पत्र सूचना कार्यालय

સોમનાથ ભારતનું સૌથી પવિત્ર યાત્રાધામ કેન્દ્રોમાંનું એક છે અને ભગવાન શિવના 12 જ્યોતિર્લિંગોમાં પ્રથમ છે. 1026 થી વારંવાર થયેલા આક્રમણો છતાં, સોમનાથ શ્રદ્ધા, સ્થિતિસ્થાપકતા અને સાંસ્કૃતિક નિરંતરતાનું પ્રતીક બની રહ્યું છે. 1951 માં રાષ્ટ્રીય નેતૃત્વ હેઠળ પુનઃનિર્મિત, તેનું પુનઃઉદઘાટન ભારતની સભ્યતાના પુનરુત્થાનને ચિહ્નિત કરે છે. સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ 1026 માં મંદિર પર થયેલા પ્રથમ આક્રમણને 1000 વર્ષ પૂરા થયાની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. તે મે 1951 માં તેના પુનઃઉદઘાટનના 75 વર્ષ પણ ચિહ્નિત કરે છે. આ પર્વ મંદિરના ઐતિહાસિક મહત્વ પર પ્રકાશ પાડે છે અને તેના સ્થાયી વારસાની ઉજવણી કરે છે. આ કાર્યક્રમની સ્મૃતિમાં, પ્રધાનમંત્રી મોદી 11 મેના રોજ સોમનાથ મંદિરની મુલાકાત લઈ રહ્યા છે.

સોમનાથના પવિત્ર કિનારા (The Sacred Shores of Somnath)

સોમનાથ, જે ગુજરાતમાં સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠે પ્રભાસ પાટણ ખાતે આવેલું છે, તે ભારતનું સૌથી પવિત્ર યાત્રાધામ કેન્દ્રોમાંનું એક છે. આ મંદિર શિવપુરાણમાં ઉલ્લેખિત સૌથી પવિત્ર જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક ધરાવે છે. તે ભગવાન શિવ, ભગવાન કૃષ્ણ અને શક્તિની પૂજા માટે આદરણીય છે. દ્વાદશ જ્યોતિર્લિંગ સ્તોત્રમમાં સોમનાથને 12 જ્યોતિર્લિંગોમાં પ્રથમ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. આ ભારતની આધ્યાત્મિક અને સભ્યતાના વારસામાં તેનું સર્વોચ્ચ સ્થાન પ્રતિબિંબિત કરે છે.

સોમનાથ મંદિરને સદીઓથી આક્રમણકારો દ્વારા વારંવાર નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું છે અને લૂંટવામાં આવ્યું છે; દરેક વખતે ભક્તો અને શાસકોએ તેને પુનઃનિર્મિત કર્યું છે અને તેનો ખોવાયેલો વૈભવ પુનઃસ્થાપિત કર્યો છે. તેથી સોમનાથ ભારતની અતૂટ શ્રદ્ધાના સાક્ષી તરીકે ઊભું છે જે સદીઓથી વારંવાર થયેલા હુમલાઓ પર વિજયી બનીને ઉભરી આવ્યું છે. તે આપણી સભ્યતાની નિરંતરતા, આપણી શ્રદ્ધાની ઊંડાઈ અને આપણા સામૂહિક સંકલ્પની શક્તિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

શાશ્વત જ્યોત: સમય અને પરીક્ષાઓ દ્વારા સોમનાથ

સોમનાથના મૂળ પ્રાચીન ભારતીય પરંપરામાં ઊંડા ઉતરેલા છે. આ સ્થળ ભગવાન શિવ અને ચંદ્ર દેવની પૂજા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે.

સદીઓથી, સોમનાથ નિર્માણના અનેક તબક્કાઓનું સાક્ષી બન્યું છે. પ્રાચીન પરંપરાઓ વિવિધ સામગ્રીઓનો ઉપયોગ કરીને બનેલા ક્રમિક મંદિરોનું વર્ણન કરે છે, જે નવીકરણ અને નિરંતરતાનું પ્રતીક છે.

સોમનાથના ઇતિહાસનો સૌથી અશાંત તબક્કો અગિયારમી સદીમાં શરૂ થયો હતો. જાન્યુઆરી 1026 માં, સોમનાથે આક્રમણકારો દ્વારા તેનો પ્રથમ નોંધાયેલ હુમલો સહન કર્યો હતો. આ એક લાંબા ગાળાની શરૂઆત હતી જે દરમિયાન અગિયારમી અને અઢારમી સદીની વચ્ચે મંદિરનો વારંવાર નાશ કરવામાં આવ્યો હતો.

