാക്കുന്നതിലും നദീതട പഠനങ്ങളിലും കൃത്യതയും കാര്യക്ഷമതയും വർദ്ധിപ്പിച്ചു.

പ്രത്യേക വിഭാഗം സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും അതിർത്തി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുമുള്ള പിന്തുണ

• വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ, ജമ്മു & കശ്മീർ, ലഡാക്ക്, സിക്കിം എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രത്യേകമായി സാങ്കേതികവും സാമ്പത്തികവുമായ പിന്തുണ നൽകി.
• പരിമിതമായ സാഹചര്യങ്ങൾക്കിടയിലും ജലവിഭവ ആസൂത്രണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ഈ പ്രദേശങ്ങളെ ഇത് പ്രാപ്തമാക്കി.

പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ സ്വഭാവം

• നദീതട ആസൂത്രണം, ഡി.പി.ആർ (DPR) തയ്യാറാക്കൽ, പ്രളയ പരിപാലന ജോലികൾ തുടങ്ങിയ ദീർഘകാല പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ തുടർച്ച നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഈ പദ്ധതി വിജയിച്ചു.
• സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്ര ഏജൻസികൾക്കും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി ഭാവിയിലെ ജലവിഭവ പദ്ധതികളുടെ ഒരു നിര തന്നെ സജ്ജമാക്കി.

പ്രത്യക്ഷ ഫലങ്ങളും വികസന നേട്ടങ്ങളും

പ്രധാന നദീതടങ്ങളിലുടനീളം ജലവിഭവ ആസൂത്രണത്തിലും അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിലും നിർണ്ണയിക്കാവുന്ന പുരോഗതി കൈവരിക്കാൻ നദീതട പരിപാലന പദ്ധതിക്ക് സാധിച്ചു. സുസ്ഥിര ജലപരിപാലനത്തിനും പ്രാദേശിക സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വികസനത്തിനും ഈ പദ്ധതി നൽകിയ സംഭാവനകളെയാണ് ഈ ഫലങ്ങൾ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.

ഉപസംഹാരം

ഇന്ത്യയിലെ നദികളെ ഏകോപിതവും ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെയുമുള്ള രീതിയിൽ പരിപാലിക്കാനുള്ള രാജ്യത്തിന്റെ ശേഷി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലേക്കുള്ള ഒരു പ്രധാന ചുവടുവെപ്പാണ് നദീതട പരിപാലന ചട്ടക്കൂട്. ശാസ്ത്രീയമായ വിലയിരുത്തലുകൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ സജ്ജീകരണം, സ്ഥാപനപരമായ സഹകരണം എന്നിവ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ തന്ത്രപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങളിൽ കൂടുതൽ കരുത്തുറ്റ ജലസംവിധാനങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനുള്ള അടിത്തറ ഈ സംരംഭം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവ്, വിവിധ മേഖലകളിൽ ജലത്തിനുള്ള വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യം തുടങ്ങിയ ഉയർന്നുവരുന്ന വെല്ലുവിളികളെ നേരിടുന്നതിൽ ഇതിന്റെ തുടർച്ചയായ നടത്തിപ്പ് നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കും. അതേസമയം തുടർച്ചയായ സാങ്കേതിക പിന്തുണയും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള നിക്ഷേപങ്ങളും ദുർബലവും വിദൂരവുമായ പ്രദേശങ്ങളെ പ്രളയ സംരക്ഷണം, ജലസംഭരണം, വിഭവ വിനിയോഗം എന്നിവയ്ക്കായി ശക്തമായ സംവിധാനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ സഹായിക്കും. ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ നദീതട പരിപാലനത്തിന്റെ വിജയം ഭൗതിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെ മാത്രമല്ല, സ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള തുടർച്ചയായ ഏകോപനം, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ സ്വീകരണം, ജനപങ്കാളിത്തം എന്നിവയെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. ഈ ശ്രമങ്ങളെല്ലാം ഒത്തുചേർന്ന് മെച്ചപ്പെട്ട ജലസുരക്ഷയ്ക്കും വലിയതോതിലുള്ള പ്രാദേശിക സ്ഥിരതയ്ക്കും രാജ്യത്തുടനീളം കൂടുതൽ സന്തുലിതമായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കും സംഭാവന നൽകുന്നു.

References

Ministry of Jal Shakti

See In PDF

***

SK