पत्र सूचना कार्यालय

പ്രധാനമന്ത്രി മുദ്ര യോജന: "ധനസഹായമില്ലാത്തവർക്ക് ധനസഹായം"

ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലുമുടനീളം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ചെറുകിട സംരംഭകർ പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നിലനിർത്തുന്നത് കടകൾ, റിപ്പയർ സേവനങ്ങൾ എന്നിവ മുതൽ ചെറുകിട ഉത്പാദന, ഗതാഗത പ്രവർത്തനങ്ങൾ വരെയുള്ള മിതമായതും എന്നാൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ സംരംഭങ്ങളിലൂടെയാണ്. ഈ സൂക്ഷ്മ ബിസിനസുകൾ ഉപജീവനമാർഗം സൃഷ്ടിക്കുക മാത്രമല്ല, സമൂഹ തലത്തിൽ തൊഴിലും അവശ്യസേവനങ്ങളും പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും വർഷങ്ങളായി ബാങ്ക് വായ്പയിലേക്കുള്ള പരിമിതമായ പ്രവേശനം അവരുടെ വളർച്ചയെ തടഞ്ഞു. സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ ഈടും ഔപചാരിക സാമ്പത്തിക രേഖകളും പലപ്പോഴും അവർക്ക് ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ പലരും സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്നോ കുടുംബാംഗങ്ങളിൽ നിന്നോ പ്രാദേശിക പണമിടപാടുകാരിൽ നിന്നോ കടം വാങ്ങുന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു.

2015 ഏപ്രിൽ എട്ടിന് ആരംഭിച്ച പ്രധാനമന്ത്രി മുദ്ര യോജന (PMMY) ഈ വിടവ് നികത്തുന്നതിൽ നിർണായകമായ ഒരു ചുവടുവയ്പ്പായി മാറി. "ഫണ്ട് ലഭിക്കാത്തവർക്ക് ധനസഹായം നൽകുക" എന്ന ദർശനത്തോടെ, പദ്ധതി വായ്പാ ലഭ്യത മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ₹20 ലക്ഷം വരെ ഈടുരഹിത വായ്പകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉത്പാദനം, വ്യാപാരം, സേവനങ്ങൾ, അനുബന്ധ കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയിലുടനീളമുള്ള കോർപ്പറേറ്റ് ഇതര, കാർഷികേതര സൂക്ഷ്മ, ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ വായ്പയെടുക്കുന്നവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

2026 മാർച്ച് 27 വരെ പദ്ധതി 57 കോടിയിലധികം അക്കൗണ്ടുകളിലായി ₹40.07 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ വായ്പകൾ വിതരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കൂടാതെ, 12 കോടിയിലധികം അക്കൗണ്ടുകൾ പുതിയ സംരംഭകരുടേതാണ്. അവരെ ഔപചാരിക സാമ്പത്തിക സംവിധാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിൽ PMMY യുടെ പങ്ക് എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.

കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ PMMY ശാക്തീകരണത്തിന്റെയും അഭിലാഷത്തിന്റെയും ശക്തമായ ഒരു ഉപാധിയായി പരിണമിച്ചു. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇത് താഴെത്തട്ടിലുള്ള സംരംഭകത്വം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ഇന്ത്യയുടെ പ്രാദേശിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ സുസ്ഥിര വളർച്ചയെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.

അവസാന വ്യക്തിയിലേക്കും വായ്പ എത്തിക്കുന്നു: സ്ഥാപന ഘടന

മൈക്രോ യൂണിറ്റ്സ് ഡെവലപ്മെന്റ് ആൻഡ് റീഫിനാൻസ് ഏജൻസി ലിമിറ്റഡ് (മുദ്ര), മെമ്പർ ലെൻഡിംഗ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനുകൾ (എംഎൽഐകൾ), ഗുണഭോക്താക്കൾ (കടം വാങ്ങുന്നവർ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ത്രിതല സ്ഥാപന ഘടനയിലൂടെയാണ് പിഎംഎംവൈ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഈ ചട്ടക്കൂട് ഔപചാരിക ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് സൂക്ഷ്മ സംരംഭങ്ങളിലേക്ക് ഇടനിലക്കാർ നയിക്കുന്ന മാതൃകയിലൂടെ തടസ്സമില്ലാതെ വായ്പ എത്തിക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.