દરેક વખતે જ્યારે મંદિરનો નાશ કરવામાં આવ્યો, ત્યારે ભક્તો અને રાજાઓ તેને પુનઃનિર્મિત કરવા માટે આગળ આવ્યા. આમાં મુખ્યત્વે રાજા કુમારપાળ હતા જેમણે 12મી સદીમાં મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કરાવ્યો હતો. જૂનાગઢના રાજાએ 13મી સદીમાં તેને ફરીથી બનાવ્યું. વધુ એક વિનાશ પછી, ઇન્દોરના મરાઠા રાણી લોકમાતા અહિલ્યાબાઈ હોળકરે અઢારમી સદીમાં સોમનાથમાં એક નવા મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવાનું પસંદ કર્યું. આમ, વારંવાર વિનાશ છતાં, સોમનાથ લોકોની સામૂહિક ચેતનામાંથી ક્યારેય અદ્રશ્ય થયું નથી.

આઝાદી પછી, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલે 1947 માં સોમનાથના ખંડેરોની મુલાકાત લીધી અને મંદિરને ફરીથી બનાવવાનો સંકલ્પ કર્યો. તેમનું વિઝન એ માન્યતામાં રહેલું હતું કે ભારતનો સાંસ્કૃતિક આત્મવિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે સોમનાથનું પુનઃનિર્માણ આવશ્યક છે. જનભાગીદારી અને રાષ્ટ્રીય સંકલ્પ દ્વારા સમર્થિત, વર્તમાન મંદિરનું નિર્માણ કૈલાશ મહામેરુ પ્રસાદ સ્થાપત્ય શૈલીમાં કરવામાં આવ્યું હતું.

11 મે 1951 ના રોજ, રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્વારા મંદિરની વિધિવત પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરવામાં આવી હતી. 75 વર્ષ પછી, સોમનાથ રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને આધ્યાત્મિક સહિષ્ણુતાના પ્રતીક તરીકે પુનઃજીવિત થઈને ઊભું છે.

વીર હમીરજી ગોહિલ: સ્મૃતિઓથી પર યાદગીરી

સોમનાથની વાર્તા એવા બહાદુર વ્યક્તિઓ દ્વારા ઘડવામાં આવી છે જેમની હિંમત સ્મૃતિ દ્વારા જીવંત છે.

વીર હમીરજી ગોહિલ આવી જ એક વ્યક્તિ છે.

તેઓ પ્રાદેશિક યોદ્ધા હતા અને 1299 એ.ડી.માં ઝફર ખાનના આક્રમણ દરમિયાન સોમનાથ મંદિરની રક્ષા કરતી વખતે પોતાના જીવનનું બલિદાન આપવા માટે પરંપરામાં યાદ કરવામાં આવે છે.

તેમને સત્તાવાર ઐતિહાસિક રેકોર્ડને બદલે સ્થાનિક પરંપરા અને સામૂહિક સ્મૃતિ દ્વારા યાદ કરવામાં આવે છે.

તેમનું જીવન રાજધર્મના વિચારને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેનો અર્થ છે પવિત્ર સ્થાનો, સમાજ અને સાંસ્કૃતિક વારસાનું રક્ષણ કરવાની ફરજ, ભલે વિજય અનિશ્ચિત હોય અથવા સમર્થન મર્યાદિત હોય.

સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ

સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ સોમનાથ મંદિરના સ્થાયી વારસાનું સન્માન કરે છે. તે 1026 માં સોમનાથ મંદિર પરના પ્રથમ નોંધાયેલા હુમલાના એક હજાર વર્ષ પૂર્ણ કરે છે. 11 મે, 2026 એ 1951 માં સોમનાથ મંદિરના પુનઃઉદઘાટનની 75મી વર્ષગાંઠ પણ ચિહ્નિત કરે છે, જ્યારે તે ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્વારા રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે સોમનાથને ભારતની આધ્યાત્મિક શક્તિ અને સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાનના પ્રતીક તરીકે વર્ણવ્યું હતું. પુનઃઉદઘાટન એ માત્ર મંદિરના જીર્ણોદ્ધાર કરતાં ઘણું વધારે ચિહ્નિત કર્યું હતું. તે સદીઓના સંઘર્ષ પછી ભારતની સભ્યતાના આત્મવિશ્વાસના પુનરુત્થાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

તેથી સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ ભારતના ઇતિહાસમાં બે મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નોને એકસાથે રજૂ કરે છે. પ્રથમ સીમાચિહ્ન વિનાશનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. બીજું સીમાચિહ્ન વિનાશ પર વિજયી થવામાં દેશની ઊંડી શ્રદ્ધા અને સ્થિતિસ્થાપકતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી, જેઓ સોમનાથ ટ્રસ્ટના અધ્યક્ષ પણ છે, તેઓ મંદિરના પુનઃઉદઘાટનની 75મી વર્ષગાંઠની સ્મૃતિમાં 11મી મેના રોજ સોમનાથ મંદિરની મુલાકાત લેશે.

તેમની મુલાકાત પહેલા, પ્રધાનમંત્રીએ સોમનાથ મંદિર વિશેની તેમની આંતરદૃષ્ટિ શેર કરી હતી. તેમણે ખંડેરથી નવીકરણ સુધીની તેની સફરનું વર્ણન કર્યું અને તેને 'ભારતની અજેય ભાવના'નું પ્રતીક ગણાવ્યું. તેમણે સદીઓથી મંદિરને સાચવનારા અને પુનઃનિર્માણ કરનારાઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. પ્રધાનમંત્રીએ ખાસ કરીને "વિકાસ પણ, વારસો પણ" (Vikas Bhi, Virasat Bhi) અભિગમ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો, જે વારસાની જાળવણી સાથે વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તેમણે સોમનાથ ખાતે આગામી 1,000 દિવસ માટે વિશેષ પૂજાની પણ જાહેરાત કરી હતી, જે તેના ઇતિહાસનું સન્માન કરશે. તેમણે લોકોને આ મહત્વપૂર્ણ સમયગાળા દરમિયાન સોમનાથની મુલાકાત લેવા વધુમાં અનુરોધ કર્યો હતો.

અગાઉ, જાન્યુઆરી 2026 માં, પ્રધાનમંત્રી મોદીએ 10-11 જાન્યુઆરીએ મંદિરમાં સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વની ઉજવણીમાં ભાગ લીધો હતો. આ કાર્યક્રમમાં રાષ્ટ્રના કલ્યાણ અને સમૃદ્ધિ માટે પવિત્ર વિધિઓ અને પ્રાર્થનાઓ સાથે ઓમકાર મંત્રનો 72 કલાકનો જાપ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રભાસ પાટણ ખાતે એક ભવ્ય શૌર્ય યાત્રાનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સદીઓ દરમિયાન સોમનાથની રક્ષા કરનારા યોદ્ધાઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપવા માટે 108 ઘોડાઓના પ્રતિકાત્મક સરઘસનું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું.

સોમનાથ સ્વાભિમાન પર્વ યાત્રા

સોમનાથ મંદિર: ભવ્યતા, ભક્તિ અને જીવંત વારસો

ભગવાન શિવના 12 આદિ જ્યોતિર્લિંગોમાં પ્રથમ તરીકે સોમનાથ પવિત્ર સ્થાન ધરાવે છે. મંદિર સંકુલમાં ગર્ભગૃહ, સભા મંડપ અને નૃત્ય મંડપનો સમાવેશ થાય છે. તે અરબી સમુદ્રના કિનારે ભવ્યતા સાથે ઉભરી આવે છે.

મંદિર 150 ફૂટ ઊંચા શિખરથી સુશોભિત છે, જેની ટોચ પર 10 ટનનું કળશ છે. તેનો 27 ફૂટનો ધ્વજદંડ મંદિરની સ્થાયી આધ્યાત્મિક હાજરીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ સંકુલમાં 1,666 સોનાની પરત ચઢાવેલા કળશ અને 14,200 ધ્વજાઓ છે, જે સદીઓની ભક્તિ અને કારીગરીને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

સોમનાથ પૂજા અને યાત્રાનું એક જીવંત કેન્દ્ર છે. વાર્ષિક અંદાજે 92 થી 97 લાખ ભક્તો મુલાકાત લે છે. બિલ્વ પૂજા જેવી વિધિઓ વાર્ષિક 13.77 લાખથી વધુ ભક્તોને આકર્ષે છે.