വായ്പാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഒരു ശൃംഖലയ്ക്ക് റീഫിനാൻസ് പിന്തുണ നൽകുന്ന ഒരു പിന്തുണാ സ്ഥാപനമായി മൈക്രോ യൂണിറ്റ്സ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ആൻഡ് റീഫിനാൻസ് ഏജൻസി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഇത് സൂക്ഷ്മ സംരംഭ മേഖലയിലേക്കുള്ള സ്ഥാപന വായ്പയുടെ ഒഴുക്ക് സാധ്യമാക്കുന്നു. ഷെഡ്യൂൾഡ് കൊമേഴ്‌സ്യൽ ബാങ്കുകൾ (SCB-കൾ), റീജിയണൽ റൂറൽ ബാങ്കുകൾ (RRB-കൾ), സ്‌മോൾ ഫിനാൻസ് ബാങ്കുകൾ (SFB-കൾ), നോൺ-ബാങ്കിംഗ് ഫിനാൻഷ്യൽ കമ്പനികൾ (NBFC-കൾ), മൈക്രോ ഫിനാൻസ് സ്ഥാപനങ്ങൾ (MFI-കൾ) എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള MLI-കൾ വഴിയാണ് PMMY-ക്ക് കീഴിലുള്ള വായ്പകൾ നൽകുന്നത്. കടം വാങ്ങുന്നവർക്ക് നേരിട്ട് വായ്പ നൽകുന്നതിന് ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉത്തരവാദികളാണ്, ഇത് വായ്പ അവസാന വ്യക്തിയിലേക്കും എത്തുന്നത് ഉറപ്പാക്കുന്നു.

PMMY കവറേജ്

വരുമാന വർദ്ധനവും തൊഴിലവസര സൃഷ്ടിയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കാണ് മുദ്ര വായ്പകൾ നൽകുന്നത്. ഈ വായ്പകൾ പ്രധാനമായും നൽകുന്നത്:

• കച്ചവടക്കാർ, വ്യാപാരികൾ, കടയുടമകൾ, കമ്മ്യൂണിറ്റി, സാമൂഹിക, വ്യക്തിഗത സേവനങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യ ഉല്പന്നങ്ങൾ, തുണിത്തരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മറ്റ് സേവന മേഖല പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള ബിസിനസ് ലോൺ.
• മുദ്ര കാർഡുകൾ വഴിയുള്ള പ്രവർത്തന മൂലധന വായ്പകൾ
• ആവശ്യമായ യന്ത്രങ്ങൾ, ഉപകരണങ്ങൾ മുതലായവ വാങ്ങുന്നത് പോലുള്ള സൂക്ഷ്മ യൂണിറ്റുകൾക്കുള്ള ഉപകരണ ധനസഹായം.
• ഓട്ടോ റിക്ഷകൾ, ചെറുകിട ചരക്കു ഗതാഗത വാഹനങ്ങൾ, മുചക്രവാഹനങ്ങൾ, ഇ-റിക്ഷകൾ തുടങ്ങിയ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഗതാഗത വാഹന വായ്പകൾ.
• മത്സ്യകൃഷി, തേനീച്ച വളർത്തൽ, കോഴി വളർത്തൽ, കന്നുകാലി വളർത്തൽ, ഗ്രേഡിംഗ്, തരംതിരിക്കൽ, അഗ്രഗേഷൻ കാർഷിക വ്യവസായങ്ങൾ, ക്ഷീരകർഷക, മത്സ്യബന്ധനം, കാർഷിക ക്ലിനിക്കുകൾ, കാർഷിക ബിസിനസ് കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഭക്ഷണം, കാർഷിക സംസ്കരണം തുടങ്ങിയ കാർഷിക അനുബന്ധ ഫാമിതര വരുമാനം ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള വായ്പകൾ.

വ്യത്യസ്ത വായ്പകളോടെ എല്ലാ ഘട്ടത്തിലും സംരംഭങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു

ബിസിനസ് ആവശ്യകതകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി എളുപ്പത്തിൽ വായ്പാ ലഭ്യത സാധ്യമാക്കുന്നതിനായി, PMMY പ്രകാരമുള്ള വായ്പകളെ നാല് വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിശു, കിഷോർ, തരുൺ, തരുൺ പ്ലസ്. സംരംഭങ്ങളുടെ വളർച്ചയുടെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളും സാമ്പത്തിക ആവശ്യങ്ങളും കണക്കിലെടുത്താണ് വർഗ്ഗീകരണം.