સાંસ્કૃતિક પહેલોએ સોમનાથના વારસા સાથે જાહેર જોડાણને ગાઢ બનાવ્યું છે. લાઇટ એન્ડ સાઉન્ડ શો 2003 માં શરૂ થયો હતો અને 2017 માં તેને અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યો હતો. તે આજે વર્ણન અને 3D લેસર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. વંદે સોમનાથ કલા મહોત્સવ જેવા કાર્યક્રમોએ 1,500 વર્ષ જૂની નૃત્ય પરંપરાઓને પુનર્જીવિત કરી છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં સોમનાથે નવેસરથી સાંસ્કૃતિક વિકાસ જોયો છે. શાસન સુધારા અને વારસાની જાળવણીએ તેના આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વને મજબૂત બનાવ્યું છે.

શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટની સામાજિક અને કલ્યાણકારી પ્રવૃત્તિઓ

શૈક્ષણિક વિકાસ અને કૌશલ્ય તાલીમ (Educational Development & Skill Training)

ટ્રસ્ટ શિક્ષણ અને રોજગાર-લક્ષી કૌશલ્ય વિકાસ કાર્યક્રમોને સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપે છે. વ્યવસાયિક તાલીમ કાર્યક્રમો નજીકના વિસ્તારોમાં યુવાનો અને મહિલાઓ માટે તકોમાં સુધારો કરે છે. અભ્યાસક્રમોમાં કોમ્પ્યુટર શિક્ષણ, ટેલરિંગ, બ્યુટી સર્વિસીસ અને ડિજિટલ સાક્ષરતા તાલીમનો સમાવેશ થાય છે. શિષ્યવૃત્તિ સહાય ધોરણ 10 અને ધોરણ 12 પછી શિક્ષણ મેળવતા વિદ્યાર્થીઓને ટેકો આપે છે.

"સ્કૂલ ઓન વ્હીલ્સ" (School on Wheels) પહેલ ગામડાઓમાં મોબાઈલ ડિજિટલ લર્નિંગ પ્રદાન કરે છે. ગ્રામીણ વિદ્યાર્થીઓ વ્યવહારુ કોમ્પ્યુટર તાલીમ અને પાયાનું ડિજિટલ સાક્ષરતા શિક્ષણ મેળવે છે. શૈક્ષણિક સ્પર્ધાઓ સ્વચ્છતા અને જળ સંરક્ષણની પદ્ધતિઓ વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે. વિદ્યાર્થીઓ અને સ્થાનિક સમુદાયો માટે પર્યાવરણીય જવાબદારીના કાર્યક્રમો પણ નિયમિતપણે હાથ ધરવામાં આવે છે.

અન્નદાન અને સામુદાયિક કલ્યાણ

ટ્રસ્ટ ભક્તો અને જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિઓ માટે નિયમિતપણે અન્નદાનની પહેલ ચલાવે છે. સમુદાય-સમર્થિત ભોજન સહાય કાર્યક્રમો દ્વારા દરરોજ મફત ભોજન પીરસવામાં આવે છે. દાતાઓનો સહયોગ આ કલ્યાણકારી પહેલોને આખું વર્ષ ટકાવી રાખવામાં મદદ કરે છે. કટોકટી દરમિયાન, ટ્રસ્ટ પ્રભાવિત સમુદાયોને માનવીય સહાય પૂરી પાડે છે. રાહત પ્રવૃત્તિઓમાં ખોરાક વિતરણ, તબીબી સહાય અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની સહાયનો સમાવેશ થાય છે. કલ્યાણકારી પહેલો સામુદાયિક કાર્યક્રમો દ્વારા વંચિત પરિવારોને પણ મદદ કરે છે.

આરોગ્ય, શિક્ષણ અને સામુદાયિક કલ્યાણ પહેલ

શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટ આરોગ્યસંભાળ અને સામુદાયિક કલ્યાણ પહેલોને ટેકો આપવાનું ચાલુ રાખે છે. તબીબી સહાય કાર્યક્રમો સોમનાથ-પ્રભાસ પાટણની નજીકના આર્થિક રીતે નબળા પરિવારોને મદદ કરે છે. ફિઝિયોથેરાપી સુવિધાઓ સ્થાનિક રહેવાસીઓ માટે સસ્તું પુનર્વસન અને પુનઃપ્રાપ્તિ સહાય પૂરી પાડે છે. નજીકના સમુદાયો માટે મફત દાંત અને આંખની સારવારના કેમ્પ નિયમિતપણે આયોજિત કરવામાં આવે છે.

દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ (Persons with Disabilities) માટેની કલ્યાણકારી પહેલો પણ તબીબી સહાય કેમ્પ દ્વારા ચાલુ રહે છે. આ સહાય કાર્યક્રમો દરમિયાન વ્હીલચેર, શ્રવણ સાધનો (hearing aids) અને ઘોડીઓ (crutches) નું વિતરણ કરવામાં આવે છે.

શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટ દ્વારા કોવિડ-19 રાહત સહાય

• પ્રથમ લહેરમાં ₹8.73 કરોડની સહાય
• બીજી લહેરમાં ₹2.21 કરોડની સહાય
• મુખ્યમંત્રી રાહત નિધિમાં ₹1 કરોડનું દાન
• ઓક્સિજન પ્લાન્ટ અને કોન્સન્ટ્રેટરને સહાય

પર્યાવરણીય અને જાહેર કલ્યાણ પહેલ

પર્યાવરણ સંરક્ષણ એ ટ્રસ્ટ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ધ્યાન કેન્દ્રિત ક્ષેત્ર છે. મોટા પાયે વૃક્ષારોપણ અભિયાન આસપાસના પ્રદેશોમાં હરિયાળી વધારવામાં મદદ કરે છે. બિલ્વ વૃક્ષારોપણની પહેલ સોમનાથ નજીક ઇકોલોજીકલ જાગૃતિને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. ઇકો-ફ્રેન્ડલી વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ પ્રેક્ટિસ મંદિર અને જૈવિક કચરાને જવાબદારીપૂર્વક રિસાયકલ કરે છે. ટકાઉ વપરાશ માટે જૈવિક કચરાને ખાતરમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. જાહેર સ્વચ્છતા પહેલો ક્લીનર અને પર્યાવરણીય રીતે જવાબદાર તીર્થધામને સમર્થન આપે છે.

શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટની કલ્યાણકારી પહેલો માત્ર નિયમિત સામાજિક, શૈક્ષણિક અને આરોગ્યસંભાળ સેવાઓ પૂરતી મર્યાદિત નથી પરંતુ કટોકટી પ્રતિભાવ અને આપત્તિ રાહત સુધી પણ વિસ્તરેલી છે. સામુદાયિક સુખાકારી માટે સતત વિકાસ કાર્યની સાથે, ટ્રસ્ટ કુદરતી આફતો અને માનવીય કટોકટીના સમયે પણ સક્રિયપણે આગળ આવે છે.

સોમનાથ ખાતે મહિલા સશક્તિકરણ અને ટકાઉપણું

2018 માં "સ્વચ્છ આઇકોનિક પ્લેસ" (Swachh Iconic Place) તરીકે જાહેર કરાયેલ સોમનાથે નવીન સસ્ટેનેબિલિટી પ્રથાઓ અપનાવી છે. મંદિરના ફૂલોને વર્મીકમ્પોસ્ટમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે જે 1,700 બિલ્વ વૃક્ષોને પોષણ આપે છે. પ્લાસ્ટિક કચરાને મિશન લાઈફ (Mission LiFE) હેઠળ પેવર બ્લોકમાં ફેરવવામાં આવે છે, જેમાં દર મહિને 4,700 બ્લોકનું ઉત્પાદન થાય છે. રેઈનવોટર હાર્વેસ્ટિંગ સિસ્ટમ દર મહિને લગભગ 30 લાખ લિટર ગંદા પાણી પર પ્રક્રિયા કરે છે.

72,000 ચોરસ ફૂટમાં ફેલાયેલું 7,200 વૃક્ષોનું મિયાવાકી જંગલ (Miyawaki forest) વાર્ષિક આશરે 93,000 કિલોગ્રામ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ શોષી લે છે. શુદ્ધ કરેલા અભિષેક જળને 'સોમગંગા જળ' (Somganga jal) તરીકે બોટલમાં ભરીને વિતરણ કરવામાં આવે છે, જેનો લાભ ડિસેમ્બર 2024 સુધીમાં 1.13 લાખથી વધુ પરિવારોને મળ્યો છે.