ശിശു

50,000 രൂപ വരെയുള്ള വായ്പകൾ ശിശു വിഭാഗം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, വളരെ ചെറുതോ പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലുള്ളതോ ആയ ബിസിനസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചുള്ളതാണ്. പുതിയ സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതോ ചെറിയ റീട്ടെയിൽ ഔട്ട്‌ലെറ്റുകൾ, റിപ്പയർ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ കുറഞ്ഞ തോതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതോ ആയ വ്യക്തികളെ ഇത് സാധാരണയായി പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ശിശു വിഭാഗ വായ്പയുടെ ലഭ്യതയിൽ വായ്പാ ചരിത്രമോ ഈടോ ഇല്ലാത്ത സംരംഭകരും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏറ്റവും അരികുവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട സംരംഭകരെപ്പോലും ഒരു ആശയത്തെ യഥാർത്ഥ ബിസിനസ്സാക്കി മാറ്റാൻ ഈ വ്യവസ്ഥ സഹായിക്കുന്നു.

കിഷോർ

50,000 രൂപയിൽ കൂടുതലും 5 ലക്ഷം രൂപ വരെയുള്ള വായ്പകൾ കിഷോർ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പുതിയതും ഇതിനകം പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചതുമായ സംരംഭങ്ങൾക്കും സ്ഥിരത, പ്രവർത്തന മൂലധനം അല്ലെങ്കിൽ ബിസിനസ് പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മിതമായ വികാസം എന്നിവയ്ക്കായി അധിക ഫണ്ട് ആവശ്യമുള്ള സംരംഭങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയാണ് ഈ വിഭാഗം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

തരുൺ

5 ലക്ഷം രൂപയിൽ കൂടുതലും 10 ലക്ഷം രൂപ വരെയുള്ള വായ്പകൾ തരുൺ വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രവർത്തനങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാനോ ഉപകരണങ്ങളിൽ നിക്ഷേപിക്കാനോ ഉല്പാദന ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കാനോ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വളരുന്ന സംരംഭങ്ങളെ ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

തരുൺ പ്ലസ്

2024 ൽ ആരംഭിച്ച പിഎംഎംവൈ- തരുൺ പ്ലസ് വിഭാഗത്തിലെ ഏറ്റവും പുതിയ വിഭാഗം, തരുൺ വിഭാഗത്തിന് കീഴിൽ മുൻ വായ്പകൾ വിജയകരമായി തിരിച്ചടയ്ക്കുകയും സ്ഥിരതയുള്ള ബിസിനസ് ട്രാക്ക് റെക്കോർഡ് പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത വായ്പക്കാർക്ക് ₹10 ലക്ഷത്തിന് മുകളിലും ₹20 ലക്ഷം വരെയും വായ്പകൾ നൽകുന്നു. ഈ വ്യവസ്ഥ സംരംഭ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഉയർന്ന തലങ്ങളിലേക്ക് കൂടുതൽ വിപുലീകരണവും പുരോഗതിയും പ്രാപ്തമാക്കുന്നു.

പിഎം മുദ്രാ യോജന: എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വളർച്ചയ്ക്കും വികസനത്തിനുമുള്ള ഒരു ഉൽപ്രേരകം

സമീപകാലത്ത് PMMY ഗണ്യമായ വിജയം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ വർദ്ധിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല, സംരംഭകത്വത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും അതുവഴി എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വളർച്ചയ്ക്കും വികസനത്തിനും വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു. വായ്പാ ലഭ്യത, വനിതാ സംരംഭങ്ങൾ, സൂക്ഷ്മ വ്യവസായങ്ങളെ ഔദ്യോഗികവൽക്കരിക്കൽ എന്നിവയിലൂന്നി ശാശ്വതമായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ആഘാതം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതിനാണ് പിഎം മുദ്രാ യോജന പ്രധാന പരിഗണന നൽകിയിരിക്കുന്നതെന്നാണ് 2024-25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ പ്രവർത്തനം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.

• എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും വെച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വായ്പ വിതരണം ചെയ്തത് (₹58,111 കോടി), തൊട്ടുപിന്നിൽ ബിഹാറും (₹54,064 കോടി), മൂന്നാം സ്ഥാനത്ത് മഹാരാഷ്ട്രയുമാണ് (₹50,762 കോടി).
• ആകെ വായ്പാ അക്കൗണ്ടുകളിൽ 59.81% വനിതാ വായ്പക്കാരുടേതാണ്. വിതരണം ചെയ്ത തുകയിൽ ഇവർക്ക് 37.45% പങ്കാളിത്തമുണ്ട്.
• ആകെ വായ്പാ അക്കൗണ്ടുകളിൽ 21% പുതിയ സംരംഭകരുടേതാണ്. വിതരണം ചെയ്ത തുകയുടെ 30.09% ഇവർക്ക് ലഭിച്ചു.
• എസ്‌സി, എസ്ടി, ഒബിസി വിഭാഗങ്ങളുടെ ആകെ വിഹിതം വായ്പാ അക്കൗണ്ടുകളുടെ കാര്യത്തിൽ 45.52 ശതമാനവും ആകെ വിതരണം ചെയ്ത തുകയുടെ കാര്യത്തിൽ 31.77 ശതമാനവുമാണ്.

ഇത്തരത്തിൽ സാമ്പത്തികരംഗത്തെ ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുന്നതിനും ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള സൂക്ഷ്മ വ്യവസായങ്ങളുടെ വളർച്ചയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനും ഈ പദ്ധതി സുപ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നത് തുടരുന്നു.

PMMY ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു

മറ്റ് ഗവൺമെൻ്റ് പദ്ധതികളുമായും ഡിജിറ്റൽ പോർട്ടലുകളുമായും സംയോജിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള പിഎം മുദ്രാ യോജനയുടെ വിപുലമായ ശ്രേണി സൂക്ഷ്മ വ്യവസായങ്ങളുടെയും സ്വയംസഹായ സംഘങ്ങളുടെയും (SHG) സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തലിനൊപ്പം ശക്തമായ ഒരു വായ്പാ വിതരണ ആവാസവ്യവസ്ഥ ഉറപ്പാക്കുന്നു.

മുദ്ര ഇടപാടുകളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷൻ വായ്പക്കാർക്ക് കാര്യക്ഷമതയും സുതാര്യതയും വായ്പാ ലഭ്യതയിലുള്ള എളുപ്പവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ശ്രദ്ധേയമായ രീതിയിൽ നാഷണൽ ക്രെഡിറ്റ് ഗ്യാരണ്ടി ട്രസ്റ്റി കമ്പനി (NCGTC) നിയന്ത്രിക്കുന്ന 'ക്രെഡിറ്റ് ഗ്യാരണ്ടി ഫണ്ട് ഫോർ മൈക്രോ യൂണിറ്റ്സ്' (CGFMU) പോലുള്ള പദ്ധതികളുടെ പിന്തുണയോടെ വായ്പാ ആവാസവ്യവസ്ഥ ശക്തിപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത് പിഎം മുദ്രാ യോജനയ്ക്ക് കീഴിൽ നൽകുന്ന വായ്പകൾക്ക് ഗ്യാരണ്ടി പരിരക്ഷ നൽകുകയും വായ്പാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക റിസ്ക് കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ സൂക്ഷ്മ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് ഈടില്ലാത്ത വായ്പകളുടെ ഒഴുക്ക് സുഗമമാക്കുന്നു. കൂടാതെ പിഎം മുദ്രാ യോജനയുടെ വായ്പാ അപേക്ഷാ നടപടികൾ ലളിതമാക്കുന്നതിനും വായ്പകൾ കൃത്യസമയത്ത് വിതരണം ചെയ്യുന്നത് ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ജൻ സമർത്ഥ് പോർട്ടൽ, ഡാറ്റ ആധികാരികമായി പരിശോധിക്കുന്നതിനും വായ്പാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ (MLI) ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കുറയ്ക്കുന്നതിനും മുദ്ര വായ്പകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഒന്നിലധികം സംയോജനങ്ങൾ ഡിജിറ്റലായി ലഭ്യമാക്കുന്നു.