સોમનાથ મહિલા સશક્તિકરણના એક મજબૂત કેન્દ્ર તરીકે પણ ઉભરી આવ્યું છે. સોમનાથ મંદિર ટ્રસ્ટના 906 કર્મચારીઓમાંથી 262 મહિલાઓ છે. બિલ્વ વનનું સંચાલન સંપૂર્ણપણે મહિલાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. 65 મહિલાઓ પ્રસાદ વિતરણમાં અને 30 મહિલાઓ મંદિરની ભોજન સેવામાં જોડાયેલી છે. એકંદરે, 363 મહિલાઓ પ્રત્યક્ષ રોજગારી મેળવે છે, વાર્ષિક અંદાજે ₹9 કરોડની કમાણી કરે છે, જે આર્થિક સ્વાવલંબન અને ગૌરવને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

સોમનાથ: શ્રદ્ધા જે સમય સામે ટકી રહે છે

સોમનાથ ભારતની શ્રદ્ધા, સ્થિતિસ્થાપકતા અને સભ્યતાની નિરંતરતાના કાલાતીત પ્રતીક તરીકે ઊભું છે. તેણે વારંવાર વિનાશ અને નવીકરણ સહન કર્યું છે, જે સદીઓથી ભક્તિની સ્થાયી શક્તિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

તેના પૌરાણિક મહત્વથી લઈને 1951 માં તેના ઐતિહાસિક પુનઃનિર્માણ સુધી, સોમનાથ માત્ર એક પવિત્ર મંદિર જ નહીં પરંતુ સાંસ્કૃતિક ગૌરવ અને રાષ્ટ્રીય પુનરુત્થાનની સામૂહિક અભિવ્યક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ વર્ષે તેના પુનઃઉદઘાટનની 75મી વર્ષગાંઠ તેના આધુનિક વારસામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે, જે ભારતના સહિયારા વારસામાં તેના સ્થાનની પુનઃપુષ્ટિ કરે છે.

સોમનાથ પૂજા, સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાન, ટકાઉપણું અને સર્વસમાવેશક વિકાસના જીવંત કેન્દ્ર તરીકે વિકસિત થવાનું ચાલુ રાખે છે. તે એક શક્તિશાળી રીમાઇન્ડર તરીકે ઊભું છે કે સાચો વારસો માત્ર જાળવણી દ્વારા જ નહીં, પણ સતત નવીકરણ અને સામૂહિક શ્રદ્ધા દ્વારા ટકી રહે છે.

સંદર્ભો (References)

PM India

https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-writes-an-oped-on-forthcoming-visit-to-somnath/?comment=disable

https://www.pmindia.gov.in/en/image-gallery/#gallery16769128-15

https://www.pmindia.gov.in/en/image-gallery/#gallery16769128-21

Ministry of Culture

Somnath Swabhiman Parv Yatra from Delhi Flagged Off by Union Minister of Culture Shri Gajendra Singh Shekhawat and Delhi CM Smt. Rekha Gupta | Ministry of Culture

https://amritkaal.nic.in/somnath-swabhiman-parv

https://amritkaal.nic.in/flip-book/somnath-history-english-booklet.html

https://culture.gov.in/events/somnath-swabhiman-parv-yatra-delhi-flagged-union-minister-culture-shri-gajendra-singh

https://culture.gov.in/events/honble-prime-minister-shri-narendra-modi-attends-somnath-swabhiman-parv-and-leads-shaurya

https://amritkaal.nic.in/event-campaign-detail?2831

Ministry of Information and Broadcasting

https://indiacinehub.gov.in/location/somnath

All India Radio

https://www.newsonair.gov.in/pm-modi-leads-shaurya-yatra-at-somnath-pays-tribute-to-temples-defenders/

https://www.newsonair.gov.in/somnath-temples-survival-reflects-countrys-indomitable-civilisational-spirit-pm-modi/

https://www.facebook.com/reel/1212231374334173

Others

https://www.facebook.com/photo?fbid=1301080755386653&set=pcb.1301081125386616

https://www.facebook.com/photo?fbid=1301080755386653&set=pcb.1301081125386616

https://somnath.org/social-activities/

https://www.narendramodi.in/somnath-and-bharat-s-unconquerable-spirit-605118

Somnath: The Eternal Flame of Bharat

*****

PIB Research

SM/JD