ചെറിയ വായ്പകൾ, വലിയ സ്വപ്നങ്ങൾ: PMMY മാറ്റിമറിച്ച ജീവിതങ്ങൾ

തങ്ങളുടെ സംരംഭങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനും വിപുലീകരിക്കുന്നതിനുമായി സ്ഥാപനപരമായ വായ്പകൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയ രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള വായ്പക്കാരുടെ ജീവിതയാത്രകളിൽ പിഎം മുദ്രാ യോജനയുടെ ഫലം പ്രതിഫലിക്കുന്നു.

സൂക്ഷ്മ വ്യവസായങ്ങളെ വളർച്ചാധിഷ്ഠിത സംരംഭങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നതിൽ പിഎം മുദ്രാ യോജനയ്ക്കുള്ള പരിവർത്തനാത്മക ശേഷിയെയാണ് ഈ വിജയഗാഥകൾ എടുത്തുകാട്ടുന്നത്.

ഉപസംഹാരം

ദശലക്ഷക്കണക്കിന് സൂക്ഷ്മ സംരംഭകർക്ക് ഈടില്ലാത്ത വായ്പ നൽകിക്കൊണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ ശ്രമങ്ങളിൽ പിഎം മുദ്രാ യോജന കേന്ദ്രസ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു. ഡിജിറ്റൽ സംയോജനത്തിലൂടെയും മറ്റ് അനുബന്ധ ഗവൺമെൻ്റ് സംരംഭങ്ങളുമായുള്ള ഏകോപനത്തിലൂടെയും ഈ പദ്ധതി കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി വളർന്നു. പദ്ധതി അതിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ മുൻഗണനകൾ വ്യക്തമാണ്: വായ്പയുടെ ഗുണനിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തുക, സംരംഭങ്ങളുടെ സുസ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കുക, വളർച്ചാധിഷ്ഠിത ധനസഹായത്തിലേക്ക് മാറുക; ഇതിലൂടെ ഇന്നത്തെ സൂക്ഷ്മ സംരംഭങ്ങൾ നാളത്തെ കരുത്തുറ്റതും വിപുലീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നതുമായ ബിസിനസ്സുകളായി മാറും.

References

Ministry of Finance

https://www.mudra.org.in/Default/DownloadFile/Annual-Report-2024-25.pdf

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2119954&reg=3&lang=2

https://www.mudra.org.in/AboutUs/Genesis

https://www.mudra.org.in/

https://www.mudra.org.in/Offerings
https://www.jansamarth.in/business-loan-pradhan-mantri-mudra-yojana-scheme

https://www.myscheme.gov.in/schemes/pmmy

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2069170&reg=3&lang=2

https://www.mudra.org.in/FAQ

https://www.ncgtc.in/en/product-details/CGFMU/Credit-Guarantee-Fund-for-Micro-Units-(CGFMU)

https://www.ncgtc.in/en/Blogs/understanding-how-cgfmu-helps-avail-collateral-free-business-loans

Ministry of Micro, Small & Medium Enterprises

https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2240159&reg=3&lang=2

Prime Minister’s Office

https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2119970&reg=3&lang=2

https://www.youtube.com/watch?v=otNb6xwsrSc

https://www.youtube.com/watch?v=oPqmp6PuwGU

https://www.youtube.com/watch?v=UkhViDHj9cc

Lok Sabha

https://sansad.in/getFile/loksabhaquestions/annex/187/AS336_mnJub0.pdf?source=pqals

Small Industries Development Bank of India

https://www.psbloansin59minutes.com/knowledge-hub/understanding-loan-categories-mudra-scheme

State Bank of India

https://sbi.bank.in/documents/13958/43951007/10%2BYears%2Bof%2BPMMY_SBI%2BReport.pdf/93f97f57-e655-dcfc-0733-cd638e82fe0e?t=1743585995479

https://sbi.bank.in/web/business/sme/sme-government-schemes/pmmy

https://sbi-bank-in.translate.goog/web/agri-rural/pradhan-mantri-mudra-yojna?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=hi&_x_tr_hl=hi&_x_tr_pto=sge

Click here to see pdf 

***

SK